Иран өнерінің көрмесі

Көктемгі күн мен түннің теңелген уақытын тойлау дәстүрі түркітілдес Шығыс халықтары арасында ертеден, ислам діні қабылданғанға дейінгі кезеңнен бастау алғаны белгілі.
Егемен Қазақстан
23.03.2017 2408
2

Шуақты көктем мерекесі – Наурыз мейрамы түркі халықтарының көпшілігі үшін тіршіліктің бастауы, табиғаттың жаңаруы, мейірімнің, махаббаттың, молшылықтың және бауырмалдықтың нышаны.  


Қазақстан Республикасы Мемлекеттік орталық музейі мен Иран Ислам Республикасының Ал­маты қаласындағы Бас кон­сул­­дығы жанындағы мәдени өкіл­­дігі Наурыз мейрамына орай «Наурыз нақыштары» ат­ты фес­тиваль өткізді. Қазақ жә­не парсы халықтарының ара­сын­­дағы терең тамырлы қарым-қаты­нас­тың бүгінгі көрінісі ретін­де өткен бұл фестиваль баян­ды дос­тықтың, мәдени дәс­түр­лер ортақ­тастығының белгісіндей.

Фестиваль аясында ашылған көрмеде Иранның дәстүрлі мәде­­ниетімен және өнерімен толы­­ғырақ танысуға мүмкіндік бере­тін, бүгінде сирек кездесетін көне бұйымдар, мәселен, кемпір­қосақша құбылып, түрлі амал-тәсілде жасалған миниатюра, ша­ғын мүсін, көркемсурет, бедер­лі металл, құты, құмыра, табақ, қобдиша, тұғыр сынды боя­­ма қыш туындылары байыр­ғы қолөнерші, суретші, калли­гра­­фис­тердің биік талғамы мен шеберлік деңгейін аңғартқандай.

Фирдоуси, Хайям, Саади және Хафиз туып-өскен, әлем­дегі ең көне өркениеттің бірі санала­тын Иран елі десе, көз алдымызға парсы елінің салта­натты сәулет өнері, мешіттердің күн түстес күмбездері, көздің жауын алар оюлары мен нақыш­тары, әсем ыдыс-аяғы мен үй жарағы, көне сарайлары мен сурет өне­рі, ал­уан түрлі қолөнері келе­тіні рас. Расымен де, бұл көрме­де Иран қол­өнерінің талант­ты өнер­паз­дарының, сурет­ші­лері­нің, мүсіншілерінің, көр­кем жазу және ағаш өнері шебер­лерінің озық туындылары көрермен назарына ұсынылды.

Көрменің ашылу салтанаты­на қатысып, сөз сөйлеген Алма­ты қаласындағы Иран Ислам Рес­публикасының Бас консул­дығы жанындағы мәдени өкілдік басшысы Сейд Джавад Джалали Киясари мырза «Хафт син» – Наурыз мейрамында ирандық­тар безендіретін адалдық пен ақи­­қаттың дастарқаны. «Хафт син» дастарқаны толық өмір­дің нышаны. «Хафт син» дастар­қаны парсы тілінде «син» әрпі­нен басталатын жеті нышан­ды білдіреді. «Хафт син» дастар­қаны наурыздан кейін 13 күн жа­йылып, соңғы күнінде (нау­рыз айының 13 күні) суға жібе­ріледі», деп парсылық ұлттық дас­тар­қан жайынан мағлұмат беріп өтті.

Қазақстандық мәде­­ниет­­тану­шы ғалымдар, өнер­тану­шылар, ұстаздар мен сту­денттер қатыс­қан фес­тиваль барысында, сон­дай-ақ, балаларға арналған «Ар­мы­­сың, Әз-Наурыз!», «Әжем­нің сан­дығындағы заттар­дың тари­хы», «Ертегі әлеміне сая­хат» тақырыбында интерактивті сабақ­тар, музейдің экспозиция зал­дары бойынша экскурсия өткізілді, қалалық баспалар­дан шыққан түрлі әдебиеттер көрмесі, Алматы сән және дизайн колледжі мен «Сымбат» сән академиясының технология және дизайн колледжі студенттері дайындаған қазақ ұлттық киі­мінің дефиле-көрсетілімі ұсы­нылды, республика халық әртіс­терінің, этнографиялық ан­самбльдің, музыкалық ұжым­дардың қатысуымен концерт ұйымдастырылды.

Бір айта кетерлігі, музей қыз­­­меткерлері де Оқушылар сара­йы, Республикалық спорт кол­леджі, «Халықтық және ұлт­­тық спорт түрлері мен бұқара­лық дене шынықтыру-сауық­тыру клубы» ЖШС қыз­мет­кер­лерімен бірлесіп асық иіру, тоғызқұмалақ, қазақша күрес, арқан тарту сияқ­ты дәстүрлі ұлттық спорт ойын­дарынан шеберлік-сыныптар өткізді.

Фестиваль барысында дәс­түр­лі қазақ мәдениетіне сай, мерекенің ең кішкентай қонақ­тары – тәй-тәй басқан балақай­лардың алғашқы қадамы сәтті, ғұмыры ұзақ, болашағы жар­қын болсын деген ниетпен «Тұсау­кесер», «Бесікке салу» жорал­ғы­лары атқарылды. «Тұсаукесер» жо­ралғысын Халық әртісі Нұр­ғали Нүсіпжанов өткізді.

Қазақ шеберлерінің ғасыр­лар бойы шыңдап, көзінің қара­шы­ғындай ұрпақтан-ұрпаққа жет­кізген дәстүрлі қолөнері де фес­­тиваль аясынан сырт қал­ған жоқ. Музейдің ғылыми қыз­мет­­керлері қазақ кестесі, зергер­лік өнер техникасы жай­лы, ал шебер Мұса Әділ домбы­ра жа­сау технологиясы бойын­ша ше­бер­лік-сынып өткізді. Му­зей­дің қор коллекциясынан алын­ған «Дәстүрдің жарқын жал­ға­сы» тақырыбындағы көрме Е.Дау­баев, И.Жалмұ­қанова, И.Бря­ки­на, Е.Христова, А.Абдул­даева, А.Мұқажанова, М.Әлім­баева, В.Шершнева сынды зер­гер­лер­дің әше­кей бұ­йымдары мен Қазақ­көр­кем­өнер кәсіпорны шығарған көркемдік өнімдерін ұсынды.

Мемлекеттік қуыршақ театры­­­­ның «Наурыз-Думан» жә­не Мұзафар Әлімбаевтың шы­­ғар­­­­масы желісімен С.Бега­лин атын­­дағы Орталық мемле­кет­тік бала­­лар кітапханасының қыз­мет­­кер­лері дайындаған «Мен дала баласымын» атты театр­лан­­ды­рылған қойылымдары да көрер­менді қуанышқа бөледі.

Қазақ халқының ұлы ша­йыры саналған Тұрмағамбет Ізтілеу­ұлының парсы ақыны Фир­доуси «Шахнамасының» желі­­сі­мен жырланған 900 бет­тік тарихи дастанының 4-ші рет жарыққа шыққан кіта­бын кітап­­тың жауапты шығару­шысы бол­ған танымал шы­ғыс­танушы Ис­лам Жеме­ней көр­меге келген кітап­құ­мар жұрт­шылыққа тегін тарат­­қанын айта кеткен жөн.

Мира БАЙБЕК,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу