Еліміздегі ең арзан трактор Зайсан қаласында шығарылады

Жуырда Шығыс Қазақстан облысының Зайсан ауданында шағын шаруашылықтарды дамыту үшін қолайлы шағын тракторлар құрастырылып жатқандығын естіп, қуанып қалдық. Мұндай техникаларды шығару осы уақытқа дейін тек ірі қалалардың еншісіне тиген іс еді.
Егемен Қазақстан
10.04.2017 1967

Соның өзінде ілуде біреуінде ғана. Енді міне, мұндай істің бар-жоғы жиырма мыңдай ғана тұрғыны бар Зайсан секілді шағын қалада қолға алынуы еліміздегі кәсіпкерліктің дамып келе жатқандығының бір көрінісі емес пе.

Сұрастыра келгенімізде мәселенің мәнісі былай болып шықты.

Зайсан еліміздің шығысындағы Қытай­мен шектесіп жатқан шекаралық аудан болып табылады. Соған сай ауданда көр­ші елмен сауда-саттық жақсы жо­л­ға қойылған. Осы мүмкіндікті сәтті пай­да­лана білген аудан әкімдігі 2015 жылы Қытай кәсіпкерлерімен осы елде шыға­рылатын шағын тракторды Зайсанда құрас­тыру жөнінде келісімге келіпті. Соның нәтижесінде ауылшаруашылық тех­ни­калары мен оның құрылғыларын құрас­тырып, сататын «Ертіс ТЗ» атты орталық құрылыпты. Былтырғы жылдан бастап іске кіріскен бұл орталық әзірге 36 шағын трактор шығарып үлгерген. Істің қазіргі беталысы жаман емес. 20-26 аттың күші бар 15 шағын трактор сатылып үлгерілген. Бағалары да қымбат емес. 800 мың – 1 миллион теңге айналасында. Бұдан 14,6 миллион теңге қаржы түскен. Сол секілді түрлі құрылғылар сатудан 4,8 миллион теңге қаржы кірген. Аталған шағын кәсіпорын ендігі кезекте мотоцикльдер, күн батареяларын, киіз үйлер құрастыру мен жасауды да жоспарлап отырған көрінеді.

«Ертіс ТЗ» ЖШС-нің құрылып, жұ­мыс істеуі үшін 80 миллион теңге инвес­тиция тартылған екен. Осыған орай аудан орталығында 12 жаңа жұмыс орны ашыл­ған. Жұмыс орындарының саны алдағы уақытта арта береді деген болжам бар.

Зайсанда жаңа тракторлар шығарылып жатқандығын естіген көрші ауданның кәсіпкерлері мен жұртшылығы да бұл қуанышты жаңалыққа елең етісіп, қазіргі күні өз ұсыныстарын айтып жатқан көрі­не­ді. Ол ұсыныстар жинақталып, зерт­телінуде. Мәселен, неғұрлым қуаттырақ, 35-40 аттың күші бар тракторлар шыға­рыл­са, деген де ұсыныстар бар екен. Әри­не, егер жақсы сұраныс болып жатса, оны да қанағаттандыруға болады. Сөйтіп, құрылғанына көп өте қоймаған ЖШС-нің жұмысы тракторлардың жаңа түрлерімен толығып, ауқымы кеңейе түсуі де әбден мүмкін.

Жалпы, трактор құрастыру секілді тың бастаманың нақ Зайсан ауданында қол­ға алынуының да өзіндік тарихи себеп-салдары бар деген ойдамыз. Пат­ша өкіметінің Қытаймен шекарадағы бекініс­терінің бірі ретінде осыдан 150 жылдай уақыт бұрын іргетасы қаланған Зайсан қаласы сол тұста-ақ жедел даму жолына түсіп, бір жағы Қытай, екінші жағы Ресейдің Батыс Сібір және Моңғолиямен сауданы қыздырған іргелі елді мекендердің біріне айналып шыға келеді. Мұнда сол кездегі губерния орталығы болған Семей мен Сібір қалаларынан, Қазаннан саудагерлер ағылып келе бастайды. Себебі, бұл жерде Қытаймен сауда жасаудың қолайлы мүм­кіндігі туады. Тарихи деректерге қара­ғанда, мұнда жыл сайын көктем айларында Никольский жәрмеңкесін өткізу дәстүрі қалыптасып, сауда шеңберін кеңейте түскен. Сабын, сыра, қайнататын, кірпіш күйдіретін, былғары илеп, жүн жуатын зауыттар ашылған.

Міне, осындай тірліктер Зайсан ауда­нында осыдан жүз жыл бұрын болған. Өкінішке қарай, байлардың қуғындалып, Кеңес Одағы мен ҚХР арасында шекараның тарс жабылып, «темір шымылдық» орнауы Зайсанды Қазақстанның шеткері бір өңіріне айналдырып, тіршілік дамуының арналы жолын тежеп тастады.

Еліміз тәуелсіздігіне ие болып, кәсіп­керліктің қалыптасуына кең өріс берілуі Зайсан қаласын қайтадан жедел даму жолына түсірді. Аздаған жылдардың ішін­де қала аумағында бірнеше базар пайда болып, сауда үйлері құрылды. Бір­неше қонақүй, мейрамхана, ондаған кафе­лер, сауда дүкендері, халыққа қызмет көр­се­тетін орындар ашылды.

Өнеркәсіп саласы да қарқынды дами бастады. Кендірлі көмір кенін игеру қайта қолға алынып, тек Зайсан ғана емес, көршілес ауданның тұрғындары да көмірді алыстан іздемейтін болды. Зайсанның іргесіндегі Қарабұлақ ауылының маңынан мұнай мен газ кен орындары ашылып, Қытайға газ жеткізетін құбыр салынды. Зайсан қаласының тұрғындары осы көгілдір отынды пайдалана бастады.

Балық зауыты, кірпіш және темір-бетон бұйымдарын шығаратын кәсіпорын ашылды. Екі сүт зауыты, астық өнімдерін өңдейтін кешен салынды. Тауарлар сақтап, жөнелтетін қоймалар желісі бой көтерді. Зайсанның арасан суын шығару қолға алынды. Енді міне, шағын тракторлар да құрастырыла бастады.

Зайсандағы тірліктің қайтадан жан­дануына тікелей ықпал етіп отырған маңыз­ды фактор – бұл аудан аумағынан Қытай­мен сауданы дамытуға негізгі себепші бо­лып отырған Майқапшағай халық­аралық кеденінің ашылуы. Осының ар­қасында кезінде көпестер қаласы атан­ған Зайсан қайтадан өзінің тарихи даму сүресімен қауышып, аз жылдар ішінде шығыстағы ең жедел дамушы өңір­дің біріне айналып шыға келді. Осы­ның нә­ти­жесінде еліміздің ең бір қиян түк­пі­рін­дегі шағын қаладағы үйлер­дің баға­сы өнеркәсіпті Өскемен қаласын­дағы үй­лер бағасымен теңесуге жақын қалды. Бұл ненің белгісі? Әрине, Зайсанның алдын­да үлкен даму болашағының бар екен­дігінің белгісі. Өкінішке қарай, осы жағдайды Үкімет дұрыс бажайлап, түсіне алмай отырғандай. Әйтпесе, Зайсанның даму феноменіне назар аударатын уақыт баяғыда жеткен секілді. Тіпті, мұны көре-білудің өзі, шынымен ниет болса, он­ша­ма қиын дүниеде емес. Өйткені, Зай­сан өңірінде үлкен даму болашағы бар екендігін, ең алдымен, оның осыдан 150 жыл бұрын басталып кеткен тарихының өзі көрсетіп отыр.

Әдетте, Үкіметтің, салалық министр­ліктердің жұмысы қалай ұйымдас­тыры­лады? Бірдемені дамыту үшін үлкен бағдарламалар әзірленіп, ол қаржымен қамтылады. Ол шынымен дамитын дүние ме, жоқ әлде босқа қаржы шашпақ іс пе, оған көп назар аударылмайды. Осы­дан тиім­сіздік етек алады. Біздің ойы­мыз­ша, қар­жыны ең әуелі өзі дамиын деп тұр­­ған іске демеу ретінде пайдаланса, орын­ды болар еді. Мәселен, Үкіметтің еш­бір бағ­дарламасынсыз, қолдауынсыз өз беті­мен дамып келе жатқан Зайсан се­кіл­­ді шекара­лық өңірлерге неге назар аудар­масқа? Мұнда салынған бір теңге­нің күні ертең бірнеше теңге болып қай­та­тын­ды­ғына бәс тігуге бармын. Оның үстіне, Зай­санның айналасына ел жиналып, шы­ғыс­тағы бірнеше ауданнан халық­тың ел ор­та­лық­тарына қарай үдере көшуі де тежел­ген болар еді.

Зайсаннан темір жол салынады екен деген қуанышты хабарды естігенімізге бірнеше жылдың жүзі болды. Естуімізше, оны қай бағытқа тарту жөнінде екі жоба әзірленіп, орталық мемлекеттік орган­дардың бірінде талқыға түскен. Аягөзге қарай тарту бағыты, яғни Алматыға қа­рай жақындату жобасы таңдап алыныпты дегенді естідік. Біздің ойымызша, бұл қате шешім. Өйткені, Алматының Қы­тай­ға кіріп-шығатын өз жолы бар. Де­мек, екі жолды бір-біріне бәсекелес қы­лып не ұтады? Одан да Сібірге қарай жақын­да­ту үшін Зырян бағытын таңдап алса, жөн болар еді. Өйткені, Сібір дегеніміз Жер ша­рын­дағы минералды шикізат байлық­тары­ның басты қоймаларының бірі емес пе? Ресейдің негізгі күшінің өзі осы Сібір­де тұр. Егер болашақ Зайсан темір жолы Ба­тыс Қытай мен Ресейдің Сібірінің ара­сын жалғайтын болса, бұл темір жол емес, нағыз алтын жолға айналған болар еді.

Сұңғат Әліпбай,

«Егемен Қазақстан»


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.08.2017

Премьер қорғаныс-өнеркәсіп кешені кәсіпорындарының жұмысымен танысты

19.08.2017

Президент «Бурабай» гольф клубының ашылу рәсіміне қатысты

19.08.2017

Барселонадағы теракт бойынша басты күдікті анықталды

19.08.2017

Біз қазақша білуге міндеттіміз және болашағымызды осы тілмен байланыстырамыз

19.08.2017

Батысқазақстандық бастауыш сынып оқушылары биыл да ыстық тамақпен қамтылады

19.08.2017

Президент «Көкшетауминводы» акционерлік қоғамында болды

19.08.2017

Нұрсұлтан Назарбаев жұмыс сапарымен Ақмола облысына барды

19.08.2017

Бақытжан Сағынтаев Ауғанстан Атқарушы билігінің басшысымен кездесті

19.08.2017

Мемлекеттік хатшы Қазыбек бидің 350 жылдық мерейтойына қатысты

19.08.2017

Рудныйда облыстық жазғы «Тың-Целина-2017» спартакиадасы басталды

19.08.2017

Шымкентте шығарылатын аяқ киімдер Ресейге экспортталмақ

19.08.2017

Қостанайда пәтер ұрлығы едәуір азайды

19.08.2017

Жамбыл облысында шекарадан заңсыз өтпек болғандар ұсталды

19.08.2017

Қытайда селден 10 адам қаза болды

19.08.2017

Астананың бірнеше көшесінде көлік қозғалысы шектеледі

19.08.2017

Футболдан жасөспірімдер құрамасының аға жаттықтырушысы тағайындалды

18.08.2017

Павлодардан Астанаға 10 тонна қарбыз жеткізіледі

18.08.2017

Ақтөбе мектептері жаңа оқу жылына 95 пайыз дайын

18.08.2017

Бурабайда Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен кеңейтілген отырыс өтті

18.08.2017

Павлодарда 98 ауыл әкімі сайланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Қызметтегі мәдениет мәйегі

Патшаның барымтасына, кеңес­тік кезеңнің күнде қырық құбылған қулығына бой алдырмай, тұнық ойына дақ түсірмей өткен нағыз ұлт көсемі Әлихан Бөкейхан: «Тірі бол­­сам, қазаққа қызмет қылмай қой­май­мын. Ұлтына, жұртына қызмет ету − білімнен емес, мінезден», деп еді. Шы­нында, ол кезде білім кем, мінез мық­ты еді. Қазір білім ұшан-теңіз, бі­рақ ұлттық мінез олқы, ала-құла, тіл мү­кіс, намыс пен ар ақшаға тәуелді болып барады.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Жұмысты жалғастырар жастар қайда?

Қолында қолақпандай дипломы бола тұра жас мамандардың ауылда жұмыс істеуге құлшынысы жоқ. Көбінің ойы − қызығы мен у-шуы көп қалада қалып, өзіндей өрім жастардың ортасында болу. Бұл үшін оларды күстаналаудың да жөні жоқ шығар, бәлкім. Өйткені, қалада тұра ма, ауылда тұра ма, әркімнің өз қалауы. Солай десек те, жастар жаппай қалаға қарай ағылып жатқанда қазақтың алтын бесігі – ауылдарымыздың келешегі қалай болмақ? Бала саны жетпей, мектептер мен басқа да мекемелердің жабылуы жалғаса берсе, ата-баба кәсібін жалғастыратын лайықты ізбасарлар жоқ болса, ауылдардың ертеңгі күні не болмақ? Ойлаудың өзі қорқынышты. 

Нұрғали ОРАЗ,

Тәуелсіздік дегеніміз – мәңгілік күрес

Кешкілік аллеяда серуендейтін осы бір кішіпейіл, мәдениетті кісіні жиі көріп қаламын. Алғашында бас изесіп қана жүрдік. Бірте-бірте тіл қатысып, тротуардың жиегіндегі сәкіге тізе бүгіп, әңгіме-дүкен құратын болдық.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Кикілжің келіссөз арқылы шешіледі

Бүгінгі таңда әлемді алаңдатқан мә­селенің бірі Корей Халық-Де­мо­­кратиялық Республикасының яд­ролық қаруға қол жеткізу сая­саты болып отыр.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

ЭКСПО екі айналып келмес саған...

Алаштың алтын алқасындай Ас­та­на­ның ажар-көркіне аспанда­ғы ай қызығып, көктегі күн сүй­сін­гендей. Сарыарқадағы шамшы­рақтай сама­ла шаһар қазір тіпті құл­­пырып тұр. Сұлулығы көз суырғандай. Жер-жа­һан­ның жетіс­тік­тері жайнап төрінде тұр­са, бес құрлықты бетіне қаратар бе­дел жинамай қайтеді енді.

Пікірлер(1)

Ербол (12.04.2017 07:37:09)

"Тірлік" деген сөз - көбіне Жамбыл облысы және онымен шекаралас өңірлерде ғана айтылатын диалект. Оны елдің бас газетінің сайтында жазу - тілді бұзуға жасалған шалыс қадам. Осыған абай болсаңыздар екен. Ал, материал өте қажет, құнды. Рахмет!

Пікір қосу