Бірегей бренд

Қызылордадан ерлердің көйлегі шығып жатыр. Иә, қағыс оқыған жоқсыз. Ақмешітте көйлек тігіледі. «Dalatex» деген маркамен нарыққа енген жейделер бүгінде берісі Қазақстанның, әрісі Ресейдің сауда орындарында сатылуда.
Егемен Қазақстан
10.04.2017 1384

Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында «қазақ сауда жасай алмайды» деген пікір болған. Сөйтсек, біздің жұрт сауданың алдына шығып кетті. Енді ес жиып, етек жапқанымызда «біз тек алып-сатарлыққа ғана малданып алдық» дедік. Мұндай қасаң пікірді біздің кәсіпкерлер быт-шытын шығарып бұзуды бастағанын осы мысалдан білуге болатындай. Алдағы уақытта өндіріс пен өнеркәсіптің көрігі қызатын күнге де жетеміз. Сондай жұмыстың басы-қасында жүрген Ділмұхамед Абызовпен біз  аз-кем әңгімелескен едік.

– Біз сізді шағын және орта бизнестің өкілі деп біле­міз. Жол салып, құрылыс­пен айналысып, мұнай өндір­мейсіз. Дей тұрғанмен, отан­дық өнім шығарып, оны нарық­қа ұсынып отырсыз. Бұл іс­тің мехнатты жұмыс еке­нін сеземіз. Мұндай қадамға баруға не итермеледі?

– Менің негізгі жұмысым шет елдермен тікелей байланысты. Өзге мемлекеттерде көп жүре­міз. Еуропа елдерімен қарым-қаты­нас жасаймыз. Оның ішін­­­де Түркияда жиі боламыз. Осын­дай сәттерде өзге елдердің ар­­­­тық­­шылығын байқайсың. Олар­­­­дағы патриотизмді көзбен көріп, куә боласың. Мысалы, бауырлас түрік халқы өздерінен шығатын өнімді әлемнің бар­лық тауарынан артық санайды. Нарықта Италияның өндірген өнімі ешкімге дес бермей тұрса да, олар өздерінің тауарын жо­ға­ры бағалайды. Мұның сыр­тында тағы бір фактор маған қатты әсер етті. Соңғы жылдары көр­ші Өзбекстан мен Қырғыз­стан же­ңіл өнеркәсіп саласында едәуір дамыды. Мысалы, бү­гін­де базарға барсаңыз, он­да­ғы киім-кешектің басым бөлі­­гі Өзбекстаннан келіп жат­қа­нын байқауға болады. Осын­дай жағдайлармен бетпе-бет келгенде «осыны неге өзі­міз шығармаймыз?» деген ой келе­ді екен. Содан көйлек шығару­ды қолға алдық. Біздің де қолы­мыздан іс келетінін, өзге жұрт­пен иық тіресіп бәсекелесе алатынымызды көрсетейік деген ниетпен осы іске кірістік. Қазір жұмысымыз қарқынды дамып кетпесе де, толықтай жүйеге түс­ті. Өз арнасын тапты.

Осы арада мына нәрсені де айта кету керек шығар. «Шикі­заттың бәрі сырттан келіп жат­қаннан кейін оның несі отан­дық өнім?» дейтіндер де табы­лады. Десек те, мұндағы ең басты мә­селе – біз осы арқылы өз ақша­мызды өзімізде алып қалып отыр­мыз. Одан кейін қазіргі қо­­ғам­­да үйінде отырып алып би­­­лік­ті, не болмаса басқаны сы­­­нау белең алды. Адамдар өз­­­дері еш­теңе істемесе де, әй­теуір сөз­­бен су сапыруды дағ­дыға ай­нал­дырып алып жатыр. Менің­ше, біз құр сөзбен емес, нақ­ты іспен айналысатын кезеңде тұр­мыз. Сынау оңай. Мықты бол­са­ңыз, сынамаңыз. Қайта өзі­міз­дің өнімді шығарып, бәсе­ке­ге қабі­летті екеніңізді дә­лел­деңіз. Өз­ге­лермен тең дәре­же­де, иық тіре­сіп жұмыс істей ала­ты­ны­ңызды көрсетіңіз. Қазақтың қабілет-қа­ры­мын танытыңыз. Өйт­кені, бізге мұны ешкім істеп бер­мейді. Барлық жұмысты өзі­міз істеуге дағдылануымыз керек.

– Ал өнімнің шикізатын қайдан аласыздар?

– Шикізатты негізінен Түр­кия­дан алдыртамыз. Түймесі мен жібін де сол жақтан аламыз. Сонымен қатар, таза 100 па­йыз­дық мақтадан жасалған ма­та­лар Қытайдан келеді. Осы мә­с­е­ле­­ден біршама қиындық кө­ріп отырмыз. Егер шикізат өзі­мізде өндірілсе, онда жұмыс көп жеңілдер еді. Барлық шикі­зат­ты шет­тен сатып алып отыр­ғасын, өн­д­ірісте де өзіндік қиын­дықтар туын­дайды. Ал оны «Dalatex» ком­­паниясының шең­берін­де өзіміз қолға алайық десек, оған шамамыз келетіндей емес. Сон­дық­тан бүгінде Өзбек­стан­ның нарығын зерттеп жатырмыз.

– Өнеркәсіптің өнімділігі қандай?

– Біздің цехта қазір 38 адам тұ­рақ­ты жұмыс істейді. Олар күніне 350-ге дейін көйлек тіге­ді. Жаз мезгілінде бұл 450-ге же­те­­ді. Айына 8 мың көйлекке де­­йін шы­ғарамыз. Барлық мә­се­ле сұ­ра­нысқа байланысты ғой. Кеңес өкіметі ыдырап, тәуел­сіздік ал­ған тұста біраз ме­кеме жабылып қалды. Өн­діріс орындары тоқтады. Жұрт жаппай алып-сатарлықпен айна­лы­сып кетті. Өзіміз өнім өн­діру­ді қолға алғанымыз соңғы жылдарда ғана. Сондықтан бү­гін­де сатушылардың «Қазақ­стан­да жасалған» деген брендке күмәнмен қарайтынын жасыра алмаймыз. Оларды да түсінуге болады. Өйткені, талай жылдан бері өндіріс дамымады, өнім шық­па­ды. Осы себепті күмәннің болуы заң­ды. Сондай-ақ, ол өзі сата­­т­ын тауар сапасының жақ­сы бол­ға­нын қалайды ғой. Деген­мен, уақыт өте келе бұл қа­саң қағида­ның бұзылатынына сенемін. Егер біз сапалы өнім шығарып, оны нарықтағы бә­се­ке­ге қабілетті екенін дәлел­десек, онда оның сұранысы да артады. Осы­ның өзінде де өнімділік ақы­рын болса да алға жылжып кел­е­ді. Мұның өзі жақсылықтың нышаны.

– Сіздер шығарған көй­лек­тер қай жақтарға тарап жатыр?

– Көйлегімізді көтеріп Қазақ­станның түкпір-түкпірін ара­ла­дық қой. Әркім әрқалай қа­был­дады. Жаңағы айтқанымда, күмән­мен қарағандар да көп болды. Дегенмен, біз шыға­рып жатқан өнімнің сапасы нашар емес. Жақсы. Сол арқы­лы кәсіп­керлердің де қызы­ғушы­лы­ғын оята алдық. Астана мен Алматыда «Dalatex» ұсынған көйлектер сатылып жатыр. Со­ны­­мен қатар, Шымкент, Аты­рау, Ақтау қалаларының сау­да орын­­дарында бар. Бұған қоса Ресей­­дің Екатеринбург қала­сы­на да жібердік. Жақында Астра­хань­ның нарығына да шығу жоспар­да бар.

– Жоба өз-өзін ақтап отыр ма?

– Жоба өзін өзі ақтады деп ай­та алмаймын. Тіпті, жұмыс­шы­лар­­дың айлығын басқа кәсіптен түскен қаражатымыздың есебі­нен төлеп отырмыз. Біз бұған да­йын едік. Өйткені, жеңіл өнер­кәсіп саласының бірден қар­қын алып кетуі қиын. Кәсіп­кер­лердің де бұл салаға аяқ сал­май­тыны сондықтан. Оның үс­тіне жаһандық экономикалық дағ­дарысты бастан өткеріп жатыр­мыз. Осы себепті барлық салада да күреп қаржы табу қиындап кетті. Дегенмен, алдағы уақытта жобаның өзін өзі ақтайтынына сенімдімін.

– Тек көйлек шығарумен ғана айналыспай, оған қоса костюм-шалбар немесе басқа да киім түрлерін өндіру ойда жоқ па?

– Еуропада болсын, Азия ел­дерінде болсын, фабрикалар тек бір ғана кәсіппен айналысады. Көйлек шығаратыны, тек көйлек тігеді. Костюм-шалбар өндіретін фаб­рикалар, сонымен ғана ай­на­лысады. Неге? Өйткені, өнер­кәсіпті жан-жақты өнім шы­ға­ру­ға қарай бұрсаңыз, онда сапа нашарлай бастайды. Сапа бұ­зыл­ғаннан соң нарықтағы сұ­ра­нысың да азаяды. Сол себепті бір бағытта жұмыс істеп, сапаның артуына басымдық берген дұ­рыс қой деп есептеймін. Осы мақ­сатта жақында жаңа құрал-жабдықтар алдыртып жатырмыз.

– Құрал-жабдықтарды қайдан алып жатсыздар?

– Негізінен Жапония мен Гер­ма­нияның машина­лары. Бірақ бізге ол Түркия арқылы жетеді.

– Ұстаңыз да Түркиядан келген ғой...

– Оныңыз рас. Бұл мәселеде де қиындық бар. Шет елден жұ­мысшы шақыруға байланыс­ты белгілі бір квота берілген. Со­ған сәйкес, елімізде жеңіл өнер­кәсіп саласының мамандары жеткілікті. Қолында дипломы бар, арнайы білім алған адамдар. Бірақ олар бұл салада бір күнде жұмыс істемеген. Тәжірибесі жоқ. Ательеде жұмыс істеу бөлек те, фабрикада өндіріспен тікелей айналысу мүлде басқа. Арнайы кәсіби киім тігуді де мұнымен салыстыруға келмейді. Осындай мәселеден соң, Қазақстанда же­ңіл өнеркәсіп саласының мық­ты мамандары жоқ деуге де болады. Егер бізде маман болса, онда біз сырттан ұста шақырмас едік.

– Ал тігіншілер ше? Олар­ды да сырттан алдыртып отыр­сыздар ма?

– Тігіншілердің барлығын дер­лік өзіміз қайта даярлап шық­тық. Жоғарыда айтқаным­дай, жеңіл өнеркәсіп саласының маман­дары бөлек болады. Қанша жыл тігіншілікпен айналысқан адам болса да, таза өндіріске келген­де олардың тәжірибесінде кемшін түсетін тұстар кездесіп қалады. Мұн­дағы ең бірінші талап – жыл­дамдық. Сондықтан тігін­шілерді қайта оқытып, даяр­лап шықтық. Бүгінде олардың барлығы өз ісінің шеберіне айналды.

Әңгімелескен

Ержан Байтілес,

«Егемен Қазақстан»

Қызылорда облысы


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.09.2017

Шығанақ жолымен немесе тары өсіру дәстүрі жалғаса береді

22.09.2017

Латын әліпбиіне көшу туралы пікірлер

22.09.2017

Рухани тәуелсіздікке жеткізетін қадам

22.09.2017

Өркениет ағымына жетелейтін тарихи шешім

22.09.2017

«Харви» дауылы және мұнай бағасы

22.09.2017

Балалардың демалысы бақылаусыз қалмасын

22.09.2017

Үлгіліден үйренуге асық болайық

22.09.2017

Зейнетақы қорының қаражаты қайтарылады

22.09.2017

Қазақ қарияларының кеңдігі 

22.09.2017

БҰҰ Бас Ассамблеясының жаңа төрағасы Қазақстанның халықаралық істердегі рөлін жоғары бағалады

22.09.2017

Халықаралық зейнетақы және әлеуметтік қорлар қауымдастығының жетекшісі – Қазақстан

22.09.2017

ЭКСПО технологиялары білім саласында қолданылады

22.09.2017

Сербиямен қатынас құжаты қаралды

22.09.2017

Рухани даму жаңа әліпбиден бастау алады

22.09.2017

Елбасы жұмыс сапарының қорытындысы бойынша мәлімдеме жасады

22.09.2017

Назарбаев Алматы қаласындағы Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының қорына барды

21.09.2017

Абаев Қазақстан мен АҚШ президенттерінің телефонмен сөйлесуіне пікір білдірді

21.09.2017

Дәурен Абаев: ИЫҰ саммитінің мәртебесі ЕҚЫҰ саммитінен кем түспейді

21.09.2017

«Цифрлық Қазақстан» бағдарламасының маңызы зор - министр Абаев

21.09.2017

Ұлттық ұланның халықаралық турнирі басталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

«Харви» дауылы және мұнай бағасы

Американың мұнайлы өңір­леріне үлкен зардап әкелген таби­ғи апаттар әлемдік рыноктағы мұнай бағасының тұрақтануына оң ықпалын тигізетін түрі бар. Соңғы уақытта АҚШ-та мұнай өндіру көлемінің артуы және оның қорының ұлғаюы әлемдік нарық­­тағы мұнай бағасының күрт құл­ды­­рауына әкеліп соқтырған еді.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Қазақ қарияларының кеңдігі 

Өткен уақыт қайтып оралмайтын есіл өмір екенін көңіл күйдің аумалы-төкпелі қилы-қилы шағында ойласаң – шырғалаңы көп кермек шындықтар санаңды шарлай жөнелетіні несі екен. Желтоқсан көтерілісінен кейін Мәскеу газет­тері жалпақ жалғанға жария қыл­ған қазақ ұлтшылдығын идеяло­гия­лан­дырылған бояумен баттастыра қалың көрсеткеніне өзге тұрмақ өзің иланып, орнынан алынған сол кездегі биліктің кінәсі қорытылған қорғасындай сал­мақ­ты сияқтанды. Ендеше, жазасын құдай өзі берсін дегеннен артыққа бар­­май на­за­ланған сезімге қорыну қосы­лып, сі­лей­ген қалпы отырасың да қоясың.

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Сапасыз білім сан соқтырады

Спортшылардың «спорттық ғұ­мы­ры» қамшының сабындай қыс­қа. Жұрттың бәрі Головкиндей отыз­дың жуан ортасында жай оғындай жар­қылдап жүрмейді. Жасы келіп, күш-қуаты кемігенде боксшы қолғабын, фут­­болшы бутсысын шегеге іледі. Иә,­­ талай жылғы серігімен қош ай­­­тыс­қан ардагер спортшының қай-­қайсысы болса да «Әрі қарай не­ істеймін?» деген тағдыршешті сұрақ­қа түбі бір маңдай тірейді. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Өрелі өрен іздеймін

Халқымыз  «Ұлың өссе ұлық­ты­мен, қызың өссе қылықтымен ауылдас бол» деп бекер айтпаған. Өйткені, жа­ңа көктеп келе жатқан жас шыбық қа­тарына қарап бой түзейді, бір-бі­рінің ойын байытады немесе кері әсерімен қисық, қыңыр болып өсуіне де әсерін тигізеді. Қанатты сөз осындайларды көріп ой түйгеннен туса керек.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Такси мен «тәбет»

Астанадағы автобустардың қыз­мет көрсету сапасы жайлы мақала шық­қан­нан кейін («Қоғамдық көлік және жолаушы мәдениеті», «Егемен Қазақ­стан», 7 қыркүйек, 2017 жыл) бірнеше оқырман хабарласып, «Так­сист болып бір-екі күн жұмыс істеп көріңізші, біраз мәселеге қанығар едіңіз» деп ой тастады. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу