Барымызды қашан ұқсатамыз?

​Қазақтың байлығы мол дейміз, кейде кейбіреулер үшін сол байлық шайлығына жетпей, шарадай басы шақшадай болатынын қайтерсің. Осының арғы жағына үңілсең көп нәрсе барымызды ұқсата, еңбектегі нарымызды бағалай алмай жатқанымыздан болса керек.
Егемен Қазақстан
05.04.2017 510

Бұлай деуге себеп, осы күн­де­рі ауыл-елдердегі, үлкен қа­ла­­лар­дың маңындағы малмен ай­на­­лысатын, нақтылай түссек, жұ­рт­ты етпен қамтамасыз етіп отыр­ған қожалықтардың қора-қоп­сыларының төңірегінен үйі­ліп жатқан жылқы, сиыр, қой, ешкі терілерін көресің. Домалап жат­қан бастар да баршылық. Қо­жалық иелерінен бұл туралы сұ­ра­саң «Алушы жоқ», дейді. Кел­меске кеткен кеңес дәуірінде қыстау мен жайлауды, көктеу мен күздеуді, ауыл-ауылды, көше-көшені аралап жүріп, жүн-жұрқа мен тері-терсек алатындар мықты тұ­ратын еді. Өйткені, әлгі өнім­дер­ге сұраныс бар. Қар­жы қа­рас­тырылған. Ұтымды ұйым­дас­­тырылған. Асыл ешкінің жүні ал­тынмен пара-пар болатын. Әде­мілеп үйтіп, қауындай етіп жу­ған қойдың басы − ол кезде дү­кендердің мұздатқышында толып тұратын. Оның қызығын көп жағ­дайда студенттер көруші еді.

Ал, қазіргі үйіліп жатқан әл­гі аста-төк байлықты қашан қа­же­ті­міз­ге жаратар екенбіз? Егер оны ақау­сыз, нақты тірлікте орындай ал­сақ: шетелдің әлем-жә­лем жасан­дысынан құтылып, өзі­міздің табиғи өнімімізді иы­ғы­мызға ілер едік. Бір замандары Түркия еліне бас сауғалап барған қандастарымыз, қазіргідей керемет технология жоқ кездің өзінде былғары өндірумен абыройларын асырғаны мәлім. Олардың ұрпағы атажұртта баршылық. Келістіре алсақ, тері затына қай заманда да сұраныс сиремейді. Қоспасыз, қойыртпақсыз табиғи дүние ғой!

Осы бір түйткіл көкейден ке­тер емес. Бұл жайлы қожалық ие­лерімен сөйлессек, «Біз көп жағ­дайда ет өндіріп қана отырмыз. Ал, малдың өзге өнімдері еш­кімге керексіз болып тұр. Шір­кін, байтағымыздағы басынан бастап қара тұяғына дейінгі тө­рт түліктің «байлығын» толық иге­рсек, бұйымымыз пұл болып, дәу­­летіміз артып, сәулетіміз көз тар­тар еді. Қара тұяқтан «өне­тін» түймеміз де табиғи болып шы­ғары хақ. Осыны тиісті орын­дар ескеріп, жете мән берсе ұты­л­мас едік. Қожалықтардың қау­қа­ры көбейіп, қарымы артар еді. Бә­секелестік өрістеп, ша­рық­та­ған баға төмендер еді», дейді. Жөн сөз.

Тағы бір қожалықта ең­бек етіп жүрген азаматпен тіл­дес­ке­німізде, билік тар­ма­ғы­ның бір өкілі базарға апарған қой етін алушыға серейген күйде бұз­бай беру керектігін, бұл заң­да бекітілгенін айтыпты. Ол өзінің мұндай талапты естімегенін, кейбір азаматтар бұзып беруді сұрайтынын алға тартыпты. «Қазақ ет бұзған кезде әр мүшенің орнын білумен бірге, адам ағзасына зиянын тигізетін бездерді алып тастап отырған. Мұны бүгінгі жастар, кей­бір үлкендердің өзі біле бер­мейді. Біз көп жағдайда ет алушыларға осыны ескерткен­де олар, бұзып беруімізді өті­не­ді. Тіпті, соны біліп алсақ де­ген ниет танытушылар да аз кез­деспейді», деген ол, кейбір бел­сенділер түсіндірудің орны­на дікеңдейтініне, заңды ая­қ­ас­тынан талап ететініне өкініш біл­дірді. «Әрине, заң талабына қарсылығымыз жоқ. Білсек орын­дау міндетіміз. Ол бізге жет­пей жатады. Осы жағын да ескерсе», деген тілегін алға тарт­ты.

Иә, қазақ даласындағы тө­рт түліктің еті ғана емес, өзге де өнімдері ұлт байлығы еке­ні сөзсіз. Дегенмен, осы бай­лықты ұқсата алмай келе жат­қанымыз рас. Бұл істе өткеннің тә­жі­ри­бе­сін зерттей келе, зейін қой­ып, игілікке жаратсақ, еңбек адам­да­рының ауқаты артуымен бірге, ха­л­ыққа да тиімді болар еді. Тері мен жүннен жасалған дүниелер, өзге де заттар басқалардың қы­зы­­ғушылығын тудыратыны­на еш күмәніміз жоқ . Тері мен жүннен жасалған ұлттық құн­дылықтар қаншама? Киім үл­гі­лері, үй жасаулары, ең аяғы мұ­­­ражайларда тұрған мүйіз на­сы­бай шақшалардың өзі неге тұ­­рады? Жаһандану дәуірінде ұл­т­қа тән нәрсенің үлкен-кі­ші­сі болмаса керек. Қазақтың қа­­зақ екенін көрсететін осы бір іс­тің қазіргі барын місе тұ­тып отыра бермей, елдік тұр­ғыда мал өнімдерін жүйелі өн­діру ау­қымды жұмысын ке­шеу­ілдете бермей қолға алсақ, ұл­ты­мыз ұтылмас еді, жұртымыз жұ­таң­дық­тан құтылар еді.

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2018

Ұлттық банк басшысы теңге бағамына қатысты болжам жасады

22.02.2018

Тараздағы «Жеңіс» саябағы қайта жаңғыртылады

22.02.2018

Ақышев: Теңге жыл басынан бері 4%-ға нығайды

22.02.2018

Атырау облыстық театрына «Академиялық» мәртебе салтанатты түрде табысталды

22.02.2018

Мейірбек Сұлтанхан «Астана – биік төрім, Қызылорда – туған жерім!» республикалық айтыста жеңімпаз атанды

22.02.2018

Шетелдік ЖОО-лардың қазақстандық студенттерге қызығушылығы жоғары

22.02.2018

Атырауда мемлекеттік туды 91 метр биіктікке көтереді

22.02.2018

Оңтүстікте тағы үш аудан құру ұсынылды

22.02.2018

Қазақстан – БҰҰ: өзара әріптестіктің серпінді жолы

22.02.2018

Арал – Орталық Азияға ортақ мәселе

22.02.2018

Серпінді даму жолында

22.02.2018

Экология жылы қоршаған ортаны қорғауға көмектесе ме?

22.02.2018

Бард ақынның бастауы

22.02.2018

Алматы қаласының әкімі халық алдында есеп берді

22.02.2018

Даму үшін әділдік ауадай қажет

22.02.2018

Халық өз Баян сұлуын іздейді

22.02.2018

Қарағандылық тәртіп сақшылары аяғы ауыр ананың өмірін сақтап қалды

22.02.2018

Конфессияаралық диалогтың қазақстандық алаңы

22.02.2018

Буын биінің білгірі

22.02.2018

Шығыста ауыл балабақшасы айрықша ойыншықпен қамтылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Даму үшін әділдік ауадай қажет

Әділдік қашанда адамзаттың арманы болып келеді. Жасыратыны жоқ, кейде бір ұжым түгілі, бір отбасының өзінде әділдік кемшін қалып жатады. Осындай жағдайда оның тұтас мемлекетте орнауы орындалмас армандай көрінетіні рас.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Конфессияаралық диалогтың қазақстандық алаңы

Атақты америкалық саясаттанушы Самуэль Хантингтон 1996 жылы өзінің әлемдік ғылыми қоғамдас­тық арасында кең талқылауға түс­кен «Өркениеттер қақтығысы және әлемдік тәртіптің трансформациясы» атты кітабын жарыққа шығарды. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қайтқан малда қайыр бар

Осының алдында газет бетінде жарияланған «Бай бол­­саң, халқыңмен бол!» атты мақа­ламызда («Егемен Қазақстан», 09.02. 2018 жыл) меншік иелері­нің елімізден астыртын жолдар арқылы шығарып әкетіп жатқан капиталының түбі оларға қайыр бермейтіндігін, қазіргі күні Батыс әлемінде жүріп жатқан саяси-эко­номикалық үдерістердің екпі­німен бұл қаржылар сол жақ­тың өзінде ерте ме, кеш пе, қақпан­ға түсірілетіндігін, ал оның идеологиясы қазірдің өзінде әзір екендігін жазған едік. 

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Халық тәжірибесі – құндылық

Елшіл қайраткер Смағұл Сәдуақасұлы «Сәрсенбек» атты романында (1922) бас қаһармандарының аузынан «Қазақ неше жылда нағыз Жапониядай болады», «Қазақ Жапония секілді болу үшін өзінің елдігі өзінде болу керек», «Мыңдаған, миллиондаған қазақтар жұмысшы болып істесе, өз жерінің байлығының рахатын көрген емей немене?! Бұл дегенің адам айтқысыз жаңару болар еді» дейтін пікірлер айтқызады. Ел келешегінің мүбәрак жолын меңзеген нұсқа сөз деп қабылдаған дұрыс.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жүздік құрылымда рулық үлес жоқ

Жақында танымал антрополог-академик Оразақ Смағұловтың «Қазақ халқының шығу тегі» атты еңбегі жарыққа шықты. Туындыда қазақ халқы осыдан қырық ғасыр бұрын Еуразия даласында дара этнос ретінде қалыптасқаны физикалық антропология арқылы дәлелденіпті. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу