Экономикалық одақ – елдер дамуының қозғаушы күші

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев өткен жұма күні Қырғызстанның астанасы – Бішкек қаласында өткен Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің отырысына және Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мемлекеттер басшыларының бейресми кездесуіне қатысты.
Егемен Қазақстан
17.04.2017 3017

Төрт көз түгел...

Бұл жолы «төрт көз түгел» жи­нал­­ды. Әрине, бұлайша түгендей сөй­леуімізге түрткі болған былтырғы жыл­дың соңында Санкт-Петербургте өт­кен дәл осындай жиынға Беларусь Президенті Александр Лукашенконың қатыспауы себеп еді. Бірақ бұл жолы Одаққа мүше бес елдің де президент­тері – Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев, Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путин, Беларусь Республикасы­­ның Президенті Александр Лукашенко, Армения Республикасының Пре­зи­де­нті Серж Саргсян, Қырғыз Рес­пуб­­­ли­ка­сының Президенті Алмазбек Атам­ба­ев қатысты. Тіпті, жиында алтыншы Президент – Одаққа өздерін байқаушы ел ретінде ұсынған Молдова Президенті Игорь Додон мен ЕЭК алқасының төрағасы Тигран Саркисян болды. 

Жоғары Еуразиялық эко­но­­ми­калық кеңестің отырысы әдет­тегідей алдымен шағын, одан соң кеңейтілген құрам­­да өтті. Онда Еу­разиялық экономика­­­лық кеңестің 2015-2016 жыл­дары ат­қар­ған жұ­мыс­­тары талқыланды. ЕАЭО іске қосылғаннан бері оған мүше елдер қан­дай жетіс­тіктерге қол жеткіз­­ді, неден ұтылды, неден ұтты, міне, осы са­уалдар төңірегінде мәселе қарал­­ды. Та­раптар Одақ аясындағы экономика­лық өзара іс-қимылдың өзекті жайт­тарын, халықаралық ынтымақтастық пен Еуразия кеңістігіндегі одан әрі интег­рациялану жайын талқылады.

Молдова байқаушы ел атанды

Алқалы жиынды кеңестің биылғы төрағасы ретінде Қырғызстан Пре­зи­денті Алмазбек Атамбаев жүргізіп оты­рды. Қырғызстан Президенті ша­ғын құ­рамдағы кездесуде Жоғары Еу­ра­зиялық экономикалық кеңес мүшелері Молдова Президенті Игорь Додонның ресми үндеуіне байланысты Молдоваға ЕАЭО байқаушысы мәртебесін беру туралы шешім қабылдағанын атап өтті. 

Сондай-ақ, Қырғызстан Одаққа төрағалығын жылдың соңына дейін жалғастыра отырып, оның аясында кәсіпкерлікті дамытуға барынша жағдай туғызып, еуразиялық экономикалық кеңістік шеңберінде мүмкіндікті молай­та беру керектігі туралы ұстанымын жал­­­ғастыратынын жеткізді. Себебі, Қырғызстан Президенті кәсіпкерлікті дамытуды экономиканың негізгі қозғаушы күші санайды. Бұл ретте, ол Одақ жұ­мы­сын жандандыратын негізгі төрт ба­сым­дық – еркін тауар айналымы, еркін қыз­мет, еркін еңбек нарығы және еркін қар­жы айналымын дамыту бағытында бір­лескен жұмыстарды жалғастыра беру керектігіне тоқталды.

А.Атамбаев бұл мәселеде кейбір ке­дер­гілердің де кездесетінін тілге тиек етті. Осыған орай, Одаққа мүше мемлекет­тер мемлекеттік органдармен қоса, бизнес өкілдерімен де тығыз байланыста жұмыс істеуі керек. Қырғызстан Пре­з­и­денті, өкінішке қарай, елдерінен жұ­­мыс із­деп шетелге кетушілердің аз емес­­тігін ал­ға тарта отырып, бұл ретте, ең­­бек мигрант­тары мәселесіне де баса на­зар аударуды сұрады. Сондай-ақ, ер­кін еңбек нарығындағы жұмыс күшін ер­теңгі күндері зейнетақымен қамту жай­ын да назардан тыс қалдыруға болмай­ты­нын жет­кізді. А.Атамбаевтың айтуын­ша, Қырғызстан үшін Одақ аясында ауыл ша­­руашылығы, жеңіл өнеркәсіп, қай­та өңдеу өнеркәсібі сияқты салаларда жұмыстың жандануы аса маңызды. Бұл ретте, Қырғызстан Президенті өз­де­ріне көр­сеткен қолдаулары үшін Ре­сей мен Қазақстан президенттеріне зор алғыс айт­ты. А.Атамбаев сөзінің қо­ры­тын­ды­­сында жалпы Одаққа мүше болу Қырғызстан үшін мол мүмкіндік әрі мәр­те­бе екенін жеткізді.

Күрделі кезең кедергі болды

Бұдан әрі сөз кезегін Армения Президенті Серж Саргсянға ұсынды. Ол өз елінің Одақ жұмысына үлесі жайында баяндай отырып, ұйымның құрылуы күрделі кезеңге дөп келгенін атап өт­ті. Оның сөзіне қарағанда, әлемдік эко­но­микадағы тұрақсыздықтың салдары Одақ жұмысына белгілі деңгейде өзін­дік салқынын тигізген. Алайда, оған қа­ра­мастан, бұл интеграциялық құрылым ел­дердің макроэкономикалық өсіміне жақ­сы әсерін тигізіп, дағдарыстан шығудың жо­лы болған.

Ал Беларусь Президенті Александр Лукашенко өз кезегінде Одақ аясында кейбір проблемалар да бар екендігін тілге тиек етті. Өйткені, келісілген кей­бір келісімдердің нақты жүзеге асып жат­қа­нына күмәні бар. Осыған байланысты Беларусь Президенті Одақтың ішкі тәртібін қолға алу керектігін, бұл ретте, комиссия құрылып, орындалмаған бастамаларға сұрыптау жүргізуді қолға алу қажеттігін ұсынды. 

Одақ жұмысына оң баға

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев сөйлеген сөзінде алдағы ма­мырда үш жыл толатын құрылым жұ­мы­сы­на оң баға берді. Мемлекет бас­шысы Астанада қол қойылған Еура­зия­лық эко­номикалық одақ туралы шарт­тың орындалуына қатысы бар негізгі тұс­тарға тоқталды.

«Ұйымның шарттық-құқықтық базасы жасалып, оның аясы жүйелі түрде кеңейіп келеді, ұзақ мерзімді және орта мерзімді басымдықтары да айқындалды. Тауардың, қызмет көрсетудің, капитал мен жұмыс күшінің еркін қозғалысы нақты жүзеге асуда. Біз экономика саласында бір-бірімізбен келісе жұмыс жүр­гізіп, экономиканың маңызды дег­ен бөліктерінде үйлесімді саясат ұстанып отырмыз. Әртүрлі елдермен және халықаралық ұйымдармен байланыс орнығып келеді», деді Қазақстан Президенті.

Нұрсұлтан Назарбаев қалыптасу кезеңінде Еуразиялық экономикалық одақтың жаһандық экономикадағы дағдарыстық құбылыстарды және күр­делі геосаяси жағдай қатерлерін ең­сере білгенін атап көрсетті. «Осы­ның барлығы Одақтың соңғы уақытта айтарлықтай төмендеп кеткен көр­сет­кіштеріне әсерін тигізді. Алайда, дағ­дарыс мәңгілік емес, құлдыраудың со­ңы өсімге ұласатыны белгілі», деді Мемлекет басшысы.

Қазақстан Президенті Одаққа қ­а­ты­сушы елдердің көпшілігі былтыр күрделі жағдайға қарамастан, экономикалық көр­сеткіштер өсіміне қол жеткізгенін атап өтті. «2017 жылдың басындағы статистикалық мәліметтер көңілге үміт ұя­­латады. Осы жылдың алғашқы ай­ла­­рының нәтижесі бойынша, ЕАЭО-ның сыртқы сауда көлемі 37 пайызға ұл­ғайды, ал өзара сауда 38 пайызға өсті», деді Нұрсұлтан Назарбаев.

Сондай-ақ, Қазақстан басшысы аталған оң үрдісті орнықтыру қажет­тігін айта келіп, осы бағыттағы бас­ты қадамдарды атап көрсетті. «Бірін­ші­ден, ЕАЭО-ны дамытуға кедергі кел­тіретін барлық шектеулерді жою қа­жет. Екіншіден, тауарды өткізетін на­рық­тарды кеңейтіп, инвестиция өсімі үшін халықаралық әріптестермен жаңа сауда-экономикалық келісімдер жасалуын қамтамасыз ету керек. Үшіншіден, елдеріміздің экономикасы үшін осындай күрделі кезеңде өзара көмек қолын соз­ған жөн. Төртіншіден, дағдарыстық құбылыстарды еңсеруге Дағдарысқа қар­сы күрес кеңесі жақсы жәрдемші бо­ла алады», деді Қазақстан Президенті.

Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның Экономика және қаржы министрлері кеңесінің, сондай-ақ ЕАЭО елдерінің орталық банктері жетекшілерінің құ­ра­мын жасақтау жөніндегі ұсы­ныс­та­ры­на ерекше назар аударды. «Кеңес Одаққа мүше мемлекеттердің қаржы-эко­номикалық саясатының мәселелері және дағдарыстық құбылыстардың алдын алу үшін өзара келісілген шаралар қабылдау жөнінде ЕАЭО органдарына ұсынымдар береді. Оның жұмысы экономикалық өсім мен қаржы тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін бірлескен іс-шараларды іске асыруға бағытталады. Кеңестің жұмысы G-20-ның жанындағы Қаржы тұрақтылығы жөніндегі кеңестің және Еуропалық комиссия жанындағы ЭКОФИН-нің (Еуропалық одақтың экономика және қаржы мәселелері жөніндегі кеңесі) қызметіне ұқсас болады», деді Елбасы.

Ресей Президенті Владимир Путин де өз кезегінде Одақ жұмысы табысты жүр­гізіліп жатқанын атап өтті. Одақ дағдарыс қиындықтарынан құтқарған қау­іпсіздік құралы болғанын алға тарт­ты. Бұған әлемдік экономиканың тұ­рақ­сыздығына қарамастан, Одаққа мүше мем­лекеттер қол жеткізіп отырған эко­­­номикалық көрсеткіштер дәлел бо­­ла­ты­нын мысалға келтірді. Ресей Пре­зи­денті, бұл ретте, Қазақстан бас­шы­­­сының пікірін құптайтынын айтып, тіпті, Н.Назарбаевтың сөзінен дәй­­ек­сөз де келтірді. Интеграциялық бай­­ла­ныс­тардың арқасында қазіргі эко­но­ми­калық тұрақтылыққа қол жет­кізіп отырғанымыз туралы ойын нақ­тылай түсті. «Белгілі бір дәрежеде Одақ сыртқы конъюнктураның ықпалын жойып, ұлттық экономиканы жаңа бағыттарға бейімдеді», деді Ресей басшысы.

Бұдан әрі Молдова Президенті сөз алды. Игорь Додон Молдова үшін бұл шараға қатысу айрықша оқиға екенін атап көрсетті. Интеграциялық байланыстардың беки түсуіне Молдова Республикасы ерекше маңыз беретінін айтып, ЕАЭО-ға байқаушы ел мәртебесін үлкен жауапкершілікпен сезінетінін жеткізді.

Келісімдерге қол қойылды

Кеңейтілген құрамда өткен отырыста ЕАЭО-ға мүше елдердің 2017-2018 жылдарға арналған макроэкономикалық саясатының негізгі бағдары бекітілді. Құжатқа сәйкес, макроэкономикалық ахуалды жақсарту, корпоративтік секторды инвестиция көлемін арттыруға ынталандыру, шикізаттық емес экспортты ілгерілету секілді елеулі шаралар көзделген. Сонымен қатар, отырыс қорытындысында ЕАЭО мен оған мүше мемлекеттер және Иран арасында еркін сауда аймағын құру жөніндегі уақытша келісім туралы құжат қабылданды.

Қауіпсіздік мәселелері қаралды

Ал келесі алқалы жиын – Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мем­лекеттер басшыларының бейресми кездесуіне Армения, Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан, Ресей, Тәжікстан президенттері Серж Саргсян, Александр Лукашенко, Нұрсұлтан Назарбаев, Алмазбек Атамбаев, Владимир Путин, Эмомали Рахмон, сондай-ақ ҰҚШҰ-ның Бас хатшысы міндетін атқарушы Валерий Семириков қатысты.

Бейресми кездесу барысында ҰҚШҰ-ға мүше мемлекеттер бас­шы­­лары ұйымды одан әрі дамыту жә­не қауіпсіздікті қамтамасыз ету са­ла­сын­дағы ынтымақтастықты нығайту мәселелерін талқылады.

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев өз сөзінде Ұжымдық қау­іп­сіздік туралы шарт ұйымына қатысушы елдер үшін биыл мерейтойлық жыл екенін атап өтті. Осыған орай, Елбасы кез­десуге қатысушыларды Шартқа қол қой­ылуының 25 жылдығымен құттықтап, оның ұлттық және өңірлік қауіпсіздікті қам­тамасыз етудегі, сондай-ақ ұйымға мү­ше мемлекеттердің тұтастығын ны­ғай­тудағы маңыздылығын ерекше атап өтті. Сонымен бірге, Қазақстан басшысы ҰҚШҰ-ның қауіпсіздік саласындағы басқа да халықаралық институттармен және ұйымдармен өзара іс-қимылының аясын кеңейту мәселесіне қатысушылар назарын аударды. Бұдан бөлек, ұйым мүшелері қазіргі заманғы өңірлік және жаһандық қатерлермен күрес жолында күш жұмылдыру мүмкіндіктерін қарастырды.

Кездесу соңында ұйымға мүше мем­лекеттердің басшылары Юрий Гри­горьевич Хачатуровты ҰҚШҰ-ның Бас хатшысы етіп тағайындады.

Екіжақты кездесу

Мем­лекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев сол күні, сондай-ақ, Бішкекте Молдова Республикасының Президенті Игорь Додонмен кездесу өткізді. Мем­ле­кеттер басшылары әңгімелесу ке­зінде Қазақстан мен Молдова ара­сын­дағы ынтымақтастықтың перспек­тивалы ба­ғыттарын, сондай-ақ Еуразиялық экономикалық одақ аясындағы өзара іс-қимыл мәселелерін талқылады. Сауда-экономикалық және мәдени-гу­манитарлық салалар екіжақты ын­ты­­мақтастықтың басымдығы бар ба­ғыт­тары ретінде атап өтілді. Бұған қоса, Қазақстан Президенті И.Додонды Молдова Республикасының ЕАЭО жа­нын­дағы байқаушы мемлекет мәртебесін алуымен құттықтап, бұл жауапты қызмет ба­рысында табысты жұмыс жүргізуіне ті­лектестік білдірді.

Молдова Президенті де Нұрсұлтан Назарбаевқа ЕАЭО-дағы байқаушы мәр­те­бесін алу мәселесіне қатысты қолдау білдіргені үшін алғыс айтты. Кездесуге Молдова жағы бастамашы болды.


Динара БІТІКОВА,

«Егемен Қазақстан» –

Бішкектен (Қырғызстан)

Суреттер Президенттің баспасөз қызметінен алынды


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.05.2018

Қ.Тоқаев: Атырау облысы – ел экономикасының флагманы

23.05.2018

Жаңаөзенде судағы қауіпсіздік ережелері түсіндірілді

23.05.2018

Маңғыстауда өрт қауіпсіздігі бойынша 77 бекет орнатылды

23.05.2018

Маңғыстаулық полицейлер мұқтаж отбасыларға көмек берді

23.05.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ресей Федерациясының Қорғаныс министрі С.Шойгумен кездесті

23.05.2018

Менингиттен қалай қорғану керек?

23.05.2018

«Баян сұлу» жобасының жеңімпазы анықталды

23.05.2018

Қазақ әдебиеті әлем тілдерінде сөйлейді

23.05.2018

Л.Гирш көпшілікке «Стихи о войне и мире» өлеңдер жинағын таныстырды

23.05.2018

Қазақстан Президенті қорғаныс ведомстволарының министрлерімен кездесті

23.05.2018

Қызылордада жасырын казино ашқан азамат ұсталды

23.05.2018

Сотқа жүгінбей татуласуға болады

23.05.2018

«Петропавл–Қорған» бағытындағы тас жолға 27 миллиард теңге бөлінбек

23.05.2018

Маңғыстауда сот жүйесін жетілдірудің 7 бағыты талқыланды

23.05.2018

Петропавлда омарташы мамандар оқытыла бастады

23.05.2018

Қазақстандықтар жеке мәліметтеріне қолжетімділікке тыйым сала алады

23.05.2018

«Азаматтарға арналған үкімет» 8 млн адамның цифрлық сауаттылығын арттырмақ

23.05.2018

«Арсеналға» жаңа бапкер келді

23.05.2018

Елбасы V халықаралық «KADEX-2018» көрмесінің ашылу рәсіміне қатысты

23.05.2018

Алматыда «Жас өркен» жастар орталығы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қызғаныш деген қызыл ит

Заты адам баласымен бірге жасасып келе жатқан, көнермес те көгер­мес сезімдердің бірі – қызғаныш. Адам­ның көзіне шел қапта­та­тын қара қыз­ға­ныштардан кекшілдік пен күн­шілдік, бақас­тық пен бақталастық қоз­дап, неше түрлі қылмыстар жасалып жата­ты­ны да ешкімге құпия емес. 

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Алматының алмасы. Шырын қайда?..

Алматы жұрты күнде жауған жауын­мен, түнде ұрған суықпен жағаласып жүріп Алатаудың бөктеріндегі биылғы алма бақ гүл шашқан көркем шақтан көз жазып қалған сыңайлы. Содан ба екен, біреу «Биыл алма гүлдеді ме?» десе, біреу «Биыл өзі алма бола ма?» дейді қамығып. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Рух көтерудің жолы

Кейінгі өскелең жас ұрпақты патриот­тық рухта қалай тәрбиелейміз, ертеңгі ел қорғар өрендеріміздің бойына отаншылдық пен патриотизмді, елге, жерге деген сүйіс­пен­шілік сезімін  қалыптастырып, келешекте ержүрек, батыл болып өсулері үшін не істеуіміз керек деп,  жастардың ертеңгі тағдыры мен таңдауына жиі бас ауыртып, жанымыздың жабырқап жататыны рас.

Қамбар Ахмет,

Каспий мен Қара теңіздерді жалғау кімге тиімді?

Мамырдың екінші онкүндігінде ақпарат һәм саясат алаңында қызу тал­қыланған тақырыптың бірі – Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Каспий мен Қара теңіздің арасын жал­ғайтын «Еуразия» каналын салу жөніндегі пікірі болды. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу