Еліміздегі ең арзан трактор Зайсан қаласында шығарылады

Жуырда Шығыс Қазақстан облысының Зайсан ауданында шағын шаруашылықтарды дамыту үшін қолайлы шағын тракторлар құрастырылып жатқандығын естіп, қуанып қалдық. Мұндай техникаларды шығару осы уақытқа дейін тек ірі қалалардың еншісіне тиген іс еді.
Егемен Қазақстан
10.04.2017 2685

Соның өзінде ілуде біреуінде ғана. Енді міне, мұндай істің бар-жоғы жиырма мыңдай ғана тұрғыны бар Зайсан секілді шағын қалада қолға алынуы еліміздегі кәсіпкерліктің дамып келе жатқандығының бір көрінісі емес пе.

Сұрастыра келгенімізде мәселенің мәнісі былай болып шықты.

Зайсан еліміздің шығысындағы Қытай­мен шектесіп жатқан шекаралық аудан болып табылады. Соған сай ауданда көр­ші елмен сауда-саттық жақсы жо­л­ға қойылған. Осы мүмкіндікті сәтті пай­да­лана білген аудан әкімдігі 2015 жылы Қытай кәсіпкерлерімен осы елде шыға­рылатын шағын тракторды Зайсанда құрас­тыру жөнінде келісімге келіпті. Соның нәтижесінде ауылшаруашылық тех­ни­калары мен оның құрылғыларын құрас­тырып, сататын «Ертіс ТЗ» атты орталық құрылыпты. Былтырғы жылдан бастап іске кіріскен бұл орталық әзірге 36 шағын трактор шығарып үлгерген. Істің қазіргі беталысы жаман емес. 20-26 аттың күші бар 15 шағын трактор сатылып үлгерілген. Бағалары да қымбат емес. 800 мың – 1 миллион теңге айналасында. Бұдан 14,6 миллион теңге қаржы түскен. Сол секілді түрлі құрылғылар сатудан 4,8 миллион теңге қаржы кірген. Аталған шағын кәсіпорын ендігі кезекте мотоцикльдер, күн батареяларын, киіз үйлер құрастыру мен жасауды да жоспарлап отырған көрінеді.

«Ертіс ТЗ» ЖШС-нің құрылып, жұ­мыс істеуі үшін 80 миллион теңге инвес­тиция тартылған екен. Осыған орай аудан орталығында 12 жаңа жұмыс орны ашыл­ған. Жұмыс орындарының саны алдағы уақытта арта береді деген болжам бар.

Зайсанда жаңа тракторлар шығарылып жатқандығын естіген көрші ауданның кәсіпкерлері мен жұртшылығы да бұл қуанышты жаңалыққа елең етісіп, қазіргі күні өз ұсыныстарын айтып жатқан көрі­не­ді. Ол ұсыныстар жинақталып, зерт­телінуде. Мәселен, неғұрлым қуаттырақ, 35-40 аттың күші бар тракторлар шыға­рыл­са, деген де ұсыныстар бар екен. Әри­не, егер жақсы сұраныс болып жатса, оны да қанағаттандыруға болады. Сөйтіп, құрылғанына көп өте қоймаған ЖШС-нің жұмысы тракторлардың жаңа түрлерімен толығып, ауқымы кеңейе түсуі де әбден мүмкін.

Жалпы, трактор құрастыру секілді тың бастаманың нақ Зайсан ауданында қол­ға алынуының да өзіндік тарихи себеп-салдары бар деген ойдамыз. Пат­ша өкіметінің Қытаймен шекарадағы бекініс­терінің бірі ретінде осыдан 150 жылдай уақыт бұрын іргетасы қаланған Зайсан қаласы сол тұста-ақ жедел даму жолына түсіп, бір жағы Қытай, екінші жағы Ресейдің Батыс Сібір және Моңғолиямен сауданы қыздырған іргелі елді мекендердің біріне айналып шыға келеді. Мұнда сол кездегі губерния орталығы болған Семей мен Сібір қалаларынан, Қазаннан саудагерлер ағылып келе бастайды. Себебі, бұл жерде Қытаймен сауда жасаудың қолайлы мүм­кіндігі туады. Тарихи деректерге қара­ғанда, мұнда жыл сайын көктем айларында Никольский жәрмеңкесін өткізу дәстүрі қалыптасып, сауда шеңберін кеңейте түскен. Сабын, сыра, қайнататын, кірпіш күйдіретін, былғары илеп, жүн жуатын зауыттар ашылған.

Міне, осындай тірліктер Зайсан ауда­нында осыдан жүз жыл бұрын болған. Өкінішке қарай, байлардың қуғындалып, Кеңес Одағы мен ҚХР арасында шекараның тарс жабылып, «темір шымылдық» орнауы Зайсанды Қазақстанның шеткері бір өңіріне айналдырып, тіршілік дамуының арналы жолын тежеп тастады.

Еліміз тәуелсіздігіне ие болып, кәсіп­керліктің қалыптасуына кең өріс берілуі Зайсан қаласын қайтадан жедел даму жолына түсірді. Аздаған жылдардың ішін­де қала аумағында бірнеше базар пайда болып, сауда үйлері құрылды. Бір­неше қонақүй, мейрамхана, ондаған кафе­лер, сауда дүкендері, халыққа қызмет көр­се­тетін орындар ашылды.

Өнеркәсіп саласы да қарқынды дами бастады. Кендірлі көмір кенін игеру қайта қолға алынып, тек Зайсан ғана емес, көршілес ауданның тұрғындары да көмірді алыстан іздемейтін болды. Зайсанның іргесіндегі Қарабұлақ ауылының маңынан мұнай мен газ кен орындары ашылып, Қытайға газ жеткізетін құбыр салынды. Зайсан қаласының тұрғындары осы көгілдір отынды пайдалана бастады.

Балық зауыты, кірпіш және темір-бетон бұйымдарын шығаратын кәсіпорын ашылды. Екі сүт зауыты, астық өнімдерін өңдейтін кешен салынды. Тауарлар сақтап, жөнелтетін қоймалар желісі бой көтерді. Зайсанның арасан суын шығару қолға алынды. Енді міне, шағын тракторлар да құрастырыла бастады.

Зайсандағы тірліктің қайтадан жан­дануына тікелей ықпал етіп отырған маңыз­ды фактор – бұл аудан аумағынан Қытай­мен сауданы дамытуға негізгі себепші бо­лып отырған Майқапшағай халық­аралық кеденінің ашылуы. Осының ар­қасында кезінде көпестер қаласы атан­ған Зайсан қайтадан өзінің тарихи даму сүресімен қауышып, аз жылдар ішінде шығыстағы ең жедел дамушы өңір­дің біріне айналып шыға келді. Осы­ның нә­ти­жесінде еліміздің ең бір қиян түк­пі­рін­дегі шағын қаладағы үйлер­дің баға­сы өнеркәсіпті Өскемен қаласын­дағы үй­лер бағасымен теңесуге жақын қалды. Бұл ненің белгісі? Әрине, Зайсанның алдын­да үлкен даму болашағының бар екен­дігінің белгісі. Өкінішке қарай, осы жағдайды Үкімет дұрыс бажайлап, түсіне алмай отырғандай. Әйтпесе, Зайсанның даму феноменіне назар аударатын уақыт баяғыда жеткен секілді. Тіпті, мұны көре-білудің өзі, шынымен ниет болса, он­ша­ма қиын дүниеде емес. Өйткені, Зай­сан өңірінде үлкен даму болашағы бар екендігін, ең алдымен, оның осыдан 150 жыл бұрын басталып кеткен тарихының өзі көрсетіп отыр.

Әдетте, Үкіметтің, салалық министр­ліктердің жұмысы қалай ұйымдас­тыры­лады? Бірдемені дамыту үшін үлкен бағдарламалар әзірленіп, ол қаржымен қамтылады. Ол шынымен дамитын дүние ме, жоқ әлде босқа қаржы шашпақ іс пе, оған көп назар аударылмайды. Осы­дан тиім­сіздік етек алады. Біздің ойы­мыз­ша, қар­жыны ең әуелі өзі дамиын деп тұр­­ған іске демеу ретінде пайдаланса, орын­ды болар еді. Мәселен, Үкіметтің еш­бір бағ­дарламасынсыз, қолдауынсыз өз беті­мен дамып келе жатқан Зайсан се­кіл­­ді шекара­лық өңірлерге неге назар аудар­масқа? Мұнда салынған бір теңге­нің күні ертең бірнеше теңге болып қай­та­тын­ды­ғына бәс тігуге бармын. Оның үстіне, Зай­санның айналасына ел жиналып, шы­ғыс­тағы бірнеше ауданнан халық­тың ел ор­та­лық­тарына қарай үдере көшуі де тежел­ген болар еді.

Зайсаннан темір жол салынады екен деген қуанышты хабарды естігенімізге бірнеше жылдың жүзі болды. Естуімізше, оны қай бағытқа тарту жөнінде екі жоба әзірленіп, орталық мемлекеттік орган­дардың бірінде талқыға түскен. Аягөзге қарай тарту бағыты, яғни Алматыға қа­рай жақындату жобасы таңдап алыныпты дегенді естідік. Біздің ойымызша, бұл қате шешім. Өйткені, Алматының Қы­тай­ға кіріп-шығатын өз жолы бар. Де­мек, екі жолды бір-біріне бәсекелес қы­лып не ұтады? Одан да Сібірге қарай жақын­да­ту үшін Зырян бағытын таңдап алса, жөн болар еді. Өйткені, Сібір дегеніміз Жер ша­рын­дағы минералды шикізат байлық­тары­ның басты қоймаларының бірі емес пе? Ресейдің негізгі күшінің өзі осы Сібір­де тұр. Егер болашақ Зайсан темір жолы Ба­тыс Қытай мен Ресейдің Сібірінің ара­сын жалғайтын болса, бұл темір жол емес, нағыз алтын жолға айналған болар еді.

Сұңғат Әліпбай,

«Егемен Қазақстан»


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.05.2018

Солтүстік Қазақстан облысы мен «CLAAS» компаниясы меморандумға қол қойды

20.05.2018

Торғайдағы Ахмет Байтұрсынов туған үй жөнделетін болды

20.05.2018

Қостанай облысында 18-ші өрт сөндіру бекеті ашылды

20.05.2018

Қостанай қаласы «мерейлі отбасын» таңдады

20.05.2018

Батыс Қазақстан мен Астана әріптестік туралы меморандумға қол қойды

20.05.2018

Каспий жағалауында суға шомылу маусымына байланысты үгіт-насихат жұмыстары жүргізілді

20.05.2018

Ақтөбе және Орынбор облыстары ресми делегацияларының кездесуі өтті

20.05.2018

Павлодарда партиялық жоба аясында IT-орталық ашылады

20.05.2018

Екібастұздағы «Шығыс» кенішіне «Liebherr R-976 Litronic» экскаваторы әкелінді

20.05.2018

Павлодарда Медиаторлардың республикалық форумы өтті

20.05.2018

Павлодарда ауыл шаруашылық жерлері электронды картаға түсіріледі

20.05.2018

Павлодарда жүргізушілердің төленбеген көлік салығы 670 миллион теңгеге жеткен

20.05.2018

Хорватия Астанада дипломатиялық өкілдік ашпақ

20.05.2018

Самал Еслямова Канн кинофестивалінде үздік актриса атанды

20.05.2018

20 мамырға арналған ауа райы

20.05.2018

ҚарМУ-да «Рухани жаңғыру» бағдарламасын жүзеге асыру барысын талқылады

19.05.2018

АЭФ-2018 аясында жаһандық трансформация жағдайындағы азаматтық қоғам институттарының рөлі талқыланды

19.05.2018

Қазақстандық сарапшылар ғаламдық дамудың басты бес мегатренді туралы пікір білдірді

19.05.2018

Н. Назарбаев атап өткен бес мегатренд АЭФ-2018 алаңдарында кеңінен талқылануда

19.05.2018

QazaqGeography «Қазақстандық ұлттық географиялық қоғамының» кезектен тыс съезі өз жұмысын бастады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Оразаның нығметі

«Зор сүйінші айтайын, Мұсылман болып туғанға. Ислам дінін қуғанға...» деп Майлықожа бабамыз жырлағандай, исламды дінім, Мұхаммедті пайғамбарым деп таныған мүміндер үшін қасиетті рамазан айы туды. Аллаға бойұсынушы қауым бұл айды «Айлардың сұлтаны» деп ерекше әспет­тесе, үлкен сахаба Абдулла Аббас «күн­­дердің қайырлысы – жұма, айлардың қайыр­лысы – рамазан» деген екен.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жол апатын азайту жүргізуші мәдениетіне байланысты

Өткенде екі көлік соқтығысып қал­ды. Олар көшенің бағдаршамы жоқ қиылысында бір-біріне жол бермеген. Содан екі жүргізуші бірін-бірі кінәлап жатыр. 

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Қазақ қызы осындай

Ұлттық дүниетаным ілімінде халық­тың гүлі қазақ қызының болмысына, әдеп-ілтипатына, сұлулық, ізеттілік қасиеттеріне қатысты «Қызда оттай ыстық мейір бар», «Қызда 40 періште бар», «Қызда 40 көліктік бақыт бар», «Қыздың қабағында құт бар», «Қыз назы 40 кісіні мас қылады», «Қыз 40 істің қисынын біледі», «Бұрынғының қыздары бармағының шұңқырындағы асқа тояды» дейтін сұлулықтың тұңғиық сырларын мәлімдейтін інжу-маржан ойлар, толғамдар, лала лебіздер бар.

Тағы да оқу

Пікірлер(1)

Ербол (12.04.2017 07:37:09)

"Тірлік" деген сөз - көбіне Жамбыл облысы және онымен шекаралас өңірлерде ғана айтылатын диалект. Оны елдің бас газетінің сайтында жазу - тілді бұзуға жасалған шалыс қадам. Осыған абай болсаңыздар екен. Ал, материал өте қажет, құнды. Рахмет!

Пікір қосу