Келісім жасасу қиындайды

Ресей, Қытай, Үндістан және Пәкістан сарапшылары ШЫҰ-ға жаңа мүшелердің кірігу процесі оңай болмайтынын айтады. Мұны ресми құжаттардың мазмұнын өзгертуге тура келетінінен-ақ байқауға болады.
Егемен Қазақстан
09.06.2017 1181

Қабылданғалы отырған Астана декларациясына сәйкес, ұйымға мүше-елдер Ядролық қаруды таратпау келісімін сөзсіз сақтауы тиіс. Үндістан мен Пәкістан болса, өз ядролық қа­ру­ларын келісімнен тыс жасап қойған, сондықтан оған қол қою­шылар қатарында емес. Со­ны­мен қатар, құжатта «Бел­деу жә­не Жол» форумының нә­ти­же­леріне жоғары баға беріледі. Ал Үндістан форумға бойкот жа­риялап қана қоймай, Қытай бас­тамасын «отарлау мақсатын көз­дейді» деп бағалады.

Нақты ынтымақтастық мәсе­ле­сіне келсек, онда да біраз проблема болғалы тұр. Үнді сарапшысы Самир Саран Үндістан мен Пәкістан арасында барлау мәліметтерін алмасу ісінде қи­ын­дық туатынын айтады. Дели Исламабадты халықаралық тер­ро­­ризмді қолдайды деп есеп­тей­ді, сондықтан көршісіне құпия деректерді бере қоюы екіталай.

Пәкістандық сарапшы Ахсан Чаудхаридің пікірінше, Үндістан мен Пәкістан ШЫҰ-ға бірдей мақсатпен кірді: әрқайсысы ұй­ым өздерін көршінің әскери және террорлық шабуылынан қорғайды деп ойлайды. «Іс жү­зінде Дели мен Исламабад ШЫҰ-ны азиялық НАТО сияқты кө­реді. Расында, НАТО-ның да бір мақ­саты оған мүше елдер арасында қақтығысқа жол бермеу болған», дейді Чаудхари.

Отставкадағы пәкістандық дипломат Ариф Камал ШЫҰ-ның бітімгерлік функциялар атқаратынын айтады. «Ұйымды құрушы елдер Кашмир мәселесін шешуді талап етуі тиіс. Шанхай процесінің шарттарына қосылу жауласушы екі державаға оң әсер етеді деп күтуге болады», дейді ол.

Ресейлік сарапшы Игорь Денисовтің пікірінше, ұйымның терроризммен күрес бағыты жа­ңа жағдайда тың серпін алуы мүмкін.

Ал Қырғызстан-Ресей славян университетінің доценті Наргиза Мұратәлиева жаңа ел­дер­дің кіруіне байланыс­ты ұйымның құрылымы да ірі өз­ге­ріс­терге ұшырайды деген пі­кір­де. «Бір жағынан Ресей мен Қытайдың құрылымдағы бә­се­кесі туралы әңгімелер азая­ды, өйткені басқа бәсекелес та­раптар қосылды (Үндістан-Пәкістан). Екінші жағынан мүше-елдер арасында қалыптасқан бай­ланыстар негізінде ШЫҰ-ның өз ішінде «шартты альянс­тар» пайда бола ма деген қауіп бар», дейді Мұратәлиева. Оның пі­кірінше, Орталық Азияның ұй­ымдағы рөлі азаюы мүмкін. Алайда, сарапшы кеңейген соң Орталық Азия елдері ұйымның жұмысына белсендірек қатысады деп үміттенеді.

Айта кететін нәрсе, ШЫҰ әлі де кеңеюі мүмкін. Астана­дағы саммитте ұйымға Иранның қосылуы мәселесі тағы да тал­қы­ланады. Бұл туралы сейсен­бі күні Ресей Президентінің кө­мек­­шісі Юрий Ушаков айтқан бо­латын. «Ресей мен Қытайдың келісіп отырғанына қарамастан, неге Иран әлі ұйымға мүше болмады?» деген сұраққа Ушаков «Мәселе – кей елдердің ерекше ұстанымында» деп жауап берді.

«Коммерсанттың» мәліметі бойынша, Тегеранның мүшелігіне кедергі жасап отырған Иранның бәсекелесі − Сауд Арабиясымен байланысты күшейтіп жатқан Тәжікстанның ұстанымы.

Михаил КОРОСТИКОВ,
«Коммерсант»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.08.2018

Мыңнан аса астаналық веложарысқа қатысуда

18.08.2018

ҚМДБ еліміз қалалары бойынша айт намазының уақытын жариялады

18.08.2018

Демалыс күндері елімізде ауа райы тұрақты болады

17.08.2018

Қазақстан Президенті «Журавлевка 1» ауыл шаруашылығы кешенін аралап көрді

17.08.2018

Роман Григорчук «Астана» клубының бас бапкерлігінен уақытша кетті

17.08.2018

Қазақстандық велотрекші әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

17.08.2018

Тау туризмін дамыту қажет

17.08.2018

Еңбек ері – ұрпаққа үлгі

17.08.2018

Тарихи текетірес:Олжабай ма, Жаяу Мұса ма?

17.08.2018

Мемлекет басшысы «Агрофирма Эксимнан» ауыл шаруашылығы кешенін аралап көрді

17.08.2018

«Нұрлы жер» аясында миллионнан астам шаршы метрі пайдалануға берілді

17.08.2018

Өзбекстанға Қазақстан арқылы өтетін автокөлік ағыны көбейді

17.08.2018

Озық идеядан – өндіріске

17.08.2018

Қазақстан және Германия Сыртқы істер министрлері екі елдің ынтымақтастығын талқылады

17.08.2018

Балаларға лагерь, лагерьлерге қаражат жеткіліксіз

17.08.2018

Елбасы Ильичевка ауылындағы тұрғын үй құрылысымен танысты

17.08.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Тайынша май» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

17.08.2018

«Корея» синдромы

17.08.2018

Жақсы іс жалғасын табады

17.08.2018

ШҚО-да Шәкәрімнің160 жылдығы тойланып жатыр

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу