"Егемен" көтерген мәселе Үкімет назарына ұсынылды

Бүгін Парламент Сенатының отырысында палата депутаты Қуаныш Айтаханов Үкімет басшысы Бақытжан Сағынтаевқа Ресей қазақтарының мұң-мұқтажына қатысты депутаттық сауал жолдады. Айта кетерлігі сол, Үкімет басшысының атына жолданған үндеуге күні кеше ғана газетіміздің №65 санында жарық көрген мақала арқау болған. Ендеше, белді басылымның шолушысы Қарашаш Тоқсанбайдың сұхбатына сүйене отырып, үн қатқан сенатордың сөзін жариялағанды жөн көрдік.

06.04.2017 236

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Б.Ә. САҒЫНТАЕВҚА

Құрметті Бақытжан Әбдірұлы!

Менің депутаттық сауал жолдауыма 2017 жылғы 5 сәуірдегі «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған газет тілшісі Қарашаш Тоқсанбайдың «Шүй қазағының» тілі немесе атажұртқа айтар наз» деген Ресейдің Таулы Алтай Республикасында қазақ тілінде шығатын «Шүйдің нұры» газетінің редакторы Арқалық Солтановпен жүргізген сұхбаты себеп болып отыр. 

Қандасымыз Арқалық Солтанов өз сұхбатында Ресейдің Таулы Алтай өңірінің Қосағаш ауданында 10 мың қазақ тұратынын, олар өңір халқымен береке-бірлікте, бауырласып өмір сүріп жатқанын айта келе, ата-бабалары бастарынан қанша қасіреттерді өткізсе де, ана тілі мен дінін сақтап өздеріне аманат етіп жеткізгенін, қанша қиыншылықтар болса да ана тілін сақтап қалуға бар күш-жігерін жұмсап жатқандарын айтады.

Алайда, өңірде арнайы қазақ мектебі жоқ болғандықтан қазақ тілінің сабағы пән ретінде өткізіледі. Осы орайда олар шалғайдағы, шетелдегі қандастарына қамқоршы болып қазақ тіліндегі оқулықтарды тегін жіберіп жатқаны үшін атажұрты Қазақстанға, Елбасыға шексіз ризашылығын білдіреді.

Сонымен бірге Қазақстаннан келіп жатқан қазақ тіліндегі оқулықтардың шаңға батып, пайдаланылмай қоймада жатқанына қынжылатындарын айтады. Оның негізгі себебі Ресей мемлекетінің заңы бойынша бұл оқулықтар сараптамадан өйтпейінше, қолданысқа тыйым салынған. Ресей территориясында қазақ тілінде оқулықтар шығарылмайды.

Қазақ тілі оқулығы туралы Ресейдегі қазақ мәдени орталықтарына, Қазақстанның Ресейдегі елшілігіне, Алтай Республикасына арнайы Қазақстаннан келген өкілдерге де өтініштерін жеткізгенін, алайда еш нәтиже шықпағандарын айтады.

Ресей мемлекеті, бізге туған тілдерінде оқымайсыңдар деп қысым жасап отырған жоқ. Алайда Ресей заңында «Егер мектептерде оқылатын пәндердің оқулықтары жоқ болса, сол пән жабылуға ұшырайды» – деп жазылған. «Енді жаңа оқу жылына дейін қазақ тіліндегі оқулықтар мәселесі шешілмесе, қазақ тілі сабақтары факультативтік сабаққа айналуы мүмкін.

Сондықтан Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі Ресейдің Білім министрлігімен бірлесіп, Қазақстаннан келген оқулықтарды емін-еркін пайдалануға жол ашып берсе бұл тек Ресейдің Алтай республикасында тұратын 12 мың қазақтың ғана емес, бүкіл Ресей Федерациясында тұратын миллионға жуық қазақтардың мәселесінің шешілетінін айтады.

Осы өтінішімді тарихи Отаныма жолдай отырып, Тіл тағдыры үшін көптен күресіп жүрген қандас ағаларымыздың қол ұшы тиер деп ойлаймын. Мен барда, сіз барда, тарихи Отаным – Қазақстаным барда, жүрегі қазақ деп соғатын таулы Алтайды мекендеген Шүй қазағы барда Ана тілім, сен өлмейсің», – деп аяқтайды өз сөзін қандасымыз Арқалық Солтанов.

Құрметті Бақытжан Әбдірұлы!

Қандас бауырымыздың ана тілімізге деген жанайқайынан Ресей мемлекетінде қазақ тілінде оқылатын мектептердің жоқ екендігі, қазақ тілі тек пән ретінде оқылатындығы, бірақ ол да оқулықтардың болмауынан тоқтап тұрғаны, Қазақстаннан барған оқулықтардың шаң басып, пайдаланылмай жатқаны, Ресей мемлекетінің оқу бағдарламасына сай қазақ тілінде оқулықтарды шығаруға ешқандай құлығы жоқтығы, бұл мәселелерді тек үкіметаралық келісім-шарттар арқылы ғана шешуге болатынын түсінуге болады.

«Егемен Қазақстан» газетінің тілшісі Қарашаш Тоқсанбай сұхбат арқылы өте өзекті мәселені қозғап отыр. Мұндай жағдайлар басқа да біздің қандастарымыз тұратын елдерде орын алуы мүмкін.

Әрине, бұл мәселелер тиісті елдердің ішкі жұмыстары екені белгілі, дегенмен шетелдердегі қандастарымыздың өз ана тілін оқуларына жағдай жасауға қол ұшын беру және басқа рухани мұң-мұқтаждарын өтеуді екі елдің тиісті министрліктері бірлесіп шешуіне болады ғой деп ойлаймын.

Осыған байланысты, Құрметті Бақытжан Әбдірұлы, шетелдерде тұратын қандастарымызды қазақ тілі оқулықтарымен қамтамасыз етуге назар аударып, отандық оқулықтардың кедергісіз оқытылуына немесе тиісті мемлекеттердің оқу бағдарламаларына сай қазақ тіліндегі оқулықтар шығаруға методикалық көмектер беру арқылы сол елдерде тұратын қандас бауырларымыздың ана тілінде оқуына, тағы басқа рухани мұң-мұқтаждарын өтеуге жағдай жасауға ықпал етуіңізді сұранамын.

Қосымша: 1 парақ – 2017 жылғы 5 сәуірдегі №65 «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған «Шүй қазағының» тілі немесе атажұртқа айтар наз» мақаласы.

Құрметпен, Қ. АЙТАХАНОВ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

29.04.2017

Сағынтаев Сауд Арабиясының министрі Халид Әл-Фалихпен кездесті

29.04.2017

Назарбаев қырғыз президентіне көңіл айту жеделхатын жолдады

29.04.2017

Жоғарғы Сот ұжымы жалпықалалық сенбілікке қатысты

29.04.2017

Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласы түрік тіліне аударылды

29.04.2017

Қызылорда облысының әкімі Қазақстан этносаясаты бойынша дәріс оқыды

29.04.2017

Қазақстан және Өзбекстан Президенттері «Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

29.04.2017

Елбасы Өзбекстан президентімен кездесті

29.04.2017

Сенаторлар сенбілікке қатысты

29.04.2017

Назарбаев табиғат апатына байланысты Қырғызстан Президентіне көңіл айтты

29.04.2017

Қазақстан және Өзбекстан Президенттері «Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

29.04.2017

Әуендер достыққа бастайды

29.04.2017

Қазақстан Президенті Өзбекстан Республикасының Президенті Шавкат Мирзиёевпен кездесті

29.04.2017

ОҚО-да тасқын судың алдын алу жұмыстары қарқынды жүргізілуде

29.04.2017

​Қыранның – бас, тұмсық, танау, көз, қанат-қауырсын сындары

29.04.2017

Қытайдағы қазақ жігіті Шыңжаң марафоншыларының көшін бастады

КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жол салсаң, мол сал

Санаулы күндерден кейін әлемдік деңгейдегі айтулы шаралардың бірі – ЭКСПО-2017 Халықаралық көр­ме­сінің де жалауы желбіремек. Яғ­ни, бас қала ел айнасы болса, жол-кө­лік инфрақұрылымы оның беделін арт­тыратын бренді болып табылады. Мемлекет басшысының елорданы одан әрі өркендету мәселесінде қа­ла­ның базалық инфрақұрылымын, оның ішінде қала жолдары мен жол ай­рықтарын барынша дамытуға үнемі ба­сымдық беріп келе жатқандығы да сон­дықтан.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Дәріге байланған ғұмыр

«Қазір еліміздегі донор жетіс­пеу­шілігі өте өткір мәселе. Бүгінде ал­мас­тырылған органның 90 пайызы ті­рі донорлардан алынады. Егер бұ­лай кете берсе, енді бір 20 жылда бір бүй­ректі ұлт атану қаупі барлығын жа­сыруға болмайды. Одан шығудың жо­лы қандай?

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Көрменің көрігін спорт қыздырады

Ағымдағы жылдың 10 маусы­мында Астанада ЭКСПО-2017 ха­лық­аралық мамандандырылған көр­месі келушілерге айқара есік ашады. Күллі әлем көз тіккен көрменің өтетін мерзімі жақындаған сайын бойды толқыныс сезімінің билейтіні түсінікті жайт. Иә, «Қонақ аз отырып, көп сынайды». Әлемнің әр қиырынан ағылған меймандардың алдында жайылып жастық, иіліп төсек болу өз алдына, қолдағы барды көрсете білудің өзі өнер һәм зор міндет.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Этностар мүддесі барынша қорғалған ел

Қазақстан заманауи өмірге, ха­лықаралық қоғамдастыққа се­німді түрде кірігіп отыр. Біз елі­міз­дің имиджін көтере отырып, ин­вестициялық және экспорттық әлеуетімізді, экономикамызды қа­р­қынды дамытуға баса назар ау­дарып келеміз. Осы саясаттың ар­қасында Қазақстан әлем мой­ын­даған елге айналды.

Гүлзейнеп Сәдірқызы, «Егемен Қазақстан»

Ең ауыр күнә

Ана құрсағындағы шара­на­ның 18 күнде жүрегі соғып, 8 апта­да айналасындағы тір­ші­л­ікті се­зе бастайды екен. Ал 12 апта­да саусағын сорып, ба­сын қимылдатады. Міне, сол кеу­де­сі­не жан бітіп, адам кейпіне келген шақалақ өзіне келе жатқан қау­іпті, жасалатын қиянатты сез­генде жиырылып қарсылық көр­сететін көрінеді. Демек, әйел ағ­­засында жүріп жатқан табиғи қа­лыпты күшпен бұзып, баланы жасанды жолмен алдыртып тас­тау әйел үшін құдай алдында күнә, адам алдында қылмыс де­се де болғандай. Өйткені, Ис­лам дінінде кісі өлтіру ең ауыр кү­нә болып есептеледі. Ал ана құр­са­ғындағы кеудесінде жаны бар шарананы кесіп, бөлшектеп алып тастау ауыр күнәға жатпай ма?..

Пікірлер(0)

Пікір қосу