Қазақшаны қалай тез үйренеміз?..

Қазақша үйрену шын мәнінде соншалықты қиын ба?
Егемен Қазақстан
17.03.2017 547

Ғалымдар кез келген жат тілді үйре­ну үшін бірінші күні 100 сөз жат­­тап, екінші күні оны еселеп, ал, үшінші күні сөз қорын 400-ге жет­кі­зіп, аптаның соңын 1000 сөзбен тә­ма­м­­дауға кеңес береді.

Сонда сіз бұ­ған дейін «құбы­жық­т­ай» көрінген кез кел­ген тілде «нан тау­ып жейтін» дә­ре­же­ге жетесіз. Мектептегідей күніне 5 сөз үйреніп, жаттаумен іс ешуақытта оңа­л­майды дейді зерттеушілер. Ал егер де, алғашқы күні 1000 сөз, екінші күні 2000, жарты айда 10000 сөз жаттап ал­саңыз, сөз жоқ, үш айдан соң өзіңіз ба­сында бой ұрған неміс, ағылшын, испан немесе итальян тілінде көсіле сөй­леп кетеріңізге кепілдік бар. Керемет емес пе?!

Осы арада қазақ тіліне де сондай тә­­сіл қажет пе деген бір сауал туын­дай­­ды. Әлем тілдерінің санатында бол­­ғандықтан біздің тілімізге де осындай талап керек те шығар, бәлкім! Алай­да, иә, алайда…

Қазақтың белгілі шайыры Шә­Һи­за­да Әбдікерімов Валентин Тянь есімді ауыл шаруашылығы ғы­лымдарының до­кторымен көп жыл­дан көрші тұ­ра­ды. «Кешкісін ау­лада аздап дамылдап алайын деп шықсам, Бәкеңнің – Валентин Сергейұлының үйінде дуыл­даған топ қазақша аспандатып ән салып жатады. Менің халқымның ана тіліне ғана емес, ән-жырына де­ген мұндай құрметтен жүрегім езі­ліп кетеді. Сенесіз бе, көршімнің үйін­де той-томалақ қазақ әнінсіз өт­пей­ді» деген арқалы ақын сөзінің ақы­ры Бәкеңмен бізді дөңгелек үстел ба­сындағы сұхбатта ұшырастырды. Сон­да ғалым қазақтардың ортасында жү­ріп қазақша үйренуге ешқандай да 100 сөз немесе 1000 сөз жаттаудың қа­жеті жоқ деп бірден кесіп айтты. «Ең ал­дымен, ниет болсын, ниет болмаса са­ғатына 1000 теңге төлеп оқытсаң да қазақ тілін үйрете алмайсың. Қазақ ті­лінің қасиеті сондай!» дейді доктор Тянь. Былай қарасаң, осы Бәкеңнің айт­қаны ақылға сиятын секілді ма?!

Дэн Абизейд деген америкалық ал­ғыр жігітпен бір мекемеде қызмет істедік. Дэннің тілге деген ниетіне әлі күнге таң-тамашамын. Джинсиінің оң қал­тасы – қазақша жазылған «G20 немесе «Үлкен жиырмалық» – әлемдегі экономикасы ең мықты дамыған және тез дамып келе жатқан елдердің клубы» деген күрделі ресми сөздерді құ­рай­тын, ал сол қалтасы «Барға – шү­кір, жоққа – сабыр» деген сияқты өзім үй­реткен қазақ мақал-мәтелінен баста­ла­тын, ауыз-екі айтылатын қарым-қа­ты­нас сөздері жинақталған бейнебір сервис-орталық іспетті. Бөлмеге әр бас сұққан сайын босағада қазақша бір сөйлем айтып, қатем бар болса түзер ме екен дегендей екі қолын қал­та­сына кезек-кезек сұғып, тілдей па­рақ­шаларды алып оқып тұратын Дэн ерек­ше қабілетті оқушы сияқты. Әрі әр аптаның соңында таңертең «Хай-Сә­лем…» дегеннен соң «Бүгін жұма, жақс­ы күн!» деуді еш ұмытқан емес.

Сол Дэніміз уақыт тауып аптасына үш рет кешкі 5-пен 6-ның арасында бізге ағылшын тілін тегін үйретті. Ниетін қызметпен үйлестірген ұстазымыз тың­даушылардың денінің орыстілді екен­діктеріне қарамай көптеген сөз­дердің баламасын қазақ сөздерімен са­лыстырып «миын шынықтырып» жа­та­тын. Мен он бес жылдан астам қыз­мет істеген америкалық бұл ұйымда ха­лықаралық гранттың бөлінуіне орай 3-5 жыл аралығында директорлыққа ке­ліп-кетіп жүрген әріптестерінің ал­ды болған Дэннің қызығы алда еді! Ол еліне қайтар күні қоштасу кеші өтті. Орыстілді журналист әріптес-қарын­дас­тарым Гүлшат пен Маржан келіп, «Аға, Дэнге айтыңызшы, бірауыз қа­зақ­ша сөйлесін…» деп қиылды. Ерсі көр­д­ім, айта алмадым…

Ең қызығы – сағатымызға қарап отырмыз, Дэн еш қателеспей шұрайлы тілде 20 минут сөйледі. Елге, жерге, әріп­тестерге деген ішкі сезімін қазақ ті­лінде бастап, қазақ тілінде аяқтады. Тү­сінгеніміз бар, түсінбегеніміз бар Internews Network – Халықаралық ақпараттар желісі (АҚШ) ұйымы директорының өзіне, қоштасу сөзіне құрмет жасап, дүрілдете қол соқтық! Ол жұрттың бәрін өзінің бөтен тілге деген ниетіне, құрметіне осылайша айрықша есте қаларлықтай тәнті етті!

Одан да қызығы… қазаққа күйеу ба­ла Дэннің келіншегі – өзіміздің Сай­рамның (Оңтүстік Қазақстан облысы) қазағы мен өзбегінің арасында орыс тілділер емге жоқ ауылдағы дәрігердің қызы еді. Дэн екеуі Аме­ри­кадан қолтықтасып бірге келген. Қарындасымыз бір түйір қазақша білмейтін (Ғапу өтінемін, сеа)))), Абизейд мырза!), білмей кетті…

Талғат СҮЙІНБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

28.06.2017

Үркер-2017. Қазақстан туралы үздік танымдық мақала авторы анықталды

28.06.2017

Жанболат Аупбаев "Үздік журналистік зерттеу" номинациясы бойынша "Үркер" сыйлығын алды

28.06.2017

«Егеменнің» фототілшісі «Үркер-2017» сыйлығын алды

28.06.2017

Елбасы Әсет Исекешевті қабылдады

28.06.2017

Орал қаласының әкімі Нариман Төреғалиев сенатор атанды

28.06.2017

Премьер-Министр Қызылордада «Нұрлы жер» бағдарламасының іске асырылу барысымен танысты

28.06.2017

«Мерейлі отбасы» лауреаты атағын беру жөніндегі комиссия отырысы өтті

28.06.2017

Премьер-Министр Қызылордада Елбасы Жолдауын іске асыру барысын талқылады

28.06.2017

Биылғы «Қазақстан барысы» турнирінде қандай өзгеріс бар?

28.06.2017

Қызылорда облысында балық экспорты үш есеге артты

28.06.2017

Дәурен Абаев журналистерді мерекемен құттықтады

28.06.2017

Елбасы Астана маңындағы көлдердің туристік әлеуетін арттыру қажеттігін айтты

28.06.2017

Қазақстанда дін саласындағы мемлекеттік саясат тұжырымдамасы бекітілді

28.06.2017

Үкімет басшысы Сыр өңірінің білім беру саласындағы жобаларымен танысты

28.06.2017

Премьер Қызылордадағы Кәсіпкерлерге қызмет көрсету орталығын аралады

28.06.2017

ОҚО-да бюджет қаржысын тиімсіз жарату деректері әшкереленді

28.06.2017

Премьер Қызылордада МӘМС жүйесін енгізуге дайындық барысымен танысты

28.06.2017

Премьер-Министр Сырдария өзеніндегі гидротехникалық құрылыспен танысты

28.06.2017

ҚР Омбудсмені Қазақстандағы Нидерланды Корольдігінің Төтенше және Өкілетті елшісімен кездесті

28.06.2017

Қостанайда жаңа басқармаға жаңа басшы тағайындалды

КОЛУМНИСТЕР

Атамұрат  ШӘМЕНОВ,

Кәсіпке баулудың кейбір мәселелері

Елімізде еңбекке қабілетті адамдар саны 9 миллион екен, оның ішінде жұмыспен қамтылғандар 8,5 миллион, 6,3 миллион – жалдамалы жұмыскерлер, 2,2 миллион – өз бетінше жұмыспен қамтылғандар. Ал жұмыссыздар 445 мың адам. Ал жұмыспен қамтылған­дар саны жұмысқа жарамды адам­дар санының 67 пайызын құрайды, ал бұл көрсеткіш біз ұмтылып жүрген өркениетті 30 елде орташа алғанда 82 пайызды құрайды. Яғни, Қазақстан үшін халықты шынайы жұмыспен қамту жайы өзекті болып отыр.

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Болашақтың мамандықтары

Білім – шамшырақ. Алдағы жол андыздап көрінеді. Сүрінбейсіз, жортақтауыңыз, желе жортуыңыз, бауырыңызды кең жазған шабысыңыз жиған білімге байла­ныс­ты. Білім – ырыстың тіз­гіні. Ырысты тал бесіктен жер бе­сік­ке дейін іздейтін уақыт туды. Өй­т­кені, білгірге ділгірлік бар. Тес­тілеу қортындысы бойынша жо­­ға­ры оқу орындарына құжат тап­сы­ратын талапкердің өмірлік мақ­­сат-мұратын айқындауы – ел болашағына қосар үлесін ай­қын­да­уы. Сондықтан мамандық таң­дау­ға бейжай қарауға болмайды.

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ, кинотанушы

Қазақ киносы және киноархив

Бүгінгі күн ертең тарих болып қалары сөзсіз. Ертең кешегі күннің ізін іздейміз. Өнерде де дәл солай. Өт­кен күннің іздерін сол күйінде «қал­пына келтіру» арқылы жеке шы­ғар­ма­лардың ғана емес, тұтас бір ке­зең­нің тарихын мейлінше объек­тив­ті түр­де шынайы суреттеуде, зерт­теу­де ар­хивтің, ондағы сақталған ма­те­ри­ал­дардың маңызы орасан зор.

Нұрлан СЕЙДІН, саясаттанушы

Төрағалық табыстары

Қазақстан өзінің Шанхай ынтымақ­тастық ұйымындағы (ШЫҰ) 2016-2017 жылдардағы кезекті төрағалығын үстіміздегі жылдың 9 маусымында Астанада өткен Мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің отырысында қоры­тын­дылады. Әдеттегідей, еліміз бұл төраға­лыққа үлкен дайындық­пен келіп, ұйымның жаңа сатыға көтерілуіне, аймақ мемлекеттері ара­сын­­дағы саяси-экономикалық, қауіп­сіз­дік және мәдени-гуманитарлық сала­лар­дағы ынтымақтастықты нығай­туға барынша күш салғаны белгілі.

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Төрінен қонақ үзілмейтін үлкен үй

Кез келген қаладағы келімді-кетімді жолаушыларға лайықты қызмет көрсетіп, адамдардың демалуы мен жүріп-тұруына жағдай жасау – жауапты міндет. Әлемнің дамыған елдері бұл бағыттағы жұ­мыстарды логистикалық карта аясында жүргізіп, қонақ қабылдау мен қызмет көрсетудің де озық үлгі­лерін қалыптастырып отыр. Яғни, туризмнің дамуына күш, қай­рат, қаржы жұмсау арқылы оны есе­леп қайтарып алу қамында көптеген жұ­мыстар жасалуда. Қуанарлығы, еліміздегі логистика бағытындағы дамыту жұмыстары өз деңгейінде жүріп жатыр. 

Пікірлер(0)

Пікір қосу