Фийон – президенттіктен басты үміткер

Егемен Қазақстан
03.12.2016 131
ubir-1Францияда келесі жылы сәуір-мамыр айларында өтетін президенттік сайлаудың басты оқиғасы бүгіндері жүзеге асқандай болып отыр. Елдегі жетекші саяси партиялардың бірі – «Республикашылар» партиясы праймериз сайлау­ында өз үміткерін анықтады. Оңшыл центристер атынан тартысқа бұрынғы премьер-министр Франсуа Фийон түсетін болды. Қазір жетекші саяси сарапшылар ғана емес, француз қауымы да негізінен сол Франсуа Фийонды бірден-бір басты үміткер ғана емес, күмәнсіз президенттей қабылдап отыр. Оның мынадай мәні бар. Қазіргі биліктегі Франсуа Олланд та, оның социалистік партиясы да қатты сынға ұшырап, жеңіске үміт етпейтінін мойындағандай жағдайда. Әсіреұлтшыл «Халық майданы» партиясы мен оның көсемі Марин Ле Пеннің біршама жақтаушыларын көбейткенімен, оған қарсы күресте консерваторлар мен социалистер бірігіп кетіп, әсіреұлтшылдарға жол бермейтіні айдан анық. Сонда Елисей сарайына Фийонның жолы ашылып тұр, дейді сарапшылар. Жалпы, «болжам айту жосықсыз әрекет» деген бар. Әсіресе, бұл соңғы кезде шындыққа айналып бара жатқандай. Ұлыбританиядағы референдумда елдің Еуроодақтан шығуы мақұлданбайды деген болжамды көп адам айтқан. Оған премьер-министр Дэвид Кэмерон да сенген. Соған орай, саяси ұпай да алмақ ойда еді. Ал британдықтар мақұлдап жіберді. Әйтпесе, АҚШ-тағы сайлауда Хиллари Клинтонның жеңісі күмәнсіздей еді. Бірақ Дональд Трамп жеңді. Тіпті, осы Францияда «Республикашылар» партиясының праймериз сайлауында Фийонның жеңісі көп адамның түсіне де кірмеген. Тартысқа түскен үшеу де бұрын билікте болғандар: Николя Саркози – президент, ал Ален Жюппе мен Фийон – бұрынғы үкімет басшылары. Жұрт Жюппе мен Саркозидің бірі жеңеді деген. Фийонға үшінші-төртінші орын берілген. Жалпы, ұлттық ауқымдағы сауалдамада басты үміткер Ален Жюппе саналды. Ал праймеризде Фийон жеңді. Бұл жеңістің сырын сарапшылар Франсуа Фийонның өз бағдарламасын жасауға айрықша мән бергенінен көреді. Ол апталық жұмыс уақытын 35 сағаттан 39 сағатқа өсіруді, зейнеткерлік жас­ты 62-ден 65-ке көтеруді ұсынып қана қоймай, мұның ұлттық мүддеге ғана емес, халықтың жағдайын жақсартуға тиімділігін дәлелдеді. Далиған мемлекеттік аппаратты 500 мың адамға қысқартпақ. Ал Жюппе бұл қысқартуға қарсы болған. Қазіргі заманда мультикультурализм мәселесі айрықша маңызға ие. Бұл Францияға да тән. Бұл елде келімсектер көп. Жюппе бұл мәселеге адамзаттық биіктен қа­рап, бәрінің ерекшеліктері еске­рілсін десе, Фийон басым сайлау­шылардың ұлттық сезімін қозғап, басқалар француздармен ассимиляциялансын дегенді алға тосады. Бұл көпшіліктен қолдау табады. Сарапшылар тағы да бір фак­торға назар аударады. Фийон Ре­сейге, президент Владимир Пу­тин­ге оң көзқараста. Кезінде екеуі әріп­тес болған. Бір мезгілде бірі Францияда, бірі Ресейде үкімет басқарды. Жақсы қарым-қатынаста, сыйластықта болды. Путин оны жақында «өте кісілікті адам», жоға­ры деңгейдегі қайраткер деп мақтап та жіберді. Бұл Фийонның жолын аша ма, жоқ кедергі болып тие ме, бұл жағы белгісіз. Сонда бүкілхалықтық дауыс беруде Фийонның оппоненттері кім болмақ? Әсіреұлтшыл Марин Ле Пен жайында жоғарыда айттық. Социалистер әлі өз үміткерлерін айта алмай жатыр. Президент Олланд жеңіске сенімді болмаған соң, күреске түспесе керек. Үкімет басшысы Мануэль Вальс үнсіз. Бұрын оларда экономика министрі болған Эммануэль Макрон өз қозғалысын ашып, іргесін бөлді. Сарапшылар оны есепке де алып отырған жоқ. Сонда барлық көзір Франсуа Фийонның қолында тұрғандай көрінеді. Бірақ болжам айту жосықсыз әрекет деген тәмсіл ойға орала бе­реді. Партиялық сайлауға 4,2 мил­лион адам қатысса, ертеңгі жалпы сай­лауда 36 млн француз дауыс береді. Олардың көпшілігі Фийонға дауыс береді деп кесіп айту қиын.

Бітім екі жақтың да мүддесін көздеуге тиіс

ubir-2Соңғы біраз уақыттан бері сөз болып келе жатқан Колумбия билігі мен елдегі қарулы көтерілісшілер арасындағы бітімге қол жететін түрі бар. Ел президенті Хуан Мануэль Сантос пен Колумбия революциялық қарулы күштерінің (КРҚК) жетекшісі Родриго Лондоньо Эчеверри келісімнің жаңа нұсқасына қол қойды. Жарты ғасырдан аса уақыт билікке қарсы қарулы әрекет жасап келе жатқан ұйыммен бітімге келу жөніндегі Колумбия президенті Хуан Сантостың бастамасын әлем жұртшылығы қызу қолдап, назарда ұстады. Тіпті оған сол үшін биылғы Бейбітшілік жөніндегі Нобель сыйлығы да берілгені бар. Бірақ біршама кедергіге ұшырап, сол бітім жүзеге аспай қалған. Сонда біраз жұрт сол сыйлық орынсыз берілді-ау деген ойға да келген сыңайлы еді. Келісімнің алғашқы нұсқасына биылғы 26 қыркүйекте қол қо­йыл­ды. Оның рәсіміне Латын Аме­рикасындағы 15 елдің басшылары, тіпті БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун қ­а­тысқан. Бірақ 2 қазанда өткен рефе­рендумда бітім қолдау таппады. Дау­ыс бергендердің 50,21 пайыз­ы қарсы болды. Қарсыластардың уәжі – жарты ғасырдай уақытқа созылған қарулы қақтығыстан 200 мыңнан астам адам қаза тапса, соған көтерілісшілер жауапты, олар жазалануы керек, дейді. Дегенмен, халықаралық ұйым­дар, көптеген мемлекет басшылары, колумбиялықтардың өздері де президент Сантостың бастамасын құптағаны анық. Қантөгісті қақтығыс қалайда тоқтауға тиіс, бұл жерде екі жақ­тың да мүддесі ескерілуі тиіс деген ұстанымға жүгінген ел басшысы бітімге жету күресін тоқтатпады. Бітім үшін келіссөз қайта жал­ғасты. Әрине, қарсыластардың пікірлері ескерілгені анық. 50 пункт­ке өзгерістер енгізілді. Ең бас­тысы – қаруға сүйенген ұйым бейбіт жолды ұстанатын сая­си күш­ке айналатын болды. Ке­лісім бо­йынша КРҚК-нің 6 мың сарбазы таратылып, қарулары тәр­кіленеді. Оның есесіне, осынау бұрын радикалдық бағыт ұстаған, енді бейбіт саяси күшке айналған ұйым­ның басшылары мемлекеттік қыз­меттерге сайлана алатын болды, оларға Конгрестен (парламент) 10 орын берілмек. Жоғарыда айтқандай, қара­шаның соңғы күндері бітімнің жаңа нұсқасына екі жақтың жетекшілері қол қойды. Бірінші нұсқаға қол қою үлкен салтанатпен өтіп, оған басқа елдердің басшылары қатысқанымен, ол кейін референдумда бекімей қалып, айтарлықтай ыңғайсыздық туған. Бұл жолы да солай болып жүрмей ме деген күдікке келсек, енді оны референдум емес, парламент бекітеді. Ал онда президент Сантостың жақтастары көпшілік. Оған қоса, басқа ағымдағы депутаттар ішінде де бұл бітімді жақтайтындар баршылық. Демек, осынау басқа жерлердегі қақ­тығыс­тарды тоқтатуға да өнеге болғандай маңызды құжаттың жолы ашылатынына сенім мол. Мамадияр ЖАҚЫП, журналист
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.10.2018

Тіл меңгерудің өзекті мәселелері талқыланды

21.10.2018

Ұлттық құндылықтардың иесі – жастар

21.10.2018

«Қазпоштаның» 25 жылдығына орай «Жазылушылар күні» ұйымдастырылды

21.10.2018

Қостанайда есірткі сатушылардың көшедегі жарнамасы өшірілді

21.10.2018

Қостанайда «102» операторлары үшін еліміздегі тұңғыш скрипт жасалады

21.10.2018

Қостанайда Абай Әмірхановты еске алуға арналған фестиваль өтті

21.10.2018

Алматыда үйінен шығып кеткен журналист келіншектің мәйіті табылды

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда республикалық ақпараттық-насихат тобы Жолдау талаптарын түсіндірді

21.10.2018

Дәрігер телефонмен кеңес береді

21.10.2018

Мәдениет министрі жолдау бағыттарын түсіндірді

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда дене шынықтыру-сауықтыру кешені ашылды

21.10.2018

Астанада Солтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылық жәрмеңкесі өтті

21.10.2018

Қорабай Есеновтің «Мәңгілік шырақ» атты мерейтойлық концерті өтті

21.10.2018

Туризмді дамыту жайы халықаралық форумда талқыланды

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда қазақ күресінен Батыр Баян атындағы республикалық турнир өтті

21.10.2018

Музейге қатысты мәселе талқыланды

21.10.2018

Қостанайда Қайнекей Жармағамбетовтың 100 жылдығы аталып өтті

21.10.2018

Астанада халықаралық ақындар айтысы өтіп жатыр

21.10.2018

«БӨРІЛІ МЕНІҢ БАЙРАҒЫМ...»

21.10.2018

Ұлттық палатада туризмді дамыту бағдарламасы таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу