«Ежелгі Отырар» тарихтан сыр шертеді

Көне Отырар маңында су жүйелері тартылып жат­қан. Ерте көктемнің диқан біт­кен­ді әбігерге салаты­ны бар. Арық арналарын қал­пына кел­тіру де көп ең­бек­ті талап ете­ді.

Егемен Қазақстан
31.03.2017 564

Құл­­­шы­на кі­ріскен істі аз уа­қыт­қа кі­дір­те тұруға тура кел­­ді, оған тосын бір жайт себеп болды. Сол маңайда жүр­ген­­дер бәрі алғашқыда не еке­­­ніне түсінбей таңырқай қа­­­рас­ты. Алдымен аңғарған тра­к­­торшы жігіт бұл құпиясы мол заттың тегін емес еке­нін білген, сосын пі­шіні бө­­лектеу құмыраны ақы­рын ұс­тай бергенде быт-шы­ты шы­­ғып бөлініп кетті. Бө­лін­ген­де де үгітіле сынып шашылды да қалды.

Арық қазып жүргенде кезіккен жұмбақ құмыраның биік­тігі 30-35 сантиметр­дей еді. Бүйіріне иі­ліп жасалған ұстағышы да өзгешелеу болатын. Ол құ­мы­р­аны алғаш кезіктірген кі­­сі доғалдау ернеуіне қарай қол соза бергені сол, үгітіліп бө­­лініп түскені несі? Үгі­тіле сын­ған құмырадан сау ете тө­гілген зат жүгіре жи­нал­ған­дардың көздерін қ­а­рықт­ыр­ды. Іле, тосыннан табылған қа­­зы­на қоймаға археологтар да жетті. Қазба кезінде жай-күйі бірсін-бірсін анықталып ке­ле жатты: одан табылған ке­рамика сынықтары Шығыс Оты­рарда орналасқан, ХІІ-ХІІІ ғасыр құрылыстары то­бына жататын өркениет ор­талықтарымен тығыз бай­ланыста болғанын аң­ғар­тады.

«Ол тұста жұрт арықтың суды обуын қоймаған же­рі­нен бұрып әкетуге мәж­бүр болған еді, – дейді бір ес­­телігінде Өзбекәлі Жә­ні­бе­ков. – Кейіннен ес білген шақ­та сол су обқан жерін та­лай іздеп бардым, таба ал­мадым...». Бала кезінде Оты­рар­­ төбеге жақын қазылған Та­лап­ты арығымен су жі­бер­генде бір қалтарыста арық­тың ұлтаны опырылып тү­сіп, судың жер астына кете бас­­тағанын үлкендерге еріп бар­ған Өзағаң өз көзімен кө­р­генін айтатын еді.

«Ежелгі Отырардың» қат­пар­лы тарихы сурет болып, көз алдыңызда тұрады.

Сапарбай ПАРМАНҚҰЛОВ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

Суретте: Отырардан табылған теңге

Суретті түсірген

Нұрманбет ҚИЗАТҰЛЫ


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

28.05.2017

Қытайда және Түркияда жер сілкінді

28.05.2017

Қостанайда «Қоғамдық омбудсмен» жұмысын бастады

27.05.2017

Боксшы Фируза Шәріпова кезекті жеңісіне қол жеткізді

27.05.2017

Гарри Поттер жайлы кітаптар қазақ тіліне аударылуы мүмкін

27.05.2017

Қанат Исламның келесі қарсыласы кім болуы мүмкін?

27.05.2017

Дзюдошы Максим Раков Азия чемпионы атанды

27.05.2017

ШҚО денсаулық сақтау басқармасына жаңа басшы тағайындалды

27.05.2017

Назарбаев университетінің алғашқы докторларына дипломды Елбасы тапсырды

27.05.2017

Елбасы мемлекет қайраткері Мырзатай Жолдасбековті мерейтойымен құттықтады

27.05.2017

Өскемендік азамат Астанаға жаяу аттанып кетті

27.05.2017

Қарағандыда қызмет барысында қаза болған жандарға арналған мемориалдық тақта орнатылды

27.05.2017

ОҚО-да «Қазақстанның үздік тауары» байқауының жеңімпаздары анықталды

27.05.2017

Елбасы: «Болашақ» қаржысын Назарбаев университетіне бағыттау керек

27.05.2017

Мемлекет басшысы Назарбаев университетінің түлектерін құттықтады

27.05.2017

Ақтөбеде тасқын судан зардап шеккендерге мешіт қызметкерлері көмек көрсетті

27.05.2017

Шәкәрім қажы суреттерінің тарихы

27.05.2017

Биыл  Ленгер қаласында 480 пәтер пайдалауға берілмек

27.05.2017

Қанат Ислам: Бапкерім 12 раунд жекпе-жекке тапсырма берді 

27.05.2017

СҚО-да «Мерейлі отбасы» конкурсының жеңімпаздары анықталды

27.05.2017

Солтүстік Қазақстанда 60,5 мың бала жазғы лагерьде демалады

КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Ер мен Жер

Қазақтың әзелден ардақ тұтып қастерлейтін қасиетті ата құн­ды­лық­тарының арасында Ер мен Жердің ала­тын орны ерекше. Ер қашанда туып-өскен жеріне тартып туады. Осы бір жайды «Тау баласы тауға қа­рап өседі» деп жырлаған тұма жырлы Тұманбай Молдағалиевтай ақын аға­мыз да кезінде жақсы аңдатқан еді. Се­бебі, ер жерге кіндігімен байланады, ту­ған жерінің барша қадір-қасиетін тұ­ла бойына сіңіріп, көкірегіне құй­ып, соған бүкіл жан-жүрегімен із­гі­лік қайнарына бас қойғандай сусын­дап өседі. Осылайша туған жер ал­дын­да­ғы перзенттік парыз жүгі сал­мақ­та­на бермек, туған жерге деген пер­зент­тік ыстық ілтипат пен махаббат тұр­паттанып толағайлана түспек.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Басты құндылық – рухани тазалық

«Өмір сүру үшін өзгере білу керек», деді Президент Нұрсұлтан Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында. Заман талабына сай лайықты өмір сүру үшін қазіргі уақыттағы жаңғырудың да негізгі мақсаты – осы.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Қазақ киносы неге дәстүрді ұлықтай алмайды?

Бір жылдары Қазақстанның мә­дениет күндері аясында Үндістанға сапарлап бардық. Көнеден көнермей жеткен мәдениеті, өнердің қай түрінен де әлемдік өркениетке қосар қомақты үлесі бар, бай тарихты, жер жүзіндегі жәдігерлер бесігінің бірі Үндістанға табан тірегенде таңданарлық қай­шылыққа тап болғанбыз. Сенің санаңда қалып­тасқан бай мәдениет, өр­кениет, ежелгі дәстүріне сызат түс­пеген ғажайып әлемге кереғар тір­шілік – қағаз жәшіктерден үй жасап, көшеде туып, көшеде тұрып жатқан халық менмұндалап алдымыз­дан шыққан. Тілім өкше ересек, кір қожалақ бала, қол жайған қайыр­шыдан аяқ алып жүре алмайсыз.

Әйіп ЫСҚАҚОВ, биология ғылымдарының докторы, профессор

Біліктілік – ауыл дамуының алғышарты

Мал шаруашылығы ата кәсібі­міз ғана емес, еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ете­тін маңызды салалардың бірі сана­ла­ды. Мал басының басым бөлігі, яғни 80 пайыздан астамы қосал­қы шаруашылықтарда шоғыр­ланған­дықтан, Елбасы тапсыр­масымен оларды кооперативтерге бірікті­ріп, оңтайландыру шаралары­ның қолға алына бастауы өте құптарлық.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ұрпақ тағдырымен ойнаған оңбайды

Ұлттың ұлылығы ұрпағынан көрі­неді. Бұл – әлімсақтан белгілі нәрсе. Ал сол ұрпақ тағдырына былық араласса, ар былғанады. Содан да шығар, ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының «Ба­ланы ұлша тәрбиелесең – ұл бол­мақ­шы. Құлша тәрбиелесең – құл бол­мақ­шы», деп өсиет қалдырып кеткені. Біз осы өсиетті орындай алдық па, әлде бәрін заманға теліп, теріс басқан аяғымызды, дүниенің құлы болуға ұм­тылған ниетімізді түзеуге мұршамыз жет­пей жүр ме? Бұл санамыздағы ақау­дан, ұлтты ұлт ететін мәдени-ге­не­тикалық кодымыздың әлсіздігінен, тіп­ті мүлде кеміп кеткенінен болып отыр ма?

Пікірлер(0)

Пікір қосу