Кавказ түйіні: үміт пен күдік 

Таулы Қарабаққа байланыс­ты Әзербайжан мен Армения арасындағы соғыс қимылдарының тоқт­а­тылғанына ширек ғасырға жуық­тады. Өкінішке қарай, бірнеше мың адамды құрбан еткен, мыңдаған бейбіт тұрғынды босқынға ұшыратқан сол қарулы қақтығыстар соңғы жылдары қайта бой көрсете бастағандай...
Егемен Қазақстан
09.08.2017 174

Таулы Қарабақ проблемасы дегенде, ең алдымен, Елбасымыздың осы мәселеге қатысты бастамасы ойға оралады. Дәлірек айтқанда, 1992 жылдың 27 тамызында Алматыда Қазақстан Президентінің бастамашы болуымен Таулы Қарабақтағы қарулы қақтығысты реттеу мәселелері бойынша үшжақты келісім басталған еді. Оған Әзербайжанның, Арменияның және Қазақстанның сыртқы істер министрлері қатысты. Келіссөздің бірінші турынан кейін де, келіссөз аяқталған соң да оған қатысушыларды Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев қабылдап, қазіргі кездегі басты міндет қақтығысты тоқтатудың нақты жолдарын іздестіру екенін атап өткен болатын.

Сол қабылдаулар барысында Әзербайжан мен Арменияның министрлері Қазақстан басшысына қантөгісті тоқтатудағы қайраткерлігі және бітімгершілік қызметі үшін алғыстарын білдірген-ді. Келіссөздің қорытындысы бойынша қол қойылған меморандумда екі елдің министрлері Әзербайжан мен Арменияның соғыс қимылдарын 1992 жылдың 1 қыркүйегінен бастап тоқтатуға дайын екендіктері мәлімделген. Бұл мерзім президенттер – Н. Ә. Назарбаев, Ә.Елшібей және Л.Тер-Петросян арасындағы уағдаластық бойынша келісілді. Арада бір аптадай уақыт өткенде, яғни 3 қыркүйек күні Әзербайжанның Қазақ ауданы мен Арменияның Иджеван ауданы аралығындағы шекарада аталған екі ел президенттерінің, сондай-ақ Қазақстан басшысының арнайы өкілдерінің қатысуымен Әзербайжан мен Армения арасындағы соғыс қимылдарын тоқтату туралы хаттамаға қол қойылды. 

Елбасымыздың бастамашы болып, бітімгершілік танытуының арқасында орнаған екі ел арасындағы тыныштық ширек ғасырға жуық, нақты айтқанда, өткен жылдың сәуіріне дейін сақталып келді. Рас, әр жылдары қос тараптан да оқ атылған оқиғалар болды, адам өліміне соқтырған жағдайлар да кездесті. Ал өткен жылғы сәуір айының басында төрт күнге созылған Әзербайжан мен Армения әскерлері арасындағы қарулы қақтығыс солардың бәрінен асып түсті. Кейбір ақпараттарға қарағанда, қақтығыс 200-дей адамның өмірін жалмаған. Тараптар бір-біріне қарсы ауыр артиллерия мен танкке қарсы атыс қаруларын да қолданған. Бұдан бөлек, осы жылғы 4 шілдеде Армения әскерлерінің атқан зымырандарынан Әзербайжанның Алханлы елді мекенінде екі жастағы қыз бала мен оның әжесі қаза тапқаны жөнінде ақпарат та тарады. 

Бірқатар сарапшылар Таулы Қарабақ проблемасын бейбіт жолмен шешу мүмкін емес деген пікір айтады. Мұның астарында Әзербайжан мен Арменияны кең көлемдегі қарулы қақтығыстарға «шақыру» жатқанын байқау қиын емес. Себебі, өткен жылғы сәуірдегі қай­ғылы жағдайдан кейін екі тарап та «соғыс қимылдарын қайта бастауға» кетәрі емес екендіктерін ашып айтпаса да, оны өздерінің іс-әрекеттері арқылы сездір­гендей болды. Оның үстіне, осы қақты­ғыста Әзербайжан әскерлерінің армяндар бақылауындағы жерлерінің біршама аумағына қайтадан бақылау орнатуы әзербайжандық қоғамдастықтың өз қарулы күштеріне деген сенімін оятты.

Қарулы күштер демекші, 2006 жылдан ресми Баку өздерінің қарулы күштерін қаржыландыру, қорғаныс салаларын озық үлгідегі қару-жарақ түрлерімен қамтамасыз ету мәселелеріне басымдық бере бастады. Сондай-ақ, қазіргі кезде Баку мен Ереван Таулы Қарабақ жанжалын реттеудегі ЕҚЫҰ-ның Минск тобына деген сенімі азайғанын, топ жұмысы тоқырауға ұшырай бастағанын ашық мәлімдеп отыр. Өйткені, Армения мен Әзербайжан президенттерінің өткен жылғы Вена және Санкт-Петербургтегі жоғары деңгейдегі кездесулері күткендегідей нәтиже бермеді. Осы кездесулерде тараптар өзара ынтымақтастықты бастауға ыңғай танытады деп күтілген еді. Ал мем­лекеттер басшыларының ендігі кезде­суін осы жылдың соңына қарай өткізу қа­рас­тырылып жатқаны жөнінде ақпарат бар.
Жалпы, Таулы Қарабақ түйінінің қалай және қашан шешілетінін дөп басып айту қиын. Қос тараптың да қоятын талабы, өзіндік ұстанымы бар. Баку Таулы Қарабақтың өзін өзі басқаруы Әзербайжанның ішінде болуы қажеттігін талап етуде. Ереван Таулы Қарабақ халқы өз тағдырын Әзербайжаннан тыс айқындауы тиіс деп санайды. Ал уақыт болса зымырап өтіп жатыр. Ол біреуіне – тиімді, екіншісіне – тиімсіз. Өйткені, мәселенің ұзаққа созылуы үмітті азайтады, күдікті көбейтеді. 
БҰҰ кезінде Таулы Қарабақ мәсе­ле­сін бейбіт жолмен реттеуге байланыс­ты қарарлар да қабылдаған. Халық­аралық қоғамдастық беделді Ұйым­ның құжаттары негізінде осы түйінді проблеманың бейбіт жағдайда шешілуіне үміт артады.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.01.2018

Қ.Тоқаев Елбасының БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіндегі сөзі туралы пікір білдірді

19.01.2018

ОҚО тұрғындары салымдарының басым бөлігін ұлттық валютада сақтауда

19.01.2018

Ақтөбедегі автобус апатынан қаза болғандардың толық тізімі жарияланды

19.01.2018

Нұрлан Ноғаев: Шақырылған дәрігерлерге қолайлы жағдай жасауымыз керек

19.01.2018

Маңғыстаулық ұстаздар баспаналы болды

19.01.2018

Алматыда бастауыш сынып оқушылары арасында футболдан чемпионат өтті

19.01.2018

Маңызды мүмкіндіктер

19.01.2018

Шаттық Батан шығармалары шашқан шуақ

19.01.2018

Атаның ақылы

19.01.2018

Айгүл Үсен. Балдырған рухани сүйенішке мұқтаж

19.01.2018

Жүсіпбек Қорғасбек. Балалар әдебиетінің кейіпкері мен идеясы

19.01.2018

Бекен Ыбырайым. Виртуалды кеңістік тұтқыны немесе ұрпақты өз діліне қалай қайтарамыз?

19.01.2018

Өмірсүйгіштікке тәрбиелеп жүрміз бе?

19.01.2018

Сөз еркіндігі және балама пікірге төзімділік

19.01.2018

Электронды пішімдегі квота диқанның көңілін көншіте алды ма?

19.01.2018

Еуразияның болашақ «қаржы қақпасы»

19.01.2018

Ғажайып жаңалықтар

19.01.2018

«Тәуелсіздік дәуірі»: түйін және болашаққа көзқарас

19.01.2018

Қауіпсіздік Кеңесі төрағасының мәлімдемесі

19.01.2018

Елбасы Goldman Sachs басшысымен кездесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Дархан ӨМІРБЕК, «Егемен Қазақстан»

Сөз еркіндігі және балама пікірге төзімділік

АҚШ-та білім алып жүргенімізде екі апта бойы сөз бостандығы абсолют­тік болуы тиіс пе деген тақырыпты тал­қыладық. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ғажайып жаңалықтар

Заманауи экономиканың дамуы адамзатқа орасан зор жаңа мүмкіндіктер ұсынатындығын, соған сай экономиканың кейбір дәстүрлі салаларының түбегейлі өзгеріске түсетінін қазірдің өзінде байқауға болады. Тек бір ғана ауыл шаруашылығын алып қарайықшы.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қайдасың, менің ертегім?!

Алпысыншы жылдардың басында мектеп табалдырығын аттаған біздің толқынның бала қиялын баураған ғажап – қазақтың ертегілері мен батырлар жыры еді-ау. Сол кезде сол бір ғажайыптар әлемінен санамызға сің­ген сансыз суреттер бұл күнде сағындырып, сабырымызды сарқып ішкендей болады. Сондағы небір керемет сиқырларды көруге көңіл ынтығып, көкірек көзі құмартып, құштарлана ашылғандай күйге енеті­німіз бар.

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Тажалды тізгіндеудегі байыпты бітімгерлік

Вашингтондағы кездесулер жоғары деңгейде өтті. Әлемнің белді, белгілі ақпарат құралдары да ол туралы жарыса жазуда. Маңызды кездесулердің өзекті тұсы – Қазақстанның ядролық қаруды таратпау жөніндегі табанды ұстанымы мен байыпты қызметін жоғары бағалау болды. Бұл іс жүзінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың жаһандық бейбітшілікті сақтау мақсатындағы жеке бастамалары мен осы бағыттағы қажырлы қызметіне, әлем­дік деңгейдегі қайраткерлік болмысы­на берілген баға деп пайымдаймыз. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Тілді кез келген жаста үйренуге болады

Әлемде қанша тіл болса, адам сол тілдерді үйренуге ұмтыла береді жә­не бұл қызығушылық ешқашан тоқ­тамайды. Әрине кейде бір тіл басқаларына қарағанда маңызды, танымал, оңай, әдемі болып көрі­нуі мүмкін. Дегенмен адамның қы­зығушылығы мен сүйіспеншілігі ой­ға келмеген тілдерді де үйренуге жетелейді.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу