Ескі атаулардан қашан арыламыз?

Ономастика саласында қордаланған проблемалардың көптігі жайлы «Егемен Қазақстан» газеті жүйелі жазып, дабыл қағып келеді. Оған Айгүл Аханбайқызының «Алматыда 34 Әуезов, 24 Абай көшесі бар» (19 қаңтар), Талғат Батырханның «Целиноград, сен әлі тірі ме едің?!.» (20 ақпан) секілді ойлы мақалалары біз сияқты оқырмандардың көкейіндегі жанайқайды дөп баса білген.
Егемен Қазақстан
05.04.2017 265

Иә, айтудан да, жазудан да кенде емеспіз. Алайда, көпшіліктің қонымды ұсыныс-пікірлерін тыңдар құлақ табылмай тұр. Келмеске кеткен кеңестік дәуірмен қош ай­тысқанымызға талай уақыт өт­се де, қазақ халқы үшін қа­сірет-қайғысы басым ке­зеңді еске амалсыз түсі­ре­тін сірескен атаулардың мұ­р­ты бұзылар емес. Теріскей өңірде 70-тен астам елді мекен әлі күнге дейін патшалық жә­не тоталитарлық сипаттағы атау­ларға ие. Одан бөлек, бір Лениннің атында – 79, Со­вет атауын иеленген – 74, Ком­со­мол құрметіне қойылған – 68, Октябрь деп аталатын 52 ауыл мен көше аяқ басқан сай­ын кездеседі. Мұндай ұс­та­ным тәуелсіз мемлекеттің ұс­танған бағытына мүлдем сай келмейтінін жергілікті би­лік түсінгісі келмей ме, әл­де немкеттілік пе, бағамдай бе­ріңіз.

Әрине, тәуелсіздіктің ши­рек ғасыр бедерінде ономас­ти­ка саласында қыруар іс­тер­дің атқарылғанын жоққа шы­ғар­маймыз. Дегенмен, жедел ше­шімін табатын түйткілді мә­селелер әлі жетіп-артылады. Алыс­қа бармай-ақ өзім тұрып жат­қан Петерфельд ауылынан мысал келтірейін. Жақында ауылдық округте өткен жиналыста ескірген көше атауларын өзгерту жайы талқыланды. Октябрьская, Коминтерн сынды көшелердің атауын ауыстыру туралы шешім қабылданды. Бұған дейін тұрғындардың ен­жарлығы алға тартылып кел­ген. Менің ойымша, дұрыс тү­сінік жұмыстары жүргізілсе, жұртшылық қарсы емес. Бар гәп құжат ауыстыру шаралары­на қаражаттың тапшылығы қол­байлау болып тұрған се­кіл­ді. Осы себепті жергілікті билік құлықсыз, енжар. Өзім тұ­ратын Октябрьская көшесіне қа­зақтың ұлы ақыны, кемеңгер ағартушы, жерлесіміз Мағжан Жұмабаевтың есімін беру туралы ұсынысым қолдау таппай келеді.

Петерфельд ауылының атау­ын өзгертуді де қолға ал­ған жөн болар еді. Көз көр­ген­дер­дің айтуынша, 1908 жы­лы осы аумақтан жер сатып ал­ған неміс көпестің атын есте қал­дыру үшін Петерфельд (Петрово поле) деп атап кеткен. Одан бұрын бұл маңайда қа­зақ ауылы болған. Ескі қо­рымның әлі күнге дейін сақ­талуы – сөзімнің айғағы. Мұх­тар Әуезовтің «Ел боламын десең, бесігіңді түзе!» деген ғиб­ратты сөзі билік тұтқасын ұс­тағандарға ой салса керек-ті.

Көкірегіме шемен болып қат­­қан жайларды ақ қағаз бе­тіне түсіріп, аудандық «Қызыл­жар» газетіне жолдаған едім. Га­зет­ке беттеліп, шығып ба­ра жатқан мақаланы ау­дан­дық ішкі саясат бөлімі мең­герушісінің міндетін ат­қа­ру­шы А. Криворотько алды­рып тастаған. Ол осы әре­ке­ті­мен Ата заңымызда тай­ға таңба басқандай анық жа­зыл­ған азаматтардың сөз, шығ­ар­ма­шы­лық бостандығына шектеу жа­сап отырған жоқ па?

Заң нормаларын көпе-кө­р­неу аяққа басқан шенеуніктің бұл қылығына жауапты орындар не уәж айтар екен?

Сағат ҚУАНДЫҚОВ,
ауылдық округ жанындағы қоғамдық кеңестің мүшесі
Солтүстік Қазақстан облысы,
Қызылжар ауданы,
Петерфельд ауылы



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.08.2017

Премьер қорғаныс-өнеркәсіп кешені кәсіпорындарының жұмысымен танысты

19.08.2017

Президент «Бурабай» гольф клубының ашылу рәсіміне қатысты

19.08.2017

Барселонадағы теракт бойынша басты күдікті анықталды

19.08.2017

Біз қазақша білуге міндеттіміз және болашағымызды осы тілмен байланыстырамыз

19.08.2017

Батысқазақстандық бастауыш сынып оқушылары биыл да ыстық тамақпен қамтылады

19.08.2017

Президент «Көкшетауминводы» акционерлік қоғамында болды

19.08.2017

Нұрсұлтан Назарбаев жұмыс сапарымен Ақмола облысына барды

19.08.2017

Бақытжан Сағынтаев Ауғанстан Атқарушы билігінің басшысымен кездесті

19.08.2017

Мемлекеттік хатшы Қазыбек бидің 350 жылдық мерейтойына қатысты

19.08.2017

Рудныйда облыстық жазғы «Тың-Целина-2017» спартакиадасы басталды

19.08.2017

Шымкентте шығарылатын аяқ киімдер Ресейге экспортталмақ

19.08.2017

Қостанайда пәтер ұрлығы едәуір азайды

19.08.2017

Жамбыл облысында шекарадан заңсыз өтпек болғандар ұсталды

19.08.2017

Қытайда селден 10 адам қаза болды

19.08.2017

Астананың бірнеше көшесінде көлік қозғалысы шектеледі

19.08.2017

Футболдан жасөспірімдер құрамасының аға жаттықтырушысы тағайындалды

18.08.2017

Павлодардан Астанаға 10 тонна қарбыз жеткізіледі

18.08.2017

Ақтөбе мектептері жаңа оқу жылына 95 пайыз дайын

18.08.2017

Бурабайда Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен кеңейтілген отырыс өтті

18.08.2017

Павлодарда 98 ауыл әкімі сайланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Қызметтегі мәдениет мәйегі

Патшаның барымтасына, кеңес­тік кезеңнің күнде қырық құбылған қулығына бой алдырмай, тұнық ойына дақ түсірмей өткен нағыз ұлт көсемі Әлихан Бөкейхан: «Тірі бол­­сам, қазаққа қызмет қылмай қой­май­мын. Ұлтына, жұртына қызмет ету − білімнен емес, мінезден», деп еді. Шы­нында, ол кезде білім кем, мінез мық­ты еді. Қазір білім ұшан-теңіз, бі­рақ ұлттық мінез олқы, ала-құла, тіл мү­кіс, намыс пен ар ақшаға тәуелді болып барады.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Жұмысты жалғастырар жастар қайда?

Қолында қолақпандай дипломы бола тұра жас мамандардың ауылда жұмыс істеуге құлшынысы жоқ. Көбінің ойы − қызығы мен у-шуы көп қалада қалып, өзіндей өрім жастардың ортасында болу. Бұл үшін оларды күстаналаудың да жөні жоқ шығар, бәлкім. Өйткені, қалада тұра ма, ауылда тұра ма, әркімнің өз қалауы. Солай десек те, жастар жаппай қалаға қарай ағылып жатқанда қазақтың алтын бесігі – ауылдарымыздың келешегі қалай болмақ? Бала саны жетпей, мектептер мен басқа да мекемелердің жабылуы жалғаса берсе, ата-баба кәсібін жалғастыратын лайықты ізбасарлар жоқ болса, ауылдардың ертеңгі күні не болмақ? Ойлаудың өзі қорқынышты. 

Нұрғали ОРАЗ,

Тәуелсіздік дегеніміз – мәңгілік күрес

Кешкілік аллеяда серуендейтін осы бір кішіпейіл, мәдениетті кісіні жиі көріп қаламын. Алғашында бас изесіп қана жүрдік. Бірте-бірте тіл қатысып, тротуардың жиегіндегі сәкіге тізе бүгіп, әңгіме-дүкен құратын болдық.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Кикілжің келіссөз арқылы шешіледі

Бүгінгі таңда әлемді алаңдатқан мә­селенің бірі Корей Халық-Де­мо­­кратиялық Республикасының яд­ролық қаруға қол жеткізу сая­саты болып отыр.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

ЭКСПО екі айналып келмес саған...

Алаштың алтын алқасындай Ас­та­на­ның ажар-көркіне аспанда­ғы ай қызығып, көктегі күн сүй­сін­гендей. Сарыарқадағы шамшы­рақтай сама­ла шаһар қазір тіпті құл­­пырып тұр. Сұлулығы көз суырғандай. Жер-жа­һан­ның жетіс­тік­тері жайнап төрінде тұр­са, бес құрлықты бетіне қаратар бе­дел жинамай қайтеді енді.

Пікірлер(0)

Пікір қосу