Еуроодақ елдерінің саммиті

өз іштерінде тарқатуды қажет ететін түйінді мәселелер бар екенін көрсетіп берді. Жуырда Брюссельде Еуроодақ елдерінің саммиті болып, онда ЕО-ға қатысты кейбір өзекті мәселелер талқыланды. Соның ішінде Ұлыбританияның Одақтан шығу үдерістерін пысықтай түсу мәселесі алдыңғы қатарда қаралды.
Егемен Қазақстан
27.06.2017 2691
2

Брексит деп аталып кеткен бұл мәсе­леде ең алдымен Еуроодақта қала­тын елдер мен Ұлыбритания азамат­тары­ның адами құқықтарының бұзылмау жағы қатты ескерілуі керектігі ең бас­ты орында тұруы тиістігін барлық ли­дер­лер де қостады. Британияның премьер-министрі Тереза Мей Ұлы­брита­ния азаматтарының Еуроодақ ел­дерінде қалатындары мен өз елінде тұратындарының құқықтарын қорғау бірдей қарастырылуы керектігін де қадап айтты. Сонымен бірге, ол Ұлы­бри­таниядан үй сатып алып, сонда тұ­рып жатқан ЕО елдері азаматтарын еш­кім де орындарынан қумайтынын жет­кізді. «Үкіметтің бұл туралы арнайы ұсы­ныстары туралы шешім жақында қабы­л­данатын болады», деді ол.

Еске сала кететін болсақ, бұған дейін Еуроодақ кеңесінің төрағасы Дональд Тусктің қатысуымен ЕО-ның 27 елінің өкілдері «Брекситтің негізгі принциптері» деп аталатын Ұлы­бри­танияның Одақтан шығуының не­гізі болатын құжатты бірауыздан қабылдаған еді. Осы қағидаттардың өзі өте тез, 5 минуттың ішінде қабыл­дан­ғандығымен атағы шыққан. Еурокомис­сияның төрағасы Жан-Клод Юнкердің өзі бұл іске таңғалып, мұндай бір­ауыз­дылық ЕО отырыстарында бұрын-соңды болып көрмегендігін айтқан.

Қағидаттар жедел қабылданғанымен, Ұлыбританияның Еуроодақтан кетуі тұрғындар мен бизнес үшін «көптеген түсініксіз жайттар туғызады». «Еуро­одақт­ағы Ұлыбританияның мүшелі­гіне байланысты ортақ құқықты пай­да­ланып, өздерінің өмірлерін жалғас­тырып, бизнестерін жүргізіп келе жат­қан азаматтар болашақта бұл құқық­тан айырылумен бірге, көптеген мүм­кін­дік­терін жоғалтады. Соның ішінде ЕО заң­­ды­лықтарымен қорғалатын биз­нес бол­жалдылық пен сенімділіктен ай­ыры­ла­ды. Бұл тіпті мемлекеттік билік ор­ган­­дары­ның жұмысына да кері әсерін ти­гі­зеді» деген сөздер де жазылған осы құжатта.

Еуроодақ елдері басшыларының кез­десуіне Брексит мәселесін шығара оты­рып, Еуропалық кеңестің прези­денті Дональд Туск Ұлыбритания­ның Еуро­­одақ­тан шығу мәселесі қайта қара­луы мүмкін екенін де назардан тыс қалдырмайтынын жұқалап айтып өтті. «Еуропалық одақ орындалмайтын секілді көрінген армандарды іске асырған еді. Сондықтан кім біледі?..», деді ол кездесуге қатысушыларға екі­ұшты ойдың ұшығын тастап. Сонымен бірге, ол «Менің алғаш­қы әсерім: Бірік­кен корольдіктің бізге тар­тып отырған ұсыныстары біз күткен­де­гі­д­ен төмен. Ол азаматтардың жағдайын тө­мен­­дету тәуекелін тудыратын сияқты», деді.

Осы мәселенің қаралуы барысында Германия канцлері Ангела Меркель Еуроодаққа мүше 27 елдің жарқын бола­шағы Ұлыбританияның одан шығуы­н­ан гөрі маңыздырақ мәселе екенін атап өтіп, өзінің Брекситтен көңі­лі қалғандығын жанамалай болса да біл­діріп өтті. Сөйтіп, қызу талқыланған осы мәселе бойынша тараптар жұмыс­тардың одан әрі жалғастырылуы тура­лы шешім қабылдады. Дегенмен, бұл мәсе­леде әлі де жетілдірілмеген тұстар көп екендігі саммит барысында анық көрінді.

Кездесуде бұдан басқа қорғаныс, сауда, Ресейге қарсы санкциялардың мер­зімін ұзарту және т.б. мәселелер қарал­ды. Қорғаныс мәселесінде Еуро­одақ ел­дерінің басшылары НАТО мен АҚШ-қа үйлестіре отырып, бірлескен қорғанысты нығайту қажеттілігі тура­лы келісті. Кездесу басталмай тұ­рып бір күн бұрын Еуропалық одақ кеңесінде қабылданған қаулыда: «Трансатланттық қатынастар мен ЕО және НАТО арасындағы ынты­мақ­тастық қауіпсіздігіміздің негізгі кілті болып табылады және ол біздің қауіп­­сіз­дігімізге қатер төндіретін кибер­қауіп, гибридтік соғыс және терро­ризм сияқ­ты нәубеттерге қарсы тұруы­мызға мүм­кін­дік береді» делінген. Лидерлер осы құжатты бірауыздан мақұлдады. Соны­мен бірге, олар Еурокомиссияның қор­ға­ныс қорын құру туралы ұсынысын да қолдады.

Ресейге қарсы санкциялардың мерзі­мін ұзарту мәселесі де біршама қызу талқыланды. Италия премьер-ми­нистрі Паоло Джентилонидің «Ресей­ге қарсы санкциялардың мәңгілік болуы мүмкін емес» деген сөздері де әріп­тес­теріне біршама ой салғандай болды. Алайда, кездесу қорытындысы бойын­ша ел басшыларының басым бөлігі санк­циялардың мерзімі ұзартыл­ғаны жөн деп шешіп, ол 2018 жылдың қаңтарына дейін созылатын болды.

Сауда мәселесі талқыланғанда, Еуро­одақ елдерінің Қытай мен АҚШ-тың кейбір өзімшіл әрекеттеріне қарсы тұрып, адал бәсекелестік қағидат­тарын қада­ғалау керектігі көлде­нең тар­тыл­ды. Әсіресе, Қытайдан Еуроай­мақ эконо­микасының стратегия­лық сектор­ларына құйылатын инвести­ция­лар­дың шығу тегін инспекторлық тексерістен өткізу мәселесі талқыланды.

Осы және басқа да мәселелерді қарас­тырған отырыс қорытындысы бойын­ша қарар қабылданды.

Жақсыбай САМРАТ, 
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу