Экономикалық одақ – елдер дамуының қозғаушы күші

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев өткен жұма күні Қырғызстанның астанасы – Бішкек қаласында өткен Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің отырысына және Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мемлекеттер басшыларының бейресми кездесуіне қатысты.
Егемен Қазақстан
17.04.2017 2285

Төрт көз түгел...

Бұл жолы «төрт көз түгел» жи­нал­­ды. Әрине, бұлайша түгендей сөй­леуімізге түрткі болған былтырғы жыл­дың соңында Санкт-Петербургте өт­кен дәл осындай жиынға Беларусь Президенті Александр Лукашенконың қатыспауы себеп еді. Бірақ бұл жолы Одаққа мүше бес елдің де президент­тері – Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев, Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путин, Беларусь Республикасы­­ның Президенті Александр Лукашенко, Армения Республикасының Пре­зи­де­нті Серж Саргсян, Қырғыз Рес­пуб­­­ли­ка­сының Президенті Алмазбек Атам­ба­ев қатысты. Тіпті, жиында алтыншы Президент – Одаққа өздерін байқаушы ел ретінде ұсынған Молдова Президенті Игорь Додон мен ЕЭК алқасының төрағасы Тигран Саркисян болды. 

Жоғары Еуразиялық эко­но­­ми­калық кеңестің отырысы әдет­тегідей алдымен шағын, одан соң кеңейтілген құрам­­да өтті. Онда Еу­разиялық экономика­­­лық кеңестің 2015-2016 жыл­дары ат­қар­ған жұ­мыс­­тары талқыланды. ЕАЭО іске қосылғаннан бері оған мүше елдер қан­дай жетіс­тіктерге қол жеткіз­­ді, неден ұтылды, неден ұтты, міне, осы са­уалдар төңірегінде мәселе қарал­­ды. Та­раптар Одақ аясындағы экономика­лық өзара іс-қимылдың өзекті жайт­тарын, халықаралық ынтымақтастық пен Еуразия кеңістігіндегі одан әрі интег­рациялану жайын талқылады.

Молдова байқаушы ел атанды

Алқалы жиынды кеңестің биылғы төрағасы ретінде Қырғызстан Пре­зи­денті Алмазбек Атамбаев жүргізіп оты­рды. Қырғызстан Президенті ша­ғын құ­рамдағы кездесуде Жоғары Еу­ра­зиялық экономикалық кеңес мүшелері Молдова Президенті Игорь Додонның ресми үндеуіне байланысты Молдоваға ЕАЭО байқаушысы мәртебесін беру туралы шешім қабылдағанын атап өтті. 

Сондай-ақ, Қырғызстан Одаққа төрағалығын жылдың соңына дейін жалғастыра отырып, оның аясында кәсіпкерлікті дамытуға барынша жағдай туғызып, еуразиялық экономикалық кеңістік шеңберінде мүмкіндікті молай­та беру керектігі туралы ұстанымын жал­­­ғастыратынын жеткізді. Себебі, Қырғызстан Президенті кәсіпкерлікті дамытуды экономиканың негізгі қозғаушы күші санайды. Бұл ретте, ол Одақ жұ­мы­сын жандандыратын негізгі төрт ба­сым­дық – еркін тауар айналымы, еркін қыз­мет, еркін еңбек нарығы және еркін қар­жы айналымын дамыту бағытында бір­лескен жұмыстарды жалғастыра беру керектігіне тоқталды.

А.Атамбаев бұл мәселеде кейбір ке­дер­гілердің де кездесетінін тілге тиек етті. Осыған орай, Одаққа мүше мемлекет­тер мемлекеттік органдармен қоса, бизнес өкілдерімен де тығыз байланыста жұмыс істеуі керек. Қырғызстан Пре­з­и­денті, өкінішке қарай, елдерінен жұ­­мыс із­деп шетелге кетушілердің аз емес­­тігін ал­ға тарта отырып, бұл ретте, ең­­бек мигрант­тары мәселесіне де баса на­зар аударуды сұрады. Сондай-ақ, ер­кін еңбек нарығындағы жұмыс күшін ер­теңгі күндері зейнетақымен қамту жай­ын да назардан тыс қалдыруға болмай­ты­нын жет­кізді. А.Атамбаевтың айтуын­ша, Қырғызстан үшін Одақ аясында ауыл ша­­руашылығы, жеңіл өнеркәсіп, қай­та өңдеу өнеркәсібі сияқты салаларда жұмыстың жандануы аса маңызды. Бұл ретте, Қырғызстан Президенті өз­де­ріне көр­сеткен қолдаулары үшін Ре­сей мен Қазақстан президенттеріне зор алғыс айт­ты. А.Атамбаев сөзінің қо­ры­тын­ды­­сында жалпы Одаққа мүше болу Қырғызстан үшін мол мүмкіндік әрі мәр­те­бе екенін жеткізді.

Күрделі кезең кедергі болды

Бұдан әрі сөз кезегін Армения Президенті Серж Саргсянға ұсынды. Ол өз елінің Одақ жұмысына үлесі жайында баяндай отырып, ұйымның құрылуы күрделі кезеңге дөп келгенін атап өт­ті. Оның сөзіне қарағанда, әлемдік эко­но­микадағы тұрақсыздықтың салдары Одақ жұмысына белгілі деңгейде өзін­дік салқынын тигізген. Алайда, оған қа­ра­мастан, бұл интеграциялық құрылым ел­дердің макроэкономикалық өсіміне жақ­сы әсерін тигізіп, дағдарыстан шығудың жо­лы болған.

Ал Беларусь Президенті Александр Лукашенко өз кезегінде Одақ аясында кейбір проблемалар да бар екендігін тілге тиек етті. Өйткені, келісілген кей­бір келісімдердің нақты жүзеге асып жат­қа­нына күмәні бар. Осыған байланысты Беларусь Президенті Одақтың ішкі тәртібін қолға алу керектігін, бұл ретте, комиссия құрылып, орындалмаған бастамаларға сұрыптау жүргізуді қолға алу қажеттігін ұсынды. 

Одақ жұмысына оң баға

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев сөйлеген сөзінде алдағы ма­мырда үш жыл толатын құрылым жұ­мы­сы­на оң баға берді. Мемлекет бас­шысы Астанада қол қойылған Еура­зия­лық эко­номикалық одақ туралы шарт­тың орындалуына қатысы бар негізгі тұс­тарға тоқталды.

«Ұйымның шарттық-құқықтық базасы жасалып, оның аясы жүйелі түрде кеңейіп келеді, ұзақ мерзімді және орта мерзімді басымдықтары да айқындалды. Тауардың, қызмет көрсетудің, капитал мен жұмыс күшінің еркін қозғалысы нақты жүзеге асуда. Біз экономика саласында бір-бірімізбен келісе жұмыс жүр­гізіп, экономиканың маңызды дег­ен бөліктерінде үйлесімді саясат ұстанып отырмыз. Әртүрлі елдермен және халықаралық ұйымдармен байланыс орнығып келеді», деді Қазақстан Президенті.

Нұрсұлтан Назарбаев қалыптасу кезеңінде Еуразиялық экономикалық одақтың жаһандық экономикадағы дағдарыстық құбылыстарды және күр­делі геосаяси жағдай қатерлерін ең­сере білгенін атап көрсетті. «Осы­ның барлығы Одақтың соңғы уақытта айтарлықтай төмендеп кеткен көр­сет­кіштеріне әсерін тигізді. Алайда, дағ­дарыс мәңгілік емес, құлдыраудың со­ңы өсімге ұласатыны белгілі», деді Мемлекет басшысы.

Қазақстан Президенті Одаққа қ­а­ты­сушы елдердің көпшілігі былтыр күрделі жағдайға қарамастан, экономикалық көр­сеткіштер өсіміне қол жеткізгенін атап өтті. «2017 жылдың басындағы статистикалық мәліметтер көңілге үміт ұя­­латады. Осы жылдың алғашқы ай­ла­­рының нәтижесі бойынша, ЕАЭО-ның сыртқы сауда көлемі 37 пайызға ұл­ғайды, ал өзара сауда 38 пайызға өсті», деді Нұрсұлтан Назарбаев.

Сондай-ақ, Қазақстан басшысы аталған оң үрдісті орнықтыру қажет­тігін айта келіп, осы бағыттағы бас­ты қадамдарды атап көрсетті. «Бірін­ші­ден, ЕАЭО-ны дамытуға кедергі кел­тіретін барлық шектеулерді жою қа­жет. Екіншіден, тауарды өткізетін на­рық­тарды кеңейтіп, инвестиция өсімі үшін халықаралық әріптестермен жаңа сауда-экономикалық келісімдер жасалуын қамтамасыз ету керек. Үшіншіден, елдеріміздің экономикасы үшін осындай күрделі кезеңде өзара көмек қолын соз­ған жөн. Төртіншіден, дағдарыстық құбылыстарды еңсеруге Дағдарысқа қар­сы күрес кеңесі жақсы жәрдемші бо­ла алады», деді Қазақстан Президенті.

Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның Экономика және қаржы министрлері кеңесінің, сондай-ақ ЕАЭО елдерінің орталық банктері жетекшілерінің құ­ра­мын жасақтау жөніндегі ұсы­ныс­та­ры­на ерекше назар аударды. «Кеңес Одаққа мүше мемлекеттердің қаржы-эко­номикалық саясатының мәселелері және дағдарыстық құбылыстардың алдын алу үшін өзара келісілген шаралар қабылдау жөнінде ЕАЭО органдарына ұсынымдар береді. Оның жұмысы экономикалық өсім мен қаржы тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін бірлескен іс-шараларды іске асыруға бағытталады. Кеңестің жұмысы G-20-ның жанындағы Қаржы тұрақтылығы жөніндегі кеңестің және Еуропалық комиссия жанындағы ЭКОФИН-нің (Еуропалық одақтың экономика және қаржы мәселелері жөніндегі кеңесі) қызметіне ұқсас болады», деді Елбасы.

Ресей Президенті Владимир Путин де өз кезегінде Одақ жұмысы табысты жүр­гізіліп жатқанын атап өтті. Одақ дағдарыс қиындықтарынан құтқарған қау­іпсіздік құралы болғанын алға тарт­ты. Бұған әлемдік экономиканың тұ­рақ­сыздығына қарамастан, Одаққа мүше мем­лекеттер қол жеткізіп отырған эко­­­номикалық көрсеткіштер дәлел бо­­ла­ты­нын мысалға келтірді. Ресей Пре­зи­денті, бұл ретте, Қазақстан бас­шы­­­сының пікірін құптайтынын айтып, тіпті, Н.Назарбаевтың сөзінен дәй­­ек­сөз де келтірді. Интеграциялық бай­­ла­ныс­тардың арқасында қазіргі эко­но­ми­калық тұрақтылыққа қол жет­кізіп отырғанымыз туралы ойын нақ­тылай түсті. «Белгілі бір дәрежеде Одақ сыртқы конъюнктураның ықпалын жойып, ұлттық экономиканы жаңа бағыттарға бейімдеді», деді Ресей басшысы.

Бұдан әрі Молдова Президенті сөз алды. Игорь Додон Молдова үшін бұл шараға қатысу айрықша оқиға екенін атап көрсетті. Интеграциялық байланыстардың беки түсуіне Молдова Республикасы ерекше маңыз беретінін айтып, ЕАЭО-ға байқаушы ел мәртебесін үлкен жауапкершілікпен сезінетінін жеткізді.

Келісімдерге қол қойылды

Кеңейтілген құрамда өткен отырыста ЕАЭО-ға мүше елдердің 2017-2018 жылдарға арналған макроэкономикалық саясатының негізгі бағдары бекітілді. Құжатқа сәйкес, макроэкономикалық ахуалды жақсарту, корпоративтік секторды инвестиция көлемін арттыруға ынталандыру, шикізаттық емес экспортты ілгерілету секілді елеулі шаралар көзделген. Сонымен қатар, отырыс қорытындысында ЕАЭО мен оған мүше мемлекеттер және Иран арасында еркін сауда аймағын құру жөніндегі уақытша келісім туралы құжат қабылданды.

Қауіпсіздік мәселелері қаралды

Ал келесі алқалы жиын – Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мем­лекеттер басшыларының бейресми кездесуіне Армения, Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан, Ресей, Тәжікстан президенттері Серж Саргсян, Александр Лукашенко, Нұрсұлтан Назарбаев, Алмазбек Атамбаев, Владимир Путин, Эмомали Рахмон, сондай-ақ ҰҚШҰ-ның Бас хатшысы міндетін атқарушы Валерий Семириков қатысты.

Бейресми кездесу барысында ҰҚШҰ-ға мүше мемлекеттер бас­шы­­лары ұйымды одан әрі дамыту жә­не қауіпсіздікті қамтамасыз ету са­ла­сын­дағы ынтымақтастықты нығайту мәселелерін талқылады.

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев өз сөзінде Ұжымдық қау­іп­сіздік туралы шарт ұйымына қатысушы елдер үшін биыл мерейтойлық жыл екенін атап өтті. Осыған орай, Елбасы кез­десуге қатысушыларды Шартқа қол қой­ылуының 25 жылдығымен құттықтап, оның ұлттық және өңірлік қауіпсіздікті қам­тамасыз етудегі, сондай-ақ ұйымға мү­ше мемлекеттердің тұтастығын ны­ғай­тудағы маңыздылығын ерекше атап өтті. Сонымен бірге, Қазақстан басшысы ҰҚШҰ-ның қауіпсіздік саласындағы басқа да халықаралық институттармен және ұйымдармен өзара іс-қимылының аясын кеңейту мәселесіне қатысушылар назарын аударды. Бұдан бөлек, ұйым мүшелері қазіргі заманғы өңірлік және жаһандық қатерлермен күрес жолында күш жұмылдыру мүмкіндіктерін қарастырды.

Кездесу соңында ұйымға мүше мем­лекеттердің басшылары Юрий Гри­горьевич Хачатуровты ҰҚШҰ-ның Бас хатшысы етіп тағайындады.

Екіжақты кездесу

Мем­лекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев сол күні, сондай-ақ, Бішкекте Молдова Республикасының Президенті Игорь Додонмен кездесу өткізді. Мем­ле­кеттер басшылары әңгімелесу ке­зінде Қазақстан мен Молдова ара­сын­дағы ынтымақтастықтың перспек­тивалы ба­ғыттарын, сондай-ақ Еуразиялық экономикалық одақ аясындағы өзара іс-қимыл мәселелерін талқылады. Сауда-экономикалық және мәдени-гу­манитарлық салалар екіжақты ын­ты­­мақтастықтың басымдығы бар ба­ғыт­тары ретінде атап өтілді. Бұған қоса, Қазақстан Президенті И.Додонды Молдова Республикасының ЕАЭО жа­нын­дағы байқаушы мемлекет мәртебесін алуымен құттықтап, бұл жауапты қызмет ба­рысында табысты жұмыс жүргізуіне ті­лектестік білдірді.

Молдова Президенті де Нұрсұлтан Назарбаевқа ЕАЭО-дағы байқаушы мәр­те­бесін алу мәселесіне қатысты қолдау білдіргені үшін алғыс айтты. Кездесуге Молдова жағы бастамашы болды.


Динара БІТІКОВА,

«Егемен Қазақстан» –

Бішкектен (Қырғызстан)

Суреттер Президенттің баспасөз қызметінен алынды


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.06.2017

Инвестициялық ахуалды жақсарту жөніндегі кеңес отырысы өтті

23.06.2017

Оңтүстікте 600-ден астам кооператив құрылады

23.06.2017

Медиа форум аясында сингапурлық ғалым кітабының тұсаукесері өтті

23.06.2017

Алматыда отандық суретшілердің көрмесі өтті

23.06.2017

«KAZ Minerals» Ана мен бала орталығына жаңа жабдықтар сыйлады

23.06.2017

Қазақ диаспорасы шоғырланған елдерде арнайы орталықтар ашу керек –Д.Қыдырәлі

23.06.2017

Бектас Бекназаров Франция Сенатының вице-президентімен кездесті

23.06.2017

"Самұрық-Қазына" қызметі Сантьяго принципіне сай

23.06.2017

Таэквондодан әлем чемпионатына қатысатын Қазақстан Ұлттық құрамасының тізімі

23.06.2017

Шығыс Қазақстан полицейлеріне 101 автобус пен 140 автокөлік беріледі

23.06.2017

Кәсіпқой боксшы Айдар Шәрібаев чемпиондық белдікке таласады

23.06.2017

Қарағандыда Қазақстан полициясының 25 жылдығына арналған шеру өтті

23.06.2017

Павлодарда 300-ге жуық полицей марапатталды

23.06.2017

ОҚО-ның 500 мыңға жуық тұрғыны сапалы электр жарығына қол жеткізеді

23.06.2017

Елбасы Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы Төралқасының Төрағасы болып қайта сайланды

23.06.2017

Елбасы: Елге келем деген азаматтарға қауымдастық арқылы бар жағдай жасалуы керек

23.06.2017

Дүниежүзі қазақтарының V құрылтайы (фото)

23.06.2017

Елбасы шетелдегі қазақтарды қолдау үшін "Отандастар" қорын құруды тапсырды

23.06.2017

Үкімет танымал қазақтардың электронды базасын жасайды

23.06.2017

Асыл қасиет сеңгірі

КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Клай-фай жанры немесе әдебиеттегі табиғат апаттары

Бірер апта бұрын АҚШ президенті Дональд Трамптың қоршаған ортаны қорғауға қатысты Париж келісімінен шығамын деген еді. 2015 жылдың желтоқсан айында 194 мемлекет қол қойған Париж келісімі – ғаламдық жылыну процесін тежеуге арналған әрекеттер жоспары. Тараптар өздеріне климаттың өзгеруіне икемделу, техникамен қайта жасақтану, ауаға залалды заттардың шығарылуын азайту бойынша шаралар қабылдауға міндеттемелер алған болатын. АҚШ аталған келісімнен бас тартып отыр. Бір қуаныштысы, шығамын деген сәтте шыға салуға болмайды, бұл рәсім төрт жылға созылады екен. Осы жағдай есіме клай-фай жанрындағы әдебиетті түсірді.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Үкілі үміт үдесі

«Тойдың болғанынан, боладысы қызық» демекші, Арқа төсіндегі ару Астанада жаһандық шара – ЭКСПО-2017 көрмесінің жалауы желбірегеніне, міне, он күннің өрмегі ауды. Осы уақыт ішінде «Ұлттық жобаға» деген егемен елдің үкілеген үміті ақтала ма, Бүкіләлемдік жетіс­тіктер көрмесінің қос ғасырға тақау шежіресінде өткен көрмелер керуенінде «Астана ЭКСПО-2017» Халықаралық көрмесінің алар орны қандай дәрежеде болар екен деген сұрақтарға жауап іздеуіміз де заңды.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Жік пен жіп

Автобуста өзіңнен жасы үлкен адамға ұшып түрегеліп орын беру үшін кісіге соншалық көп ақылдың керегі жоқ-ау. Отбасында адам қан­дай тәрбие алса, көшеде, қоғамдық орындарда мұнысы тайға таңба басқан­дай көрініп тұрады емес пе? Бірақ қай ата-ана «автобуста көзіңді тас жұмып, құлаққабыңды киіп отыра бер» деп үйдегі баласының сана­сын бөтен оймен лайлайды дейсің. Соған қарағанда, адамның мәде­ниетті болмағы үйдегі алған тәрбиесіне қоса, «Тірлікте көп жаса­ғандықтан көрген бір тамашамыз» деп Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы айт­пақшы, әр адамның өмірден дұрыс сабақ түйіндей білуіне байланысты болса керек-ті. 

Қуат БОРАШ, журналист-публицист

Оралыңның барында оқы да біл

Халқымыздың бітім-болмысын бейнелейтін қазыналы қара өлеңдер топтамасын парақтап көріңізші. Даңғайыр даланың жусан исімен әтірленген жұпар  ауасы дауылпаз көңіліңізді аспандатып, еріксіз шабытыңыздың шоғын үрлейді.  

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қазақтың құты

Қазір қалада тұратын аға буын ұрпақтың басым көпшілігінің санасындағы, жалпы жан дүние­сін­дегі, ұғым-түсінігіндегі алтын бесік ауыл бейнесі бала­лық шақтың бал дәуренінде қа­лып­тасқан ғой. Содан да болар, қашанда көл көңілді қазақы мінездің, астың асыл-дәмдісін көпке сақтайтын дархан пейілдің, айтпай келетін қыдыр қонаққа қуанатын мырза бейілдің нұр шуағына малынып өстік десек те болады. Қарап отырсақ, осындай ақ-адал пейіл, көңілдің кеңдігі қазақтың құты екен-ау.

Пікірлер(0)

Пікір қосу