Қазақшаны қалай тез үйренеміз?..

Қазақша үйрену шын мәнінде соншалықты қиын ба?
Егемен Қазақстан
17.03.2017 659

Ғалымдар кез келген жат тілді үйре­ну үшін бірінші күні 100 сөз жат­­тап, екінші күні оны еселеп, ал, үшінші күні сөз қорын 400-ге жет­кі­зіп, аптаның соңын 1000 сөзбен тә­ма­м­­дауға кеңес береді.

Сонда сіз бұ­ған дейін «құбы­жық­т­ай» көрінген кез кел­ген тілде «нан тау­ып жейтін» дә­ре­же­ге жетесіз. Мектептегідей күніне 5 сөз үйреніп, жаттаумен іс ешуақытта оңа­л­майды дейді зерттеушілер. Ал егер де, алғашқы күні 1000 сөз, екінші күні 2000, жарты айда 10000 сөз жаттап ал­саңыз, сөз жоқ, үш айдан соң өзіңіз ба­сында бой ұрған неміс, ағылшын, испан немесе итальян тілінде көсіле сөй­леп кетеріңізге кепілдік бар. Керемет емес пе?!

Осы арада қазақ тіліне де сондай тә­­сіл қажет пе деген бір сауал туын­дай­­ды. Әлем тілдерінің санатында бол­­ғандықтан біздің тілімізге де осындай талап керек те шығар, бәлкім! Алай­да, иә, алайда…

Қазақтың белгілі шайыры Шә­Һи­за­да Әбдікерімов Валентин Тянь есімді ауыл шаруашылығы ғы­лымдарының до­кторымен көп жыл­дан көрші тұ­ра­ды. «Кешкісін ау­лада аздап дамылдап алайын деп шықсам, Бәкеңнің – Валентин Сергейұлының үйінде дуыл­даған топ қазақша аспандатып ән салып жатады. Менің халқымның ана тіліне ғана емес, ән-жырына де­ген мұндай құрметтен жүрегім езі­ліп кетеді. Сенесіз бе, көршімнің үйін­де той-томалақ қазақ әнінсіз өт­пей­ді» деген арқалы ақын сөзінің ақы­ры Бәкеңмен бізді дөңгелек үстел ба­сындағы сұхбатта ұшырастырды. Сон­да ғалым қазақтардың ортасында жү­ріп қазақша үйренуге ешқандай да 100 сөз немесе 1000 сөз жаттаудың қа­жеті жоқ деп бірден кесіп айтты. «Ең ал­дымен, ниет болсын, ниет болмаса са­ғатына 1000 теңге төлеп оқытсаң да қазақ тілін үйрете алмайсың. Қазақ ті­лінің қасиеті сондай!» дейді доктор Тянь. Былай қарасаң, осы Бәкеңнің айт­қаны ақылға сиятын секілді ма?!

Дэн Абизейд деген америкалық ал­ғыр жігітпен бір мекемеде қызмет істедік. Дэннің тілге деген ниетіне әлі күнге таң-тамашамын. Джинсиінің оң қал­тасы – қазақша жазылған «G20 немесе «Үлкен жиырмалық» – әлемдегі экономикасы ең мықты дамыған және тез дамып келе жатқан елдердің клубы» деген күрделі ресми сөздерді құ­рай­тын, ал сол қалтасы «Барға – шү­кір, жоққа – сабыр» деген сияқты өзім үй­реткен қазақ мақал-мәтелінен баста­ла­тын, ауыз-екі айтылатын қарым-қа­ты­нас сөздері жинақталған бейнебір сервис-орталық іспетті. Бөлмеге әр бас сұққан сайын босағада қазақша бір сөйлем айтып, қатем бар болса түзер ме екен дегендей екі қолын қал­та­сына кезек-кезек сұғып, тілдей па­рақ­шаларды алып оқып тұратын Дэн ерек­ше қабілетті оқушы сияқты. Әрі әр аптаның соңында таңертең «Хай-Сә­лем…» дегеннен соң «Бүгін жұма, жақс­ы күн!» деуді еш ұмытқан емес.

Сол Дэніміз уақыт тауып аптасына үш рет кешкі 5-пен 6-ның арасында бізге ағылшын тілін тегін үйретті. Ниетін қызметпен үйлестірген ұстазымыз тың­даушылардың денінің орыстілді екен­діктеріне қарамай көптеген сөз­дердің баламасын қазақ сөздерімен са­лыстырып «миын шынықтырып» жа­та­тын. Мен он бес жылдан астам қыз­мет істеген америкалық бұл ұйымда ха­лықаралық гранттың бөлінуіне орай 3-5 жыл аралығында директорлыққа ке­ліп-кетіп жүрген әріптестерінің ал­ды болған Дэннің қызығы алда еді! Ол еліне қайтар күні қоштасу кеші өтті. Орыстілді журналист әріптес-қарын­дас­тарым Гүлшат пен Маржан келіп, «Аға, Дэнге айтыңызшы, бірауыз қа­зақ­ша сөйлесін…» деп қиылды. Ерсі көр­д­ім, айта алмадым…

Ең қызығы – сағатымызға қарап отырмыз, Дэн еш қателеспей шұрайлы тілде 20 минут сөйледі. Елге, жерге, әріп­тестерге деген ішкі сезімін қазақ ті­лінде бастап, қазақ тілінде аяқтады. Тү­сінгеніміз бар, түсінбегеніміз бар Internews Network – Халықаралық ақпараттар желісі (АҚШ) ұйымы директорының өзіне, қоштасу сөзіне құрмет жасап, дүрілдете қол соқтық! Ол жұрттың бәрін өзінің бөтен тілге деген ниетіне, құрметіне осылайша айрықша есте қаларлықтай тәнті етті!

Одан да қызығы… қазаққа күйеу ба­ла Дэннің келіншегі – өзіміздің Сай­рамның (Оңтүстік Қазақстан облысы) қазағы мен өзбегінің арасында орыс тілділер емге жоқ ауылдағы дәрігердің қызы еді. Дэн екеуі Аме­ри­кадан қолтықтасып бірге келген. Қарындасымыз бір түйір қазақша білмейтін (Ғапу өтінемін, сеа)))), Абизейд мырза!), білмей кетті…

Талғат СҮЙІНБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.10.2017

Әліпби ауыстыру – рухани дамуға септігін тигізеді

23.10.2017

Тұран-Астана университетінің ректоры: Құтты қадамды құптаймыз

23.10.2017

Батыл қадамдарға бару қажет

23.10.2017

Петропавлда латын қарпіне көшу аясында конференция өтті

23.10.2017

Қаржы жүйесіндегі тарихи шешім

23.10.2017

Онлайндағы жұңғо жұрты

23.10.2017

Италияның екі облысында автономия үшін сайлау өтті

23.10.2017

Шаруалар астықтарын элеваторларға өткізе алмай жатыр

23.10.2017

Алматы облысында қос алыптың ескерткіштері ашылды

23.10.2017

100 жаңа оқулық: келелі жоба шешімін табуда

23.10.2017

Тұрсынбек Кәкішев – қазақтың қара нары

22.10.2017

«Ордабасы» «Астананы» жеңді

22.10.2017

Владимир Путин Қазақстанмен әріптестіктің биік белесін атап өтті

22.10.2017

Словенияда президент сайлауы өтіп жатыр

22.10.2017

Жапонияда бүгін парламент сайлауы

22.10.2017

Ұлттарды ұйыстырған дәстүрлі байқау

22.10.2017

Жақияновпен жекпе-жектен соң Барнетт ауруханаға түсіп қалды

22.10.2017

Қаламгер Зейнолла Сәніктің шығармашылығына арналған конференция өтті

22.10.2017

Студенттерге арналған «Ұлы дала жастары» жобасы іске қосылды

22.10.2017

Қостанайда полицейлер көкпар тартты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қаржы жүйесіндегі тарихи шешім

Алпауыт ел Америка Құрама Штат­тары­ның экономикасы қазіргі кезде өз жарасын өзі жалап жазатын көк­жал қасқырға ұқсайды. Ол өзінің осы қасиетінің арқасында жазылмастай сыр­қатқа шалдыққан қазіргі қаржы ка­питализмнің ғұмырын барынша ұзартып келеді. Бүгінгі күні бүкіл әлемге билігін жүргізіп отырған ка­пи­тализмнің басты тірегі бастапқы кезде осы формациялық құрылыс­тың отаны әрі таратушысы болға­нымен соңғы жылдары барынша әлеу­меттене бастаған Еуропа емес, нарық­тық жолға түсіп, жедел байып келе жатқанымен Конфуций қағидасы бойынша мемлекетті әке деп қабыл­дап, бүкіл халық үшін одан әкелік қам­қорлық талап ететін дана Қытай емес, корпоративтік рухты ту етіп көтерген еңбекшіл Жапония мен Оңтүстік-Шығыс Азияның елдері емес, нақ осы АҚШ-тың өзі болып отырғандығын біраз жұрт жақсы біледі.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Онлайндағы жұңғо жұрты

Қытай. Жан-жақтан ағылған адамдар мен көлік ағысы толас­тар емес. Бағдаршамның қызыл шамына тоқтаған көлікте отырып, жан-жағыңды бағдарлайсың. Сіз отырған көлікке жапсарласа, бірінен соң бірі жапырлап велосипед мінген жолаушылар сы­наласып тоқтап жатыр. Ал жол жүруге рұқсат берілгенде бей­не құмырс­қалар тəрізді өре жөнелген қос дөңгелекті көлік­ке отыр­ған­дардың шеруін көр­гендейсіз. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Кімді тұлға тұтамыз?

Баяғының жастарына «Мен өмір­ден өзімді іздеп жүрмін» деп сөйлеу тән болатын... Жақында Америкада оқып жүрген қазақ­стандық жас өреннің пікірін тыңдап көруге тура келді.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Дауыл алдындағы тыныштық болып жүрмесін

Төрткүл дүниені тығырыққа тіреген 2008 жылғы жаһандық қаржы дағдарысы мен 2009 жылғы «ұлы рецессиядан» енді ғана оңала бастаған әлем экономикасы 2016 жылдан бастап баяу да болса тұрақты даму бағытына бет бұрды.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Шексіз білім

«Білім шексіз бе, әлде білімнің шегі бар ма?» деген сұраққа жа­­уап­ іздеп жүріп, Оксфорд уни­вер­ситетінің профессоры, матема­тик Мар­кус дю Сотойдың «Біз нені біле алмаймыз: білім шегіне сая­хат» («What we cannot know») ат­ты кітабын сатып алдым. Про­фес­сор бұл кітабында нөлден бас­­­тап жетіге дейінгі межені бел­гілейді. Нөлінші межені «Белгілі, бірақ белгісіз» әлде «Белгілі, бірақ бей­мәлім» деген дұрысырақ па?­ Біз біле­тін нәрседен бастап еш­қашан біле алмайтынға, ал одан шек­сіздікке дейінгіні тұспалдайды. Біз нені білмейміз және нені біле ал­маймыз? 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу