Франция сайлау қарсаңында

Әлемдегі ең ықпалды мем­ле­кет­тердің бірі, Еуропалық одақтың бел­ді мү­шесі Францияда алдағы 23 сәуірде пре­зиденттік сайлау өтеді. Елдегі бұл сая­си науқан өз мәресіне жақындаған сай­ын үміткерлер арасындағы бә­се­ке де қыза түсті. Әзірге, пре­зи­дент­тіктен үміткерлер – Марин Ле Пен мен Эммануэль Макронның өз­ге әріптестеріне қарағанда бәсі жо­ға­рырақ болып тұр.

Алдағы уақытта Францияның тіз­гі­нін кім ұстауы мүмкін? Бұл мәселе қа­зақ­стандықтарды да белгілі бір деңгейде қыз­ықтыратыны сөзсіз. Өйткені, Франция − Қазақстанның сенімді серіктесі. Екі ел ара­сындағы түрлі салалар бойынша ын­тымақтастық өз деңгейінде жолға қой­ылған. Әсіресе, екіжақты сауда-эко­но­ми­калық байланыстардың жөні бөлек. Нақ­тылай айтсақ, Франция Қазақстанның сауда әріптестері арасындағы алғашқы бес­тіктің ішінде. Міне, бұл жайт Францияны алдағы бес жылда кім басқаратыны біз үшін маңызды екенін көрсетеді.

Бастапқыда Францияда пре­зи­дент­тіктен үміткер ретінде 50-ге жу­ық тұлға тір­келген болатын. Бүгінде олардың ара­сы­нан аттөбеліндей аз ғана топ суырылып шығып, өзара бақталасып, саяси науқанды қыздырып отыр. Олар: «Ұлттық майдан» партиясының жетекшісі Марин Ле Пен, бұрынғы экономика министрі Эммануэль Макрон, экс-премьер-министр, республикашыл Франсуа Фийон, Социалистік партия өкілі Бенуа Амон және «Бас имейтін Франция» қозғалысының басшысы Жан-Люк Меланшон.

Алғашқыда сарапшылардың басым бөлігі президенттік сайлаудың екін­ші турына Франсуа Фийон мен Ма­рин Ле Пен өтеді, нәтижесінде 70 пай­ыз­ға жу­ық көрсеткішпен Франсуа Фий­он же­ңіске жетеді деген болжам айт­қан. Бі­рақ, науқан барысында Фра­нсуа Фи­йонға қарағанда Эммануэль Мак­рон­ның салмағы арта түсіп, әлгі болжам өзінің маңызын жоғалтып алғандай.

Саяси науқан барысында жүргізілген әлеуметтік сұрау салу нәтижелері басты тартыс Эммануэль Макрон мен Марин Ле Пен арасында өтетінін меңзейтіндей. Өйт­кені, наурыз айының соңғы аптасы мен бүгінге дейінгі аралықтағы әлеуметтік сауалдамалар нәтижелері аталған екеудің көш бастап келе жатқанын көрсетіп тұр. Мәселен, биылғы 25 наурыздағы сауалдама бойынша бірінші орынға Эммануэль Макрон (26%), екінші орынға Марин Ле Пен (25%), үшінші орынға Франсуа Фийон (17%), төртінші орынға Жан-Люк Меланшон (14%), бесінші орынға Бенуа Амон (11,5%) жайғасқан болатын. Бұл жерде көңіл аударар жайт, дәл осы көрсеткіш бүгінге дейін бәлендей өзгере қойған жоқ – Эммануэль Макрон (24%), Марин Ле Пен (23%), Франсуа Фийон (19,5%), Жан-Люк Меланшон (18%) және Бенуа Амон (8%) бұған дейінгі орындарын сақтап тұр. Демек, бұл көрсеткіштер басты саяси сайыс кімдердің арасында өтетінін айғақтайтындай.

Соңғы күндері Франция мазасыз күндерді басынан кешіруде. Дәлірегі, президенттіктен үміткер тұлғаларға қарсы шерулер ұйымдастырылуда. Мұндай жа­ғымсыз көріністердің орын алуына пре­з­идентке кандидаттардың ашық әрі ба­тыл жеткізген кейбір мәлімдемелері се­­беп бол­ды. Әсіресе, «Ұлттық майдан» пар­тиясының жетекшісі Марин Ле Пен­нің сөздері талайларды әрі-сәрі күй­ге түсірді.

Тарата айтар болсақ, жақында Па­риж­де жұртшылық алдында сөз сөй­ле­ген Марин Ле Пен елдің шекарасын ше­гендеуге уәде берді. Ал Франция ше­ка­расының шегенделуі елді бүгінгі ба­ғытынан бас тартуға итермелейтіні сөз­сіз. Елге ағылған босқындар нөпірін азай­тып, еуроинтеграцияға қарсы сая­сат ұстанатын «Ұлттық майдан» партия­сы­ның жетекшісі билікке келсе, жергілікті тұр­ғындар мен босқындардың құқығы шек­телуі мүмкін, деп дабыл қағып жат­қан­д­ардың қатары қалың. Соңғы күндері Па­рижде орын алған шеруді тап осы топ­тағылар ұйымдастырды. Ереуіл ә дегенде бейбіт түрде басталған еді. Бі­рақ, жиылған жұртшылық тәртіп сақ­шы­­ларына пиротехникалық заттар мен от тұтанатын бөтелкелер лақтырған, со­ның салдарынан полицейлер лажсыздан көзден жас ағызатын газ қолданған.

Жалпы, Франция билігі Марин Ле Пеннің президенттік сайлауда жеңіске жетуін құптап отырған жоқ. Өйткені, оның сайлауалды бағдарламасы бүгінгі Францияның даму бағытына кереғар келеді. Марин Ле Пен Францияға Еуро­одақ­тан шығу қажеттігін, елдің өз валютасы болғаны жөн екенін айтуда. Сон­дай-ақ, ол Ресеймен оңтайлы қа­рым-қатынас ор­натуды жақтайды. Ал бұл пікірлердің Франция билігіне ұнай қой­масы анық.

Қазіргі таңда ұлтшылдар лидерінің рейтингі жоғары. Сарапшылардың пікіріне қарағанда, олар соңғы 30 жылдан бері мұндай жетістікке маңайлай алмаған. Демек, бұл жағдай француз ұл­тына тікелей қатысты мәселелердің қор­да­ланып қалғанын, олардың оңтайлы ше­шілуін қалайтындар қатарының мол еке­нін білдіреді.

Сонымен, 23 сәуір күні Францияда пре­з­иденттік сайлау өтеді. Егер сол күні кан­дидаттардың ешқайсысы 50 пайыздан артық дауыс жинай алмаса, 7 мамырға сайлаудың екінші кезеңі жоспарланған.


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.05.2017

Премьер ТМД елдері үкімет басшылары кеңесінің отырысына қатысты

26.05.2017

Мадрид конференциясы Астана процесі нәтижелерін жоғары бағалады - СІМ

26.05.2017

«Ұлы дала» II форумы аясында шетелдік ғалымдар құнды ойларымен бөлісті

26.05.2017

Солтүстік Қазақстанда әкім әкесіне заңсыз субсидия алып берген

26.05.2017

Алтай Көлгінов: Біз биыл «Алаш» музейін ашамыз

26.05.2017

Түркі тілінің халықаралық мәртебесі туралы мәселе қозғалды

26.05.2017

Ұлытауды ұлықтау жұмыстары басталды – Ерлан Қошанов

26.05.2017

Жандос Асанов: Түркі тілдерін зерттеу – ТүркПА-ның назарындағы мәселе

26.05.2017

Жансейіт Түймебаев: Елдік мүддедегі есебіміз түгенделе түсуде

26.05.2017

Манзур Хусейн Сумро: «Біз өз құндылықтарымыздан ажырамауымыз керек»

26.05.2017

Дархан Қыдырәлі Моңғолия ғылым академиясының құрметті докторы атанды

26.05.2017

Оңтүстік Қазақстанда қамыс плитасын шығаратын зауыт ашылады

26.05.2017

Қордайда Сағадат Нұрмағамбетовке арналған ескерткіш ашылды

26.05.2017

Елбасы бастамасын ел қолдады - Нұрлан Ноғаев

26.05.2017

Рухани жаңғыру – тарихты қайта тануға жетелейді

26.05.2017

Астанада «Мұңмен алысқан адам» атты пьеса сахналанды

26.05.2017

Сергей Саламацкий: «Успен ауданының түлектеріне ҰБТ-ға қатысу маңызды емес»

26.05.2017

«ONTUSTIK өнімдері-2017» көрме-жәрмеңкесі өтуде

26.05.2017

Солтүстік Қазақстан имамы Рамазан айындағы сауапты іс-шараларды айтты

26.05.2017

Жансай Смағұлов – Азия чемпионатының қола жүлдегері

КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Ер мен Жер

Қазақтың әзелден ардақ тұтып қастерлейтін қасиетті ата құн­ды­лық­тарының арасында Ер мен Жердің ала­тын орны ерекше. Ер қашанда туып-өскен жеріне тартып туады. Осы бір жайды «Тау баласы тауға қа­рап өседі» деп жырлаған тұма жырлы Тұманбай Молдағалиевтай ақын аға­мыз да кезінде жақсы аңдатқан еді. Се­бебі, ер жерге кіндігімен байланады, ту­ған жерінің барша қадір-қасиетін тұ­ла бойына сіңіріп, көкірегіне құй­ып, соған бүкіл жан-жүрегімен із­гі­лік қайнарына бас қойғандай сусын­дап өседі. Осылайша туған жер ал­дын­да­ғы перзенттік парыз жүгі сал­мақ­та­на бермек, туған жерге деген пер­зент­тік ыстық ілтипат пен махаббат тұр­паттанып толағайлана түспек.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Басты құндылық – рухани тазалық

«Өмір сүру үшін өзгере білу керек», деді Президент Нұрсұлтан Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында. Заман талабына сай лайықты өмір сүру үшін қазіргі уақыттағы жаңғырудың да негізгі мақсаты – осы.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Қазақ киносы неге дәстүрді ұлықтай алмайды?

Бір жылдары Қазақстанның мә­дениет күндері аясында Үндістанға сапарлап бардық. Көнеден көнермей жеткен мәдениеті, өнердің қай түрінен де әлемдік өркениетке қосар қомақты үлесі бар, бай тарихты, жер жүзіндегі жәдігерлер бесігінің бірі Үндістанға табан тірегенде таңданарлық қай­шылыққа тап болғанбыз. Сенің санаңда қалып­тасқан бай мәдениет, өр­кениет, ежелгі дәстүріне сызат түс­пеген ғажайып әлемге кереғар тір­шілік – қағаз жәшіктерден үй жасап, көшеде туып, көшеде тұрып жатқан халық менмұндалап алдымыз­дан шыққан. Тілім өкше ересек, кір қожалақ бала, қол жайған қайыр­шыдан аяқ алып жүре алмайсыз.

Әйіп ЫСҚАҚОВ, биология ғылымдарының докторы, профессор

Біліктілік – ауыл дамуының алғышарты

Мал шаруашылығы ата кәсібі­міз ғана емес, еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ете­тін маңызды салалардың бірі сана­ла­ды. Мал басының басым бөлігі, яғни 80 пайыздан астамы қосал­қы шаруашылықтарда шоғыр­ланған­дықтан, Елбасы тапсыр­масымен оларды кооперативтерге бірікті­ріп, оңтайландыру шаралары­ның қолға алына бастауы өте құптарлық.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ұрпақ тағдырымен ойнаған оңбайды

Ұлттың ұлылығы ұрпағынан көрі­неді. Бұл – әлімсақтан белгілі нәрсе. Ал сол ұрпақ тағдырына былық араласса, ар былғанады. Содан да шығар, ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының «Ба­ланы ұлша тәрбиелесең – ұл бол­мақ­шы. Құлша тәрбиелесең – құл бол­мақ­шы», деп өсиет қалдырып кеткені. Біз осы өсиетті орындай алдық па, әлде бәрін заманға теліп, теріс басқан аяғымызды, дүниенің құлы болуға ұм­тылған ниетімізді түзеуге мұршамыз жет­пей жүр ме? Бұл санамыздағы ақау­дан, ұлтты ұлт ететін мәдени-ге­не­тикалық кодымыздың әлсіздігінен, тіп­ті мүлде кеміп кеткенінен болып отыр ма?

Пікірлер(0)

Пікір қосу