Дайындығың қалай, диқан?

Дала отқа оранып жатыр. Әр жерден аспанға жалын атып, будақтаған түтінді көз шалады. Жылда осылай. Өйткені, көктемгі егіс жұмысына дайындық бас­талды. Былтырдан қурап қалған шөптер өртеліп, жер жыртылып, «көктемнің бір күні жылға азық» деген тәмсілді ұстанған диқандардың белі бүгіліп, қызу тіршілікке білек түріп, кірісіп кеткен. Енді қара күзге дейін ты­ным жоқ. Ел қамбасын толтыру жолында тірнектеген еңбек басталады. Биылғы дала жұмы­сына Сырдың бойы нендей дайын­дықпен келді? Енді осыған ойы­сайық. Қызылорда облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы бізге мынадай дерек пен дәйек ұсы­ныпты.

07.04.2017 182

Тауық жылында облыс бо­йынша 168,7 мың гектар жерге дән түседі деген жоспар бар. Оның ішінде 84,5 мың гектарға дәндi дақылдар, 7,4 мың гектарға майлы дақылдар, 60,1 мың гектарға мал азықтық дақылдар, 16,7 мың гектарға картоп, көкөнiс, бақша өнімдері егілмекші. Дария бойындағы елдің негізгі дақылы күрiштің көлемі 78,4 мың гектар болмақ. Сонымен қатар, был­тырғы күзде қызылордалық ди­қандар 3089 гектар жерге күздік бидай егіп тастаған еді. Бүгінде егіс жағдайы жақсы деп отыр шаруалар. 

Шаруақор жұрт аман болса, егін егілер-ау. Бірақ жерге түс­кен дүниенің өнімді болмағы тұ­қымына тікелей байланысты емес пе? Оның жайы қалай? 2017 жылдың егісіне 612 тонна күз­дік бидай тұқымы дайындалып, егілді дедік. Ал көктемгі дала жұмыстарына 484 тонна жаздық бидай, 20,0 тонна арпа, 147,5 тонна мақсары, 223,5 тонна жоңышқа дап-дайын тұр. Ал күріштің 23 355 тонна тұқымы қамбада жатыр. Онда «Маржан», «Янтарь», «Лидер», «Анаит», «КазЕр-6», «Но­ваторь», «Фаворит», «Ай­сәуле», «Титаник», «КазНИИР-5» секілді күріш сорттары сұрыптан өткен. Минералды тыңайтқыштар мен гербицидтер дайындау мәселесі де жан-жақты шешіліп қойған. Аммоний сульфаты, карбамид, аммофос, аммиак селитрасы, фосфорит ұны мен байытылған суперфосфат сияқты тыңайтқыштар дайын. Шаруа шаршаусыз тіршілікке кірісіп кетіпті. Тұқымыңыз толық дайын екен. Минералды тыңайтқыштан да мәселе жоқ көрінеді. Ал енді техника мен жанар-жағармайдың жағдайы қандай?

Осы қаңтар айындағы есеп бойынша облыстағы шаруа­шы­лық­тардың қолында 1830 трактор, 491 соқа, 245 тұқымсепкіш, 394 автокөлік және 905 трактор тір­кемесі бар. Бұлардың бәрі тың­ғы­лықты тексерілген, жұмысқа жарамды. Биылғы көктемгі дала жұмыстарына барлығы 14 мың тонна дизель отыны қажет дейді мамандар. Осыған орай Ауыл шаруашылығы министрлігінің тікелей араласуымен Энергетика министрлігі тарапынан көктемгі дала жұ­мыс­тарын дизель отынымен қам­тамасыз ету кестесі бекітілді. Соған сәйкес, наурыз айында 3,5 мың тонна, сәуір айында 4,8 мың тонна, мамыр айында 5,7 мың тонна дизель отыны жет­кізіледі. 1 литр дизель отынын шаруашылықтарға жеткізіп беру құны 123 теңгені құрамақ. Қазіргі уақытта наурыз айына бөлінген 3,5 мың тонна арзандатылған дизель отынына толық қаржы аударылып, оның 2680 тоннасы аймаққа әкелінді. Шаруашылық құ­рылымдарында  көктемгі дала жұ­мыстарын жүргізуге өз қара­жаты есебінен 1500 тонна дизель отыны, 1186 тонна бензин, 384 тон­на дизель майы дайындалды.  

Көктемнің басында арнасын кер­неп ағып жатқан дария егіс жұ­мыстары басталғанда сараң­дық танытатын әдет бар еді. Биыл судан проблема болмай ма екен? 20 наурыздағы де­рек бо­йынша Шардара су қойма­сына жоғарыдан секундына 938 текше метр су келуде. Қоймадағы су көлемі 4,5 мил­лиард текше метрді құрап, төменге секун­дына 850 текше метр су жіберіліп отыр. Бүгінде Шардара мен Көк­сарай­да 7,3 миллиард текше метр су жиналып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 1,2 миллиард текше метрге ар­тық. Көктемгі су тасқынына сәй­­кес, барлық аудандар мен Қызыл­­орда қаласының су шаруа­шы­­лығы нысандарын дайындау жос­пары жасалынған. Атап айтқан­да, күз-көктем айларында шаруашылықаралық және ішкі шаруа­шылық су жүйелерін тазалау, гидротехникалық құ­ры­лыс­тарды, насос қондырғыларын және гидробекеттерді жөндеу, егістік жерлерді ылғалдандырып, ша­бындық жерлерді суару жұ­мыс­тарының көлемі бел­гі­ленді. Яғни, биыл судан да аса тар­шы­лық көрмейміз деген сөз. Әңгі­менің аяғына қарай субси­дия мәселесіне аз-кем аялдап ке­те­йік. Биылдан бастап «гек­тар­лық» субсидия деген дүние тоқ­­т­а­тылатын болды. Оның ор­ны­­на мемлекеттік қолдау­дың басқа механизмдері мен түр­­лері ен­гізіледі. Күрішке келе­тін бол­сақ, облыстың өзін­дік ерек­­­­ші­ліктеріне байланыс­ты кү­рішті жер­гілікті бюджет есебінен гек­тарлы субсидия­лау Ауыл шаруашылығы министр­лігімен келісіліпті. Сондай-ақ, мұн­дай тә­­сіл жоңыш­қаға да қол­да­ны­ла­ды. Ты­ңайт­қыштар мен гер­би­­цид­­­­тер­дің құнын субсидия­лау мөл­­шері нарық­тық бағаның 50 па­­йы­зын құрамақ. Элиталық жә­не бі­рінші реп­ро­дукциялық тұқым­­­дар да субсидияланады. Суар­­­­малы суға субсидия төлеу же­­ңіл­­­­дейді және жылыжайда өсі­рі­­ле­­тін көкөністерді қолдау бұ­рын­­ғы күйінде қалмақ. Қысқасы, биыл­ғы егіс науқанына Қызылор­даңыз дап-дайын. Енді жасалатын жұ­мыстың берекелі болуын тілейік.


Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан»

Қызылорда облысы



КОЛУМНИСТЕР

Гүлзейнеп Сәдірқызы,

Ең ауыр күнә

Ана құрсағындағы шара­на­ның 18 күнде жүрегі соғып, 8 апта­да айналасындағы тір­ші­л­ікті се­зе бастайды екен. Ал 12 апта­да саусағын сорып, ба­сын қимылдатады. Міне, сол кеу­де­сі­не жан бітіп, адам кейпіне келген шақалақ өзіне келе жатқан қау­іпті, жасалатын қиянатты сез­генде жиырылып қарсылық көр­сететін көрінеді. Демек, әйел ағ­­засында жүріп жатқан табиғи қа­лыпты күшпен бұзып, баланы жасанды жолмен алдыртып тас­тау әйел үшін құдай алдында күнә, адам алдында қылмыс де­се де болғандай. Өйткені, Ис­лам дінінде кісі өлтіру ең ауыр кү­нә болып есептеледі. Ал ана құр­са­ғындағы кеудесінде жаны бар шарананы кесіп, бөлшектеп алып тастау ауыр күнәға жатпай ма?..

Самат МҰСА, «Егемен Қазақстан»

Ұлттарды ұйыстырудың ұтымды үлгісі

1995 жылғы 1 наурызда Мемле­кет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясын құру туралы Жарлыққа қол қойды. Сөйтіп, Президент жанынан басты міндеті мемлекет пен азаматтық қоғам институттары арасындағы әріптестік негізінде этностар мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету, тиімді этносаралық іс-қимыл жүргізу, біртұтас саяси, құқықтық, мәдени орта қалыптастыру болып белгіленген жаңа консультативті-кеңесші орган құрылды.

Айбын ШАҒАЛАҚ, "Егемен Қазақстан"

​Елбасы һәм елдік жобалар

Ғасырға бергісіз осы 25 жылдың ішінде біз санамыздағы «сарысулардан» арылып, еңсемізді тіктедік, елдігіміздің іргесін бекіттік. Отарлық саясат құрдымға жібергісі келген ұлттық құндылықтарымызбен қау­ыштық. Дініміз бен діліміз қайта жаң­ғырды. Тағдыр жазуымен түрлі кезеңдерде киелі Қазақ жеріне келіп тұрақтаған ұлыстардың ынтымақ-бір­лігі нығайып, біртұтас халық ретінде қалыптасуға бет алды. Оның бүгінгі айқын көрінісі – Елбасының Мәңгілік Ел идеясының Қазақстан қоғамы тарапынан дұрыс қабылдануы және осы мұрат жолында ұйыса бастауы.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

​Тарих кені – туған жер

«Қазағымның көп тарихы Көк­шеде, қаланып тұр Оқжетпестей текшеге»... Осыдан біраз жылдар бұ­рынғы бір өлеңімізде осылай деп­піз. Шын мәнінде де Көкшетау халқымыздың кенен тарихы қат­пар­ланған қасиетті жерлерінің қа­тарынан ойып тұрып орын алатынына сөз бар ма?

Алдан СМАЙЫЛ, жазушы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты

​Ұлтты танып болдық па?

Өткен 25 жылдың ішінде дамыған елдердің үлгісінде технологиялық трансфертті жүзеге асырдық. Алыс-жақын мемлекеттермен экономикалық қарым-қатынастарды реттедік. Осы үдерістерді қорытындылаған ғылыми орталықтар Қазақстанда экономиканы нарыққа көшіру үрдісі аяқталды деп отыр. Яғни, ендігі кезекте әлеуметтік-рухани, адами-шығармашылық мұрат­тарды сол экономика арқылы баянды етуді шұғыл қолға алу керек.

Пікірлер(0)

Пікір қосу