Ішкі көші-қон: іргелі мақсат, ілгері қадам

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қа­зақ­станның үшінші жаңғыруы: жаһан­дық бәсекеге қабілеттілік» атты Жолдау­ындағы «Үшінші кешенді міндет − еңбек нарығын жаңғырту» атты бөлімін­де басы артық жұмыс күші бар өңірлер­ден басқа жерлерге, ауылдардан қала­ларға жұмыс күшін ұтымдылықпен тарту­ға қолдау көрсету жөнінде орынды атап көрсетілген болатын.
Егемен Қазақстан
03.08.2017 7917
2

Таратып айтқан­да, еңбек ресурстарының ұтқырлы­ғын арттыруға байланысты облыстың хал­қы тығыз орналасқан аудандарынан республикамыздың шалғайдағы өңір­лері­не халықты көшіру барысы туралы айт­қаны мәлім.

Өздеріңізге мәлім, республикада халқы тығыз өңірлерден халқы сирек орналасқан өңірлер­ге халықты қоныстандыру жұ­мыс­­тары 4 жылдан бері жүзеге асы­рылып келеді. Осыған байла­ныс­ты Оңтүстік Қазақстан облысының 2014 жы­лы Шығыс Қазақстан облысы­мен, 2016 жылы Солтүстік Қазақстан облысымен халықты жұмыспен қамту жөнінде ынты­мақ­тастық меморандумдары тү­зілді. Ал 2014-2016 жылдары «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасы шең­берінде облысымыздан бар­лы­ғы 154 отбасы қоныс аударып, көшу шығындары өтелді. Аталған басқарма тарапынан қоныс аударған азаматтарға сол өңірдегі уәкілетті органдар ар­қылы мониторинг жұмыстары да жүргізілген. Қоныс аударған аза­мат­тардың 48-і ауыл шаруа­шы­лығымен айналысса, білім са­ласында 42 азамат қызмет ат­қаруда. Бұдан бөлек, жергілікті атқару органдарында 11, қызмет көрсету саласында 12, денсаулық сақтау саласында 7 адам еңбек етіп жүргені анықталды. Біздің өңіріміздегі мұндай игілікті әре­кетті қанатқақты жоба ретінде қарастырып, сәтті өткен эксперимент ретінде бағалауға болады. Қазақстан Республикасы Үкіметі 2018-2022 жылдарға ар­налған өз еркімен қоныс ау­да­рушыларды ынталандыру, іш­кі көші-қон саясатын жүзеге асыру мақсатында «Оңтүстік-Сол­түс­тік» жобасын дайындауда. Се­бебі, республикамыздың сол­түс­тік облыстары халқының саны (Сол­түстік Қазақстан, Шығыс Қазақ­стан, Қостанай, Павлодар) жыл сайын кеми түсуде.
Расында да Оңтүстік Қазақстан об­­лы­сы − артық жұмыс күші бар, респуб­­л­и­кадағы халқы тығыз орналас­қан аймақ­тардың бірі. Оның үстіне өңір­дің таби­ғи-климаттық және геогра­фиялық жағ­дайының қолайлы болуы да адам капи­талының дамуына оң әсе­рін тигізетіні сөз­сіз. Ресми деректерге жү­гінсек, соңғы бес жылда халық саны 272,8 мың­ға не­ме­се 24 пайызға ар­тып, бүгінде тұрғын­дар 2 861,3 мың адам­ға ( оның ішінде жұ­мыс­сыздар саны 62,7 мың) жетті. Сөйтіп, республика хал­қы­ның 16,1 пайызын құрап отыр. Ішкі көші-қон (миграция), яғни ха­лық­тың об­лыстан көшуі мен келуі бары­сын­дағы айырмашылықты қоса алған­дағы көр­сеткіштің өзі өсу динамикасын байқатады.

 Әрине, еліміздегі үшінші мегаполис болуға ұмтылған шаһарға қарай халықтың шоғырлана түсуіне заңды құбылыс ретінде қарауымыз қажет-ақ. Өйткені, облыс орталығы − Шымкент қаласына қоныс тебушілер қатары кө­­бейіп тұр. Мұны төмендегі деректер дә­лелдей түседі. Бүгінгі таңда облыс бо­йынша тұрғын үй салуға жер телі­мін алуға 173 мыңға жуық адамның өтіні­ші тіркелсе, 49 мыңға жуық адам бас­па­на кезегінде тұр. Ал, осыған әлі де құ­жат­тарын ресімдеу қаракетінде жүрген, тір­кеуге тұрып үлгермегендерді қосыңыз. 

Өңірдің экономикалық белсенді халқының жұмыспен қамтылғаны 1147,2 мың адам екен. Оның құ­ра­мында өз­ді­гінше жұмыспен қамтылғаны 502,8 мың адамнан асады. Бұл не деген сөз? Біз­дің ағайын­дардың «жұмыс жоқ» деп жүні жығыла салмайды. Жоқ жер­ден жұ­мыс таба қояды. Өз авто­кө­лігін «такси» ете салады. Үлкенді-кішілі кеңсенің маңайын «ақылы» автотұраққа айналдырып, мәшине кіргізіп-шығарудан да өз нәпақасын айырып отырғандар аз емес. Жұмыс іздеген адам әйтеуір «осылай» ай­налысатын кәсібін тауып ала береді. Нарық заманына бейім мұндай жандар жал­пы жұмыспен қамтылғандардың 43,8 пайызын құрайды екен. Ал облыс бойынша өздігінше жұмыспен қам­тыл­ғандар үлесі республикада ең жоғары көр­сет­кішті көрсетіп отыр.

Ішкі көші-қонды реттеу бо­йын­ша облыста бұл жұ­мыстар биыл да жалғасын тау­ып, Еңбек және халықты әлеу­меттік қор­ғау министрлігінің қа­тысуымен биылғы жылдың сәу­ір айында өңір­аралық бірігуді дамытудың шара­лары бірнеше аудандарда ұйым­дастырылды. Мұндай іс-шараға барлығы 5780 азамат қатысып, 672 отбасы (2019 отбасы мүше­лері­мен) қоныс аударуға ниет білдірді. Осы азаматтардың 1008-і еңбекке қа­бі­летті болса, олардың 116-сы ауыл шаруашылығымен, 98-і кә­сіп­кер­лікті дамытумен, 794-і мемле­кет­тік кәсіпорындарда жұ­мыс істеу­ге талаптанып отыр.

2017 жылы қоныс аудару­шы­ларға 288 отбасына квота бе­кі­тілді. Демек, квотаға енген бағ­дарламаға қатысушылардың әр­бір отбасы мү­шесіне 35 АЕК мөлшерінде (79 415 теңге) бір рет­тік субсидия жә­не тұр­ғын үй жал­дауға және комму­нал­дық қыз­мет­терге ақы төлеу шығыс­тарын өтеуге 12 ай ішінде 180-360 АЕК мөлшерінде суб­сидия­лар (408 420-816 840 тең­ге) беріледі. 

Бүгінгі таңда солтүстік өңір­лер­­дің мәліметіне сәйкес рес­пуб­лика бойынша 119 отбасы қо­ныс аударса, оның 99-ы (262 от­­басы мүшелерімен) Оңтүстік Қазақстан облысынан (Қостанай – 7, Павлодар – 13, Солтүстік Қа­зақстан – 44, Шығыс Қазақстан – 35) өзге өңір­лерге көшпек. Оның ішінде 64 от­басы нақты квота алу үшін құжат­тарын (Сарыағаш ауданынан – 11, Мақтаарал ауданынан – 3, Шардара ауданынан – 2, Сайрам ауданынан – 12, Түлкібас ау­данынан – 3, Ордабасы ауданы­нан – 3, Түркістан қаласынан – 2, Шымкент қаласынан – 28 отбасы) тапсырды.

Әрине, мұндай маңызды істе қоныс аудару процесін жылдамдату, туындаған мәселелерді же­дел шешу, көшуге ниет біл­­дір­ген­дер­ге жағдай жасау үшін сол­түстік өңір­­лердің өкіл­дері ке­зең-кезеңмен об­лы­сы­­мыз­да болып, түсіндіру жұ­мыс­­та­рын жүргізуде. Бұл қуа­нар­лық жағдай. Талпыныс табыс әке­леді. Нәтижесінде ерікті түрде қо­­ныс аударуға 618 мүшесі бар 177 отбасының тізімі қалып­тас­ты­­рыл­ды. 
Хош, көш көлікті болғай деп тілейміз!
 
Серікқали ЖЕКСЕНБАЕВ,
журналист

ШЫМКЕНТ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны төсеніштермен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

21.09.2018

Халқына демесін болған күйші

21.09.2018

Жер үстінде жұмақ бары рас па?

21.09.2018

Зейнетақы қоры жалған қауесетті жоққа шығарды

21.09.2018

Димаш Акимов: Көрерменім «Адам» атандырып жіберді

21.09.2018

Қостанайда 11500 адам бірыңғай жиынтық төлем төлейтін болады

21.09.2018

Вьетнам президенті Чан Дай Куанг көз жұмды

21.09.2018

Роналду алғаш рет ойыннан қуылды

21.09.2018

Qasiet pen qasiret

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу