Келісім жасасу қиындайды

Ресей, Қытай, Үндістан және Пәкістан сарапшылары ШЫҰ-ға жаңа мүшелердің кірігу процесі оңай болмайтынын айтады. Мұны ресми құжаттардың мазмұнын өзгертуге тура келетінінен-ақ байқауға болады.
Егемен Қазақстан
09.06.2017 1104

Қабылданғалы отырған Астана декларациясына сәйкес, ұйымға мүше-елдер Ядролық қаруды таратпау келісімін сөзсіз сақтауы тиіс. Үндістан мен Пәкістан болса, өз ядролық қа­ру­ларын келісімнен тыс жасап қойған, сондықтан оған қол қою­шылар қатарында емес. Со­ны­мен қатар, құжатта «Бел­деу жә­не Жол» форумының нә­ти­же­леріне жоғары баға беріледі. Ал Үндістан форумға бойкот жа­риялап қана қоймай, Қытай бас­тамасын «отарлау мақсатын көз­дейді» деп бағалады.

Нақты ынтымақтастық мәсе­ле­сіне келсек, онда да біраз проблема болғалы тұр. Үнді сарапшысы Самир Саран Үндістан мен Пәкістан арасында барлау мәліметтерін алмасу ісінде қи­ын­дық туатынын айтады. Дели Исламабадты халықаралық тер­ро­­ризмді қолдайды деп есеп­тей­ді, сондықтан көршісіне құпия деректерді бере қоюы екіталай.

Пәкістандық сарапшы Ахсан Чаудхаридің пікірінше, Үндістан мен Пәкістан ШЫҰ-ға бірдей мақсатпен кірді: әрқайсысы ұй­ым өздерін көршінің әскери және террорлық шабуылынан қорғайды деп ойлайды. «Іс жү­зінде Дели мен Исламабад ШЫҰ-ны азиялық НАТО сияқты кө­реді. Расында, НАТО-ның да бір мақ­саты оған мүше елдер арасында қақтығысқа жол бермеу болған», дейді Чаудхари.

Отставкадағы пәкістандық дипломат Ариф Камал ШЫҰ-ның бітімгерлік функциялар атқаратынын айтады. «Ұйымды құрушы елдер Кашмир мәселесін шешуді талап етуі тиіс. Шанхай процесінің шарттарына қосылу жауласушы екі державаға оң әсер етеді деп күтуге болады», дейді ол.

Ресейлік сарапшы Игорь Денисовтің пікірінше, ұйымның терроризммен күрес бағыты жа­ңа жағдайда тың серпін алуы мүмкін.

Ал Қырғызстан-Ресей славян университетінің доценті Наргиза Мұратәлиева жаңа ел­дер­дің кіруіне байланыс­ты ұйымның құрылымы да ірі өз­ге­ріс­терге ұшырайды деген пі­кір­де. «Бір жағынан Ресей мен Қытайдың құрылымдағы бә­се­кесі туралы әңгімелер азая­ды, өйткені басқа бәсекелес та­раптар қосылды (Үндістан-Пәкістан). Екінші жағынан мүше-елдер арасында қалыптасқан бай­ланыстар негізінде ШЫҰ-ның өз ішінде «шартты альянс­тар» пайда бола ма деген қауіп бар», дейді Мұратәлиева. Оның пі­кірінше, Орталық Азияның ұй­ымдағы рөлі азаюы мүмкін. Алайда, сарапшы кеңейген соң Орталық Азия елдері ұйымның жұмысына белсендірек қатысады деп үміттенеді.

Айта кететін нәрсе, ШЫҰ әлі де кеңеюі мүмкін. Астана­дағы саммитте ұйымға Иранның қосылуы мәселесі тағы да тал­қы­ланады. Бұл туралы сейсен­бі күні Ресей Президентінің кө­мек­­шісі Юрий Ушаков айтқан бо­латын. «Ресей мен Қытайдың келісіп отырғанына қарамастан, неге Иран әлі ұйымға мүше болмады?» деген сұраққа Ушаков «Мәселе – кей елдердің ерекше ұстанымында» деп жауап берді.

«Коммерсанттың» мәліметі бойынша, Тегеранның мүшелігіне кедергі жасап отырған Иранның бәсекелесі − Сауд Арабиясымен байланысты күшейтіп жатқан Тәжікстанның ұстанымы.

Михаил КОРОСТИКОВ,
«Коммерсант»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.05.2018

Бурабай ұлттық паркіне арналған «A day in Burabay» бірегей фотоальбомы жарық көрді

21.05.2018

Алматыда 5 жасар бала менингиттен көз жұмды

21.05.2018

Мекен-жай анықтамасын Telegram-бот арқылы алуға болады

21.05.2018

Нұрлан Ноғаев: Бизнес субъектілеріне мемлекеттің қолдауы аймақтың экспорттық әлеуетін арттыруға септігін тигізеді

21.05.2018

Алматылық педагогтар СДУ-да бас қосты

21.05.2018

Қазақстанда тұңғыш рет көз іші қатерлі ісігіне шалдыққан балаларға СИАХТ отасы жасалады

21.05.2018

Самал Еслямова: Біз бұл кинокартинаны түсіру үшін 7 жылымызды сарп еттік

21.05.2018

Жезқазған қаласының әкімі өз еркімен қызметінен кетті

21.05.2018

Айдос Қыдырма ҚР Премьер-Министрінің баспасөз хатшысы қызметінен кетті

21.05.2018

Астанада ҚР Кәсіподақтар федерациясы дөңгелек үстел өткізді.

21.05.2018

Қарақиялық оқушылар арасында «Жас құтқарушы» сайысы өтті

21.05.2018

Солтүстік Қазақстанда өрт сөндіру  көпсайысынан аймақаралық чемпионат өтті

21.05.2018

Солтүстік Қазақстан шенділері тегін үйлерді туыстарына үлестірген

21.05.2018

Академик Түймебай Әшімбаевтың туғанына 100 жыл толуына орай халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

21.05.2018

Петропавл әкімдігінің әрекеті тұрғындарды таң қалдырды

21.05.2018

Солтүстік Қазақстанда қазақ күресінен біріншілік өтті

21.05.2018

Алматыда «Музей түні» өтті

21.05.2018

Әлем чемпионатында қазақстандық муайтай шеберлері 7 медаль иеленді

21.05.2018

Қостанайда орманда от жаққандарға айыппұл салынады

21.05.2018

Семейде журналист, жазушы Дәулет Сейсенұлының «Жәнібек ән салады...» пъесасы сахналанды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қамбар Ахмет,

Каспий мен Қара теңіздерді жалғау кімге тиімді?

Мамырдың екінші онкүндігінде ақпарат һәм саясат алаңында қызу тал­қыланған тақырыптың бірі – Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Каспий мен Қара теңіздің арасын жал­ғайтын «Еуразия» каналын салу жөніндегі пікірі болды. 

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Оразаның нығметі

«Зор сүйінші айтайын, Мұсылман болып туғанға. Ислам дінін қуғанға...» деп Майлықожа бабамыз жырлағандай, исламды дінім, Мұхаммедті пайғамбарым деп таныған мүміндер үшін қасиетті рамазан айы туды. Аллаға бойұсынушы қауым бұл айды «Айлардың сұлтаны» деп ерекше әспет­тесе, үлкен сахаба Абдулла Аббас «күн­­дердің қайырлысы – жұма, айлардың қайыр­лысы – рамазан» деген екен.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жол апатын азайту жүргізуші мәдениетіне байланысты

Өткенде екі көлік соқтығысып қал­ды. Олар көшенің бағдаршамы жоқ қиылысында бір-біріне жол бермеген. Содан екі жүргізуші бірін-бірі кінәлап жатыр. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу