Бірлесе дамудың бірегей жолы

Кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қытай астанасы Бейжіңде «Белдеу және жол» халықаралық ынтымақтастық форумы аясында ұйымдастырылған көшбасшылар дөңгелек үстеліне қатысып, сөз сөйледі.
Егемен Қазақстан
16.05.2017 1995
2

Бейжіңдегі «Белдеу және жол» халықаралық ын­ты­мақ­тастығы форумының бұл екінші күні. Ал көшбасшылардың дөң­гелек үстелі форумның екінші кү­нін­де өткенімен, шара­ның ең маңыз­ды бөлігі саналады. Онда 24 мемлекеттің басшыла­ры сөз сөйлеген екен, Қазақстан Пре­зи­дентінің кезегі соның алғашқы бестігінің тізімінде болды. Әрине, алқа­лы басқосудың алғашқы сө­зін жиын «тізгінін ұстаған» Қытай Халық Республикасының Төр­­ағасы Си Цзиньпин бастады. Одан соң сөз кезегін Түр­кия Президенті Реджеп Тайип Эр­доған, Индонезия Пре­зи­денті Джо­ко Видодо, Ита­лия Премьер-министрі Паоло Джентилони, Қазақстан Пре­зиденті Нұрсұлтан Назарбаев жал­ғады. Жалпы, форум жұмы­сына 29 мемлекеттің бас­шы­лығы қатысқан бола­тын. Оның ішінде Ресей Прези­денті Владимир Путин, Бела­русь Пре­зиденті Александр Лука­шен­ко, Қырғызстан Президенті Ал­­мазбек Атамбаев, Өзбекстан Пре­зиденті Шавкат Мирзиёев, сондай-ақ, Аргентина, Чи­ли, Вьетнам, Филиппин, Ла­ос, Чехия, тағы басқа мем­ле­кеттердің басшылары бар. 

Көшбасшылар дөңгелек үстелі шеңберінде екі пленар­лық отырыс өтті. Оның бірі «Се­рік­тестікті одан әрі бекіте түсуге арналған бірлескен сая­си іс-қи­мылдар», ал екін­шісі, «Өзара бай­ланысты ынты­мақ­тастыққа арналған ұйымдасқан өзара іс-қимылдар» деп аталды. 
Бірінші пленарлық оты­рыста әлем экономикасы мен халықаралық ынтымақтас­тықтар ұшырасып отырған сын-қатерлер жайы, сон­дай-ақ, түрлі ұлттық, өңір­лік, ха­лық­аралық даму страте­гия­лар­ын­дағы мүдделер қақты­ғысы сияқты мәселелер талқы­лан­ды. Сондай-ақ, елдер арасын­дағы өзара түсіністік пен ымы­раластықты жетілдіру, серік­тестікке серпін беру сын­ды әрекеттерді күшейту төңірегінде әңгіме өрбіді.

Қытай көшбасшысы Си Цзиньпиннің «Бір белдеу, бір жол» бастамасы аясында тұңғыш рет ұйымдастырылған халықаралық шараның маңыз­дылығы мен деңгей-дәрежесі туралы кешегі мақаламызда да жазған болатынбыз. Қытай Халық Республикасының Төр­аға­сы пленарлық отырыста сөй­леген сөзінде де алдымен, фо­румның мән-мазмұнына тоқ­талып өтті. 

Ал Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев дөңгелек үстел жиынына қатысушылар алдында сөйлеген сөзінде Қы­тай Халық Республикасының Төр­ағасы Си Цзиньпиннің Еура­зияда ежелгі Жібек жолын жаңа, заманауи форматта қай­та жандандыру идеясы әлемде бе­лең алып келе жатқан саяси, эко­номикалық және гуманитарлық дағдарыстарға берілген уақтылы жауап екенін атап өтті. 

«Патернализм мен саяси астары бар санкцияларды қол­дану шаралары миллиондаған адамдардың экономикалық белсенділігін төмендетіп, өмір сүру деңгейіне әсер етті. Соның нәтижесінде, соңғы жылдары әлемдік экономика мен саудада босаңдық пен құлдырау байқала бастады. Осындай жағдайда халықаралық кооперацияны ынталандыру үшін әлем жаңа жетекші күштің қажеттілігін өткір сезінуде», деді Қазақстан Президенті. 

Нұрсұлтан Назарбаев Қы­тай билігінің «Бір белдеу, бір жол» бастамасы жаңа гео­эко­но­микалық парадигма қалып­тастыруға мүмкіндік беретінін атап өтті. Оның табысты іске асуы, жинақтап алғанда, 4,4 млрд адам тұрғынды қамтитын елдерге пайда әкеледі.
Мемлекет басшысы бас­та­маның өңірлік кооперациясының жаңа моделінің мықты тұс­тарына ерекше тоқталды. 

«Бірлесе даму арқылы тұ­рақ­­тылыққа қол жеткізу» ұс­танымы бүгінде ондаған елдің эконо­микалық мүддесіне сай келетін халықаралық ынты­мақ­тастықтың тартымды формасы болып саналады. Осыған орай, Жібек жолының нақты сұлбасы көріне бастаған қазіргі кезде бұл мак­роөңірлік кооперацияның бір­лескен стратегиялық үйлесімі қажет. Сондай-ақ, Жібек жолы бас­тамасын іске асыру тұтас бір өңірлерді, соның ішінде Орта­лық Азияны жаһандық контекс­те жаңа тұрпатта танытуға мүм­кіндік береді», деді Қазақстан Президенті. 

Нұрсұлтан Назарбаев Ор­та­лық Азия әлемнің ең ірі на­рық­­тары арасындағы басты дәне­керге айналып, қайтадан стра­тегиялық маңызға ие болғанын атап өтті.

Сонымен қатар, Қазақстан Президенті Еуразиялық эконо­ми­­калық одақтың осы процестегі маңызды рөліне тоқталды. 

«Үлкен Еуразияның» бір­тұ­тас экономикалық кеңістігін құру идеясы жаңа мәнге ие болуда. Жібек жолының эконо­микалық белдеуі Шанхай ынты­мақтастық ұйымы, Еуразиялық эко­номикалық одақ және Еуро­палық одақ платформаларын өркендеудің біртұтас өңір­лік аумағына ұтымды түрде тоғыстыра алады», деді Мем­лекет басшысы.

Нұрсұлтан Назарбаев «Бір белдеу, бір жол» бастамасын іске асыру жөнінде бірқатар нақты ұсыныстарын білдірді.

«Жібек жолы экономикалық белдеуінің транзиттік әлеуетін тиімді игеру үшін қызмет көрсету деңгейін жақсартып, әкімшілік кедергілерді жою арқылы тауар ағынын өткізуді бірте-бірте жеңілдету қажет. Қазақстан бұл мәселе бойынша нақты шаралар қабылдауда. Ол сараптама мен тиісті қаржыландыруды талап етеді. Азия инфрақұрылымдық инвестициялар банкі осындай бағдарламаларды белсенді түр­де қаржыландыруы керек деп есеп­теймін. Бұл – болашаққа арнал­ған инвестиция», – деді Қазақ­стан Президенті.  

Бұдан бөлек, Мемлекет басшысы жаңа Жібек жолы бойында орналасқан елдердің азық-түлік қауіпсіздігін қамта­ма­сыз ету мақсатымен ауыл-шаруашылығы кооперациясын дамытудың маңыздылығын атап өтті.

Сондай-ақ, Нұрсұлтан Назарбаев инновациялық және ғылыми-техникалық даму саласындағы ынтымақтастықты тереңдетуді ұсынды.    
«Жобаларды бірлесе қар­жы­лан­дыру, ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструк­тор­лық жұмыстар мен технологиялар трансферті орталықтарын, инновациялық компанияларды, венчурлық қорларды құру мәселелерін қарастырған дұрыс. Осы орайда, қазақстандық ғалымдардың Жібек жолының Халықаралық ғылым академиясын құру жөніндегі ұсынысына назар аударғым келеді. Сонымен бірге, қоршаған ортаның, соның ішінде көлік артериялары бола алатын ішкі континенталды трансшекаралық өзендердің су ресурстарын тиімді басқару мәселесін де назардан тыс қал­дырмаған жөн», деді Елбасы.  

Соңында Мемлекет басшысы «Бір белдеу, бір жол» идеясын ойдағыдай іске асыру үшін мүд­делі елдер арасында өзара сенім­нің орнығуы, олардың тең құқық­тылыққа және жан-жақты ынты­мақтастыққа дайын болуы маңызды екенін атап өтті.

Мемлекет басшысы фо­рум­ның «Өзара байланысты ын­ты­мақтастық жолындағы бір­лескен іс-қимыл» тақырыбында өткен сессиясына да қатысты. Елба­сы онда сөйлеген сөзінде Қазақ­станның құрлық елдері ара­сын­дағы тату көршілік қаты­нас­тарды нығайтуды белсенді түрде жақтайтынын және Қытай­дың трансөңірлік кооперацияны дамыту жөніндегі талпынысын қолдайтынына тоқталды. 

Қазақстан Президенті бүгінгі таңда «Нұрлы жол» және Жібек жолы экономикалық белдеуі бағдарламаларын ұштастыру жоспары аясында Қазақстан мен Қытайдың индустрияландыру саласындағы ынтымақтастығын үйлес­тіру ісі басталып кетке­нін айтты.  Қытай Халық Республи­касының Төрағасы Си Цзиньпин Нұрсұлтан Назарбаевтың сөй­леген сөзін жоғары бағалап, Қазақстанды трансқұрлықтық транзиттік тасымалдаудың «чемпионы» деп атады. 

Соңында Мемлекет басшы­сы осындай кездесулерді жо­ға­ры деңгейде өткізудің маңыз­ды­лы­ғына назар аударып, Форум­ды ұйымдастырғаны үшін Си Цзинь­пинге алғыс айтты.
Қазақ мұндайда «төртеу түгел болса, төбедегі келеді» дей­тін. Әрине, екі күнді енші­леген ауқымды шараның ерек­шеленіп «ынтымақтастық фору­мы» деп аталуының өзі жайдан-жай болмаса керек. Шын­дығында, қазіргі таңда жаппай жаһанданудың да, болмаса күштеп әлімжеттік танытудың да, тіпті алпауыттардың ғана бі­рі­гіп алып әлемді билемекке ұмты­луы сияқты түсініктердің де кө­мескілене бастағаны сезіле­ді. Соған қарамастан, тома­ға тұйық, «жалғыз жолды» таң­даудың да тиімсіздігі білін­ді. Ендеше, адам­затты алға сүй­рейтін бір жол – ол ынтымақ­тастыққа құрыл­ған, келелі келі­сімдерге ғана негізделген бай­ланыстар екен­ін дамудың дара даңғылына ұм­тылғандар неге білмесін?! Бүкіл Орталық Азия­ны бір үстел басына жинап, пікір алмасудың да көздегені осы ойдың айналасы болатын. Енде­ше, кең ауқым­ды қамтыған халық­аралық ынты­мақ­тастық фору­мының жоғары деңгейде өт­кені мүдделі мақсат­тарды ме­желеді деуге дәлел болатындай. 

Динара Бітікова,
«Егемен Қазақстан» – 
Бейжіңнен 

Суреттер Президенттің баспасөз қызметінен алынды

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.10.2018

Үкіметте көлік пен логистиканы цифрландыру мәселесі қаралды

23.10.2018

«Алтай» әлем чемпионатына қатысады

23.10.2018

Петропавлда қонақ үй және мейрамхана кешені тұрғызылды

23.10.2018

«Барыс» Минскінің «Динамосын» ұтты

23.10.2018

«Брексит» келісімі 95%-ке дайын

23.10.2018

Қытайда әлемдегі ең ұзын теңіз көпірі ашылды

23.10.2018

Нұрислам Санаев күміс алды

23.10.2018

Жекелей инвестиция тарту тапсырылды

23.10.2018

Ел чемпионатында Даяна Әбдірбекова жеңімпаз атанды

23.10.2018

Студенттерге медиацияны меңгеру маңызды

23.10.2018

Орталық Азиядағы инвестицияның 70%-і Қазақстанға тиесілі

23.10.2018

Буэнос-Айрестегі (Аргентина) үшінші жасөспірімдер Олимпиадасынан спортшыларымыз оралды

23.10.2018

АҚШ колледждерінің бірінде робот сабақ бере бастады

23.10.2018

Қарағанды – IT кеңістіктің бастау алаңы

23.10.2018

Аграрлық сектордың әлеуеті қайтсе артады?

23.10.2018

Ілбісті атқанға 5 миллион теңге айыппұл салынады

23.10.2018

Қазақстан қоржынында – 10 медаль

23.10.2018

Алматыда қонақ үйдің күзетшісін соққыға жыққан бұзақылар тұтқындалды

23.10.2018

Әдемінің әуенге толы суреттері

23.10.2018

Хәлің қалай, халық театры?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Tulǵalardy mansuqtaýda qandaı maqsat bar?

Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bola­shaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵ­darlamalyq maqalasy – halyq tarapynan úl­ken qoldaý tapqan, kópshiliktiń yqylasy zor bolǵan bastama. Baǵdarlamanyń arqasynda hal­qymyzdyń mol rýhanı murasy qaıta jańǵyryp, tarıhymyz túgendeldi. Osy jobanyń aıasynda tól ádebıetimiz ben mádenıetimizdiń shetelderde nasıhattalýy, sheteldiń túrli saladaǵy eń mazmundy kitaptarynyń aǵylshynshadan tikeleı qazaq­shaǵa aýdarylyp, qalyń oqyrmanǵa tabystalýy da buryn-sońdy bolmaǵan is.

Дидар Амантай,

Kınoádebıet

Teginde, ult ádebıeti men qazaq kıno­sy arasynda, sonaý Sháken Aımanov, Májıt Begalın, Sultan Qojyqov, Abdolla Qarsaqbaev zamanynan beri qalyptasqan ónegeli dástúr, jaqsy qarym-qatynas, tyǵyz baılanys búginde óz jalǵasyn taýyp otyr.

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу