Бейбітшілік пен тұрақтылықтың жақтаушысы

Қазақстанның көрші мемлекеттер­мен және әлемнің өзге де ай­мақ­тарымен бейбіт қатар өмір сүруі, ын­ты­мақтастығы елдің халықаралық қа­ты­­настар саласындағы стратегиялық ше­­шімдерінің оң нәтижесі болып табы­лады.

03.04.2017 132

Байсалды іс-қимыл берекеге бастайды

Қазақстанның көрші мемлекеттер­мен және әлемнің өзге де ай­мақ­тарымен бейбіт қатар өмір сүруі, ын­ты­мақтастығы елдің халықаралық қа­ты­­настар саласындағы стратегиялық ше­­шімдерінің оң нәтижесі болып табы­лады. Мен осы орайда, ең алдымен, Қазақстан мемлекеттілігінің қалыптасуы мен дамуында Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың еңбегі өте зор екенін атап өткім келеді. Қазіргі таңда жүргізіліп отырған сындарлы саясаттың арқасында Қазақстан өсіп-өркендеген, бейбітшілік сүйгіш мемлекет ретінде әлемге танылды.

Қазақстанда қолға алынған консти­ту­циялық реформалар қазіргі әлемдік сын-қатерлерге елдің лайықты жауабы бо­лып табылады. Осыған байланысты Пре­зи­дент Нұрсұлтан Назарбаевтың өзі әлемде мемлекеттік құрылыстың әм­бебап моделі жоқ, бәрі де ізденіс үс­тінде екенін атап көрсетті.

«Қазақстан Республикасының Консти­ту­циясына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жо­басы бүкілхалықтық талқылауға ұсы­нылды. Оны халық бір ай бойы жан-жақ­ты талқылады. Бұл өте маңызды ша­ра болды. Яғни, әрбір қазақ­стан­дық­қа конституциялық реформа ж­ө­ніндегі пікірін білдіріп, ұсыныстарын айтуға мүмкіндік берілді. Менің ойымша, Қазақстан осылайша өзінің де­мо­кра­тиялық тұрғыда дамудың даңғыл жо­лында екенін тағы бір рет дәлелдеді.

Қазақстанда болып жатқан елеулі оқи­ға­ларға біздің ұйымға мүше мем­лекеттердің барлығы ерекше қы­зы­ғу­шылық білдіреді. Біз әрқашанда Қазақстанның таңдауына, халқының еркіне құрметпен қараймыз.

Түркі кеңесі – беделі биік ұйым

Түркітілдес мемлекеттер ынты­мақ­­тас­­тығы кеңесі (Түркі кеңесі) – түр­­кі­тіл­дес елдер арасындағы ын­ты­мақ­тас­тықты жан-жақты қолдауды бас­ты мақсаты санайтын мемлекетаралық ұйым болып табылады. Ұйым 2009 жы­лы Әзербайжанның Нахчыван қа­ла­­сын­­да өткен Түркітілдес мемлекеттер бас­­шы­ларының саммитіне қол қойыл­ған На­хчыван келісімі негізінде құрыл­ған.

Ұйымның құрылтайшылары әрі мүшелері Әзербайжан, Қазақстан, Қырғызстан, Түркия мемлекеттері болып табылады. Ал бүгінгі Түркі кеңесі өткен ғасырдың тоқсаныншы жылдарында ұйымдастырылған Түркітілдес мемлекеттер басшылары саммиттерінің нәтижесінде дүниеге келген халықаралық ұйым десек, артық айтқандық емес.

Түркі кеңесі құрылғалы бері мүше елдер сыртқы істер министрлерінің 11 рет ресми және бейресми отырыстарын өткізіпті.

Қазіргі таңда Түркі кеңесінің Хат­шы­лығы 14 бағыт бойынша мүше мем­­лекеттер арасындағы көпжақты ын­­тымақтастықты жүзеге асыруда. Нақтылай айтқанда, Хатшылық Түрк­СОЙ, ТүркПА, Халықаралық Түр­кі акаде­миясы, Түркі мәдениеті мен мұра­сы қоры сынды мәдениет саласына қа­тыс­ты басқа да еншілес ұйымдармен бір­лесе отырып, саяси-экономикалық, мәдени-гуманитарлық және білім беру салаларында қызмет етуде.

Мәселен, Түркі кеңесі түркі мемле­кет­терінің эко­номикалық ынтымақ­тасты­ғына баса назар аударады. Жыл сайын түркі­тілдес елдердің Іскер­лік кеңесі және бизнес-форум ұйым­дас­тырылып отырады. Бұл өз кезегінде мүше мемлекеттер кәсіпкерлерін бірік­тіріп, олардың өзара ынты­мақтасуына жол аша­ды. Мүше мемлекеттер экономикасын ынталан­дыру, инвестициялық белсенділікті арттыру және жеке сектор­лар арасындағы іскерлік байланыстарды кеңейту мақ­сатында бір­лескен инвес­тициялық портал іске қо­сылған. Түркі кеңесі Транс­каспий көлік бағытын құруға көп күш жұмсады. Бұл Батыс пен Шы­ғыс ара­сындағы тиімді сауда жолы болып табылады.

Соңғы екі жыл көлемінде туризм саласы бойынша өзара ынты­мақтастықты кеңей­ту жұмыстары қар­қын алды. Бұл орайда ту­рис­тік бағыттардың тар­тымдылығын арттыру үшін елдеріміз арқылы өтетін Ұлы Жібек жолын жаңғырту маңызды. Түркі кеңесінің «Заманауи Жібек жолы» атты бірлескен қа­нат­қақты жобасын дайындауы аталған саладағы ынтымақтастықты дамытудың маңызды қадамы болып табылады.

Түркі кеңесі бұқаралық ақпарат құралдарына баса көңіл аударады. Мүше мемле­кеттердің ресми ақ­парат агенттіктері Түркі кеңесі аясында ынты­мақ­тасуда. Сондай-ақ, Ха­лық­аралық Түркі телеарнасын құру жұмыстары жал­ғастырылуда. Жалпы, Түр­кі кеңесі үшін ақпарат­тық-коммуникациялық тех­­нология және энерге­ти­ка салаларындағы ынты­мақтастық жаңа бағыттар болып саналады.

Түркітілдес мемле­кеттердің ортақ мәдениеті, тілі және тарихы­ның арқа­сында Түркі кеңесі өңірлік ынтымақтастықтың бірегей үлгісін көрсетуде. Мәселен, білім беру саласындағы нақ­ты нәтижелерінің бірі XV ғасырдағы түркі халық­тарының тарихы туралы ортақ түр­кі тарихы оқулығын әзірлеу болып табылады. Бұл оқулықты мүше мемлекеттердің тиісті минис­трліктерінің мақұлдауымен Халық­аралық Түркі академиясы дайындады. Қазіргі таңда академия география және әдебиет бойынша жалпы түркі оқулықтарын, сондай-ақ, түркі әлемі тарихының анықтамалығын әзірлеу үстінде.

Кеңес құзыретті халық­аралық ұйымдармен ынты­мақтасу және үйлесімді жұмыс істеу мәселесін жолға қойды. Ол БҰҰ және оның инсти­туттарымен, сондай-ақ, 19 халықаралық ұйыммен мықты қатынас, сенімді әріптестік орната білді. Мүше мемлекеттер органдары мен халықаралық ұйымдар арасында 30-дан астам меморандум және хаттамаларға қол қойылды. Түр­кі кеңесі Экономикалық ынты­мақтастық ұйымының (ЭЫҰ) бай­қаушысы мәр­тебесін алды. Бұдан бөлек БҰҰ Бас Ассамблеясы мен Ислам Ынтымақтастығы Ұйымына (ИЫҰ) байқаушы мәртебесін иелену мәселесі қарастырылуда.

Сонымен қатар, Түркі кеңесі Еуро­падағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ), Дүниежүзілік кеден ұйымы (ДКҰ), Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім ша­ралары жөніндегі кеңес (АӨСШК) секілді тағы басқа да беделді құрылымдармен жақсы қарым-қатынас орнатқан.

Қазақстанның рөлі айрықша

Түркі әлеміндегі Қазақ­станның рөлі және Президент Нұрсұлтан Назарбаев­тың аса маңызды орны дау туғызбайды. 2015 жылғы 11 қыркүйекте Астанада өт­кен Түркі кеңесінің 5-Сам­митінде мен Мем­лекет басшысы Н.Назарбаевтың қабыл­­дауында болдым. Сол сәтте мен Қа­­зақ­стан басшысының көшбасшы ре­тіндегі көрегендігіне анық көз жеткіздім.

Н.Назарбаевтың бастамасымен, біздің ұйымымыздан бөлек, штаб-пәтері Баку қаласында орналасқан Түркітілдес мемлекеттердің Парла­менттік Ассамблеясы (ТүркПА), штаб-пәтері Астанада орналасқан Ха­лық­аралық Түркі академиясы сынды халықаралық ұйымдар құрылды.

Президент Н.Назарбаев 2006 жылы Түркітілдес мемлекеттер басшыларының саммитінде Түркі­тілдес мем­лекеттердің ынтымақ­тастық одағы деп аталатын (Түркі кеңесі) халықаралық ұйым құру туралы ұсыныс білдірді. 2009 жылы біздің Хатшылық құрылды. Түркі кеңесі құрылғанға дейінгі және кейінгі кеңестердің барлығын есепке алар болсақ, бас-аяғы 15 саммит өтті. Олардың барлығына Нұрсұлтан Назарбаев тіке­лей өзі қатысып отырды. Қазақстан Президенті Түркі кеңесінің көп­теген жобаларының идеялық баста­машысы болып табылады. 2012 жы­лы Пре­зидент Н.Назарбаев Түркия прези­денті Абдолла Гүлмен бірге Түркі кеңе­сі туының көте­рілуінің ресми салтанатына қатысқаны символдық мәнге ие.

Қазақстан екі жылдан бері біздің ұйымның төрағасы болып, бұл міндетті табысты атқарып келе жатқанын атап өту керек. Қазақ­станның төрағалығы ке­зін­де көптеген жобалар жүзеге асырыл­ды. Бұл орайда Түркі кеңесінің БҰҰ және ИЫҰ байқаушысы мәртебесін ие­ленуі мәселесін ілгерілетуде Қазақстан ма­ңызды рөл атқарғанын атап өткім келеді.

Астана – бітімгершілік бастауында

Сириядағы ахуалды реттеу жөнінде қосымша платформа ретінде Ас­тананың таңдалуы Қазақ­станның бітімгерлік қыз­метінің аса зор ма­ңызға ие екендігінің айқын көрінісі.

Қазақстан өз тәуел­сіздігінің алғаш­қы жылда­рында-ақ қуатты ядролық арсеналдан бас тартып, сол арқылы халықаралық қауіп­сіздікті нығайтуды, мемлекет­тердің арасындағы бейбіт ынты­мақтастықты және жаһандық проблемалар мен қақтығыстарды шешуде халықаралық ұйым­дардың рөлін арттыруды қол­дайтынын іс жүзінде дәлелдеді. Күні бүгінге дейін Қазақстан әлемге ядролық қарусыздану және оны таратпау бойынша көш­басшылардың бірі ретінде танымал.

Сонымен қатар, тәуел­сіздіктің 25 жылында Қазақ­стан мемлекетаралық деңгейдегі халықаралық шараларды жоғары дәрежеде өткізу ісінде үлкен тәжірибе жинады. Жыл сайы­н Қазақ­станда түрлі деңгейдегі көп­теген халықаралық шаралар өтеді. Қазақстанда ЕҚЫҰ, ИЫҰ, ШЫҰ, ТМД, Түркі кеңесінің және басқа да халықаралық ұйымдардың саммиттері өтті. Менің ойымша, Қазақстан әлемдік деңгейдегі түрлі шаралар мен келіссөздер үшін тұрақты әрі сенімді алаң болып табылады.

Сонымен қатар, Қазақ­станның Ресей мен Түркия қатынастарын жақ­сартудағы мәмілегер ретіндегі рөлін айрықша атап өткен жөн. Қазақстанның БҰҰ Қауіп­сіздік Кеңе­сінің тұрақты емес мүшелігіне сайлануы барша дүние жүзінің елдің бітімгерлік қызметіне деген берік сенімінің дәлелі.

Сол себепті, Сириядағы ахуалды реттеу мәселелерін талқылау бойын­ша қосым­ша платформа ретінде Аста­наның таңдалғаны ешкімді таңғалдырған жоқ. Астанадағы келіссөздер Сириядағы ахуалды реттеу бойынша маңызды шешімдердің қабылдануына ықпал етеді.

Рамил Хасанов,

Түркі кеңесінің Бас хатшысы



КОЛУМНИСТЕР

Гүлзейнеп Сәдірқызы,

Ең ауыр күнә

Ана құрсағындағы шара­на­ның 18 күнде жүрегі соғып, 8 апта­да айналасындағы тір­ші­л­ікті се­зе бастайды екен. Ал 12 апта­да саусағын сорып, ба­сын қимылдатады. Міне, сол кеу­де­сі­не жан бітіп, адам кейпіне келген шақалақ өзіне келе жатқан қау­іпті, жасалатын қиянатты сез­генде жиырылып қарсылық көр­сететін көрінеді. Демек, әйел ағ­­засында жүріп жатқан табиғи қа­лыпты күшпен бұзып, баланы жасанды жолмен алдыртып тас­тау әйел үшін құдай алдында күнә, адам алдында қылмыс де­се де болғандай. Өйткені, Ис­лам дінінде кісі өлтіру ең ауыр кү­нә болып есептеледі. Ал ана құр­са­ғындағы кеудесінде жаны бар шарананы кесіп, бөлшектеп алып тастау ауыр күнәға жатпай ма?..

Самат МҰСА, «Егемен Қазақстан»

Ұлттарды ұйыстырудың ұтымды үлгісі

1995 жылғы 1 наурызда Мемле­кет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясын құру туралы Жарлыққа қол қойды. Сөйтіп, Президент жанынан басты міндеті мемлекет пен азаматтық қоғам институттары арасындағы әріптестік негізінде этностар мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету, тиімді этносаралық іс-қимыл жүргізу, біртұтас саяси, құқықтық, мәдени орта қалыптастыру болып белгіленген жаңа консультативті-кеңесші орган құрылды.

Айбын ШАҒАЛАҚ, "Егемен Қазақстан"

​Елбасы һәм елдік жобалар

Ғасырға бергісіз осы 25 жылдың ішінде біз санамыздағы «сарысулардан» арылып, еңсемізді тіктедік, елдігіміздің іргесін бекіттік. Отарлық саясат құрдымға жібергісі келген ұлттық құндылықтарымызбен қау­ыштық. Дініміз бен діліміз қайта жаң­ғырды. Тағдыр жазуымен түрлі кезеңдерде киелі Қазақ жеріне келіп тұрақтаған ұлыстардың ынтымақ-бір­лігі нығайып, біртұтас халық ретінде қалыптасуға бет алды. Оның бүгінгі айқын көрінісі – Елбасының Мәңгілік Ел идеясының Қазақстан қоғамы тарапынан дұрыс қабылдануы және осы мұрат жолында ұйыса бастауы.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

​Тарих кені – туған жер

«Қазағымның көп тарихы Көк­шеде, қаланып тұр Оқжетпестей текшеге»... Осыдан біраз жылдар бұ­рынғы бір өлеңімізде осылай деп­піз. Шын мәнінде де Көкшетау халқымыздың кенен тарихы қат­пар­ланған қасиетті жерлерінің қа­тарынан ойып тұрып орын алатынына сөз бар ма?

Алдан СМАЙЫЛ, жазушы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты

​Ұлтты танып болдық па?

Өткен 25 жылдың ішінде дамыған елдердің үлгісінде технологиялық трансфертті жүзеге асырдық. Алыс-жақын мемлекеттермен экономикалық қарым-қатынастарды реттедік. Осы үдерістерді қорытындылаған ғылыми орталықтар Қазақстанда экономиканы нарыққа көшіру үрдісі аяқталды деп отыр. Яғни, ендігі кезекте әлеуметтік-рухани, адами-шығармашылық мұрат­тарды сол экономика арқылы баянды етуді шұғыл қолға алу керек.

Пікірлер(0)

Пікір қосу