Ескі атаулардан қашан арыламыз?

Ономастика саласында қордаланған проблемалардың көптігі жайлы «Егемен Қазақстан» газеті жүйелі жазып, дабыл қағып келеді. Оған Айгүл Аханбайқызының «Алматыда 34 Әуезов, 24 Абай көшесі бар» (19 қаңтар), Талғат Батырханның «Целиноград, сен әлі тірі ме едің?!.» (20 ақпан) секілді ойлы мақалалары біз сияқты оқырмандардың көкейіндегі жанайқайды дөп баса білген.
Егемен Қазақстан
05.04.2017 803
2

Иә, айтудан да, жазудан да кенде емеспіз. Алайда, көпшіліктің қонымды ұсыныс-пікірлерін тыңдар құлақ табылмай тұр. Келмеске кеткен кеңестік дәуірмен қош ай­тысқанымызға талай уақыт өт­се де, қазақ халқы үшін қа­сірет-қайғысы басым ке­зеңді еске амалсыз түсі­ре­тін сірескен атаулардың мұ­р­ты бұзылар емес. Теріскей өңірде 70-тен астам елді мекен әлі күнге дейін патшалық жә­не тоталитарлық сипаттағы атау­ларға ие. Одан бөлек, бір Лениннің атында – 79, Со­вет атауын иеленген – 74, Ком­со­мол құрметіне қойылған – 68, Октябрь деп аталатын 52 ауыл мен көше аяқ басқан сай­ын кездеседі. Мұндай ұс­та­ным тәуелсіз мемлекеттің ұс­танған бағытына мүлдем сай келмейтінін жергілікті би­лік түсінгісі келмей ме, әл­де немкеттілік пе, бағамдай бе­ріңіз.

Әрине, тәуелсіздіктің ши­рек ғасыр бедерінде ономас­ти­ка саласында қыруар іс­тер­дің атқарылғанын жоққа шы­ғар­маймыз. Дегенмен, жедел ше­шімін табатын түйткілді мә­селелер әлі жетіп-артылады. Алыс­қа бармай-ақ өзім тұрып жат­қан Петерфельд ауылынан мысал келтірейін. Жақында ауылдық округте өткен жиналыста ескірген көше атауларын өзгерту жайы талқыланды. Октябрьская, Коминтерн сынды көшелердің атауын ауыстыру туралы шешім қабылданды. Бұған дейін тұрғындардың ен­жарлығы алға тартылып кел­ген. Менің ойымша, дұрыс тү­сінік жұмыстары жүргізілсе, жұртшылық қарсы емес. Бар гәп құжат ауыстыру шаралары­на қаражаттың тапшылығы қол­байлау болып тұрған се­кіл­ді. Осы себепті жергілікті билік құлықсыз, енжар. Өзім тұ­ратын Октябрьская көшесіне қа­зақтың ұлы ақыны, кемеңгер ағартушы, жерлесіміз Мағжан Жұмабаевтың есімін беру туралы ұсынысым қолдау таппай келеді.

Петерфельд ауылының атау­ын өзгертуді де қолға ал­ған жөн болар еді. Көз көр­ген­дер­дің айтуынша, 1908 жы­лы осы аумақтан жер сатып ал­ған неміс көпестің атын есте қал­дыру үшін Петерфельд (Петрово поле) деп атап кеткен. Одан бұрын бұл маңайда қа­зақ ауылы болған. Ескі қо­рымның әлі күнге дейін сақ­талуы – сөзімнің айғағы. Мұх­тар Әуезовтің «Ел боламын десең, бесігіңді түзе!» деген ғиб­ратты сөзі билік тұтқасын ұс­тағандарға ой салса керек-ті.

Көкірегіме шемен болып қат­­қан жайларды ақ қағаз бе­тіне түсіріп, аудандық «Қызыл­жар» газетіне жолдаған едім. Га­зет­ке беттеліп, шығып ба­ра жатқан мақаланы ау­дан­дық ішкі саясат бөлімі мең­герушісінің міндетін ат­қа­ру­шы А. Криворотько алды­рып тастаған. Ол осы әре­ке­ті­мен Ата заңымызда тай­ға таңба басқандай анық жа­зыл­ған азаматтардың сөз, шығ­ар­ма­шы­лық бостандығына шектеу жа­сап отырған жоқ па?

Заң нормаларын көпе-кө­р­неу аяққа басқан шенеуніктің бұл қылығына жауапты орындар не уәж айтар екен?

Сағат ҚУАНДЫҚОВ,
ауылдық округ жанындағы қоғамдық кеңестің мүшесі
Солтүстік Қазақстан облысы,
Қызылжар ауданы,
Петерфельд ауылы



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.10.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев: Білім беру жүйесі реформалардың шырмауынан шыға алар емес

19.10.2018

Ұлттық құндылықтардың иесі – жастар

19.10.2018

Оралда студенттерге қызмет көрсету орталығы ашылды

19.10.2018

«Қазпоштаның» 25 жылдығына орай «Жазылушылар күні» ұйымдастырылды

19.10.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекет қаржысын үнемдеуге шақырды

19.10.2018

Еуразия ынтымақтастығының маңызы зор

19.10.2018

Амангелді Кеңшілікұлының «Қазақты сүю» атты шығармашылық кеші өтті

19.10.2018

«Әзірет Сұлтан» қорық-музейінің 40 жылдығы аясында тарихи кітаптардың тұсауы кесілді

19.10.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев Қарағандыда жұмыс сапарымен болды

19.10.2018

Америкалық еріктілер оқушыларға ағылшын тілін үйретіп жүр

19.10.2018

Мемлекет басшысы Еуропалық комиссия төрағасы Жан-Клод Юнкермен кездесті

19.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Азия-Еуропа» форумының ХІІ саммитіне қатысты

19.10.2018

Мүмкіндігі шектеулі жандарға мүгедектер арбасын сыйлайды

19.10.2018

Президент «Азия-Еуропа» форумының ХІІ саммитінде кездесулер өткізді

19.10.2018

Владимир Путин: Өзбекстан Ресейдің сенімді серіктесі

19.10.2018

Сенатор Рысқали Әбдікеров Қарағанды облысында жұмыс сапарымен болды

19.10.2018

Атырауда мамандандырылған ХҚКО құрылысы аяқталуы жақын

19.10.2018

Мемлекет және қоғам қайраткері Темірбек Жүргеновтің туғанына - 120 жыл

19.10.2018

Павлодар-Семей тасжолында көліктер өртеніп, бір адам мерт болды

19.10.2018

TWESCO дүниежүзілік мәдениет форумына қатысты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу