Донорларға зәру заман

«Жаман айтпай жақсы жоқ». Қуанышы мен қайғысы аралас өмірде бәрі де мүмкін. Күні кеше күллі халық Жаңа жыл мерекесін тойлап жатқан 1 қаңтар күнгі Шахан кентіндегі апат айтып келді ме?.. Құстың сүтінен басқаның бәрі бар заманда дәрі-дәрмек табылар, қансыраған адамға жан берер сұйық табылмай жататын жайларды бұрын да талай естіп-көргенбіз. Емдеу мекемелерін қанмен және оның құрамдас бөліктерімен толықтай қамтамасыз ету үшін елде мың адамға шаққанда орта есеппен елу донордан болуы керек көрінеді. Ал біздің елімізде бұл күндері мың қазақстандыққа 18 донордан ғана келеді екен.
Егемен Қазақстан
17.01.2017 794

Ешкімге күштеп қан тапсырта алмайсыз. Статистикалық деректерге сүйенсек, бүгінде елімізде 200 мыңдай тұрақты донор бар. Ал негізі, осыдан жиырма жылдай бұрын олардың саны бұдан үш есе көп болған. Ал қанға деген сұраныс ешқашан азайған емес. Ауру-сырқауларды айтпағанда, көлік те, сәйкесінше әрлі-берлі қозғалыс та көбейген заманда жол апаттарының өзі, шыны керек, ауруханаларды толтырып тұр…

Қан керек болғанда адам тағдырын әр минут шешетіндей қысылтаяң болады. Сондықтан, әсіресе, ірі елді мекендерде бел­гілі мөлшерде қан қоры болуы міндетті. Науқасқа дер кезінде көмек көрсету, оған керекті қан құрамын сәйкестендіріп тауып беру үшін қан орталықтары күн­діз-түні жұмыс істейді.  Қан тапсырушылар мен қан түрлері (топтары) неғұрлым мол болса, ауруханадағы адамның өмі­рін сақтап қалу мүмкіндігі де со­ғұрлым арта түседі.

Қан орталығы қыз­мет­кер­лері күн сайын эри­тро­ци­тар­лық қоспа, қан плазмасын, тромбоциттер мен басқа да құрамдас заттар  даярлайды. Өткен жылы елімізде барлығы 200 мыңға жуық адам қан тапсырған. Содан жасалған препараттармен 75 мың сырқатқа көмек көр­сетіліпті. Қазіргі уақытта Қазақ­станда екі республикалық, 14 облыстық және екі қалалық қан орталықтары жұмыс істеп тұр.

Қарағанды облыстық қан орталығы донорларды ірік­теу бөлімінің меңгерушісі Оксана Чернышованың айтуынша, былтыр өз еркімен қан тапсыруға ­келген 16 600 адамның 2300-дейін медицина қызметкерлері оның денсаулығына немесе бас­қа да дәлелді себептермен қабылдамай, кері қай­тар­­ған. Донор болу үшін әр тілек білдірушінің жасы 18-ден асқан, денсаулығы жарамды және қан орталығы қарайтын облыста тіркеуде болуы шарт. Орталыққа алғаш келген адамның мәліметтері Бірыңғай донор орта­лығының компьютерлік базасы арқылы тексеріледі. Содан соң оны терапевт дәрігер қарап, арнайы зертханалық тексерістен өтеді. Яғни, оның қанына кли­ни­калық, биохимиялық тал­дау жасалып, жұқпалы аурулар вирусының жоқтығына көз жет­кізіледі. Қандай да бір жұқ­­палы сырқаты бар, әлжуаз, ішім­­дік ішкен, наркологиялық дис­пан­сер есебінде тұрған адамдар, екіқабат немесе бала емізетін әйел­дер донор бола алмайды.

Қарағандыдағы Қан орта­лығы былтырғы жылы барлығы 7 миллион литрден астам донор қанын даярлаған. Бір қуанарлығы, өз қанын ақылы негізде тапсырғандар барлық донорлардың 0,6 пайызын ғана (85 адам) құрайды екен. Былтыр 256 адам бір жыл ішінде үш рет келіп қан тапсырса, 3 154 адам қан тапсыруға өмірінде алғаш рет келген.

Әлбетте, қан тапсырушы­лар­дың көпшілігі қан қажет бол­ған жақын-туыстары мен әріп­т­ес­теріне көмек үшін келеді. Де­ген­мен, бұқаралық ақпарат құ­рал­дарынан болған апат туралы естіп, танымайтын адамға көмек үшін келетін жерлестеріміз де баршылық екен.

Айта кету керек, донорларды қайталап қан тапсыруға ынталандыру мақсатында, біреу үшін қан тапсырғандарға 0,25 айлық есептік көрсеткіш, ақылы негізде тапсырғандарға 2-8 айлық есептік көрсеткіш көлемінде тө­лем жасалады.  Қанды бір тапсырғаннан кейін қайтадан тек арада екі ай өткен соң ғана тапсыруға болады. Алдын ала медициналық тексерістен өту қажет және қан тапсыру күндері донор заңды түрде жұмыстан босатылады және жалақысы сақталады. Берілетін екі күн демалысты бірден немесе еңбек демалысына қосып алуына болады. Тегін және тұрақты қан тапсыратын донорлар «Денсаулық сақтау iciнe қосқан үлесі үшін» төсбелгісімен және Алғыс хатпен марапатталады.

Қарағанды облысының қан орталығы донор болуға насихат жұмыстарын тұрақты жүргізеді. Түрлі қоғамдық ұйымдар мен кәсіпорындарда қайырымдылық шараларын өткізеді. Әсіресе, қан тобы сирек кездесетін донорлармен жұмысқа көп көңіл бөлінеді. Ондай қаны бар жандар туралы мәліметтер ақпараттар базасына енгізіліп, олармен тұрақты байланыс орнатуға ден қойылған.

Қысқасы, күнделікті тірші­лік­те мән бере қоймайтын осы бір аса қажет қызметтің Қара­ғандыдағы жұмысы қа­лып­ты жүріп жатыр. Сөз басында айтқанымыздай, өмір болған соң, небір жағдай орын алуы мүмкін.  Сондықтан, «Адамның күні адаммен» деген қағиданы ескеріп, жамандықтың алды-артын тұсауға ұмтылайық, ағайын.

Қайрат ӘБІЛДИНОВ,

«Егемен Қазақстан»

ҚАРАҒАНДЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.07.2017

Медициналық сақтандыру жүйесіне қатысу тәртібі

26.07.2017

«Нұрлы жол» бағдарламасының жүзеге асырылуы

26.07.2017

Астаналық марафонға 5000 адам қатысады

26.07.2017

Келер жылы «Еуровидение» Португалияда өтетін болды

26.07.2017

«THR» компаниясы Бурабайдың туристік әлеуетін арттыруға атсалысады

26.07.2017

Талдықорған қаласында саудагерлерге 26 сауда орны тегін беріледі

26.07.2017

«Астана» - «Легия» ойынына қоғамдық автобустар бөлінеді

26.07.2017

Жетісу өңірінде туризмді дамыту шаралары үздіксіз жүргізіледі

26.07.2017

Алматы облысында шаруа қожалықтары мен өңдеуші кәсіпорындар арасында тығыз байланыс орнатылады

26.07.2017

Алматы облысынан 65 студент Польшада тегін оқиды

26.07.2017

Петропавлда жазғы биатлоннан ел  чемпионаты аяқталды

26.07.2017

Қарлығаштың ұясы

26.07.2017

Кененнің домбырасы

26.07.2017

Лагерь алауы – бала қалауы

26.07.2017

Қырағы сақшылар қылмыскерлерді құрықтады

26.07.2017

Жамағат доп тебуден жарысады

26.07.2017

Экология проблемасы алаңдатады

26.07.2017

Қос отбасының қуанышы

26.07.2017

Қайырымдылық шараға қарттар дән риза

26.07.2017

Кездесу соңы – келісім

КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мұғалім беделі және репетиторлық

Қазір мектеп абыройы, мұғалім беделі туралы көп айтамыз. Бұрынғы орталықтандырылған білім беру жүйесі дәуір дамуына қарай әртарап­тан­ды­рылды. Соның бірі – ата-аналардың қалауына қарай түрлі тәсілдер бойынша ақшасын төлеп, репетитор жалдау.

Жанболат ҮСЕНОВ, Халықаралық қатынастар жөніндегі еуразиялық кеңестің директоры

Өңірлік қауіпсіздіктің ықпалды тетігі

Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты бірнеше страте­гия­лық қағидаттарға негізделген. Олар­дың бір бөлігі елдің ұлттық қау­іпсіздігін, қорғанысқа қабілет­тілігін және егемендігін жан-жақты қам­тамасыз етуге, өңірлік және жа­һан­­дық тұрақтылықты нығайтуға ба­ғытталған.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Ток-шоу деген жақсы-ау...

Соңғы жылдары түрлі телеарналарда ток-шоулар көптеп пайда бола бас-тады. Олардың арасында көрермендер ықы­ласына бөленіп, өзіндік сыр-си­па­­тымен ерекшеленетіндері де жоқ емес. Мәселен, Бейсен Құранбек, Аман Та­сыған сияқты журналистер жүргізіп ке­ле жатқан ток-шоулар көпшілік көңі­лінен шығып жүр. Дегенмен, бірқатар ток-шоуларда көтерілген мәселелерді тал­қылау барысында «бір қайнауы ішінде» кетіп жататын жағдайлар да кездесіп қалып тұрады. Ондай жайттар кейбір журналист әріптестеріміздің теледидар арқылы қозғағалы отырған та­қырыпты жан-жақты зерттеп, мәселеге тереңірек үңілмеуінің салдарынан орын алатын сияқты. Екіншіден, қазақ тілді ток-шоуларда көбіне жастар пікір айтып жатады. Тіршілікте болып тұратын, тәжірибелі деген үлкендердің өзі кейде шешімін табуда қиналып қалатын сан-қилы жағдайлар туралы өмірге енді ғана қадам жасай бастаған адамдардың ой-пікірлер айтуы қаншалықты дұрыс деген күмән да осындайда туындайды.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Саудада да имандылық керек

– Қымбатшылық асқынып тұр. Бәрінің де бағасы удай! – Неге олай? – Өйткені, ар-ұят арзандап, иман­дылықтың еңсесі еңкіш тар­т­қан кезде материалдық қа­жет­ті­ліктердің құны шарық­тайтыны заң­дылық. Бір танысыммен болған бұл шағын диалог мені әжептәуір ойландырып тастады...

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Ұрланған құндылық және ұялы телефон

Астанада жасалған ұрлықтың 80 пайызы – қалта ұрлығы, ең көп қол­ды болатын бұйым – қалта телефон. Іш­кі іс­тер министрлігі хабарлаған ақ­пар осындай. Лақтыр­­ған таяғың құ­қық қорғау­шы­ларға тиетін қалада осылай болғанда, басқа қалаларда да «ұялы­ның» ұрлығы көп болмаса аз емес сыңайлы. 

Пікірлер(0)

Пікір қосу