Барымызды қашан ұқсатамыз?

​Қазақтың байлығы мол дейміз, кейде кейбіреулер үшін сол байлық шайлығына жетпей, шарадай басы шақшадай болатынын қайтерсің. Осының арғы жағына үңілсең көп нәрсе барымызды ұқсата, еңбектегі нарымызды бағалай алмай жатқанымыздан болса керек.
Егемен Қазақстан
05.04.2017 227

Бұлай деуге себеп, осы күн­де­рі ауыл-елдердегі, үлкен қа­ла­­лар­дың маңындағы малмен ай­на­­лысатын, нақтылай түссек, жұ­рт­ты етпен қамтамасыз етіп отыр­ған қожалықтардың қора-қоп­сыларының төңірегінен үйі­ліп жатқан жылқы, сиыр, қой, ешкі терілерін көресің. Домалап жат­қан бастар да баршылық. Қо­жалық иелерінен бұл туралы сұ­ра­саң «Алушы жоқ», дейді. Кел­меске кеткен кеңес дәуірінде қыстау мен жайлауды, көктеу мен күздеуді, ауыл-ауылды, көше-көшені аралап жүріп, жүн-жұрқа мен тері-терсек алатындар мықты тұ­ратын еді. Өйткені, әлгі өнім­дер­ге сұраныс бар. Қар­жы қа­рас­тырылған. Ұтымды ұйым­дас­­тырылған. Асыл ешкінің жүні ал­тынмен пара-пар болатын. Әде­мілеп үйтіп, қауындай етіп жу­ған қойдың басы − ол кезде дү­кендердің мұздатқышында толып тұратын. Оның қызығын көп жағ­дайда студенттер көруші еді.

Ал, қазіргі үйіліп жатқан әл­гі аста-төк байлықты қашан қа­же­ті­міз­ге жаратар екенбіз? Егер оны ақау­сыз, нақты тірлікте орындай ал­сақ: шетелдің әлем-жә­лем жасан­дысынан құтылып, өзі­міздің табиғи өнімімізді иы­ғы­мызға ілер едік. Бір замандары Түркия еліне бас сауғалап барған қандастарымыз, қазіргідей керемет технология жоқ кездің өзінде былғары өндірумен абыройларын асырғаны мәлім. Олардың ұрпағы атажұртта баршылық. Келістіре алсақ, тері затына қай заманда да сұраныс сиремейді. Қоспасыз, қойыртпақсыз табиғи дүние ғой!

Осы бір түйткіл көкейден ке­тер емес. Бұл жайлы қожалық ие­лерімен сөйлессек, «Біз көп жағ­дайда ет өндіріп қана отырмыз. Ал, малдың өзге өнімдері еш­кімге керексіз болып тұр. Шір­кін, байтағымыздағы басынан бастап қара тұяғына дейінгі тө­рт түліктің «байлығын» толық иге­рсек, бұйымымыз пұл болып, дәу­­летіміз артып, сәулетіміз көз тар­тар еді. Қара тұяқтан «өне­тін» түймеміз де табиғи болып шы­ғары хақ. Осыны тиісті орын­дар ескеріп, жете мән берсе ұты­л­мас едік. Қожалықтардың қау­қа­ры көбейіп, қарымы артар еді. Бә­секелестік өрістеп, ша­рық­та­ған баға төмендер еді», дейді. Жөн сөз.

Тағы бір қожалықта ең­бек етіп жүрген азаматпен тіл­дес­ке­німізде, билік тар­ма­ғы­ның бір өкілі базарға апарған қой етін алушыға серейген күйде бұз­бай беру керектігін, бұл заң­да бекітілгенін айтыпты. Ол өзінің мұндай талапты естімегенін, кейбір азаматтар бұзып беруді сұрайтынын алға тартыпты. «Қазақ ет бұзған кезде әр мүшенің орнын білумен бірге, адам ағзасына зиянын тигізетін бездерді алып тастап отырған. Мұны бүгінгі жастар, кей­бір үлкендердің өзі біле бер­мейді. Біз көп жағдайда ет алушыларға осыны ескерткен­де олар, бұзып беруімізді өті­не­ді. Тіпті, соны біліп алсақ де­ген ниет танытушылар да аз кез­деспейді», деген ол, кейбір бел­сенділер түсіндірудің орны­на дікеңдейтініне, заңды ая­қ­ас­тынан талап ететініне өкініш біл­дірді. «Әрине, заң талабына қарсылығымыз жоқ. Білсек орын­дау міндетіміз. Ол бізге жет­пей жатады. Осы жағын да ескерсе», деген тілегін алға тарт­ты.

Иә, қазақ даласындағы тө­рт түліктің еті ғана емес, өзге де өнімдері ұлт байлығы еке­ні сөзсіз. Дегенмен, осы бай­лықты ұқсата алмай келе жат­қанымыз рас. Бұл істе өткеннің тә­жі­ри­бе­сін зерттей келе, зейін қой­ып, игілікке жаратсақ, еңбек адам­да­рының ауқаты артуымен бірге, ха­л­ыққа да тиімді болар еді. Тері мен жүннен жасалған дүниелер, өзге де заттар басқалардың қы­зы­­ғушылығын тудыратыны­на еш күмәніміз жоқ . Тері мен жүннен жасалған ұлттық құн­дылықтар қаншама? Киім үл­гі­лері, үй жасаулары, ең аяғы мұ­­­ражайларда тұрған мүйіз на­сы­бай шақшалардың өзі неге тұ­­рады? Жаһандану дәуірінде ұл­т­қа тән нәрсенің үлкен-кі­ші­сі болмаса керек. Қазақтың қа­­зақ екенін көрсететін осы бір іс­тің қазіргі барын місе тұ­тып отыра бермей, елдік тұр­ғыда мал өнімдерін жүйелі өн­діру ау­қымды жұмысын ке­шеу­ілдете бермей қолға алсақ, ұл­ты­мыз ұтылмас еді, жұртымыз жұ­таң­дық­тан құтылар еді.

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.06.2017

Инвестициялық ахуалды жақсарту жөніндегі кеңес отырысы өтті

23.06.2017

Оңтүстікте 600-ден астам кооператив құрылады

23.06.2017

Медиа форум аясында сингапурлық ғалым кітабының тұсаукесері өтті

23.06.2017

Алматыда отандық суретшілердің көрмесі өтті

23.06.2017

«KAZ Minerals» Ана мен бала орталығына жаңа жабдықтар сыйлады

23.06.2017

Қазақ диаспорасы шоғырланған елдерде арнайы орталықтар ашу керек –Д.Қыдырәлі

23.06.2017

Бектас Бекназаров Франция Сенатының вице-президентімен кездесті

23.06.2017

"Самұрық-Қазына" қызметі Сантьяго принципіне сай

23.06.2017

Таэквондодан әлем чемпионатына қатысатын Қазақстан Ұлттық құрамасының тізімі

23.06.2017

Шығыс Қазақстан полицейлеріне 101 автобус пен 140 автокөлік беріледі

23.06.2017

Кәсіпқой боксшы Айдар Шәрібаев чемпиондық белдікке таласады

23.06.2017

Қарағандыда Қазақстан полициясының 25 жылдығына арналған шеру өтті

23.06.2017

Павлодарда 300-ге жуық полицей марапатталды

23.06.2017

ОҚО-ның 500 мыңға жуық тұрғыны сапалы электр жарығына қол жеткізеді

23.06.2017

Елбасы Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы Төралқасының Төрағасы болып қайта сайланды

23.06.2017

Елбасы: Елге келем деген азаматтарға қауымдастық арқылы бар жағдай жасалуы керек

23.06.2017

Дүниежүзі қазақтарының V құрылтайы (фото)

23.06.2017

Елбасы шетелдегі қазақтарды қолдау үшін "Отандастар" қорын құруды тапсырды

23.06.2017

Үкімет танымал қазақтардың электронды базасын жасайды

23.06.2017

Асыл қасиет сеңгірі

КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Клай-фай жанры немесе әдебиеттегі табиғат апаттары

Бірер апта бұрын АҚШ президенті Дональд Трамптың қоршаған ортаны қорғауға қатысты Париж келісімінен шығамын деген еді. 2015 жылдың желтоқсан айында 194 мемлекет қол қойған Париж келісімі – ғаламдық жылыну процесін тежеуге арналған әрекеттер жоспары. Тараптар өздеріне климаттың өзгеруіне икемделу, техникамен қайта жасақтану, ауаға залалды заттардың шығарылуын азайту бойынша шаралар қабылдауға міндеттемелер алған болатын. АҚШ аталған келісімнен бас тартып отыр. Бір қуаныштысы, шығамын деген сәтте шыға салуға болмайды, бұл рәсім төрт жылға созылады екен. Осы жағдай есіме клай-фай жанрындағы әдебиетті түсірді.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Үкілі үміт үдесі

«Тойдың болғанынан, боладысы қызық» демекші, Арқа төсіндегі ару Астанада жаһандық шара – ЭКСПО-2017 көрмесінің жалауы желбірегеніне, міне, он күннің өрмегі ауды. Осы уақыт ішінде «Ұлттық жобаға» деген егемен елдің үкілеген үміті ақтала ма, Бүкіләлемдік жетіс­тіктер көрмесінің қос ғасырға тақау шежіресінде өткен көрмелер керуенінде «Астана ЭКСПО-2017» Халықаралық көрмесінің алар орны қандай дәрежеде болар екен деген сұрақтарға жауап іздеуіміз де заңды.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Жік пен жіп

Автобуста өзіңнен жасы үлкен адамға ұшып түрегеліп орын беру үшін кісіге соншалық көп ақылдың керегі жоқ-ау. Отбасында адам қан­дай тәрбие алса, көшеде, қоғамдық орындарда мұнысы тайға таңба басқан­дай көрініп тұрады емес пе? Бірақ қай ата-ана «автобуста көзіңді тас жұмып, құлаққабыңды киіп отыра бер» деп үйдегі баласының сана­сын бөтен оймен лайлайды дейсің. Соған қарағанда, адамның мәде­ниетті болмағы үйдегі алған тәрбиесіне қоса, «Тірлікте көп жаса­ғандықтан көрген бір тамашамыз» деп Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы айт­пақшы, әр адамның өмірден дұрыс сабақ түйіндей білуіне байланысты болса керек-ті. 

Қуат БОРАШ, журналист-публицист

Оралыңның барында оқы да біл

Халқымыздың бітім-болмысын бейнелейтін қазыналы қара өлеңдер топтамасын парақтап көріңізші. Даңғайыр даланың жусан исімен әтірленген жұпар  ауасы дауылпаз көңіліңізді аспандатып, еріксіз шабытыңыздың шоғын үрлейді.  

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қазақтың құты

Қазір қалада тұратын аға буын ұрпақтың басым көпшілігінің санасындағы, жалпы жан дүние­сін­дегі, ұғым-түсінігіндегі алтын бесік ауыл бейнесі бала­лық шақтың бал дәуренінде қа­лып­тасқан ғой. Содан да болар, қашанда көл көңілді қазақы мінездің, астың асыл-дәмдісін көпке сақтайтын дархан пейілдің, айтпай келетін қыдыр қонаққа қуанатын мырза бейілдің нұр шуағына малынып өстік десек те болады. Қарап отырсақ, осындай ақ-адал пейіл, көңілдің кеңдігі қазақтың құты екен-ау.

Пікірлер(0)

Пікір қосу