«Біз де сіздей болғанбыз...»

Қос қабатты сауда үйінің шығар есігіне жақындай берген кезде сырт жақ­тан егде кісінің келе жатқанын бай­қадым. Бала күннен қалыптасып қал­ған әдет − ақсақалға ілтипат көр­сет­пек ниетпен есіктің тұтқасына қарай қолымды соза бергенім сол еді, қас пен көздің арасында бір жігіт таптап кетер­дей екпіндеп ішке енді. Түр-түсін де дұрыстап аңдай алмадым. Әйтеуір, ай­қас­тыра байлаған түрлі-түсті мойын­ора­­ғышы бірден көзге түседі екен, онысы бет-әлпетін жартылай жауып тұр. Жүрісі қатты. Өте асығыс. Ешкімді елейтін түрі жоқ. Жер-жаһанда жалғыз жүрген жандай-ау, сірә. Мені қойшы, алдында келе жатқан әлгі ақсақалды да қағып-соғып өте шыққан жоқ па сабазың?
Егемен Қазақстан
20.04.2017 307

Жасы келіп қалған кісіге ауыр тиген болса керек, сауда үйінің ішіне енген соң «Ана жігітті тоқтатшы» дегендей алға қарай қолын созып, белгі жасады. Түсіне қойдым. Әлгі жігіттің соңынан қуып барып, арқасынан қағып жүріп тоқтаттым-ау, әйтеуір. Сөйтсем, құлағында қыстырып алған құрылғы бар екен. Әуен тыңдап бара ма, жоқ әлде, біреумен телефон арқылы сөйлесіп бара ма, түсініксіз. Өйткені, мойынорағыш аузын бүркеп тұр. Арқасынан қаққан соң, амал жоқ, тоқтады. «Не керек?» дегендей маған бажырая қарады. Мен ақсақалды көрсеттім. Осылай көзбен «сөйлесіп» тұрғанда үлкен кісінің өзі де қасымызға келіп қалды. Ентігін басты. Қос қолын жігітке қарай созды.

−Ассалаумағалейкум, балам,− деді.

Жігіт сол кезде ғана ақсақалға бет бұрды. Созған қолды алды. Ақсақал «Ассалаумағалейкум, балам» деп тағы да қайталады. Жігіт жауап қатқан жоқ.

−Балам, саған айтарым, біз де сіздей болғанбыз, − деді. – Асығыс екеніңізді байқап тұрмын. Жауапты жұмыспен жүрген шығарсыз. Бірақ, қанша асығыс болсаңыз да, алдыңызда келе жатқан адамды қағып-соғып өтуге хақыңыз жоқ, балам. Ертең сіз де қартаясыз, біздің жасымызға келесіз, сол кезде өзіңіз секілді өрімдей жігіт екпіндеп келіп, қағып-соғып өте шықса қалай қарай­сыз, қарағым? Үлкен адамға істеген қия­натыңыз алдыңыздан шық­п­а­сына кім кепіл?! Жолыңыздан, жұмы­сы­ңы­з-

дан қалмағаныңыз дұрыс шығар, бірақ тәртіп сақтап, үлкенді сыйлағаннан қор болмайсыз.

Жігіт қазақшаны ұқпайтын болса керек, ләм-лим деп жауап қатқан жоқ. Кешірім де сұрамады. Бұрылып жүре берді.

Ақсақал айтарын асықпай-саспай, са­бырлы түрде жеткізді. Ашуға да бу­лық­қан жоқ. «Сіз» деп сыпайы сөйледі.

Әлгі жігіт ақсақалдың сөзін құла­ғы­на құйып алды ма, жоқ па, ол басқа әңгіме, әйтеуір, адамның санасына жеткізетіндей етіп айтты. Әңгімесі маған да ой салды.

Бала күнімізде ата-әжелеріміз сәт сайын «Үлкендерді сыйлаңдар, алдынан кесіп өтпеңдер, сәлем беріп жүріңдер», «Ақсақалдардан қарғыс емес, алғыс алыңдар, ақ батасын алыңдар» деп айтып отырушы еді. Үйге қариялар келсе, қолына су құю үшін қарадомалақ балалар таласатынбыз. Өйткені, батасын аласың. «Таудай бол, үлкен жігіт бол!» деген бір ауыз батасының өзіне көңілің марқайып, мерейің өсіп қалады. «Жаңбырмен жер көгереді, батамен ел көгереді» дейді халық даналығы. Еліміздің көркейіп жатқаны қариялардың ақ батасының арқасы. Осыны ұмытпағанымыз абзал. Ата-әжелеріміздің ақ батасы мен тілегі, тәлім-тәрбиесі санамызда өшпестей жатталып қалды. Ес біліп, есейсек те, олардың өсиет сөздерін темірқазықтай ұстанып келе жатқан жоқпыз ба?!

Ал кейінгі ұрпаққа үлкендерді сыйлау мен құрметтеу жөнінде лайықты тәлім-тәрбие беріп жүрміз бе? Әй, қай­дам­?!. Аға толқынды құрметтеуге байла­ныс­ты тәлім-тәрбие дұрыс жүр­гі­зілсе, әлгі жігіт сауда үйіне кіре­бе­рісте ерсі қы­лық көрсетпес еді-ау? Ақсақалды қа­ғып-соғып өте шықпай, есік ашып, құр­мет көрсеткен болар еді ғой.

Ұрпақ алмасады. Бұл – өмір заң­ды­лығы. Бірақ, қарттарға құрметпен қа­рау сабақтастығы үзілмегені жөн. Үл­кен­дердің бәтуалы сөздері мен ақыл­да­рына құ­лақ ассақ, кем болмайтынымыз айдан анық. Осыдан отыз-қырық жыл бұрын ақылгөй ақсақалдардың айтқанына құлақ қойып, мойынұсынушы еді, қазір ше? Ауыл ақсақалдарының ақыл-кеңесінің арқасы шығар, ел ішінде ұрлық-қарлық, ұрыс-керіс, дау-жанжал, отбасындағы ойран дегенді сирек есітуші едік. Қазір қырықпышақ бо­лып жатқан ауылдар аз емес. Қу дү­ние­ні бөлісе алмай, әлденеге келісе ал­май, бірін-бірі пышақтап, қанжоса бо­лып жатқан жоқ па? Мұның бәрі үл­кен­дерді құрметтемеудің, олардың да­на­гөй сөздеріне құлақ аспаудың салдары. Ту­ған әке-шешесін қарттар үйіне, бауыр ет  балаларын жетімдер үйіне тапсырып жат­қан сорақылықтың да түп-төркіні осын­да.

Әне бір күні күре жолдың бойында кетіп бара жатып, зираттың маңындағы төбенің басындағы мынадай жазуға көзім түсті: «Біз де сендей болғанбыз, сен де біздей боласың». Осы сәт көпті көрген көнекөз ақсақалдың сауда үйінде жігітке айтқан сөзі сап етіп ойыма оралды.

Ғалым ОМАРХАН,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.10.2017

Роналду жылдың ең үздік футболшысын атанды

21.10.2017

Мешітті тонаған азамат ұсталды

21.10.2017

Кәсіпкерлер палатасы есеп берді

21.10.2017

Қазақ романсиадасына 20 жыл

21.10.2017

Қырғыз саясаткері Нұрсұлтан Назарбаевқа өтініш білдірді

21.10.2017

Сарыағаштық шаруалар қайта өңдеу ісін жандандыра бастады

21.10.2017

Газ келді. Қосуда қиындық бар

21.10.2017

Рухани келісім – бейбітшілік негізі

21.10.2017

Ауғанстан мешіттеріндегі жарылыстан құрбандар саны артуда

21.10.2017

Түркияда Қазақстан мәдениеті мен киносының күндері

21.10.2017

Қостанайда құқық қорғау қызметтері орталығы ашылды

21.10.2017

Қарттар үйіне көтеру құрылғысын тарту етті

20.10.2017

Қазақстанның Қауіпсіздік Кеңесінде кадрлық өзгерістер болды

20.10.2017

Астанада жетімдер саны азайды

20.10.2017

Сарыағаш ауданында қарқынды бау көлемі артып келеді

20.10.2017

Тараз Мемлекеттік педагогикалық институтына 50 жыл толды

20.10.2017

Қазпоштада ашық есік күні өтті

20.10.2017

Сағынтаев DFJ венчурлік компаниясының тең құрылтайшысымен кездесті

20.10.2017

Оралда Алаш тарихына арналған халықаралық конференция өтті

20.10.2017

АҚШ-тың бұрынғы екі президенті Трампты сынға алды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Кімді тұлға тұтамыз?

Баяғының жастарына «Мен өмір­ден өзімді іздеп жүрмін» деп сөйлеу тән болатын... Жақында Америкада оқып жүрген қазақ­стандық жас өреннің пікірін тыңдап көруге тура келді.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Дауыл алдындағы тыныштық болып жүрмесін

Төрткүл дүниені тығырыққа тіреген 2008 жылғы жаһандық қаржы дағдарысы мен 2009 жылғы «ұлы рецессиядан» енді ғана оңала бастаған әлем экономикасы 2016 жылдан бастап баяу да болса тұрақты даму бағытына бет бұрды.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Шексіз білім

«Білім шексіз бе, әлде білімнің шегі бар ма?» деген сұраққа жа­­уап­ іздеп жүріп, Оксфорд уни­вер­ситетінің профессоры, матема­тик Мар­кус дю Сотойдың «Біз нені біле алмаймыз: білім шегіне сая­хат» («What we cannot know») ат­ты кітабын сатып алдым. Про­фес­сор бұл кітабында нөлден бас­­­тап жетіге дейінгі межені бел­гілейді. Нөлінші межені «Белгілі, бірақ белгісіз» әлде «Белгілі, бірақ бей­мәлім» деген дұрысырақ па?­ Біз біле­тін нәрседен бастап еш­қашан біле алмайтынға, ал одан шек­сіздікке дейінгіні тұспалдайды. Біз нені білмейміз және нені біле ал­маймыз? 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Ұялы байланыс: ұтқан кім, ұтылған кім?

Бүгінде ұялы телефонды пайдалан­байтын адам кемде-кем. Олай болса осынау ертелі-кеш қолымыздан тастамай «рахатын» көріп жүрген игілік үшін кімдерге қанша ақша санап береді екенбіз?  

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қарсылық па, таршылық па?

«Біреу Алматыға бір «КамАЗ» сәбіз әкеліп төгіп, елге тегін таратты» деген хабардың шығуы мұң екен, веб-сайттар ақырғы жаңа­лықтың айналасына шыбындай үймеледі. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу