Ескі атаулардан қашан арыламыз?

Ономастика саласында қордаланған проблемалардың көптігі жайлы «Егемен Қазақстан» газеті жүйелі жазып, дабыл қағып келеді. Оған Айгүл Аханбайқызының «Алматыда 34 Әуезов, 24 Абай көшесі бар» (19 қаңтар), Талғат Батырханның «Целиноград, сен әлі тірі ме едің?!.» (20 ақпан) секілді ойлы мақалалары біз сияқты оқырмандардың көкейіндегі жанайқайды дөп баса білген.
Егемен Қазақстан
05.04.2017 698

Иә, айтудан да, жазудан да кенде емеспіз. Алайда, көпшіліктің қонымды ұсыныс-пікірлерін тыңдар құлақ табылмай тұр. Келмеске кеткен кеңестік дәуірмен қош ай­тысқанымызға талай уақыт өт­се де, қазақ халқы үшін қа­сірет-қайғысы басым ке­зеңді еске амалсыз түсі­ре­тін сірескен атаулардың мұ­р­ты бұзылар емес. Теріскей өңірде 70-тен астам елді мекен әлі күнге дейін патшалық жә­не тоталитарлық сипаттағы атау­ларға ие. Одан бөлек, бір Лениннің атында – 79, Со­вет атауын иеленген – 74, Ком­со­мол құрметіне қойылған – 68, Октябрь деп аталатын 52 ауыл мен көше аяқ басқан сай­ын кездеседі. Мұндай ұс­та­ным тәуелсіз мемлекеттің ұс­танған бағытына мүлдем сай келмейтінін жергілікті би­лік түсінгісі келмей ме, әл­де немкеттілік пе, бағамдай бе­ріңіз.

Әрине, тәуелсіздіктің ши­рек ғасыр бедерінде ономас­ти­ка саласында қыруар іс­тер­дің атқарылғанын жоққа шы­ғар­маймыз. Дегенмен, жедел ше­шімін табатын түйткілді мә­селелер әлі жетіп-артылады. Алыс­қа бармай-ақ өзім тұрып жат­қан Петерфельд ауылынан мысал келтірейін. Жақында ауылдық округте өткен жиналыста ескірген көше атауларын өзгерту жайы талқыланды. Октябрьская, Коминтерн сынды көшелердің атауын ауыстыру туралы шешім қабылданды. Бұған дейін тұрғындардың ен­жарлығы алға тартылып кел­ген. Менің ойымша, дұрыс тү­сінік жұмыстары жүргізілсе, жұртшылық қарсы емес. Бар гәп құжат ауыстыру шаралары­на қаражаттың тапшылығы қол­байлау болып тұрған се­кіл­ді. Осы себепті жергілікті билік құлықсыз, енжар. Өзім тұ­ратын Октябрьская көшесіне қа­зақтың ұлы ақыны, кемеңгер ағартушы, жерлесіміз Мағжан Жұмабаевтың есімін беру туралы ұсынысым қолдау таппай келеді.

Петерфельд ауылының атау­ын өзгертуді де қолға ал­ған жөн болар еді. Көз көр­ген­дер­дің айтуынша, 1908 жы­лы осы аумақтан жер сатып ал­ған неміс көпестің атын есте қал­дыру үшін Петерфельд (Петрово поле) деп атап кеткен. Одан бұрын бұл маңайда қа­зақ ауылы болған. Ескі қо­рымның әлі күнге дейін сақ­талуы – сөзімнің айғағы. Мұх­тар Әуезовтің «Ел боламын десең, бесігіңді түзе!» деген ғиб­ратты сөзі билік тұтқасын ұс­тағандарға ой салса керек-ті.

Көкірегіме шемен болып қат­­қан жайларды ақ қағаз бе­тіне түсіріп, аудандық «Қызыл­жар» газетіне жолдаған едім. Га­зет­ке беттеліп, шығып ба­ра жатқан мақаланы ау­дан­дық ішкі саясат бөлімі мең­герушісінің міндетін ат­қа­ру­шы А. Криворотько алды­рып тастаған. Ол осы әре­ке­ті­мен Ата заңымызда тай­ға таңба басқандай анық жа­зыл­ған азаматтардың сөз, шығ­ар­ма­шы­лық бостандығына шектеу жа­сап отырған жоқ па?

Заң нормаларын көпе-кө­р­неу аяққа басқан шенеуніктің бұл қылығына жауапты орындар не уәж айтар екен?

Сағат ҚУАНДЫҚОВ,
ауылдық округ жанындағы қоғамдық кеңестің мүшесі
Солтүстік Қазақстан облысы,
Қызылжар ауданы,
Петерфельд ауылы



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.07.2018

Қызылордада қалалық аурухана жаңа құрылғылармен толықты

18.07.2018

Жалағаш ауданында күн электр станциясының құрылысы басталды

18.07.2018

Елімізде жеңіл автокөліктердің саны артты

18.07.2018

Ұлттық ұланның «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы жас офицерлермен толықты

18.07.2018

Ханшалар киген қасаба

18.07.2018

Степ­ногорск қалалық тарихи-өлкетану музейі ашылды

18.07.2018

Алматыда Кореямен бірлескен клиника ашылды

18.07.2018

Шекара туралы толғау

18.07.2018

Қытай елінің айшықтары

18.07.2018

Тұманды сейілткен «Талан

18.07.2018

Мағжанның «Батыр Баяны»

18.07.2018

Жеткіншектер сауықтыру лагерінде өз-өзін жетілдіре түсті

18.07.2018

Жетісайдағы Бауыржан Момышұлы атындағы №6 мектеп-гимназия үздіктері көп үлгілі мектеп

18.07.2018

Семейлік оқушылар дін тарихын оқиды

18.07.2018

«Цифрлы Қазақстан» үлкен мүмкіндіктер сыйлайды

18.07.2018

Батыс Қазақстан облысында екі мектеп пайдалануға беріледі

18.07.2018

Жауын жастана жантайған Жабағы батыр

18.07.2018

Сынақтар шежіресінен сыр шертеді

18.07.2018

Әліпби – жазуымыздың іргетасы

18.07.2018

Малдәрігерлік қызмет уақыт талабына сай ма?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ормуз бұғазы жабылған жағдайда...

Осы айдың басында Иран Ислам Рес­публикасының президенті Хасан Рухани Швейцария еліне жасаған сапары кезінде мұнай импорттаушы мемлекеттер Иранның мұнайын сатып алмаған жағдайда Ормуз бұғазын жауып тастайтындарын мәлімдеді. Президенттің бұл мәлімдемесі АҚШ билігінің Иран мұнайын сатып алмауға өз одақтастарын ықтиярсыз көндіруге бағытталған қысымына байланысты болса керек.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу