Биатлонның бәсі неге төмен?

Өңірімізде қысқы спорттың бірнеше түрі бойынша даму көңіл көншіткенімен, өкінішке қарай, биатлон туралы олай айта алмаймыз. «Солтүстікқазақстандықтардың бұл спорт түріне деген қызығушылығы неге төмен?» деген сауал төңірегінде ойласатын мәселелер аз емес.
Егемен Қазақстан
17.03.2017 524
2

Бір кездері кеңестік дәуірде атағы жер жарған жерлестеріміз Надежда Белова, Талғат Тұғынбаев, Сергей Глуховскийдің есімдерін жастар түгіл үлкендердің өздері біле бермейді. Кезінде биатлоннан әлем чемпионаттарында, халықаралық жарыстарда тамаша нәтижелерге жеткен саңлақтардың бүгінгі күнде лайықты ізбасарларының жоқтығы қынжылтпай қоймайды. Ақ көрпесін алты ай бойы айқара жамылып, қысқы спорт түрлерінің өркендеуіне табиғаттың өзі зор мүм­кіндіктер туғызатынына қара­­мастан, әлі күнге дейін бұл сала өңір­де қағажу көріп келеді. Оған биатлоннан облыстың бас жаттық­тырушысы Игорь Ильин былай деп жауап берді.

– Нарықтық экономикада жарыстар өткізу, спорт секцияларын құру, клубтардың материалдық-техникалық базасын қалыптастыру көбіне қаржыландыру ісіне келіп тірелетіндіктен, көптеген түйт­кілдер орын алып отыр. Осындай қиын жағдайдың биатлонға да ті­келей қатысы бар. Әрине, қыс­қы спорт түрлерінің дамуына қолдау көрсетілмейді деп ауызды қу шөппен сүртуден аулақпыз. Қаз­бек Байболов атындағы балалар мен жасөспірімдердің облыстық маман­дандырылған спорт мектебінде қысқы спорттың биатлон, конькимен жүгіру, шаңғы, шайбалы хоккей сияқты бөлімшелері бар. Қызылжар ауданының Рассвет, Сивково ауыл­дарында, Мамлютка қаласында филиалдар жұмыс істейді. Балалар мен жасөспірімдердің шеберлігін шыңдауға арналған екі шаңғы базасы Борки кентінде орналасқан. Шаңғымен жазда да шұғылдану үшін бұл жерде ұзындығы 25 ша­қырым болатын шаңғыроллер және шаңғы жолдары салынған. Биатлон жаттығулары мен жарыстарына арналған ату алаңы, айып айналма жолы, 20 нысана қондырғысы бар. Халықаралық талаптарға сәйкес келетін жаттығу орнында сексеннен астам жас өрен биатлонмен айналысады. Жаттықтырушылардың басты мақсаты байрақты сайыстарда еліміздің намысын абырой­мен қор­ғайтын спортшылар тәрбиелеп шығару болса, бұл салада бірқыдыру жетіс­тіктер бар. Атап айтқанда, алты спортшы еліміздің жастар құра­масына қабылданса, тоғыз жас­өспірім жас ерекшелігіне қарай әр­түрлі деңгейдегі сайыстарға үзбей қатысып жүр. Былтыр осы бөлім­шенің бір топ тәрбиеленушісі спорт шеберінен үміткер және бірінші разрядшы нормативтерін орындады. Денис Чуманов, Рустам Набиуллин, Дастан Дельдеш, Сергей Щербаков сынды өрендер ел біріншілігінің жеңімпаздары саналады.

Білікті бапкердің сөзіне қара­ғанда, биатлон ең қымбат спорт түр­леріне жатады. Оған со­ған сай жан-жақты жағдай жасалмағандықтан, спортшылар жаттығу барысында көп қиналатын көрінеді. Басты кедергілердің бірі – қажетті спорт тауарларын сатып алуға екінің бірінің шамасы жете бермейді. Соның сал­дарынан ата-аналар биатлоншы болуды арман еткен балаларын басқа қысқы спорт түрлеріне беруге мәжбүр.

– Соңғы жиырма жыл бойы облыста биатлон төменгі деңгейде қалып отыр. Қарапайым есепке жүгініп көрейік. Спортшыға қажетті киімдер жиынтығы шамамен 2 мың еуро тұрады. Бір оқтың бағасы – 40-50 теңге. Жаттығу барысында әр балаға жылына бес мың оқ қажет. Спорт­тық мылтық 2 мың еуро төңірегінде. Әрі қарайғы дайындық жұмыстары мен жарыстарға да қыруар қаржы қажет екені белгілі. Бұдан кейін қандай нәтиже күтуге болады? Алматы қаласында өткен қысқы Универсиада ойындарына облыстан бірде-бір биатлоншының қатыспауы – осы сөзіміздің дәлелі, – дейді бапкер.

Саланың жілік майын ша­ғып ішкен мамандардың айтуынша, спортшылардың дене күшін жетілдіру, моральдық-психо­ло­­гиялық әзірліктерін нығайту, кәсі­би деңгейін көтеру үшін заманауи құрал-жабдықтар базасын қалып­тастырмай болмайды.

– Облысымыздағы жасөс­пірім­дердің шеберлігін шыңдауға арналған екі шаңғы базасы талапқа сай жаб­дықталмаған. Бұл нысандардың инфра­құрылымы әбден тозған. 25 шақырымдық шаңғыроллер тас жолына күрделі жөндеу қажет. Жол үсті ойқы-шойқы. Соңғы жылдары Петропавлда биатлонның тек кросстық түрi бойынша ғана жарыс­тардың өткізілуінің сыры осында, – дейді мамандар.

Екінші бір мәселе, тәжірибелі бапкерлердің жетіспеушілігі үлкен тұсау болып отырған сыңайлы. Бұл спорт саласына олардың келуі сирек. Жалақы аз болғандықтан, жастар көп тұрақтамайды. Амалы таусылған дип­ломды мамандардың еңбекақысы жоғары салаларды сағалауына тура келеді.

Бас бапкер биатлонның дамуына кедергі болып отырған тағы бір жайтты ашып айтты.

– Аудандарда да спортқа құштар балалардың биатлонмен түбегейлі айналысуына мүмкiндiктер туды­рылмаған деуге болады. Тек Мам­лют, Тайынша, Шал ақын аудандары ғана облыс құрамасын спортшылармен қамтамасыз етіп отыр. Алдағы уақытта тиісті орындар осы жағына көңіл аударса, нұр үстіне нұр болар еді, – дейді ол.

Бұл спорт түрінің өрісін кеңейтеміз десек, көрші облыстармен, Ресейдің шекаралас аймақтарымен тығыз ынтымақтастық орнатудың кезі келген сияқты. Барлық тараптар үшін тиімді тәжірибелер алмасылса, жарыстар жүйелі ұйымдастырылса, биатлонның өрісі ұзарып, тынысы кеңейері сөзсіз.

Міне, негізгі тақырып арқауына айналған өңірдегі биатлонның бүгінгі ахуалы осындай. «Қыс арбаң­ды, жаз шанаңды сайла» демекші, биатлонның болашағын осы бастан ойластыра бергеннің ұтары көп болмақ деген ойдамыз.

Өмір ЕСҚАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

Қанат АТАМАНОВ,
журналист

Солтүстік Қазақстан облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

Оралда бокстан халықаралық турнирдің жеңімпаздары анықталды

24.09.2018

Қазақстанда ұшақ билеттері арзандауы мүмкін

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

24.09.2018

Юлия Путинцева WTA жаңартылған рейтингінде 46-орынға көтерілді

24.09.2018

БҰҰ Бас Ассамблеясының 73-ші сессиясы өз жұмысын бастады

24.09.2018

Виктория көліндегі апатта қаза тапқандар саны 225 адамға жетті

24.09.2018

Солтүстік Қазақстанда Жансүгір батырға еңселі кесене тұрғызылды

24.09.2018

Музей қызметкерлеріне үстемеақы төленгені жөн

24.09.2018

Жергілікті ерекшеліктер ескерілсе игі

24.09.2018

Қайрат «қаһарына» мінді

24.09.2018

Илон Масктың SpaceX компаниясы алғашқы жолаушының есімін жариялады

24.09.2018

Өзен арнасын бекіту – кезек күттірмейтін мәселе

24.09.2018

Медициналық көмек сапасы артады

24.09.2018

Атты әскер дивизиясының тағдыры

24.09.2018

Ұлттық рухтың ұстыны

24.09.2018

ШҚМТУ – ғылыми зерттеулер мен заманауи технологиялар орталығы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу