Еліміздегі ең арзан трактор Зайсан қаласында шығарылады

Жуырда Шығыс Қазақстан облысының Зайсан ауданында шағын шаруашылықтарды дамыту үшін қолайлы шағын тракторлар құрастырылып жатқандығын естіп, қуанып қалдық. Мұндай техникаларды шығару осы уақытқа дейін тек ірі қалалардың еншісіне тиген іс еді.

10.04.2017 1385

Соның өзінде ілуде біреуінде ғана. Енді міне, мұндай істің бар-жоғы жиырма мыңдай ғана тұрғыны бар Зайсан секілді шағын қалада қолға алынуы еліміздегі кәсіпкерліктің дамып келе жатқандығының бір көрінісі емес пе.

Сұрастыра келгенімізде мәселенің мәнісі былай болып шықты.

Зайсан еліміздің шығысындағы Қытай­мен шектесіп жатқан шекаралық аудан болып табылады. Соған сай ауданда көр­ші елмен сауда-саттық жақсы жо­л­ға қойылған. Осы мүмкіндікті сәтті пай­да­лана білген аудан әкімдігі 2015 жылы Қытай кәсіпкерлерімен осы елде шыға­рылатын шағын тракторды Зайсанда құрас­тыру жөнінде келісімге келіпті. Соның нәтижесінде ауылшаруашылық тех­ни­калары мен оның құрылғыларын құрас­тырып, сататын «Ертіс ТЗ» атты орталық құрылыпты. Былтырғы жылдан бастап іске кіріскен бұл орталық әзірге 36 шағын трактор шығарып үлгерген. Істің қазіргі беталысы жаман емес. 20-26 аттың күші бар 15 шағын трактор сатылып үлгерілген. Бағалары да қымбат емес. 800 мың – 1 миллион теңге айналасында. Бұдан 14,6 миллион теңге қаржы түскен. Сол секілді түрлі құрылғылар сатудан 4,8 миллион теңге қаржы кірген. Аталған шағын кәсіпорын ендігі кезекте мотоцикльдер, күн батареяларын, киіз үйлер құрастыру мен жасауды да жоспарлап отырған көрінеді.

«Ертіс ТЗ» ЖШС-нің құрылып, жұ­мыс істеуі үшін 80 миллион теңге инвес­тиция тартылған екен. Осыған орай аудан орталығында 12 жаңа жұмыс орны ашыл­ған. Жұмыс орындарының саны алдағы уақытта арта береді деген болжам бар.

Зайсанда жаңа тракторлар шығарылып жатқандығын естіген көрші ауданның кәсіпкерлері мен жұртшылығы да бұл қуанышты жаңалыққа елең етісіп, қазіргі күні өз ұсыныстарын айтып жатқан көрі­не­ді. Ол ұсыныстар жинақталып, зерт­телінуде. Мәселен, неғұрлым қуаттырақ, 35-40 аттың күші бар тракторлар шыға­рыл­са, деген де ұсыныстар бар екен. Әри­не, егер жақсы сұраныс болып жатса, оны да қанағаттандыруға болады. Сөйтіп, құрылғанына көп өте қоймаған ЖШС-нің жұмысы тракторлардың жаңа түрлерімен толығып, ауқымы кеңейе түсуі де әбден мүмкін.

Жалпы, трактор құрастыру секілді тың бастаманың нақ Зайсан ауданында қол­ға алынуының да өзіндік тарихи себеп-салдары бар деген ойдамыз. Пат­ша өкіметінің Қытаймен шекарадағы бекініс­терінің бірі ретінде осыдан 150 жылдай уақыт бұрын іргетасы қаланған Зайсан қаласы сол тұста-ақ жедел даму жолына түсіп, бір жағы Қытай, екінші жағы Ресейдің Батыс Сібір және Моңғолиямен сауданы қыздырған іргелі елді мекендердің біріне айналып шыға келеді. Мұнда сол кездегі губерния орталығы болған Семей мен Сібір қалаларынан, Қазаннан саудагерлер ағылып келе бастайды. Себебі, бұл жерде Қытаймен сауда жасаудың қолайлы мүм­кіндігі туады. Тарихи деректерге қара­ғанда, мұнда жыл сайын көктем айларында Никольский жәрмеңкесін өткізу дәстүрі қалыптасып, сауда шеңберін кеңейте түскен. Сабын, сыра, қайнататын, кірпіш күйдіретін, былғары илеп, жүн жуатын зауыттар ашылған.

Міне, осындай тірліктер Зайсан ауда­нында осыдан жүз жыл бұрын болған. Өкінішке қарай, байлардың қуғындалып, Кеңес Одағы мен ҚХР арасында шекараның тарс жабылып, «темір шымылдық» орнауы Зайсанды Қазақстанның шеткері бір өңіріне айналдырып, тіршілік дамуының арналы жолын тежеп тастады.

Еліміз тәуелсіздігіне ие болып, кәсіп­керліктің қалыптасуына кең өріс берілуі Зайсан қаласын қайтадан жедел даму жолына түсірді. Аздаған жылдардың ішін­де қала аумағында бірнеше базар пайда болып, сауда үйлері құрылды. Бір­неше қонақүй, мейрамхана, ондаған кафе­лер, сауда дүкендері, халыққа қызмет көр­се­тетін орындар ашылды.

Өнеркәсіп саласы да қарқынды дами бастады. Кендірлі көмір кенін игеру қайта қолға алынып, тек Зайсан ғана емес, көршілес ауданның тұрғындары да көмірді алыстан іздемейтін болды. Зайсанның іргесіндегі Қарабұлақ ауылының маңынан мұнай мен газ кен орындары ашылып, Қытайға газ жеткізетін құбыр салынды. Зайсан қаласының тұрғындары осы көгілдір отынды пайдалана бастады.

Балық зауыты, кірпіш және темір-бетон бұйымдарын шығаратын кәсіпорын ашылды. Екі сүт зауыты, астық өнімдерін өңдейтін кешен салынды. Тауарлар сақтап, жөнелтетін қоймалар желісі бой көтерді. Зайсанның арасан суын шығару қолға алынды. Енді міне, шағын тракторлар да құрастырыла бастады.

Зайсандағы тірліктің қайтадан жан­дануына тікелей ықпал етіп отырған маңыз­ды фактор – бұл аудан аумағынан Қытай­мен сауданы дамытуға негізгі себепші бо­лып отырған Майқапшағай халық­аралық кеденінің ашылуы. Осының ар­қасында кезінде көпестер қаласы атан­ған Зайсан қайтадан өзінің тарихи даму сүресімен қауышып, аз жылдар ішінде шығыстағы ең жедел дамушы өңір­дің біріне айналып шыға келді. Осы­ның нә­ти­жесінде еліміздің ең бір қиян түк­пі­рін­дегі шағын қаладағы үйлер­дің баға­сы өнеркәсіпті Өскемен қаласын­дағы үй­лер бағасымен теңесуге жақын қалды. Бұл ненің белгісі? Әрине, Зайсанның алдын­да үлкен даму болашағының бар екен­дігінің белгісі. Өкінішке қарай, осы жағдайды Үкімет дұрыс бажайлап, түсіне алмай отырғандай. Әйтпесе, Зайсанның даму феноменіне назар аударатын уақыт баяғыда жеткен секілді. Тіпті, мұны көре-білудің өзі, шынымен ниет болса, он­ша­ма қиын дүниеде емес. Өйткені, Зай­сан өңірінде үлкен даму болашағы бар екендігін, ең алдымен, оның осыдан 150 жыл бұрын басталып кеткен тарихының өзі көрсетіп отыр.

Әдетте, Үкіметтің, салалық министр­ліктердің жұмысы қалай ұйымдас­тыры­лады? Бірдемені дамыту үшін үлкен бағдарламалар әзірленіп, ол қаржымен қамтылады. Ол шынымен дамитын дүние ме, жоқ әлде босқа қаржы шашпақ іс пе, оған көп назар аударылмайды. Осы­дан тиім­сіздік етек алады. Біздің ойы­мыз­ша, қар­жыны ең әуелі өзі дамиын деп тұр­­ған іске демеу ретінде пайдаланса, орын­ды болар еді. Мәселен, Үкіметтің еш­бір бағ­дарламасынсыз, қолдауынсыз өз беті­мен дамып келе жатқан Зайсан се­кіл­­ді шекара­лық өңірлерге неге назар аудар­масқа? Мұнда салынған бір теңге­нің күні ертең бірнеше теңге болып қай­та­тын­ды­ғына бәс тігуге бармын. Оның үстіне, Зай­санның айналасына ел жиналып, шы­ғыс­тағы бірнеше ауданнан халық­тың ел ор­та­лық­тарына қарай үдере көшуі де тежел­ген болар еді.

Зайсаннан темір жол салынады екен деген қуанышты хабарды естігенімізге бірнеше жылдың жүзі болды. Естуімізше, оны қай бағытқа тарту жөнінде екі жоба әзірленіп, орталық мемлекеттік орган­дардың бірінде талқыға түскен. Аягөзге қарай тарту бағыты, яғни Алматыға қа­рай жақындату жобасы таңдап алыныпты дегенді естідік. Біздің ойымызша, бұл қате шешім. Өйткені, Алматының Қы­тай­ға кіріп-шығатын өз жолы бар. Де­мек, екі жолды бір-біріне бәсекелес қы­лып не ұтады? Одан да Сібірге қарай жақын­да­ту үшін Зырян бағытын таңдап алса, жөн болар еді. Өйткені, Сібір дегеніміз Жер ша­рын­дағы минералды шикізат байлық­тары­ның басты қоймаларының бірі емес пе? Ресейдің негізгі күшінің өзі осы Сібір­де тұр. Егер болашақ Зайсан темір жолы Ба­тыс Қытай мен Ресейдің Сібірінің ара­сын жалғайтын болса, бұл темір жол емес, нағыз алтын жолға айналған болар еді.

Сұңғат Әліпбай,

«Егемен Қазақстан»


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

30.04.2017

​Бүркіт балапаны және оның сыны

30.04.2017

Алты Алаштан – Ассамблеяға

30.04.2017

СҚО-да төрт елді мекеннің тұрғындары эвакуацияланды

30.04.2017

Мектептерде сабақтардың басталу уақыты бұрынғыша қалады - Исекешев

30.04.2017

Жексенбіде ел аймақтарында күн райы құбылмалы

29.04.2017

Сағынтаев Сауд Арабиясының министрі Халид Әл-Фалихпен кездесті

29.04.2017

Назарбаев қырғыз президентіне көңіл айту жеделхатын жолдады

29.04.2017

Жоғарғы Сот ұжымы жалпықалалық сенбілікке қатысты

29.04.2017

Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласы түрік тіліне аударылды

29.04.2017

Қызылорда облысының әкімі Қазақстан этносаясаты бойынша дәріс оқыды

29.04.2017

Қазақстан және Өзбекстан Президенттері «Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

29.04.2017

Елбасы Өзбекстан президентімен кездесті

29.04.2017

Сенаторлар сенбілікке қатысты

29.04.2017

Назарбаев табиғат апатына байланысты Қырғызстан Президентіне көңіл айтты

29.04.2017

Қазақстан және Өзбекстан Президенттері «Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жол салсаң, мол сал

Санаулы күндерден кейін әлемдік деңгейдегі айтулы шаралардың бірі – ЭКСПО-2017 Халықаралық көр­ме­сінің де жалауы желбіремек. Яғ­ни, бас қала ел айнасы болса, жол-кө­лік инфрақұрылымы оның беделін арт­тыратын бренді болып табылады. Мемлекет басшысының елорданы одан әрі өркендету мәселесінде қа­ла­ның базалық инфрақұрылымын, оның ішінде қала жолдары мен жол ай­рықтарын барынша дамытуға үнемі ба­сымдық беріп келе жатқандығы да сон­дықтан.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Дәріге байланған ғұмыр

«Қазір еліміздегі донор жетіс­пеу­шілігі өте өткір мәселе. Бүгінде ал­мас­тырылған органның 90 пайызы ті­рі донорлардан алынады. Егер бұ­лай кете берсе, енді бір 20 жылда бір бүй­ректі ұлт атану қаупі барлығын жа­сыруға болмайды. Одан шығудың жо­лы қандай?

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Көрменің көрігін спорт қыздырады

Ағымдағы жылдың 10 маусы­мында Астанада ЭКСПО-2017 ха­лық­аралық мамандандырылған көр­месі келушілерге айқара есік ашады. Күллі әлем көз тіккен көрменің өтетін мерзімі жақындаған сайын бойды толқыныс сезімінің билейтіні түсінікті жайт. Иә, «Қонақ аз отырып, көп сынайды». Әлемнің әр қиырынан ағылған меймандардың алдында жайылып жастық, иіліп төсек болу өз алдына, қолдағы барды көрсете білудің өзі өнер һәм зор міндет.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Этностар мүддесі барынша қорғалған ел

Қазақстан заманауи өмірге, ха­лықаралық қоғамдастыққа се­німді түрде кірігіп отыр. Біз елі­міз­дің имиджін көтере отырып, ин­вестициялық және экспорттық әлеуетімізді, экономикамызды қа­р­қынды дамытуға баса назар ау­дарып келеміз. Осы саясаттың ар­қасында Қазақстан әлем мой­ын­даған елге айналды.

Гүлзейнеп Сәдірқызы, «Егемен Қазақстан»

Ең ауыр күнә

Ана құрсағындағы шара­на­ның 18 күнде жүрегі соғып, 8 апта­да айналасындағы тір­ші­л­ікті се­зе бастайды екен. Ал 12 апта­да саусағын сорып, ба­сын қимылдатады. Міне, сол кеу­де­сі­не жан бітіп, адам кейпіне келген шақалақ өзіне келе жатқан қау­іпті, жасалатын қиянатты сез­генде жиырылып қарсылық көр­сететін көрінеді. Демек, әйел ағ­­засында жүріп жатқан табиғи қа­лыпты күшпен бұзып, баланы жасанды жолмен алдыртып тас­тау әйел үшін құдай алдында күнә, адам алдында қылмыс де­се де болғандай. Өйткені, Ис­лам дінінде кісі өлтіру ең ауыр кү­нә болып есептеледі. Ал ана құр­са­ғындағы кеудесінде жаны бар шарананы кесіп, бөлшектеп алып тастау ауыр күнәға жатпай ма?..

Пікірлер(0)

Пікір қосу