Бақтыгүл Маханбетова: Қазір әдеби агенттердің заманы

Төл әдебиетіміздің озық үлгілерін шетелде насихаттаушы, Қазақстандағы тұңғыш «Bestseller» әдеби агенттігінің негізін қалаушы Бақтыгүл Маханбетовамен қазіргі әдебиетіміз төңірегінде әңгімелескен едік.  

Егемен Қазақстан
12.03.2018 7407
2

–  Бақтыгүл ханым, қазақ әдебиетін басқа елге таныстыру шарасы қалай жүзеге асып жатыр?

– Қазақ қаламгерлерін әлем жұрт­шылығына таныстыру мақсатында әрі әдеби агент ретінде былтыр қазан айында алғашқы қадамды британдық әріптестер тәжірибесіне сүйене отырып, Шекспир еліне сапар шегуден бас­тадық. Қазақстандағы бірінші «Bestsellerkz» әдеби агенттігінің ұсы­нуымен, Еура­зиялық шығармашылық гильдиясы кітаптары сериясы бойынша Еуропа қазақтарына шашу ретінде апарған 5 автордың төл туындысы «Hertforshire Press» баспасынан жарық көрді. Сөйтіп Шекспирдің отанында осы дүниелердің таныстырылымын өткіздік. Атап айтсақ, қазақтың біртуар ақиық ақыны Темірхан Медетбектің «Көк Түрік – Көк Бөрі» туындысы – 70-жылдардағы Қадыр Мырза Әлі ағамыздың аудармасынан кейінгі елді елең еткізген тұщымды дү­ниелердің бірі. Белгілі жазушы Қуаныш Жиенбайдың «Тағдыр» туындысындағы «Жұмыртқаның сары уызы» атты әңгімесі мүгедек қыздың өмірге құлшынысын қамтыса, «Аптаның ақырғы күндері» әңгімесі жетім баланың жанына үңілуімен ойға жетелейді, ал «Түн ортасындағы тосын әуен» саз өнері қонған, ерекше дарын иесінің қоғам қайшылықтарына қарсылығын әдемі жеткізеді. Сыршыл ақын Нәзікен Алпамысқызының «Қияжол ғұмыр» жыр жинағына енген  өлеңдерімен оқырманды қуанттық. Жазушы Сәуле Досжанның «Сағыныш» туындысы жы­рақта өмір сүруге мәжбүр болған қандастың жан күйзелісін «Қашқынның зары» әңгімесі арқылы жеткізсе,  «Ақбұ­лақтың адасқағы» хикаяты тағдыр тәлке­гіне түсіп адасқан, өкініште ғұмыр кешкен ­ғашықтарды табыстырады.

 Ақын Гүлзада Ниетқалиева «Жүрек­тегі иман гүлі» туындысында «Аллажар» поэмасы арқылы Алланың көркем 99 есімін жырға қосып, Домалақ анаға арнауын және даңқты Клеопатраны жырға қосқан өлең жолдарын оқырманға сыйлады.

– Лондонда жаңа кітаптардың та­ныс­тырылымы қалай өткізіледі екен?

– Мұнда жарық көрген бірде-бір тың туынды көпшілік назарынан тыс қалмайды. Өйткені оқылым өте жоғары. Соған қарап, Шекспир елі жұртшылығына сүйсінесіз. Демек, насихат жұмыстары дұрыс жолға қойылған деуге толық негіз бар... Құрамында Қуаныш Жиенбай, Нәзікен Алпамысқызы, Гүлзада Ниет­қалиева бар, өзім басқарып барған топ­қа 11 жасар Ардақтым, атыраулық журналист, аудармашы Гүлжан Елешева қосылып, Лондондағы әдебиет күндерін бір­ге өткіздік. Темірхан Медетбек пен Сәуле Досжанның жаңа кітаптарын жұрт­шылыққа таныстырдық. Басқа мемлекеттерден келген қаламгерлермен танысып, шығармашылық байланыс орнаттық.

– Агенттік арқылы шығармалары ағыл­шын тіліне аударылған қалам­гер­лер көп пе?

– Лондон сапарынан бұрын Қазақстан елшілігіне алдын ала осы жобаға орай өтініш хат жолдадым. Соның нәтижесінде, Қазақ­станның Ұлыбританиядағы елші­сі Ерлан Ыдырысов мырзаның қабыл­дауында болдым. Дипломатпен арадағы диалогымыз қазақ әдебиетінің бүгіні мен ертеңі жайында өрбіді. Қордаланған түйткілдердің оңтайлы шешімдері туралы ортаға ой тасталып, әсіресе оның ішінде аудар­маға қатысты ұсынысымызды жеткіз­дік. Қазақ тілінен тікелей ағылшын­шаға аудару идеясы көтерілді. Және де ал­дағы уақытта аударылуы қажет шығар­малар тізімі көрсетілді. Сапалы аударма тек британдық редакторлардың атсалысуы арқылы жүзеге асатынын ескерсек, дүниежүзілік әдебиет байқауларында көбіне ағылшын тіліндегі шығармалардың үлкен мәнге ие екендігін аңғару қиын емес.

– Қазақ қаламгерлерінің қандай же­тіс­тіктерін бөле-жарып айтар едіңіз?

– Ашық Еуразиялық әдебиет бай­қауының алтыншы жылы, яғни былтыр 38 мемлекеттен қатысқан 4 аталым бойынша 1500 үміткер арасында мен ұсынған 16 шығармашылық иесінен 10 автор shortlist тізіміне еніп, финалға көтеріліп, лауреат атанды. Байқаудың жүлдегерлерін анықтау қарашаның 17-20 аралығында Стокгольмде өтті.

«Проза» аталымы бойынша Тынымбай Нұр­мағанбетовтің «Періштелердің өлімі» романы, Қуандық Түменбайдың «Пе­ріште», «Құлыпашар», «Мұнар күн», «Алматыда болған аңыз», «Мылқау етікші» әңгімелері мен Әлібек Ас­қа­ровтың «Однажды осенью, далеко в горах» романы, сондай-ақ Сәуле Дос­жанның «Өгей жүрек» романы, балалар әдебиетінен Кеңес Дүйсеннің «Жар­ғақбас, Қылкеңірдек, Шибұттың бас­тан кешкен таңғажайып оқиғалары» хикаяты, «Поэзия» аталымы бойынша Серік Ақ­сұңқарұлының «Абылнама» поэмасы, Ғалым Жайлыбайдың «Қара орамал» поэмасы мен Нәзікен Алпамысқызының «Күн астындағы мұзбалақ», «Күрең шетен» және т.б. жырлары еленіп, лауреат атанды.

– Бұл шарада қазіргі әдебиеттің қан­дай маңызды тұстары әңгіме арқауына айналды?

 – Шығарманы түпнұсқадан тікелей аударудың ма­ңыз­ды екендігін британдық редактор-аудармашылар баса айтты. Британдық драматургияға жаңалық қосу қажеттігі туындағанын ескертіп, ойын бөліскен Дэвид Перри мырза Еуразиялық пьесалардың озық қойылымдарын әлемге таныстыру мақсатында театр фестивальдарын бірлесіп өткізуге байланысты өз ұсынысын жеткізді.

– Шетелде әдеби агенттің көмегіне сұраныс көп пе?

– Мұның не екенін әлі де жыға тани алмай жүргендер табылады. Соған қарамастан, уақыт тілі тоқтап қалмайды. Алға қарай жылжи беруге тиіссің. Сток­гольмде шетелдік қаламгерлер арасынан маған әдеби агент болуымды сұрап, өтініш білдіргендер болды. Олардың алдағы таңдарға көбірек иек артатын оптимистігі айрықша ұнады. Бізге де осындай озық дәстүрлерден үлгі алу керек.

Әңгімелескен  Қарашаш ТОҚСАНБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу