«Ежелгі Отырар» тарихтан сыр шертеді

Көне Отырар маңында су жүйелері тартылып жат­қан. Ерте көктемнің диқан біт­кен­ді әбігерге салаты­ны бар. Арық арналарын қал­пына кел­тіру де көп ең­бек­ті талап ете­ді.

31.03.2017 318

Құл­­­шы­на кі­ріскен істі аз уа­қыт­қа кі­дір­те тұруға тура кел­­ді, оған тосын бір жайт себеп болды. Сол маңайда жүр­ген­­дер бәрі алғашқыда не еке­­­ніне түсінбей таңырқай қа­­­рас­ты. Алдымен аңғарған тра­к­­торшы жігіт бұл құпиясы мол заттың тегін емес еке­нін білген, сосын пі­шіні бө­­лектеу құмыраны ақы­рын ұс­тай бергенде быт-шы­ты шы­­ғып бөлініп кетті. Бө­лін­ген­де де үгітіле сынып шашылды да қалды.

Арық қазып жүргенде кезіккен жұмбақ құмыраның биік­тігі 30-35 сантиметр­дей еді. Бүйіріне иі­ліп жасалған ұстағышы да өзгешелеу болатын. Ол құ­мы­р­аны алғаш кезіктірген кі­­сі доғалдау ернеуіне қарай қол соза бергені сол, үгітіліп бө­­лініп түскені несі? Үгі­тіле сын­ған құмырадан сау ете тө­гілген зат жүгіре жи­нал­ған­дардың көздерін қ­а­рықт­ыр­ды. Іле, тосыннан табылған қа­­зы­на қоймаға археологтар да жетті. Қазба кезінде жай-күйі бірсін-бірсін анықталып ке­ле жатты: одан табылған ке­рамика сынықтары Шығыс Оты­рарда орналасқан, ХІІ-ХІІІ ғасыр құрылыстары то­бына жататын өркениет ор­талықтарымен тығыз бай­ланыста болғанын аң­ғар­тады.

«Ол тұста жұрт арықтың суды обуын қоймаған же­рі­нен бұрып әкетуге мәж­бүр болған еді, – дейді бір ес­­телігінде Өзбекәлі Жә­ні­бе­ков. – Кейіннен ес білген шақ­та сол су обқан жерін та­лай іздеп бардым, таба ал­мадым...». Бала кезінде Оты­рар­­ төбеге жақын қазылған Та­лап­ты арығымен су жі­бер­генде бір қалтарыста арық­тың ұлтаны опырылып тү­сіп, судың жер астына кете бас­­тағанын үлкендерге еріп бар­ған Өзағаң өз көзімен кө­р­генін айтатын еді.

«Ежелгі Отырардың» қат­пар­лы тарихы сурет болып, көз алдыңызда тұрады.

Сапарбай ПАРМАНҚҰЛОВ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

Суретте: Отырардан табылған теңге

Суретті түсірген

Нұрманбет ҚИЗАТҰЛЫ


КОЛУМНИСТЕР

Гүлзейнеп Сәдірқызы,

Ең ауыр күнә

Ана құрсағындағы шара­на­ның 18 күнде жүрегі соғып, 8 апта­да айналасындағы тір­ші­л­ікті се­зе бастайды екен. Ал 12 апта­да саусағын сорып, ба­сын қимылдатады. Міне, сол кеу­де­сі­не жан бітіп, адам кейпіне келген шақалақ өзіне келе жатқан қау­іпті, жасалатын қиянатты сез­генде жиырылып қарсылық көр­сететін көрінеді. Демек, әйел ағ­­засында жүріп жатқан табиғи қа­лыпты күшпен бұзып, баланы жасанды жолмен алдыртып тас­тау әйел үшін құдай алдында күнә, адам алдында қылмыс де­се де болғандай. Өйткені, Ис­лам дінінде кісі өлтіру ең ауыр кү­нә болып есептеледі. Ал ана құр­са­ғындағы кеудесінде жаны бар шарананы кесіп, бөлшектеп алып тастау ауыр күнәға жатпай ма?..

Самат МҰСА, «Егемен Қазақстан»

Ұлттарды ұйыстырудың ұтымды үлгісі

1995 жылғы 1 наурызда Мемле­кет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясын құру туралы Жарлыққа қол қойды. Сөйтіп, Президент жанынан басты міндеті мемлекет пен азаматтық қоғам институттары арасындағы әріптестік негізінде этностар мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету, тиімді этносаралық іс-қимыл жүргізу, біртұтас саяси, құқықтық, мәдени орта қалыптастыру болып белгіленген жаңа консультативті-кеңесші орган құрылды.

Айбын ШАҒАЛАҚ, "Егемен Қазақстан"

​Елбасы һәм елдік жобалар

Ғасырға бергісіз осы 25 жылдың ішінде біз санамыздағы «сарысулардан» арылып, еңсемізді тіктедік, елдігіміздің іргесін бекіттік. Отарлық саясат құрдымға жібергісі келген ұлттық құндылықтарымызбен қау­ыштық. Дініміз бен діліміз қайта жаң­ғырды. Тағдыр жазуымен түрлі кезеңдерде киелі Қазақ жеріне келіп тұрақтаған ұлыстардың ынтымақ-бір­лігі нығайып, біртұтас халық ретінде қалыптасуға бет алды. Оның бүгінгі айқын көрінісі – Елбасының Мәңгілік Ел идеясының Қазақстан қоғамы тарапынан дұрыс қабылдануы және осы мұрат жолында ұйыса бастауы.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

​Тарих кені – туған жер

«Қазағымның көп тарихы Көк­шеде, қаланып тұр Оқжетпестей текшеге»... Осыдан біраз жылдар бұ­рынғы бір өлеңімізде осылай деп­піз. Шын мәнінде де Көкшетау халқымыздың кенен тарихы қат­пар­ланған қасиетті жерлерінің қа­тарынан ойып тұрып орын алатынына сөз бар ма?

Алдан СМАЙЫЛ, жазушы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты

​Ұлтты танып болдық па?

Өткен 25 жылдың ішінде дамыған елдердің үлгісінде технологиялық трансфертті жүзеге асырдық. Алыс-жақын мемлекеттермен экономикалық қарым-қатынастарды реттедік. Осы үдерістерді қорытындылаған ғылыми орталықтар Қазақстанда экономиканы нарыққа көшіру үрдісі аяқталды деп отыр. Яғни, ендігі кезекте әлеуметтік-рухани, адами-шығармашылық мұрат­тарды сол экономика арқылы баянды етуді шұғыл қолға алу керек.

Пікірлер(0)

Пікір қосу