Ескі атаулардан қашан арыламыз?

Ономастика саласында қордаланған проблемалардың көптігі жайлы «Егемен Қазақстан» газеті жүйелі жазып, дабыл қағып келеді. Оған Айгүл Аханбайқызының «Алматыда 34 Әуезов, 24 Абай көшесі бар» (19 қаңтар), Талғат Батырханның «Целиноград, сен әлі тірі ме едің?!.» (20 ақпан) секілді ойлы мақалалары біз сияқты оқырмандардың көкейіндегі жанайқайды дөп баса білген.
Егемен Қазақстан
05.04.2017 201

Иә, айтудан да, жазудан да кенде емеспіз. Алайда, көпшіліктің қонымды ұсыныс-пікірлерін тыңдар құлақ табылмай тұр. Келмеске кеткен кеңестік дәуірмен қош ай­тысқанымызға талай уақыт өт­се де, қазақ халқы үшін қа­сірет-қайғысы басым ке­зеңді еске амалсыз түсі­ре­тін сірескен атаулардың мұ­р­ты бұзылар емес. Теріскей өңірде 70-тен астам елді мекен әлі күнге дейін патшалық жә­не тоталитарлық сипаттағы атау­ларға ие. Одан бөлек, бір Лениннің атында – 79, Со­вет атауын иеленген – 74, Ком­со­мол құрметіне қойылған – 68, Октябрь деп аталатын 52 ауыл мен көше аяқ басқан сай­ын кездеседі. Мұндай ұс­та­ным тәуелсіз мемлекеттің ұс­танған бағытына мүлдем сай келмейтінін жергілікті би­лік түсінгісі келмей ме, әл­де немкеттілік пе, бағамдай бе­ріңіз.

Әрине, тәуелсіздіктің ши­рек ғасыр бедерінде ономас­ти­ка саласында қыруар іс­тер­дің атқарылғанын жоққа шы­ғар­маймыз. Дегенмен, жедел ше­шімін табатын түйткілді мә­селелер әлі жетіп-артылады. Алыс­қа бармай-ақ өзім тұрып жат­қан Петерфельд ауылынан мысал келтірейін. Жақында ауылдық округте өткен жиналыста ескірген көше атауларын өзгерту жайы талқыланды. Октябрьская, Коминтерн сынды көшелердің атауын ауыстыру туралы шешім қабылданды. Бұған дейін тұрғындардың ен­жарлығы алға тартылып кел­ген. Менің ойымша, дұрыс тү­сінік жұмыстары жүргізілсе, жұртшылық қарсы емес. Бар гәп құжат ауыстыру шаралары­на қаражаттың тапшылығы қол­байлау болып тұрған се­кіл­ді. Осы себепті жергілікті билік құлықсыз, енжар. Өзім тұ­ратын Октябрьская көшесіне қа­зақтың ұлы ақыны, кемеңгер ағартушы, жерлесіміз Мағжан Жұмабаевтың есімін беру туралы ұсынысым қолдау таппай келеді.

Петерфельд ауылының атау­ын өзгертуді де қолға ал­ған жөн болар еді. Көз көр­ген­дер­дің айтуынша, 1908 жы­лы осы аумақтан жер сатып ал­ған неміс көпестің атын есте қал­дыру үшін Петерфельд (Петрово поле) деп атап кеткен. Одан бұрын бұл маңайда қа­зақ ауылы болған. Ескі қо­рымның әлі күнге дейін сақ­талуы – сөзімнің айғағы. Мұх­тар Әуезовтің «Ел боламын десең, бесігіңді түзе!» деген ғиб­ратты сөзі билік тұтқасын ұс­тағандарға ой салса керек-ті.

Көкірегіме шемен болып қат­­қан жайларды ақ қағаз бе­тіне түсіріп, аудандық «Қызыл­жар» газетіне жолдаған едім. Га­зет­ке беттеліп, шығып ба­ра жатқан мақаланы ау­дан­дық ішкі саясат бөлімі мең­герушісінің міндетін ат­қа­ру­шы А. Криворотько алды­рып тастаған. Ол осы әре­ке­ті­мен Ата заңымызда тай­ға таңба басқандай анық жа­зыл­ған азаматтардың сөз, шығ­ар­ма­шы­лық бостандығына шектеу жа­сап отырған жоқ па?

Заң нормаларын көпе-кө­р­неу аяққа басқан шенеуніктің бұл қылығына жауапты орындар не уәж айтар екен?

Сағат ҚУАНДЫҚОВ,
ауылдық округ жанындағы қоғамдық кеңестің мүшесі
Солтүстік Қазақстан облысы,
Қызылжар ауданы,
Петерфельд ауылы



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.06.2017

Қызылордада журналистердің "Қанатты қалам" форумы өтті

26.06.2017

Астанада Иманбаев көшесінде көлік қозғалысы толықтай шектелді

26.06.2017

Алматыда «Ұлы дала рухы-2017» этнофестивалі өтті

26.06.2017

Қызылорда облысының жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының басшысы

26.06.2017

ОҚО-да азаматтардың әлеуметтік мәртебесін анықтау жұмыстары жалғасуда

26.06.2017

Ұлттық экономика министрі халыққа есеп берді

26.06.2017

Айттың екінші күні – Алматыда аспаннан «медаль жауды»

26.06.2017

Қайрат Сарымсақов таэквондодан әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

26.06.2017

Қазақстанда жаңалық ашушылардың 87%-ы алматылықтар

26.06.2017

Астана 2020 жылға қарай Еуразия кеңістігіндегі туристер үшін ең тартымды қалалардың бірі болады

26.06.2017

Чайковский музыкасы шалқыды

26.06.2017

Бақытжан Сағынтаев «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасының жобасы бойынша кеңес өткізді

26.06.2017

Журналистер сайысқа түсті

26.06.2017

Қайрат Әбдірахманов Венгрияның Сыртқы істер және сыртқы экономикалық байланыстар министрімен кездесті

26.06.2017

Лондонда тәртіпсіздік салдарынан алты полицей жапа шекті (видео)

26.06.2017

Біліксіз мұғалімдер ағылшын тілінен сабақ беріп жүр

26.06.2017

Бурабай ауданының әкімі ауысты

26.06.2017

Сенат Төрағасы Мажарстан Сыртқы істер және сыртқы экономикалық байланыстар министрімен кездесті

26.06.2017

Мажарстан Халықаралық Түркі академиясына бақылаушы мәртебесін алуға өтініш берді

26.06.2017

Астанада «Ежелгі Мысыр ескерткіштері» атты халықаралық көрменің ашылу салтанаты өтті

КОЛУМНИСТЕР

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Төрінен қонақ үзілмейтін үлкен үй

Кез келген қаладағы келімді-кетімді жолаушыларға лайықты қызмет көрсетіп, адамдардың демалуы мен жүріп-тұруына жағдай жасау – жауапты міндет. Әлемнің дамыған елдері бұл бағыттағы жұ­мыстарды логистикалық карта аясында жүргізіп, қонақ қабылдау мен қызмет көрсетудің де озық үлгі­лерін қалыптастырып отыр. Яғни, туризмнің дамуына күш, қай­рат, қаржы жұмсау арқылы оны есе­леп қайтарып алу қамында көптеген жұ­мыстар жасалуда. Қуанарлығы, еліміздегі логистика бағытындағы дамыту жұмыстары өз деңгейінде жүріп жатыр. 

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Кәденің қадірін білейік

КСРО-ның бір қиырындағы Мурманнан екінші қиырындағы Владивостокқа бет алған 66 жастағы желаяқ жүгіріп келе жатқан жолынан бұрылып, Ұзынағашта екі сағат аялдады. Тайлы-таяғымыз қалмай ғажап жанды көрмекке аудандық партия комитетіне – қазіргіше, аудан әкімдігіне жиналдық. Орыс ақсақалы жүгіруді 20 жыл бұрын бастапты, кереметі – бір заманда алпыс екі тамырына құрсау салған 10 шақты ауруынан құлан таза айыққан.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Клай-фай жанры немесе әдебиеттегі табиғат апаттары

Бірер апта бұрын АҚШ президенті Дональд Трамптың қоршаған ортаны қорғауға қатысты Париж келісімінен шығамын деген еді. 2015 жылдың желтоқсан айында 194 мемлекет қол қойған Париж келісімі – ғаламдық жылыну процесін тежеуге арналған әрекеттер жоспары. Тараптар өздеріне климаттың өзгеруіне икемделу, техникамен қайта жасақтану, ауаға залалды заттардың шығарылуын азайту бойынша шаралар қабылдауға міндеттемелер алған болатын. АҚШ аталған келісімнен бас тартып отыр. Бір қуаныштысы, шығамын деген сәтте шыға салуға болмайды, бұл рәсім төрт жылға созылады екен. Осы жағдай есіме клай-фай жанрындағы әдебиетті түсірді.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Үкілі үміт үдесі

«Тойдың болғанынан, боладысы қызық» демекші, Арқа төсіндегі ару Астанада жаһандық шара – ЭКСПО-2017 көрмесінің жалауы желбірегеніне, міне, он күннің өрмегі ауды. Осы уақыт ішінде «Ұлттық жобаға» деген егемен елдің үкілеген үміті ақтала ма, Бүкіләлемдік жетіс­тіктер көрмесінің қос ғасырға тақау шежіресінде өткен көрмелер керуенінде «Астана ЭКСПО-2017» Халықаралық көрмесінің алар орны қандай дәрежеде болар екен деген сұрақтарға жауап іздеуіміз де заңды.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Жік пен жіп

Автобуста өзіңнен жасы үлкен адамға ұшып түрегеліп орын беру үшін кісіге соншалық көп ақылдың керегі жоқ-ау. Отбасында адам қан­дай тәрбие алса, көшеде, қоғамдық орындарда мұнысы тайға таңба басқан­дай көрініп тұрады емес пе? Бірақ қай ата-ана «автобуста көзіңді тас жұмып, құлаққабыңды киіп отыра бер» деп үйдегі баласының сана­сын бөтен оймен лайлайды дейсің. Соған қарағанда, адамның мәде­ниетті болмағы үйдегі алған тәрбиесіне қоса, «Тірлікте көп жаса­ғандықтан көрген бір тамашамыз» деп Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы айт­пақшы, әр адамның өмірден дұрыс сабақ түйіндей білуіне байланысты болса керек-ті. 

Пікірлер(0)

Пікір қосу