«Қанатты қызды» асқақтата білсек…

Халық қаһарманы Хиуаз Доспанова туралы «Хиуаз» атты жинақ жарық көрді. Белгілі журналист Тұрсын Қалимованың бастамасымен және Атырау облысы әкім­ді­гі­нің қолдауымен жарық көрген бұл еңбек – елінің бейбіт өмірі мен бақыты үшін жан аямай күрескен, өмірі мен игі істері кейінгі ұрпаққа үлгі-өнеге болған ардақтымызға деген құрметтің бір көрінісі.

17.01.2017 163

Хиуаз Доспанованың есімі мен жанқиярлық ерліктері туралы алғаш рет туған нағашым Төкен Омарбековтен оқушы ке­зімде естіген едім. Майданға 1944 жылы шақырылып, Үшін­ші Украин майданында со­ғыс­қан, Харьков авиациялық учи­ли­щесінің байланыс бөлімінде оқы­ған ол «Бүкіл халық болып Әлия мен Мәншүкті қас­тер­лей­міз. Қас­терлеуге тұратын қа­зақтың та­ғы бір керемет қызы бар. Ол – жаужүрек ұш­қыш Хиуаз Дос­панова. Өзі Раскованың шәкірті» деп бастау­шы еді әңгі­ме­сін. Бір немересіне Хиуаз есі­мін де берген болатын.

Жинақта даңқты ұшқыш­тың өзі жазған «Халқым үшін» («Әскери ұшқыштың жаз­­бала­ры») және «Под коман­до­ванием Рас­ковой» атты кө­лем­ді ес­те­ліктері берілген. Ол ави­а­ция тарихында тұңғыш рет әйелдерден құралған №588 түн­гі бомбалаушы әуе пол­кінің штур­ман-атқышы болған. Ал­ғаш­қы жауынгерлік тап­сыр­­масына жиырма жасында Крас­но­дон жерінен ұшып, ай­нал­дыр­ған бір жарым-екі жыл ішін­де Оңтүстік майданда, Сол­түс­­тік және Күн­гей Кавказда, Ук­­раина мен Бело­руссияда, По­льшада жау нысандарына 300 рет шүйліккен және соның барлығында жеңіске жет­кен жаужүрек қыздың бұл есте­ліктерін бейжай оқу мүмкін емес. Жау тылында көптеген әскери тапсырма орындаған, үш мәрте ауыр жараланып, қай­та­дан сапқа қосылған жап-жас қыз­дың отансүйгіштігі, еш­те­ңеге де мойымас рухы, сон­ша­лық­ты намысқойлығы, ми­ға сыймастай ержүректігі таң қал­­дырса, достыққа адалдығы, кіші­пейі­лдігі мен көпшілдігі ерекше сүй­сіндіреді.

Соғыс кезеңінде гвардия аға лейтенанты Хиуаз батыр Қызыл Ту ордені, Ұлы Отан соғысының I және II дәрежелі ордендерімен, «Кавказды қор­ғағаны үшін», «Варшаваны азат еткені үшін», «Германияны жеңгені үшін» медальдарымен марапатталған.Ерлікті атақ үшін жасамайды, дегенмен де Жұбан мен Са­ғын­ғали ақындар «қанатты қыз» атан­дырған Хиуаздың таң­ға­жай­ып ерліктері үшін мұның барлығы аз еді.

Жинақтың «Есімі ел есін­де қалар мәңгі» атты тарауы Хиуаз батырдың кейінгі ке­зе­­ңі­не арналыпты. «Қанатты қыз» соғыстан кейін де еліне үл­­­кен еңбек сіңірген. Бейбіт өмір­­­дегі еңбек жолын Батыс Қазақстанда аудандық партия ко­митетінің нұсқаушылығынан бас­таған ол, Алматы қалалық партия ко­ми­тетінің хатшысы кезінде де халық үшін ма­ңыз­­ды істерді шешуге белсене атсалысқан. Ал 1951 жылы Қа­зақ КСР Жо­ғар­ғы Кеңесінің депутаты бо­лып, ал­ғашқы сессиясында Пре­зи­диум хатшысы болып сай­лан­ған.

Көрнекті ақын, халық жа­зушы­сы Фариза Оңғар­сы­но­ваның осы жинақтағы сұх­ба­тында ай­тылғандай, қа­зақ­тың ұлы қыз­да­рының бірі, жас­тық шағын Отан үшін от пен оқтың орта­сын­да өткізген Хиуаздың ер­лігіне ел болып құрмет, қо­ше­мет көрсетуіміз керек. Құр­­мет, қошеметтің шыңы, әри­не, Хиуаз Доспановаға Ел­ба­сы Жарлығымен 2004 жы­лы Ха­лық қаһарманы мәртебелі ата­ғы берілуі. Ал кейін­гі ұр­пақ даңқты ұшқыштың ер­лік­­­тері мен отансүйгіштігін те­­рең зерделеуі және мақтан етіп, өнеге алуы үшін Хиуаз Доспанованың есімі мектеп және жоғары оқу орындарының тарих оқулықтарына енгізілуі керек. Көркем шығармалар жа­зылып, көркем фильмдер түсірілсе, тіпті, орынды болар еді. Мұның бәріне қоғамның тара­­пынан, жекелеген азамат­тар­дан бастамашылдық ке­рек-ақ. Азаматтық қоғамның жақ­­­сы бір көрінісі де осы бас­та­­ма­­шылдық және бастаған істі соңына дейін жеткізу. Бұл рет­­­те Хиуаз Доспанова есі­мі­­нің жаңғыртылып, мектеп оқу­­лық­тарында есімі Әлия жә­не Мән­шүк­пен қатар аталып, Аты­рау ха­лықаралық әуе­жай­ына қанатты қыз­дың есі­мін беру туралы бас­таманы кө­те­ріп жүрген белгілі журна­лист Тұр­сын Қалимованың «Хиуаз» жи­нағында көтерілген мә­­селе­лер­дің шешімі табыла­ды, онда ай­тылған жақсы ұсы­ныс­тардың бар­лығы да бір­тін­деп жүзеге асады деген ойда­мыз.

Орайы келгенде, «Хиуаз» кі­­­та­бының Астанадағы та­ны­с­­­­­тыры­лымында Астана­да Ха­лық қаһарманы Хиуаз Дос­па­нов­аның еңселі ескерткіш­інің бой көтерсе және қазақтың батыр қыз­дары Әлия мен Мәншүкті қатар атап, «Қос шынар» деген атауға Хиуаз Доспанова есімін қосып «Үш шы­нар» деп атау­ды ұсынамын», деген журналист Тұрсын Қалимованың тілегіне атқарушы билік өкілдері назар аударса деген тілегіміз бар.

Әлия БӨПЕЖАНОВА,

Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

27.04.2017

Елбасы оңтүстікте ауыл шаруашылығы мен туризмді дамыту керектігін айтты

27.04.2017

Инвестицияны шикізаттық емес секторға да тартатын уақыт жетті

27.04.2017

Қыран құстың сыны мен сипаты

27.04.2017

Биылғы 28 маусымда Сенат сайлауы өтеді

27.04.2017

Президент «Ел қорғаны» медалін тағайындады

27.04.2017

Алматы әуежайы директорлар кеңесінің басшысы тағайындалды

27.04.2017

Отандық азық-түлік Ресей мен Беларусь импортына төтеп бере алмай жатыр

27.04.2017

ҚР Президенті ОҚО-дағы алма өсіру технологиясымен танысты

27.04.2017

Сана сапасы серпілісте

27.04.2017

Жас ғалымдар жетістігі

27.04.2017

Инвестиция тартудың жаңа тәсілдері енгізілді

27.04.2017

Қазақстанға әлем бойынша ең ірі инвестиция салынады

27.04.2017

Қазақстанның Сингапурдағы Елшісі Елбасы мақаласын талқылау-лекциясын өткізді

27.04.2017

Оңтүстік Кореядан Қазақстан азаматтарын депортациялау мәселесі талқыланды

27.04.2017

Елбасы Оңтүстік Қазақстандағы «Қазақ еліне мың алғыс!» монументімен танысты

КОЛУМНИСТЕР

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Көрменің көрігін спорт қыздырады

Ағымдағы жылдың 10 маусы­мында Астанада ЭКСПО-2017 ха­лық­аралық мамандандырылған көр­месі келушілерге айқара есік ашады. Күллі әлем көз тіккен көрменің өтетін мерзімі жақындаған сайын бойды толқыныс сезімінің билейтіні түсінікті жайт. Иә, «Қонақ аз отырып, көп сынайды». Әлемнің әр қиырынан ағылған меймандардың алдында жайылып жастық, иіліп төсек болу өз алдына, қолдағы барды көрсете білудің өзі өнер һәм зор міндет.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Этностар мүддесі барынша қорғалған ел

Қазақстан заманауи өмірге, ха­лықаралық қоғамдастыққа се­німді түрде кірігіп отыр. Біз елі­міз­дің имиджін көтере отырып, ин­вестициялық және экспорттық әлеуетімізді, экономикамызды қа­р­қынды дамытуға баса назар ау­дарып келеміз. Осы саясаттың ар­қасында Қазақстан әлем мой­ын­даған елге айналды.

Гүлзейнеп Сәдірқызы, «Егемен Қазақстан»

Ең ауыр күнә

Ана құрсағындағы шара­на­ның 18 күнде жүрегі соғып, 8 апта­да айналасындағы тір­ші­л­ікті се­зе бастайды екен. Ал 12 апта­да саусағын сорып, ба­сын қимылдатады. Міне, сол кеу­де­сі­не жан бітіп, адам кейпіне келген шақалақ өзіне келе жатқан қау­іпті, жасалатын қиянатты сез­генде жиырылып қарсылық көр­сететін көрінеді. Демек, әйел ағ­­засында жүріп жатқан табиғи қа­лыпты күшпен бұзып, баланы жасанды жолмен алдыртып тас­тау әйел үшін құдай алдында күнә, адам алдында қылмыс де­се де болғандай. Өйткені, Ис­лам дінінде кісі өлтіру ең ауыр кү­нә болып есептеледі. Ал ана құр­са­ғындағы кеудесінде жаны бар шарананы кесіп, бөлшектеп алып тастау ауыр күнәға жатпай ма?..

Самат МҰСА, «Егемен Қазақстан»

Ұлттарды ұйыстырудың ұтымды үлгісі

1995 жылғы 1 наурызда Мемле­кет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясын құру туралы Жарлыққа қол қойды. Сөйтіп, Президент жанынан басты міндеті мемлекет пен азаматтық қоғам институттары арасындағы әріптестік негізінде этностар мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету, тиімді этносаралық іс-қимыл жүргізу, біртұтас саяси, құқықтық, мәдени орта қалыптастыру болып белгіленген жаңа консультативті-кеңесші орган құрылды.

Айбын ШАҒАЛАҚ, "Егемен Қазақстан"

​Елбасы һәм елдік жобалар

Ғасырға бергісіз осы 25 жылдың ішінде біз санамыздағы «сарысулардан» арылып, еңсемізді тіктедік, елдігіміздің іргесін бекіттік. Отарлық саясат құрдымға жібергісі келген ұлттық құндылықтарымызбен қау­ыштық. Дініміз бен діліміз қайта жаң­ғырды. Тағдыр жазуымен түрлі кезеңдерде киелі Қазақ жеріне келіп тұрақтаған ұлыстардың ынтымақ-бір­лігі нығайып, біртұтас халық ретінде қалыптасуға бет алды. Оның бүгінгі айқын көрінісі – Елбасының Мәңгілік Ел идеясының Қазақстан қоғамы тарапынан дұрыс қабылдануы және осы мұрат жолында ұйыса бастауы.

Пікірлер(0)

Пікір қосу