Келісім жасасу қиындайды

Ресей, Қытай, Үндістан және Пәкістан сарапшылары ШЫҰ-ға жаңа мүшелердің кірігу процесі оңай болмайтынын айтады. Мұны ресми құжаттардың мазмұнын өзгертуге тура келетінінен-ақ байқауға болады.
Егемен Қазақстан
09.06.2017 1248
2

Қабылданғалы отырған Астана декларациясына сәйкес, ұйымға мүше-елдер Ядролық қаруды таратпау келісімін сөзсіз сақтауы тиіс. Үндістан мен Пәкістан болса, өз ядролық қа­ру­ларын келісімнен тыс жасап қойған, сондықтан оған қол қою­шылар қатарында емес. Со­ны­мен қатар, құжатта «Бел­деу жә­не Жол» форумының нә­ти­же­леріне жоғары баға беріледі. Ал Үндістан форумға бойкот жа­риялап қана қоймай, Қытай бас­тамасын «отарлау мақсатын көз­дейді» деп бағалады.

Нақты ынтымақтастық мәсе­ле­сіне келсек, онда да біраз проблема болғалы тұр. Үнді сарапшысы Самир Саран Үндістан мен Пәкістан арасында барлау мәліметтерін алмасу ісінде қи­ын­дық туатынын айтады. Дели Исламабадты халықаралық тер­ро­­ризмді қолдайды деп есеп­тей­ді, сондықтан көршісіне құпия деректерді бере қоюы екіталай.

Пәкістандық сарапшы Ахсан Чаудхаридің пікірінше, Үндістан мен Пәкістан ШЫҰ-ға бірдей мақсатпен кірді: әрқайсысы ұй­ым өздерін көршінің әскери және террорлық шабуылынан қорғайды деп ойлайды. «Іс жү­зінде Дели мен Исламабад ШЫҰ-ны азиялық НАТО сияқты кө­реді. Расында, НАТО-ның да бір мақ­саты оған мүше елдер арасында қақтығысқа жол бермеу болған», дейді Чаудхари.

Отставкадағы пәкістандық дипломат Ариф Камал ШЫҰ-ның бітімгерлік функциялар атқаратынын айтады. «Ұйымды құрушы елдер Кашмир мәселесін шешуді талап етуі тиіс. Шанхай процесінің шарттарына қосылу жауласушы екі державаға оң әсер етеді деп күтуге болады», дейді ол.

Ресейлік сарапшы Игорь Денисовтің пікірінше, ұйымның терроризммен күрес бағыты жа­ңа жағдайда тың серпін алуы мүмкін.

Ал Қырғызстан-Ресей славян университетінің доценті Наргиза Мұратәлиева жаңа ел­дер­дің кіруіне байланыс­ты ұйымның құрылымы да ірі өз­ге­ріс­терге ұшырайды деген пі­кір­де. «Бір жағынан Ресей мен Қытайдың құрылымдағы бә­се­кесі туралы әңгімелер азая­ды, өйткені басқа бәсекелес та­раптар қосылды (Үндістан-Пәкістан). Екінші жағынан мүше-елдер арасында қалыптасқан бай­ланыстар негізінде ШЫҰ-ның өз ішінде «шартты альянс­тар» пайда бола ма деген қауіп бар», дейді Мұратәлиева. Оның пі­кірінше, Орталық Азияның ұй­ымдағы рөлі азаюы мүмкін. Алайда, сарапшы кеңейген соң Орталық Азия елдері ұйымның жұмысына белсендірек қатысады деп үміттенеді.

Айта кететін нәрсе, ШЫҰ әлі де кеңеюі мүмкін. Астана­дағы саммитте ұйымға Иранның қосылуы мәселесі тағы да тал­қы­ланады. Бұл туралы сейсен­бі күні Ресей Президентінің кө­мек­­шісі Юрий Ушаков айтқан бо­латын. «Ресей мен Қытайдың келісіп отырғанына қарамастан, неге Иран әлі ұйымға мүше болмады?» деген сұраққа Ушаков «Мәселе – кей елдердің ерекше ұстанымында» деп жауап берді.

«Коммерсанттың» мәліметі бойынша, Тегеранның мүшелігіне кедергі жасап отырған Иранның бәсекелесі − Сауд Арабиясымен байланысты күшейтіп жатқан Тәжікстанның ұстанымы.

Михаил КОРОСТИКОВ,
«Коммерсант»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.10.2018

Станимир Стоилов: Бір ойынды жеңдік деп желпінбейміз

16.10.2018

Кольдо Альварес: Қазақстан бізден бір бас жоғары екен

16.10.2018

Машина жасау саласында меморандумға қол қойылды

16.10.2018

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев ресми сапармен Финляндия Республикасына келді

16.10.2018

Қарағандылық оқушылар халықаралық чемпионатта жеңіске жетті

16.10.2018

С.Стоилов: Қазақстанда ұлттық құрамаға лайық шабуылшы жоқ (видео)

16.10.2018

Маңызды қадамдар атап көрсетілді

16.10.2018

Семейде «Екі жұлдыз» байқауы өтті

16.10.2018

Тарбағатайда 4 мың басқа арналған бордақылау алаңы ашылады

16.10.2018

Әскери борышын өтеген сарбаздар туған жерлеріне оралуда

16.10.2018

Қазақстан және Литва жан-жақты ынтымақтастықты кеңейтуге ниетті

16.10.2018

Cенаторлар университеттегі цифрлық хабты аралады

16.10.2018

Қайрат Әбдірахманов дипломатиялық қызмет жүйесін жетілдіру туралы айтты

16.10.2018

Туризм саласының маманы жоқ

16.10.2018

Сенаторлар Ақ Жайық өңіріне келді

16.10.2018

Қаңтар–қыркүйек айларында ЖІӨ өсімі 4,1% жетті — ҰЭМ

16.10.2018

Тоғыз айдың қорытындысы бойынша өнеркәсіптік өндіріс көлемі 4,8%-ға ұлғайды — ҚР ИДМ

16.10.2018

Жекешелендірудің кешенді жоспарын орындау: 444 нысан сатылды

16.10.2018

Қармақшы - елдік пен ерлік мекені

16.10.2018

Маңғыстауда теміржол вокзалында мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің жәрмеңкесі өткізілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу