Барымызды қашан ұқсатамыз?

​Қазақтың байлығы мол дейміз, кейде кейбіреулер үшін сол байлық шайлығына жетпей, шарадай басы шақшадай болатынын қайтерсің. Осының арғы жағына үңілсең көп нәрсе барымызды ұқсата, еңбектегі нарымызды бағалай алмай жатқанымыздан болса керек.
Егемен Қазақстан
05.04.2017 271

Бұлай деуге себеп, осы күн­де­рі ауыл-елдердегі, үлкен қа­ла­­лар­дың маңындағы малмен ай­на­­лысатын, нақтылай түссек, жұ­рт­ты етпен қамтамасыз етіп отыр­ған қожалықтардың қора-қоп­сыларының төңірегінен үйі­ліп жатқан жылқы, сиыр, қой, ешкі терілерін көресің. Домалап жат­қан бастар да баршылық. Қо­жалық иелерінен бұл туралы сұ­ра­саң «Алушы жоқ», дейді. Кел­меске кеткен кеңес дәуірінде қыстау мен жайлауды, көктеу мен күздеуді, ауыл-ауылды, көше-көшені аралап жүріп, жүн-жұрқа мен тері-терсек алатындар мықты тұ­ратын еді. Өйткені, әлгі өнім­дер­ге сұраныс бар. Қар­жы қа­рас­тырылған. Ұтымды ұйым­дас­­тырылған. Асыл ешкінің жүні ал­тынмен пара-пар болатын. Әде­мілеп үйтіп, қауындай етіп жу­ған қойдың басы − ол кезде дү­кендердің мұздатқышында толып тұратын. Оның қызығын көп жағ­дайда студенттер көруші еді.

Ал, қазіргі үйіліп жатқан әл­гі аста-төк байлықты қашан қа­же­ті­міз­ге жаратар екенбіз? Егер оны ақау­сыз, нақты тірлікте орындай ал­сақ: шетелдің әлем-жә­лем жасан­дысынан құтылып, өзі­міздің табиғи өнімімізді иы­ғы­мызға ілер едік. Бір замандары Түркия еліне бас сауғалап барған қандастарымыз, қазіргідей керемет технология жоқ кездің өзінде былғары өндірумен абыройларын асырғаны мәлім. Олардың ұрпағы атажұртта баршылық. Келістіре алсақ, тері затына қай заманда да сұраныс сиремейді. Қоспасыз, қойыртпақсыз табиғи дүние ғой!

Осы бір түйткіл көкейден ке­тер емес. Бұл жайлы қожалық ие­лерімен сөйлессек, «Біз көп жағ­дайда ет өндіріп қана отырмыз. Ал, малдың өзге өнімдері еш­кімге керексіз болып тұр. Шір­кін, байтағымыздағы басынан бастап қара тұяғына дейінгі тө­рт түліктің «байлығын» толық иге­рсек, бұйымымыз пұл болып, дәу­­летіміз артып, сәулетіміз көз тар­тар еді. Қара тұяқтан «өне­тін» түймеміз де табиғи болып шы­ғары хақ. Осыны тиісті орын­дар ескеріп, жете мән берсе ұты­л­мас едік. Қожалықтардың қау­қа­ры көбейіп, қарымы артар еді. Бә­секелестік өрістеп, ша­рық­та­ған баға төмендер еді», дейді. Жөн сөз.

Тағы бір қожалықта ең­бек етіп жүрген азаматпен тіл­дес­ке­німізде, билік тар­ма­ғы­ның бір өкілі базарға апарған қой етін алушыға серейген күйде бұз­бай беру керектігін, бұл заң­да бекітілгенін айтыпты. Ол өзінің мұндай талапты естімегенін, кейбір азаматтар бұзып беруді сұрайтынын алға тартыпты. «Қазақ ет бұзған кезде әр мүшенің орнын білумен бірге, адам ағзасына зиянын тигізетін бездерді алып тастап отырған. Мұны бүгінгі жастар, кей­бір үлкендердің өзі біле бер­мейді. Біз көп жағдайда ет алушыларға осыны ескерткен­де олар, бұзып беруімізді өті­не­ді. Тіпті, соны біліп алсақ де­ген ниет танытушылар да аз кез­деспейді», деген ол, кейбір бел­сенділер түсіндірудің орны­на дікеңдейтініне, заңды ая­қ­ас­тынан талап ететініне өкініш біл­дірді. «Әрине, заң талабына қарсылығымыз жоқ. Білсек орын­дау міндетіміз. Ол бізге жет­пей жатады. Осы жағын да ескерсе», деген тілегін алға тарт­ты.

Иә, қазақ даласындағы тө­рт түліктің еті ғана емес, өзге де өнімдері ұлт байлығы еке­ні сөзсіз. Дегенмен, осы бай­лықты ұқсата алмай келе жат­қанымыз рас. Бұл істе өткеннің тә­жі­ри­бе­сін зерттей келе, зейін қой­ып, игілікке жаратсақ, еңбек адам­да­рының ауқаты артуымен бірге, ха­л­ыққа да тиімді болар еді. Тері мен жүннен жасалған дүниелер, өзге де заттар басқалардың қы­зы­­ғушылығын тудыратыны­на еш күмәніміз жоқ . Тері мен жүннен жасалған ұлттық құн­дылықтар қаншама? Киім үл­гі­лері, үй жасаулары, ең аяғы мұ­­­ражайларда тұрған мүйіз на­сы­бай шақшалардың өзі неге тұ­­рады? Жаһандану дәуірінде ұл­т­қа тән нәрсенің үлкен-кі­ші­сі болмаса керек. Қазақтың қа­­зақ екенін көрсететін осы бір іс­тің қазіргі барын місе тұ­тып отыра бермей, елдік тұр­ғыда мал өнімдерін жүйелі өн­діру ау­қымды жұмысын ке­шеу­ілдете бермей қолға алсақ, ұл­ты­мыз ұтылмас еді, жұртымыз жұ­таң­дық­тан құтылар еді.

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.08.2017

Қашанда ұлыма тілекшімін

21.08.2017

Ұлттық банк базалық мөлшерлемені төмендетті

21.08.2017

Германиялық өнертапқыштар электромобиль қуаттайтын жүйені таныстырды

21.08.2017

ОҚО-да биыл төрт бағытқа жаңа автобус қатынасы ашылды

21.08.2017

Малайзия павильоны «Көбелек әсері» және «Жастар апталығы» экоакциясын бастады

21.08.2017

ЭКСПО-2017 көрмесінде Сенегал Республикасының ұлттық күні өтті

21.08.2017

Ботаникалық бақ қоры толыға түспек

21.08.2017

Сенат Төрағасының орынбасары СҚО прокурорларымен кездесті

21.08.2017

Қазақстан өнеркәсібінің индустрия 4.0 техникалық талдау жұмыстары күзде аяқталады

21.08.2017

2025 жылға қарай жанар-жағармай бойынша ішкі қажеттіліктер толық қамтылады

21.08.2017

Алматыда «Star of Asia» фестивалі өтті

21.08.2017

Альберт Линдер Жазғы Универсиада ойындарының чемпионы атанды

21.08.2017

БҰҰ Балалар қоры қазақстандық өнертапқыштарды марапаттады

21.08.2017

Бақытжан Сағынтаев жоғары ғылыми-техникалық комиссия отырысын өткізді

21.08.2017

Семейлік зейнеткерлер ағылшын тілін үйреніп жүр

21.08.2017

Қазақстан мен Ресей заңсыз есірткі айналымына қарсы күресті бірге үйлестірмек

21.08.2017

Атырауда өткен жауынгерлік жекпе-жек фестиваліне 2,5 мың көрермен жиналды

21.08.2017

Астана хабы мен Қытайдың мемлекеттік басқару академиясы меморандумға қол қойды

21.08.2017

"Жастар" жазғы жайдарман фестивалі мәресіне жетті

21.08.2017

Мәңгі ғашық

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Адырна неге адыра қалды?

Қазақ халқының көне музыкалық аспаптары туралы айтатын болсақ, ол ешбір халықтың құндылығына ұқсамайтын, өз алдына бөлек шал­қыған жеке бір шалқар айдын-ау. Тауқымет шеккен тағдырлар секілді тарих толқынында бұлардың бірі мүлде жоғалса, енді біразы әлі де қайта өңдеп, жетілдіре түсуді, терең зерттеу мен талдауды қажет ететінін уақыт-төреші дәлелдеп бағуда.  

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Үй мен күйдің үйлесімі

Қоғамның әлеуметтік-эконо­ми­ка­лық дамуының алғышарты ретін­де адамдардың әл-ауқаты мен денсау­лы­ғының сапасын салыстыра отырып бағалау үрдісі әлемде алғаш рет 1974 жылы Канаданың денсаулық сақтау министрі Марк Лэйлондтың ресми баяндамасында айтылыпты. Бірақ, дәл қазіргі жағдайда бұл түсінік түбегейлі өзгеріп келеді...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Қызметтегі мәдениет мәйегі

Патшаның барымтасына, кеңес­тік кезеңнің күнде қырық құбылған қулығына бой алдырмай, тұнық ойына дақ түсірмей өткен нағыз ұлт көсемі Әлихан Бөкейхан: «Тірі бол­­сам, қазаққа қызмет қылмай қой­май­мын. Ұлтына, жұртына қызмет ету − білімнен емес, мінезден», деп еді. Шы­нында, ол кезде білім кем, мінез мық­ты еді. Қазір білім ұшан-теңіз, бі­рақ ұлттық мінез олқы, ала-құла, тіл мү­кіс, намыс пен ар ақшаға тәуелді болып барады.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Жұмысты жалғастырар жастар қайда?

Қолында қолақпандай дипломы бола тұра жас мамандардың ауылда жұмыс істеуге құлшынысы жоқ. Көбінің ойы − қызығы мен у-шуы көп қалада қалып, өзіндей өрім жастардың ортасында болу. Бұл үшін оларды күстаналаудың да жөні жоқ шығар, бәлкім. Өйткені, қалада тұра ма, ауылда тұра ма, әркімнің өз қалауы. Солай десек те, жастар жаппай қалаға қарай ағылып жатқанда қазақтың алтын бесігі – ауылдарымыздың келешегі қалай болмақ? Бала саны жетпей, мектептер мен басқа да мекемелердің жабылуы жалғаса берсе, ата-баба кәсібін жалғастыратын лайықты ізбасарлар жоқ болса, ауылдардың ертеңгі күні не болмақ? Ойлаудың өзі қорқынышты. 

Нұрғали ОРАЗ,

Тәуелсіздік дегеніміз – мәңгілік күрес

Кешкілік аллеяда серуендейтін осы бір кішіпейіл, мәдениетті кісіні жиі көріп қаламын. Алғашында бас изесіп қана жүрдік. Бірте-бірте тіл қатысып, тротуардың жиегіндегі сәкіге тізе бүгіп, әңгіме-дүкен құратын болдық.

Пікірлер(0)

Пікір қосу