Эстетика эталоны

Осындайда еске түседі. Өткен ғасырдың тоқсаныншы жылдарының ортасы. Егемендік алдық деп бөркіміз қазандай болғанымен аяғынан енді қаз тұра бастаған Қазақстанның жағдайы аса мәз емес еді. Жоқшылықтың, жетіспеушіліктің, белгісіздіктің салқыны аңғарылып тұрғанда Алматыдағы жайлы жұмысын тастаған Райымбек Сейтметов өзінің туған жері Кентауға оралды. Кентаудың атағы әлемге шыққан бұрынғы өндіріс орындары бірінен соң бірі жабылып жұмыс таппаған, көзі қарайған жұрттың аласұрып жүрген кезі. Күнде ереуіл, күнде митинг. Ызалы айқай-шудан құлақ тұнады.
Егемен Қазақстан
08.08.2017 2760
2

Осындай кездерде Кентау­да­ғы досын Асанәлі Әшімов із­деп келеді. Жастайынан тай-құ­лынд­ай тебісіп өскен досы, те­атр, кинодағы сыралғы се­рігі кел­ген соң Райымбек кө­кеміздің есі шығып, қазан кө­термек бола­ды. Газ жоқ. Жарық бірде бар, бірде жоқ. Пе­ші құр­ғыр бықсып от ала қой­май­ды. До­сының күйелеш-күйе­­леш күйін көрген Асанәлі кө­ке­міз Алматыға қайт деп үгіт­тегенге ұқсайды.

Түркістанға өз жүрек қалау­ы­мен келген ағамыз кейіннен өз ойын былай білдіріпті.

«Түркістанның бүгіні мен ертеңін ойлағанда көңілімде бір түйткіл тұрды. Түркістанның рухын көтеру үшін, ең әуелі сол жердің рухани игіліктерін жасауымыз қажет. Өзім ұзақ жылдар қызмет еткен өнер саласының биігінен қарасам, Түркістанға театр керек. Еліміз егемендік алды, Түркістан қайта түлейтін болады деп, жастайымнан бауыр басып қалған Алматыны, атақ-абыройына ие болған өнер ордасын тастап, туған жер­ге тартып кетуімнің басты се­бебі де сол болатын. Осында жи­нақ­тал­ған тәжірибемді, азд­ы-көпті өнерімді сонда алып барайын деп шештім. Түркістан қайта түлеп, іргесін кеңітіп жатқанда соның бір шегесі болып қалғым келді». Театр тарланы осылай деп белін бекем буған екен.

Түркістанға театр керектігін ай­тып Елбасыға хат жазады. Талай емен есіктердің та­бал­ды­рығын тоздырады. Ар­ма­ны­на жетті. Түркістанда сазды-драма театры ашылды.

Түркістанға жұмыс сапары­мен көп келеміз. Ағамызбен тонның ішкі бауындай болып кет­тік. Қ.Ясауи атындағы ХҚТУ-дің ректоры, академик Мұрат Жұрыновтың қолдауымен әуелі «Өнер» бөлімін ашып, кейін өнер кафедрасына ұластырды. 1999 жылы алғашқы бітірген түлектері бүгінде Оңтүстік қа­на емес, Қазақстанға белгілі мә­дениет қайраткерлеріне ай­на­лды. Мәселен, ел ауызын­да «Тука» аталып кеткен Нұр­жан Төлендиев, хандар мен ба­тыр­лардың рөлін мақтаулы әр­тіс­терімізден бір мысқал кем ойнамайтын, түр, болмыс пі­шіні де сол образға сәтті ке­ле­тін Марат Оразымбетов, Ер­жан Нұрымбетов, Айдар Нау­рыз­ба­ев, Роза Рымбаева туған іні­сіндей көретін, әнін жоғары ба­ғалайтын Мақсат Айтжанов, Жұл­дызай Дүйсенбі, Ғалымжан Қа­лыбай сияқты талантты шә­кі­рттерінің басын құрап, театр тру­ппасын жасақтады.

Әзербайжан жазушысы Б.Вахапзаденің «Көк түріктер» та­рихи драмасымен театр сах­насының шымылдығы тү­ріл­ді. Сол жылы Елбасы Түр­кіс­танға сапармен келген.

Протокол бойынша он бес ми­нутқа аялдауы керек Мем­ле­кет басшысы қой­ылым­ды ая­ғына дейін тамашалады. Сах­надағы талантты жастардың жар­қылдаған жастық жалыны жібермеді, білем.

Ағадан Елбасының қой­ы­лымды қалай қабыл­дағанын сұ­ра­дық. Спектакльді мақтапты. «Мы­на әртістерді Алматыдан ша­қы­рттыңыз ба?» деп сұрап­ты. Рекең өз шәкірттері екенін айт­қан. Елбасы «онда Түркістан театрының болашағы зор екен» деген баға беріпті.

Біз бұл қойылымды «Көк ті­тіреткен көк түріктер» деп «Егем­енге» жазған едік. Рай­ым­бек аға разы болды. Жи­нақ­қа қосыпты. Бұрынғы Темір­жолшылар клубы жөн­де­ліп, 2001 жылы қаңтарда ашыл­ғанда Әбіш Кекілбаев, Шер­хан Мұртаза, Фариза Оңғар­сы­нова, Асанәлі Әшімов, Сә­бит Оразбаев бастаған ұлт зия­лылары келген. Сонда жас театрға сәт-сапар тілеген Шер­хан ағамыз: «Баяғыда Юлий Це­зарь Римнен кетіп жат­қан­да айтылған деген сөз бар. «Цезарь покидает Рим, чтобы завоеват Рим» деген. Сол айтқандай, Райымбек бір кезде Алматыдан кетуге мәжбүр болды. Алғашында Алматының екi бiрдей театрын басқарған Райымбектiң Түркiстанға кет­кенi бәрiмiзге жұмбақ болды. Сөйтсек, Райымбек текке кет­пепті, Қазақ театр әлеміне жа­ңаша тұрпатты театр құру үшін кетіпті» дегенді айтқан еді

Райымбек Сейтметов те­атр­ы­ның ерекшелігі, өң­кей өрім­дей жастардан құрал­ға­ны­мен қатар өзге тілде де спектакль қоя алатындығында еді.

2000 жылы «Көк Түрік­тер» спектаклімен Түр­кия мем­лекетінің арнайы шақыр­ту­ы­­мен Анкара, Сивас, Кайсери, Қы­рықкәле, Кония, Нидде, Ма­талия, Ерзум, Герсун, Ант­а­лия, Спарта сияқты қала­ла­рында гастрольдік сапарда болып қайтты.

2007 жылы 3 қараша күні Мем­лекеттік және Жастар сый­лық­тарының лауреаты, Қа­зақ­стан мен Қырғызстанның өне­ріне еңбегі сіңген қайраткері Қазақстанның халық әртісі, профессор, «Құрмет» орденінің иегері, Тәуелсіз «Платиналы Тарлан» сыйлығының лауреаты, Еуропаның «Театр өне­рі» номинациясы бойынша бел­гіленген алтын медалінің, «Түр­кі әлеміне еткен еңбегі үшін, өнер әдебиет сыйлығының» ие­гері, Түркістан қаласының саз­ды-драма театрының негі­зін қалаушы, әрі тұңғыш көр­кем­дік жетекшісі Райымбек Но­ғай­байұлы Сейтметов өмірден озды.

Талантты режиссердің жү­ре­гі тоқтағанымен ұлы өн­е­­рі өлген жоқ. Бүгінде «Біз Рай­­ымбек Сейтметовтің шә­кірт­теріміз» дегенді жүрегін мақ­таныш кернеп айтатын жастардың үлкен шоғыры өсіп келеді.

Әдетте, үлкен қалада отыр­ған театрлар облыс, аудан ор­та­лықтарында жұмыс істеп жатқан театрларға шекелей қарамағанымен бағалай бер­мейді. Өнердегі кейбір кәрі тарландардың өкшесін басқан кейінгі толқыннан болашақ көрмей түңіліп айтып, түңіліп жазатындығын сан мәрте көріп жүрміз. Бұл өзімнен кейін «бұл болмаса күл болсын» деген мысықтілеу, жастардың тауанын қайтару, меселін басу ғой.

Ал, Райымбек Сейтметов «өзін ғана жақсы көретін» сол әріптестерінің пікірін жоқ­қа шығарып, үлкен қала дең­гейі­мен қарағанда ауылдан көп­теген жас таланттардың тома­ға­сын сыпырды.

Ол «меннің» емес, көп­тің аза­маты, ақберені еді. Рай­ымбек Сейтметов атын­да­ғы Түр­кістан сазды-драма театры осы мақсатқа қызмет етеріне халық сенеді.

Бақтияр ТАЙЖАН,
«Егемен Қазақстан»

Оңтүстік қазақстан облысы

 

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.01.2019

«Оскар» номинанттары белгілі болды

23.01.2019

Көтеріліп жатқан мәселелер мен олардың шешімі адам капиталын арттыруға жол ашады — сарапшы

23.01.2019

Мамлют ауданына жаңа әкім тағайындалды

23.01.2019

Жетісулық студенттер волонтер болуға бейілді

23.01.2019

Аралас жекпе-жектен ел чемпионаты алғаш рет Алматыда өтеді

23.01.2019

Н.Назарбаев: Жусан операциясы жалғаса береді

23.01.2019

Спорттық гимнастика: Токио олимпиадасына іріктеу турнирі қалай өтеді?

23.01.2019

Дзюдодан Қазақстан құрамасы аралас командалық турнирден іріктеу сынына қатысады

23.01.2019

Шорт-трекші Абзал Әжіғалиев жаттығу кезінде тобығын шығарып алды

23.01.2019

Седнева мен Еркебаева Ресейдегі халықаралық турнирде топ жарды

23.01.2019

Шымкенттің экологиялық жағдайын жақсарту жөнінде меморандум түзілді

23.01.2019

Президент волонтер студенттердің шәкіртақысын өсіруді тапсырды

23.01.2019

Азат Перуашев Қазақ Республикасы атауын қайта енгізуді ұсынды

23.01.2019

Н.Назарбаев: Жас ғалымдарды қолдауға жыл сайын 3 млрд теңге қаржы бөлінсін

23.01.2019

Президент жастардың жұмыссыздық мәселесіне алаңдаушылық білдірді

23.01.2019

Нұрсұлтан Назарбаев: Ата-бабамыздан қалған жерді жөнімен қолдануымыз керек

23.01.2019

Президент жас кәсіпкер бағдарламасын әзірлеуді ұсынды

23.01.2019

Елбасы: Жастардың стартаптарын қолдауға арналған қор құру керек

23.01.2019

Н.Назарбаев: Жұмысшы жастарға жылына 1000 пәтер салынсын

23.01.2019

Еңбек жолыңды өндірістен бастап та көп мақсатқа жетуге болады - Александр Шутов

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

  Bıylǵy qańtarda Qazaqstan óziniń azamattaryn dúnıeniń qaı shetinde bolsa da qorǵaı alatyn irgeli el ekendigin kezekti ret kórsetti. Sırıadaǵy qandy qasapqa soqyr senimniń shyrmaýyndaǵy kúıeýimen birge baryp qalǵan áıelder men jas balalarǵa arnaıy ushaq bólip, alyp keldi. Elbasy N.Nazarbaev óziniń tapsyrmasymen 47 adamnyń, sonyń ishinde 30 balanyń qutqarylǵanyn málimdedi. Qutqarý sharalary «Jýsan» operasıasy» dep atalǵany da jarıa boldy.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу