Эстетика эталоны

Осындайда еске түседі. Өткен ғасырдың тоқсаныншы жылдарының ортасы. Егемендік алдық деп бөркіміз қазандай болғанымен аяғынан енді қаз тұра бастаған Қазақстанның жағдайы аса мәз емес еді. Жоқшылықтың, жетіспеушіліктің, белгісіздіктің салқыны аңғарылып тұрғанда Алматыдағы жайлы жұмысын тастаған Райымбек Сейтметов өзінің туған жері Кентауға оралды. Кентаудың атағы әлемге шыққан бұрынғы өндіріс орындары бірінен соң бірі жабылып жұмыс таппаған, көзі қарайған жұрттың аласұрып жүрген кезі. Күнде ереуіл, күнде митинг. Ызалы айқай-шудан құлақ тұнады.
Егемен Қазақстан
08.08.2017 2546

Осындай кездерде Кентау­да­ғы досын Асанәлі Әшімов із­деп келеді. Жастайынан тай-құ­лынд­ай тебісіп өскен досы, те­атр, кинодағы сыралғы се­рігі кел­ген соң Райымбек кө­кеміздің есі шығып, қазан кө­термек бола­ды. Газ жоқ. Жарық бірде бар, бірде жоқ. Пе­ші құр­ғыр бықсып от ала қой­май­ды. До­сының күйелеш-күйе­­леш күйін көрген Асанәлі кө­ке­міз Алматыға қайт деп үгіт­тегенге ұқсайды.

Түркістанға өз жүрек қалау­ы­мен келген ағамыз кейіннен өз ойын былай білдіріпті.

«Түркістанның бүгіні мен ертеңін ойлағанда көңілімде бір түйткіл тұрды. Түркістанның рухын көтеру үшін, ең әуелі сол жердің рухани игіліктерін жасауымыз қажет. Өзім ұзақ жылдар қызмет еткен өнер саласының биігінен қарасам, Түркістанға театр керек. Еліміз егемендік алды, Түркістан қайта түлейтін болады деп, жастайымнан бауыр басып қалған Алматыны, атақ-абыройына ие болған өнер ордасын тастап, туған жер­ге тартып кетуімнің басты се­бебі де сол болатын. Осында жи­нақ­тал­ған тәжірибемді, азд­ы-көпті өнерімді сонда алып барайын деп шештім. Түркістан қайта түлеп, іргесін кеңітіп жатқанда соның бір шегесі болып қалғым келді». Театр тарланы осылай деп белін бекем буған екен.

Түркістанға театр керектігін ай­тып Елбасыға хат жазады. Талай емен есіктердің та­бал­ды­рығын тоздырады. Ар­ма­ны­на жетті. Түркістанда сазды-драма театры ашылды.

Түркістанға жұмыс сапары­мен көп келеміз. Ағамызбен тонның ішкі бауындай болып кет­тік. Қ.Ясауи атындағы ХҚТУ-дің ректоры, академик Мұрат Жұрыновтың қолдауымен әуелі «Өнер» бөлімін ашып, кейін өнер кафедрасына ұластырды. 1999 жылы алғашқы бітірген түлектері бүгінде Оңтүстік қа­на емес, Қазақстанға белгілі мә­дениет қайраткерлеріне ай­на­лды. Мәселен, ел ауызын­да «Тука» аталып кеткен Нұр­жан Төлендиев, хандар мен ба­тыр­лардың рөлін мақтаулы әр­тіс­терімізден бір мысқал кем ойнамайтын, түр, болмыс пі­шіні де сол образға сәтті ке­ле­тін Марат Оразымбетов, Ер­жан Нұрымбетов, Айдар Нау­рыз­ба­ев, Роза Рымбаева туған іні­сіндей көретін, әнін жоғары ба­ғалайтын Мақсат Айтжанов, Жұл­дызай Дүйсенбі, Ғалымжан Қа­лыбай сияқты талантты шә­кі­рттерінің басын құрап, театр тру­ппасын жасақтады.

Әзербайжан жазушысы Б.Вахапзаденің «Көк түріктер» та­рихи драмасымен театр сах­насының шымылдығы тү­ріл­ді. Сол жылы Елбасы Түр­кіс­танға сапармен келген.

Протокол бойынша он бес ми­нутқа аялдауы керек Мем­ле­кет басшысы қой­ылым­ды ая­ғына дейін тамашалады. Сах­надағы талантты жастардың жар­қылдаған жастық жалыны жібермеді, білем.

Ағадан Елбасының қой­ы­лымды қалай қабыл­дағанын сұ­ра­дық. Спектакльді мақтапты. «Мы­на әртістерді Алматыдан ша­қы­рттыңыз ба?» деп сұрап­ты. Рекең өз шәкірттері екенін айт­қан. Елбасы «онда Түркістан театрының болашағы зор екен» деген баға беріпті.

Біз бұл қойылымды «Көк ті­тіреткен көк түріктер» деп «Егем­енге» жазған едік. Рай­ым­бек аға разы болды. Жи­нақ­қа қосыпты. Бұрынғы Темір­жолшылар клубы жөн­де­ліп, 2001 жылы қаңтарда ашыл­ғанда Әбіш Кекілбаев, Шер­хан Мұртаза, Фариза Оңғар­сы­нова, Асанәлі Әшімов, Сә­бит Оразбаев бастаған ұлт зия­лылары келген. Сонда жас театрға сәт-сапар тілеген Шер­хан ағамыз: «Баяғыда Юлий Це­зарь Римнен кетіп жат­қан­да айтылған деген сөз бар. «Цезарь покидает Рим, чтобы завоеват Рим» деген. Сол айтқандай, Райымбек бір кезде Алматыдан кетуге мәжбүр болды. Алғашында Алматының екi бiрдей театрын басқарған Райымбектiң Түркiстанға кет­кенi бәрiмiзге жұмбақ болды. Сөйтсек, Райымбек текке кет­пепті, Қазақ театр әлеміне жа­ңаша тұрпатты театр құру үшін кетіпті» дегенді айтқан еді

Райымбек Сейтметов те­атр­ы­ның ерекшелігі, өң­кей өрім­дей жастардан құрал­ға­ны­мен қатар өзге тілде де спектакль қоя алатындығында еді.

2000 жылы «Көк Түрік­тер» спектаклімен Түр­кия мем­лекетінің арнайы шақыр­ту­ы­­мен Анкара, Сивас, Кайсери, Қы­рықкәле, Кония, Нидде, Ма­талия, Ерзум, Герсун, Ант­а­лия, Спарта сияқты қала­ла­рында гастрольдік сапарда болып қайтты.

2007 жылы 3 қараша күні Мем­лекеттік және Жастар сый­лық­тарының лауреаты, Қа­зақ­стан мен Қырғызстанның өне­ріне еңбегі сіңген қайраткері Қазақстанның халық әртісі, профессор, «Құрмет» орденінің иегері, Тәуелсіз «Платиналы Тарлан» сыйлығының лауреаты, Еуропаның «Театр өне­рі» номинациясы бойынша бел­гіленген алтын медалінің, «Түр­кі әлеміне еткен еңбегі үшін, өнер әдебиет сыйлығының» ие­гері, Түркістан қаласының саз­ды-драма театрының негі­зін қалаушы, әрі тұңғыш көр­кем­дік жетекшісі Райымбек Но­ғай­байұлы Сейтметов өмірден озды.

Талантты режиссердің жү­ре­гі тоқтағанымен ұлы өн­е­­рі өлген жоқ. Бүгінде «Біз Рай­­ымбек Сейтметовтің шә­кірт­теріміз» дегенді жүрегін мақ­таныш кернеп айтатын жастардың үлкен шоғыры өсіп келеді.

Әдетте, үлкен қалада отыр­ған театрлар облыс, аудан ор­та­лықтарында жұмыс істеп жатқан театрларға шекелей қарамағанымен бағалай бер­мейді. Өнердегі кейбір кәрі тарландардың өкшесін басқан кейінгі толқыннан болашақ көрмей түңіліп айтып, түңіліп жазатындығын сан мәрте көріп жүрміз. Бұл өзімнен кейін «бұл болмаса күл болсын» деген мысықтілеу, жастардың тауанын қайтару, меселін басу ғой.

Ал, Райымбек Сейтметов «өзін ғана жақсы көретін» сол әріптестерінің пікірін жоқ­қа шығарып, үлкен қала дең­гейі­мен қарағанда ауылдан көп­теген жас таланттардың тома­ға­сын сыпырды.

Ол «меннің» емес, көп­тің аза­маты, ақберені еді. Рай­ымбек Сейтметов атын­да­ғы Түр­кістан сазды-драма театры осы мақсатқа қызмет етеріне халық сенеді.

Бақтияр ТАЙЖАН,
«Егемен Қазақстан»

Оңтүстік қазақстан облысы

 

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.08.2018

Атырау облысында құрылыс саласының үздіктеріне құрмет көрсетілді

15.08.2018

Бүгін Шәмші Қалдаяқовтың туған күні

15.08.2018

Құрбан айт мерекесі тамыздың 21-і күні басталады

15.08.2018

Аралды құтқару – әлемді құтқарумен пара-пар

15.08.2018

Эдуард Успенский өмірден озды

15.08.2018

Чемпиондар лигасы: «Астана» «Динамодан» 0:1 есебімен жеңіліс тапты

15.08.2018

Ақтөбе өңірінде егін ору басталды

14.08.2018

Дзюдошы қыздар үш жүлде алуды көздеуде

14.08.2018

Делдалшылар көмір бағасын қолдан жасап отыр

14.08.2018

Астанада «Сергек» камераларының көмегімен 2 мыңға жуық әкімшілік құқық бұзушылық анықталған

14.08.2018

Құқықтық талапты сақтаса шетел телеарналарына шектеу жоқ - Дәурен Абаев

14.08.2018

БҰҰ Бас хатшысы Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияға қол қоюын құптайды

14.08.2018

Қорытынды көрсеткіштер көңілге қонымды

14.08.2018

Қара жолдың қасиеті

14.08.2018

Бұқар жырау Қалқаманұлының 350 жылдығына арналған көрме-байқауы өтті

14.08.2018

Қажымұқан көтерген тас

14.08.2018

Арал аумағында атқарылар шаруа көп

14.08.2018

«Хрущевкалардан» құтылудың тиімді тетігі

14.08.2018

Оқулық шығаруда олқылықтарға жол берілмеуі қажет

14.08.2018

Байзақ батыр кесенесі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Халық санының артуы – елге құт

Халық санының артуы Қазақстан сияқты жер көлемі үлкен, халық саны аз мем­лекеттерге ежелден маңызды мәселе­лердің бірі болып келеді. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу