"Егемен" көтерген мәселе Үкімет назарына ұсынылды

Бүгін Парламент Сенатының отырысында палата депутаты Қуаныш Айтаханов Үкімет басшысы Бақытжан Сағынтаевқа Ресей қазақтарының мұң-мұқтажына қатысты депутаттық сауал жолдады. Айта кетерлігі сол, Үкімет басшысының атына жолданған үндеуге күні кеше ғана газетіміздің №65 санында жарық көрген мақала арқау болған. Ендеше, белді басылымның шолушысы Қарашаш Тоқсанбайдың сұхбатына сүйене отырып, үн қатқан сенатордың сөзін жариялағанды жөн көрдік.
Егемен Қазақстан
06.04.2017 748

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Б.Ә. САҒЫНТАЕВҚА

Құрметті Бақытжан Әбдірұлы!

Менің депутаттық сауал жолдауыма 2017 жылғы 5 сәуірдегі «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған газет тілшісі Қарашаш Тоқсанбайдың «Шүй қазағының» тілі немесе атажұртқа айтар наз» деген Ресейдің Таулы Алтай Республикасында қазақ тілінде шығатын «Шүйдің нұры» газетінің редакторы Арқалық Солтановпен жүргізген сұхбаты себеп болып отыр. 

Қандасымыз Арқалық Солтанов өз сұхбатында Ресейдің Таулы Алтай өңірінің Қосағаш ауданында 10 мың қазақ тұратынын, олар өңір халқымен береке-бірлікте, бауырласып өмір сүріп жатқанын айта келе, ата-бабалары бастарынан қанша қасіреттерді өткізсе де, ана тілі мен дінін сақтап өздеріне аманат етіп жеткізгенін, қанша қиыншылықтар болса да ана тілін сақтап қалуға бар күш-жігерін жұмсап жатқандарын айтады.

Алайда, өңірде арнайы қазақ мектебі жоқ болғандықтан қазақ тілінің сабағы пән ретінде өткізіледі. Осы орайда олар шалғайдағы, шетелдегі қандастарына қамқоршы болып қазақ тіліндегі оқулықтарды тегін жіберіп жатқаны үшін атажұрты Қазақстанға, Елбасыға шексіз ризашылығын білдіреді.

Сонымен бірге Қазақстаннан келіп жатқан қазақ тіліндегі оқулықтардың шаңға батып, пайдаланылмай қоймада жатқанына қынжылатындарын айтады. Оның негізгі себебі Ресей мемлекетінің заңы бойынша бұл оқулықтар сараптамадан өйтпейінше, қолданысқа тыйым салынған. Ресей территориясында қазақ тілінде оқулықтар шығарылмайды.

Қазақ тілі оқулығы туралы Ресейдегі қазақ мәдени орталықтарына, Қазақстанның Ресейдегі елшілігіне, Алтай Республикасына арнайы Қазақстаннан келген өкілдерге де өтініштерін жеткізгенін, алайда еш нәтиже шықпағандарын айтады.

Ресей мемлекеті, бізге туған тілдерінде оқымайсыңдар деп қысым жасап отырған жоқ. Алайда Ресей заңында «Егер мектептерде оқылатын пәндердің оқулықтары жоқ болса, сол пән жабылуға ұшырайды» – деп жазылған. «Енді жаңа оқу жылына дейін қазақ тіліндегі оқулықтар мәселесі шешілмесе, қазақ тілі сабақтары факультативтік сабаққа айналуы мүмкін.

Сондықтан Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі Ресейдің Білім министрлігімен бірлесіп, Қазақстаннан келген оқулықтарды емін-еркін пайдалануға жол ашып берсе бұл тек Ресейдің Алтай республикасында тұратын 12 мың қазақтың ғана емес, бүкіл Ресей Федерациясында тұратын миллионға жуық қазақтардың мәселесінің шешілетінін айтады.

Осы өтінішімді тарихи Отаныма жолдай отырып, Тіл тағдыры үшін көптен күресіп жүрген қандас ағаларымыздың қол ұшы тиер деп ойлаймын. Мен барда, сіз барда, тарихи Отаным – Қазақстаным барда, жүрегі қазақ деп соғатын таулы Алтайды мекендеген Шүй қазағы барда Ана тілім, сен өлмейсің», – деп аяқтайды өз сөзін қандасымыз Арқалық Солтанов.

Құрметті Бақытжан Әбдірұлы!

Қандас бауырымыздың ана тілімізге деген жанайқайынан Ресей мемлекетінде қазақ тілінде оқылатын мектептердің жоқ екендігі, қазақ тілі тек пән ретінде оқылатындығы, бірақ ол да оқулықтардың болмауынан тоқтап тұрғаны, Қазақстаннан барған оқулықтардың шаң басып, пайдаланылмай жатқаны, Ресей мемлекетінің оқу бағдарламасына сай қазақ тілінде оқулықтарды шығаруға ешқандай құлығы жоқтығы, бұл мәселелерді тек үкіметаралық келісім-шарттар арқылы ғана шешуге болатынын түсінуге болады.

«Егемен Қазақстан» газетінің тілшісі Қарашаш Тоқсанбай сұхбат арқылы өте өзекті мәселені қозғап отыр. Мұндай жағдайлар басқа да біздің қандастарымыз тұратын елдерде орын алуы мүмкін.

Әрине, бұл мәселелер тиісті елдердің ішкі жұмыстары екені белгілі, дегенмен шетелдердегі қандастарымыздың өз ана тілін оқуларына жағдай жасауға қол ұшын беру және басқа рухани мұң-мұқтаждарын өтеуді екі елдің тиісті министрліктері бірлесіп шешуіне болады ғой деп ойлаймын.

Осыған байланысты, Құрметті Бақытжан Әбдірұлы, шетелдерде тұратын қандастарымызды қазақ тілі оқулықтарымен қамтамасыз етуге назар аударып, отандық оқулықтардың кедергісіз оқытылуына немесе тиісті мемлекеттердің оқу бағдарламаларына сай қазақ тіліндегі оқулықтар шығаруға методикалық көмектер беру арқылы сол елдерде тұратын қандас бауырларымыздың ана тілінде оқуына, тағы басқа рухани мұң-мұқтаждарын өтеуге жағдай жасауға ықпал етуіңізді сұранамын.

Қосымша: 1 парақ – 2017 жылғы 5 сәуірдегі №65 «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған «Шүй қазағының» тілі немесе атажұртқа айтар наз» мақаласы.

Құрметпен, Қ. АЙТАХАНОВ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.12.2017

БҚО Бөрлі ауданында Тәуелсіздік күніне орай бірнеше нысан ашылды

16.12.2017

АҚШ елшісі қазақстандықтарды Тәуелсіздік мерекесімен құттықтады (видео)

16.12.2017

Қостанайда бірінші коммуналдық қызмет орталығы ашылды

16.12.2017

Қызылордада мемлекеттік наградалар табыс етілді

16.12.2017

ОҚО-да медицина қызметкерлерінің аллеясы ашылды

16.12.2017

Шымкенттегі кондитерлік фабрика жаңа өндірістік желісі арқылы 200 т өнім шығарған

16.12.2017

Google қазақстандықтарды Тәуелсіздік күнімен құттықтады

16.12.2017

Рух

16.12.2017

Павлодарда бүлдіршіндер арасында асық ойнаудан жарыс өтті

16.12.2017

Шығыста «Біз­дің жетістіктер – біздің елге» ат­ты ак­ция өтіп жатыр

16.12.2017

Көкшетауда «Алаш мұраты – Тәуелсіз Қазақ елі» атты ақындар мүшәйрасы өтті

16.12.2017

Журналист Бекболат Әдетов Талғар ауда­­нының құрметті азаматы атанды

16.12.2017

Қазақ – қашанда қазақ!

16.12.2017

Көсегемізді көгерткен Көкарал

16.12.2017

«Метель» операциясынан бір күн бұрын...

16.12.2017

СҚО-да жеке кәсіпкер 80 адамды жұмыспен қамтамасыз етті

16.12.2017

Біржан елінің байрағы биіктеді

16.12.2017

Инновациялық кәсіпорында жаңа өнімдер қатары молая түсуде

16.12.2017

Ақтөбеде офтольмологиялық орталық ашылды

16.12.2017

Өскеменде 22 мектепке жаңа автобус берілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Жасампаз жылдар жылнамасы

Әйгілі Уинстон Черчилльдің «Та­рих біз туралы жақсы айтатын бо­ла­ды, себебі оны өзіміз жазамыз» де­ген сө­зі бар екен.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Елдіктің киесі

«Қазақ елі үшін ең басты құндылық не?» десе, мың-миллиондаған отандастарымыз: «Ол біздің алтыннан да ардақты, күмістен де салмақты Тәуелсіздігіміз!», деп жауап қатары шүбәсіз.

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Намыс туралы нақыл

Ата-бабалардан мирас болып жет­кен Ұлы Даланың түпкі тари­хына­ бармай, ХХ ғасыр басында, тура 100 жыл бұрын Ресей патша­лығы құрдымға кетуге таяп, ақ пен­ қызыл айқасқан кеңестік жаңа импе­рия күш ала бастаған шақта, 1917 жылы 5-12 желтоқсанда Алаш қай­раткерлерінің Алашорда автономиясын құру қадамы сан ғасыр­дың қойнауында қайнап піскен ұлттық намыстың тәуелсіз ел болуға ұмтылысының басы еді. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Әділеттің ақ жолынан Трампша аттау

Жуырда АҚШ президенті Дональд Трамп Иерусалимді Израильдің ас­та­на­сы дегенді мойындап, АҚШ ел­шілігінің Тель-Авивтен сол қалаға кө­шірілетінін мәлімдеді. Үстіміздегі жылдың маусым айында ғана елші­лікті көшіруді кейінге қалдырған Трамп­тың бұл шешімі қандай да бір қы­сы­мның күштілігінен екені көрініп тұр.   

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Дарын мен қарым

Дарын – тағдырдың сыйы. Ұстай алсаң құстай ұшасың, ұстай алмасаң мұрттай ұшасың. Ұстай алғанның қарымы зор. Бағы биік. Затына қарай аты, еңбегіне қарай өнбегі телегей теңіз. Ұстай алмағанның ұсқыны кірмейді. Қадамы ілгері жүрмейді. Қанша жетектегенмен, қамқорлық көрсеткен кері кетіп, күндердің күнінде күлкіге айналып, көлденең «кермеге» ұрына береді. Мұны өмір сабағына көз жібергенде көріп-біліп отырмыз.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу