Кавказ түйіні: үміт пен күдік 

Таулы Қарабаққа байланыс­ты Әзербайжан мен Армения арасындағы соғыс қимылдарының тоқт­а­тылғанына ширек ғасырға жуық­тады. Өкінішке қарай, бірнеше мың адамды құрбан еткен, мыңдаған бейбіт тұрғынды босқынға ұшыратқан сол қарулы қақтығыстар соңғы жылдары қайта бой көрсете бастағандай...
Егемен Қазақстан
09.08.2017 144

Таулы Қарабақ проблемасы дегенде, ең алдымен, Елбасымыздың осы мәселеге қатысты бастамасы ойға оралады. Дәлірек айтқанда, 1992 жылдың 27 тамызында Алматыда Қазақстан Президентінің бастамашы болуымен Таулы Қарабақтағы қарулы қақтығысты реттеу мәселелері бойынша үшжақты келісім басталған еді. Оған Әзербайжанның, Арменияның және Қазақстанның сыртқы істер министрлері қатысты. Келіссөздің бірінші турынан кейін де, келіссөз аяқталған соң да оған қатысушыларды Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев қабылдап, қазіргі кездегі басты міндет қақтығысты тоқтатудың нақты жолдарын іздестіру екенін атап өткен болатын.

Сол қабылдаулар барысында Әзербайжан мен Арменияның министрлері Қазақстан басшысына қантөгісті тоқтатудағы қайраткерлігі және бітімгершілік қызметі үшін алғыстарын білдірген-ді. Келіссөздің қорытындысы бойынша қол қойылған меморандумда екі елдің министрлері Әзербайжан мен Арменияның соғыс қимылдарын 1992 жылдың 1 қыркүйегінен бастап тоқтатуға дайын екендіктері мәлімделген. Бұл мерзім президенттер – Н. Ә. Назарбаев, Ә.Елшібей және Л.Тер-Петросян арасындағы уағдаластық бойынша келісілді. Арада бір аптадай уақыт өткенде, яғни 3 қыркүйек күні Әзербайжанның Қазақ ауданы мен Арменияның Иджеван ауданы аралығындағы шекарада аталған екі ел президенттерінің, сондай-ақ Қазақстан басшысының арнайы өкілдерінің қатысуымен Әзербайжан мен Армения арасындағы соғыс қимылдарын тоқтату туралы хаттамаға қол қойылды. 

Елбасымыздың бастамашы болып, бітімгершілік танытуының арқасында орнаған екі ел арасындағы тыныштық ширек ғасырға жуық, нақты айтқанда, өткен жылдың сәуіріне дейін сақталып келді. Рас, әр жылдары қос тараптан да оқ атылған оқиғалар болды, адам өліміне соқтырған жағдайлар да кездесті. Ал өткен жылғы сәуір айының басында төрт күнге созылған Әзербайжан мен Армения әскерлері арасындағы қарулы қақтығыс солардың бәрінен асып түсті. Кейбір ақпараттарға қарағанда, қақтығыс 200-дей адамның өмірін жалмаған. Тараптар бір-біріне қарсы ауыр артиллерия мен танкке қарсы атыс қаруларын да қолданған. Бұдан бөлек, осы жылғы 4 шілдеде Армения әскерлерінің атқан зымырандарынан Әзербайжанның Алханлы елді мекенінде екі жастағы қыз бала мен оның әжесі қаза тапқаны жөнінде ақпарат та тарады. 

Бірқатар сарапшылар Таулы Қарабақ проблемасын бейбіт жолмен шешу мүмкін емес деген пікір айтады. Мұның астарында Әзербайжан мен Арменияны кең көлемдегі қарулы қақтығыстарға «шақыру» жатқанын байқау қиын емес. Себебі, өткен жылғы сәуірдегі қай­ғылы жағдайдан кейін екі тарап та «соғыс қимылдарын қайта бастауға» кетәрі емес екендіктерін ашып айтпаса да, оны өздерінің іс-әрекеттері арқылы сездір­гендей болды. Оның үстіне, осы қақты­ғыста Әзербайжан әскерлерінің армяндар бақылауындағы жерлерінің біршама аумағына қайтадан бақылау орнатуы әзербайжандық қоғамдастықтың өз қарулы күштеріне деген сенімін оятты.

Қарулы күштер демекші, 2006 жылдан ресми Баку өздерінің қарулы күштерін қаржыландыру, қорғаныс салаларын озық үлгідегі қару-жарақ түрлерімен қамтамасыз ету мәселелеріне басымдық бере бастады. Сондай-ақ, қазіргі кезде Баку мен Ереван Таулы Қарабақ жанжалын реттеудегі ЕҚЫҰ-ның Минск тобына деген сенімі азайғанын, топ жұмысы тоқырауға ұшырай бастағанын ашық мәлімдеп отыр. Өйткені, Армения мен Әзербайжан президенттерінің өткен жылғы Вена және Санкт-Петербургтегі жоғары деңгейдегі кездесулері күткендегідей нәтиже бермеді. Осы кездесулерде тараптар өзара ынтымақтастықты бастауға ыңғай танытады деп күтілген еді. Ал мем­лекеттер басшыларының ендігі кезде­суін осы жылдың соңына қарай өткізу қа­рас­тырылып жатқаны жөнінде ақпарат бар.
Жалпы, Таулы Қарабақ түйінінің қалай және қашан шешілетінін дөп басып айту қиын. Қос тараптың да қоятын талабы, өзіндік ұстанымы бар. Баку Таулы Қарабақтың өзін өзі басқаруы Әзербайжанның ішінде болуы қажеттігін талап етуде. Ереван Таулы Қарабақ халқы өз тағдырын Әзербайжаннан тыс айқындауы тиіс деп санайды. Ал уақыт болса зымырап өтіп жатыр. Ол біреуіне – тиімді, екіншісіне – тиімсіз. Өйткені, мәселенің ұзаққа созылуы үмітті азайтады, күдікті көбейтеді. 
БҰҰ кезінде Таулы Қарабақ мәсе­ле­сін бейбіт жолмен реттеуге байланыс­ты қарарлар да қабылдаған. Халық­аралық қоғамдастық беделді Ұйым­ның құжаттары негізінде осы түйінді проблеманың бейбіт жағдайда шешілуіне үміт артады.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.08.2017

Станимир Стойлов: «Селтик» екінші таймда бізден мұндай ойынды күтпеді

23.08.2017

Бренден Роджерс: «Астана» камбэк жасауға сәл қалды

22.08.2017

Көне жәдігерлер көмбесі

22.08.2017

Ең таңдаулы 100 оқулық қазақ тіліне аударыла бастады

22.08.2017

Елбасы Өскемен титан-магний комбинатының басшылығын қабылдады

22.08.2017

Еліміздегі  «Тұтынушылардың Ұлттық Одағына» 25 жыл толды

22.08.2017

Қазақ футболына жаны ашып отырған кім?

22.08.2017

Әлем чемпионаты-2017: Мейрамбек Айнағұлов ширек финалға шықты

22.08.2017

Жамбыл облысында «Нұрлы жер» бағдарламасы бойынша 3 тұрғын үй пайдалануға беріледі

22.08.2017

Универсиада-2017: Тағы бір зілтеміршіміз чемпион атанды

22.08.2017

Астанада апатты үйлерді сүріп тастау бойынша пилоттық жоба сәтті жүзеге асырылуда

22.08.2017

ОҚО әкімі өңірлік делегациямен бірге ЭКСПО көрмесін аралады

22.08.2017

Елордада тастанды балалар азайды

22.08.2017

Универсиада-2017: Дзюдошы Бекәділ Шаймерденов қола медальға ие болды

22.08.2017

Олимпиада чемпионы Данияр Елеусінов алдағы жоспарымен бөлісті

22.08.2017

Грек-рим күресінің палуаны Айнағұлов ширек финалда

22.08.2017

Оңтүстіктен солтүстікке биыл 113 отбасы қоныс аударды

22.08.2017

Тауар экспорттау оңайлай түспек

22.08.2017

Ғылымның сан тарау сүрлеуі

22.08.2017

Астанада Мәскеу күндері басталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Журналистика – мәртебелі мамандық

Кейінгі кездері журналистика тө­ңі­регінде жүйкеге тиерлік жүйесіз сөз кө­бейіп кетті. Аяқ астынан Аме­рика ашуға әуес әлдекімдер әртүрлі «сәуегейлік» әңгімелер айтумен әлек.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Орынсыз сән-салтанатқа орын жоқ

«Үміт еткен көзінің нұры» деп са­найтын қарашығынан, әсіресе жал­ғыз ұлынан қазақ ештеңесін аямай­ды. Барын салып, бәрін шашып еш­к­імге ұқсамайтындай той жасауға ты­рысады.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Адырна неге адыра қалды?

Қазақ халқының көне музыкалық аспаптары туралы айтатын болсақ, ол ешбір халықтың құндылығына ұқсамайтын, өз алдына бөлек шал­қыған жеке бір шалқар айдын-ау. Тауқымет шеккен тағдырлар секілді тарих толқынында бұлардың бірі мүлде жоғалса, енді біразы әлі де қайта өңдеп, жетілдіре түсуді, терең зерттеу мен талдауды қажет ететінін уақыт-төреші дәлелдеп бағуда.  

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Үй мен күйдің үйлесімі

Қоғамның әлеуметтік-эконо­ми­ка­лық дамуының алғышарты ретін­де адамдардың әл-ауқаты мен денсау­лы­ғының сапасын салыстыра отырып бағалау үрдісі әлемде алғаш рет 1974 жылы Канаданың денсаулық сақтау министрі Марк Лэйлондтың ресми баяндамасында айтылыпты. Бірақ, дәл қазіргі жағдайда бұл түсінік түбегейлі өзгеріп келеді...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Қызметтегі мәдениет мәйегі

Патшаның барымтасына, кеңес­тік кезеңнің күнде қырық құбылған қулығына бой алдырмай, тұнық ойына дақ түсірмей өткен нағыз ұлт көсемі Әлихан Бөкейхан: «Тірі бол­­сам, қазаққа қызмет қылмай қой­май­мын. Ұлтына, жұртына қызмет ету − білімнен емес, мінезден», деп еді. Шы­нында, ол кезде білім кем, мінез мық­ты еді. Қазір білім ұшан-теңіз, бі­рақ ұлттық мінез олқы, ала-құла, тіл мү­кіс, намыс пен ар ақшаға тәуелді болып барады.

Пікірлер(0)

Пікір қосу