Бірегей бренд

Қызылордадан ерлердің көйлегі шығып жатыр. Иә, қағыс оқыған жоқсыз. Ақмешітте көйлек тігіледі. «Dalatex» деген маркамен нарыққа енген жейделер бүгінде берісі Қазақстанның, әрісі Ресейдің сауда орындарында сатылуда.
Егемен Қазақстан
10.04.2017 1226

Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында «қазақ сауда жасай алмайды» деген пікір болған. Сөйтсек, біздің жұрт сауданың алдына шығып кетті. Енді ес жиып, етек жапқанымызда «біз тек алып-сатарлыққа ғана малданып алдық» дедік. Мұндай қасаң пікірді біздің кәсіпкерлер быт-шытын шығарып бұзуды бастағанын осы мысалдан білуге болатындай. Алдағы уақытта өндіріс пен өнеркәсіптің көрігі қызатын күнге де жетеміз. Сондай жұмыстың басы-қасында жүрген Ділмұхамед Абызовпен біз  аз-кем әңгімелескен едік.

– Біз сізді шағын және орта бизнестің өкілі деп біле­міз. Жол салып, құрылыс­пен айналысып, мұнай өндір­мейсіз. Дей тұрғанмен, отан­дық өнім шығарып, оны нарық­қа ұсынып отырсыз. Бұл іс­тің мехнатты жұмыс еке­нін сеземіз. Мұндай қадамға баруға не итермеледі?

– Менің негізгі жұмысым шет елдермен тікелей байланысты. Өзге мемлекеттерде көп жүре­міз. Еуропа елдерімен қарым-қаты­нас жасаймыз. Оның ішін­­­де Түркияда жиі боламыз. Осын­дай сәттерде өзге елдердің ар­­­­тық­­шылығын байқайсың. Олар­­­­дағы патриотизмді көзбен көріп, куә боласың. Мысалы, бауырлас түрік халқы өздерінен шығатын өнімді әлемнің бар­лық тауарынан артық санайды. Нарықта Италияның өндірген өнімі ешкімге дес бермей тұрса да, олар өздерінің тауарын жо­ға­ры бағалайды. Мұның сыр­тында тағы бір фактор маған қатты әсер етті. Соңғы жылдары көр­ші Өзбекстан мен Қырғыз­стан же­ңіл өнеркәсіп саласында едәуір дамыды. Мысалы, бү­гін­де базарға барсаңыз, он­да­ғы киім-кешектің басым бөлі­­гі Өзбекстаннан келіп жат­қа­нын байқауға болады. Осын­дай жағдайлармен бетпе-бет келгенде «осыны неге өзі­міз шығармаймыз?» деген ой келе­ді екен. Содан көйлек шығару­ды қолға алдық. Біздің де қолы­мыздан іс келетінін, өзге жұрт­пен иық тіресіп бәсекелесе алатынымызды көрсетейік деген ниетпен осы іске кірістік. Қазір жұмысымыз қарқынды дамып кетпесе де, толықтай жүйеге түс­ті. Өз арнасын тапты.

Осы арада мына нәрсені де айта кету керек шығар. «Шикі­заттың бәрі сырттан келіп жат­қаннан кейін оның несі отан­дық өнім?» дейтіндер де табы­лады. Десек те, мұндағы ең басты мә­селе – біз осы арқылы өз ақша­мызды өзімізде алып қалып отыр­мыз. Одан кейін қазіргі қо­­ғам­­да үйінде отырып алып би­­­лік­ті, не болмаса басқаны сы­­­нау белең алды. Адамдар өз­­­дері еш­теңе істемесе де, әй­теуір сөз­­бен су сапыруды дағ­дыға ай­нал­дырып алып жатыр. Менің­ше, біз құр сөзбен емес, нақ­ты іспен айналысатын кезеңде тұр­мыз. Сынау оңай. Мықты бол­са­ңыз, сынамаңыз. Қайта өзі­міз­дің өнімді шығарып, бәсе­ке­ге қабі­летті екеніңізді дә­лел­деңіз. Өз­ге­лермен тең дәре­же­де, иық тіре­сіп жұмыс істей ала­ты­ны­ңызды көрсетіңіз. Қазақтың қабілет-қа­ры­мын танытыңыз. Өйт­кені, бізге мұны ешкім істеп бер­мейді. Барлық жұмысты өзі­міз істеуге дағдылануымыз керек.

– Ал өнімнің шикізатын қайдан аласыздар?

– Шикізатты негізінен Түр­кия­дан алдыртамыз. Түймесі мен жібін де сол жақтан аламыз. Сонымен қатар, таза 100 па­йыз­дық мақтадан жасалған ма­та­лар Қытайдан келеді. Осы мә­с­е­ле­­ден біршама қиындық кө­ріп отырмыз. Егер шикізат өзі­мізде өндірілсе, онда жұмыс көп жеңілдер еді. Барлық шикі­зат­ты шет­тен сатып алып отыр­ғасын, өн­д­ірісте де өзіндік қиын­дықтар туын­дайды. Ал оны «Dalatex» ком­­паниясының шең­берін­де өзіміз қолға алайық десек, оған шамамыз келетіндей емес. Сон­дық­тан бүгінде Өзбек­стан­ның нарығын зерттеп жатырмыз.

– Өнеркәсіптің өнімділігі қандай?

– Біздің цехта қазір 38 адам тұ­рақ­ты жұмыс істейді. Олар күніне 350-ге дейін көйлек тіге­ді. Жаз мезгілінде бұл 450-ге же­те­­ді. Айына 8 мың көйлекке де­­йін шы­ғарамыз. Барлық мә­се­ле сұ­ра­нысқа байланысты ғой. Кеңес өкіметі ыдырап, тәуел­сіздік ал­ған тұста біраз ме­кеме жабылып қалды. Өн­діріс орындары тоқтады. Жұрт жаппай алып-сатарлықпен айна­лы­сып кетті. Өзіміз өнім өн­діру­ді қолға алғанымыз соңғы жылдарда ғана. Сондықтан бү­гін­де сатушылардың «Қазақ­стан­да жасалған» деген брендке күмәнмен қарайтынын жасыра алмаймыз. Оларды да түсінуге болады. Өйткені, талай жылдан бері өндіріс дамымады, өнім шық­па­ды. Осы себепті күмәннің болуы заң­ды. Сондай-ақ, ол өзі сата­­т­ын тауар сапасының жақ­сы бол­ға­нын қалайды ғой. Деген­мен, уақыт өте келе бұл қа­саң қағида­ның бұзылатынына сенемін. Егер біз сапалы өнім шығарып, оны нарықтағы бә­се­ке­ге қабілетті екенін дәлел­десек, онда оның сұранысы да артады. Осы­ның өзінде де өнімділік ақы­рын болса да алға жылжып кел­е­ді. Мұның өзі жақсылықтың нышаны.

– Сіздер шығарған көй­лек­тер қай жақтарға тарап жатыр?

– Көйлегімізді көтеріп Қазақ­станның түкпір-түкпірін ара­ла­дық қой. Әркім әрқалай қа­был­дады. Жаңағы айтқанымда, күмән­мен қарағандар да көп болды. Дегенмен, біз шыға­рып жатқан өнімнің сапасы нашар емес. Жақсы. Сол арқы­лы кәсіп­керлердің де қызы­ғушы­лы­ғын оята алдық. Астана мен Алматыда «Dalatex» ұсынған көйлектер сатылып жатыр. Со­ны­­мен қатар, Шымкент, Аты­рау, Ақтау қалаларының сау­да орын­­дарында бар. Бұған қоса Ресей­­дің Екатеринбург қала­сы­на да жібердік. Жақында Астра­хань­ның нарығына да шығу жоспар­да бар.

– Жоба өз-өзін ақтап отыр ма?

– Жоба өзін өзі ақтады деп ай­та алмаймын. Тіпті, жұмыс­шы­лар­­дың айлығын басқа кәсіптен түскен қаражатымыздың есебі­нен төлеп отырмыз. Біз бұған да­йын едік. Өйткені, жеңіл өнер­кәсіп саласының бірден қар­қын алып кетуі қиын. Кәсіп­кер­лердің де бұл салаға аяқ сал­май­тыны сондықтан. Оның үс­тіне жаһандық экономикалық дағ­дарысты бастан өткеріп жатыр­мыз. Осы себепті барлық салада да күреп қаржы табу қиындап кетті. Дегенмен, алдағы уақытта жобаның өзін өзі ақтайтынына сенімдімін.

– Тек көйлек шығарумен ғана айналыспай, оған қоса костюм-шалбар немесе басқа да киім түрлерін өндіру ойда жоқ па?

– Еуропада болсын, Азия ел­дерінде болсын, фабрикалар тек бір ғана кәсіппен айналысады. Көйлек шығаратыны, тек көйлек тігеді. Костюм-шалбар өндіретін фаб­рикалар, сонымен ғана ай­на­лысады. Неге? Өйткені, өнер­кәсіпті жан-жақты өнім шы­ға­ру­ға қарай бұрсаңыз, онда сапа нашарлай бастайды. Сапа бұ­зыл­ғаннан соң нарықтағы сұ­ра­нысың да азаяды. Сол себепті бір бағытта жұмыс істеп, сапаның артуына басымдық берген дұ­рыс қой деп есептеймін. Осы мақ­сатта жақында жаңа құрал-жабдықтар алдыртып жатырмыз.

– Құрал-жабдықтарды қайдан алып жатсыздар?

– Негізінен Жапония мен Гер­ма­нияның машина­лары. Бірақ бізге ол Түркия арқылы жетеді.

– Ұстаңыз да Түркиядан келген ғой...

– Оныңыз рас. Бұл мәселеде де қиындық бар. Шет елден жұ­мысшы шақыруға байланыс­ты белгілі бір квота берілген. Со­ған сәйкес, елімізде жеңіл өнер­кәсіп саласының мамандары жеткілікті. Қолында дипломы бар, арнайы білім алған адамдар. Бірақ олар бұл салада бір күнде жұмыс істемеген. Тәжірибесі жоқ. Ательеде жұмыс істеу бөлек те, фабрикада өндіріспен тікелей айналысу мүлде басқа. Арнайы кәсіби киім тігуді де мұнымен салыстыруға келмейді. Осындай мәселеден соң, Қазақстанда же­ңіл өнеркәсіп саласының мық­ты мамандары жоқ деуге де болады. Егер бізде маман болса, онда біз сырттан ұста шақырмас едік.

– Ал тігіншілер ше? Олар­ды да сырттан алдыртып отыр­сыздар ма?

– Тігіншілердің барлығын дер­лік өзіміз қайта даярлап шық­тық. Жоғарыда айтқаным­дай, жеңіл өнеркәсіп саласының маман­дары бөлек болады. Қанша жыл тігіншілікпен айналысқан адам болса да, таза өндіріске келген­де олардың тәжірибесінде кемшін түсетін тұстар кездесіп қалады. Мұн­дағы ең бірінші талап – жыл­дамдық. Сондықтан тігін­шілерді қайта оқытып, даяр­лап шықтық. Бүгінде олардың барлығы өз ісінің шеберіне айналды.

Әңгімелескен

Ержан Байтілес,

«Егемен Қазақстан»

Қызылорда облысы


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.07.2017

Астанада XIII Халықаралық «Еуразия» кинофестивалі ашылды (фото)

22.07.2017

Мемлекет басшысы «Еуразия» кинофестиваліне өз құттықтауын жолдады

22.07.2017

Астанада қағаз жинайтын арнайы қоқыс жәшіктері орнатылады

22.07.2017

Түркиядағы ҚР Елшілігі Бодрумдағы қазақстандықтармен байланыс орнатты

22.07.2017

Жамбыл облысында егінжай күні өтті

22.07.2017

«Оскар» сыйлығының иегері қазақ киносына түскісі келетінін айтты

22.07.2017

Астанада рұқсатсыз орындарда сауда жасаумен күрес күшейтілді

22.07.2017

«Алматы» ӘКК басқармасына жаңа басшы келді

22.07.2017

ОҚО Сайрам ауданында әлеуметтік-психологиялық сүйемелдеу орталығы ашылды

22.07.2017

Дәурен Абаев Аргентинаның қоғамдық пікір және бұқаралық ақпарат федералды жүйесі министрімен кездесті

22.07.2017

Шығыста мектеп оқушыларына Таласбек Әсемқұлов атындағы стипендия тағайындалды

22.07.2017

Елеусінов ұлттық құрамаға қайта оралды

22.07.2017

Абель Санчес: Головкин қартайып қалды дейтіндер қателеседі

22.07.2017

Роза Рымбаева Астанада өнер көрсетеді

22.07.2017

Солтүстік Қазақстанда жас туристер слеті өтті

22.07.2017

Елордада Ақтөбе облысының жәрмеңке күндері өтіп жатыр

22.07.2017

Солтүстік Қазақстанда кәсіптік даярлық курстарынан 650 адам өтті

22.07.2017

Елордада тіркеу ережесін бұзған пәтер иелеріне 1,5 млн теңге айыппұл салынды

22.07.2017

"Қайраттың" бас бапкері қызметінен кетті

22.07.2017

Бірнеше өңірде бұршақ жаууы мүмкін

КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Жасанды интеллект

Жасанды интеллектіні қол­дай­тын­дар да, қолдамайтындар да көп. Соң­­ғы кездері осы тақырыпқа бай­ла­­нысты кітаптар мен түрлі ма­те­риалдарды оқи жүріп, жасанды ин­теллектіні қолдамайтындар қа­та­рын тағы бір адамға көбейткен си­яқ­тымын.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қазақ осы!

Қадағаңның – атақты ақын Қадыр Мырза-Әлінің «Қазақ осы!» деген атпен кең таралған, тамаша мақамды әнмен шалқыта шырқалатын өлеңін білмейтін адам кемде-кем болар, сірә. Шетелдік мейманға қазақты таныстыру ретімен жазылған өлеңнің айтары астарлы, мағынасы қатпарлы. Осындай форма арқылы кеңестің әр сөзден пәле іздеген қырағы көздерін адастырып кеткен ақын шын мәнінде қазақ деген халықтың жан дүниесін, бекзат болмысын жарқыратып ашып, көзіқарақты жұртқа ұлттың керемет қасиеттерін тамыршыдай тап басып таныта білген.

Әйіп ЫСҚАҚ, биология ғылымдарының докторы, профессор

Ғылым және жалған атаққұмарлық

Ғылымды көбіне қоғамды материал­дық жағынан қамтамасыз ететін, ілгері­лететін, алға жетелейтін ғылыми-тех­ника­лық прогрестің алғышарты ретінде қарастырып, ал рухани кемел­де­ну тетігі ретіндегі рөлін бағалай бермейтініміз бар. Ғалым тұлғасы қашанда ерекше құрметке ие екенін елеп-ескерудің орнына жалған атаққа ұмтылушылықтың тамырына балта шаба алмай келе жатқанымыз сондықтан болу керек. Адамзат тарихына үңілетін болсақ, өркениеттің шарықтап дамуы ғылымға қалтқысыз еңбек еткен ұлы тұлғалар есімдерімен тығыз байланысты. 

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қырғызстан: сайлау «дүбірі» мен «күбірі»

Көршіміз Қырғызстанда кезекті пре­зиденттік сайлауға кандидат ре­тінде тіркелуге ниеттенген үміт­кер­лердің құжаттарын қабылдау бас­талғанына бір айдан асты. Кан­ди­даттардың сайлаушылармен кез­де­сіп, үгіт-насихат жұмыстары 10 қыр­күйек пен 14 қазан аралығында жүр­гізіледі. Ал президенттік сайлау 15 қазанда өтеді.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Бизнес және біздің іс

Жақында бір фирмаға жиһаз жасау жөнінде тапсырыс бердім. Обалы не керек, тапсырысымды сөз айтпастан қабылдап, ақшамды да қағып алды. Сөйтті де, күтіңіз, үш күннен кейін дайын болады деді. Риза болып мен кеттім. Арада үш күн өткенде телефоным шыр ете қалды. Баяғы өзім тапсырыс берген фир­ма екен. «Кешіріңіз, жұмыс көбейіп кет­кендіктен сіздің тапсырысыңызды уа­қытында орындай алмайтын болып отырмыз. 

Пікірлер(0)

Пікір қосу