Хас талантқа қамқорлық қажет

Жұмыс бабында бүгінгі спорты­мыз­дың жай-күйі туралы осы сала­ның отымен кіріп, күлімен шы­ғып жүрген азаматтармен жиі әң­гі­мелесуге тура келеді. Сала­ның сан-са­­лалы мәселесін бес саусағындай бі­­ліп қана қоймай, олардың шешу жол­­дарын да талмай іздестіріп жүр­ген осы жандардың спортқа де­ген жанашырлық пейілін көріп кө­ңілдің марқаятыны бар. Сондай аза­маттың бірі – Ұлттық штаттық ко­мандалар және спорт резерві ди­рек­­циясы директорының бірінші орын­басары Самат Ерғалиев.

Таяуда Самат мырзамен арадағы әңгіме жасөспірімдер мен жастар арасында жарқырай көрінген кейбір дарынды спортшылардың ересектер спортына жетпей «жоғалып» кететіні жайлы өрбіді. 
«Бұл, – дейді Самат Ерғалиев, – спорты­мыздағы шетін мәселенің бірі. Бізде жастар мен ересектер спортының арасында «алтын көпір» рөлін атқаратын тетік болмайынша, іс алға жылжымайды. Неге десеңіз, сабақтас дәнекерліктің жоқтығынан жыл сайын ел спортының болашағына баланған небір дарынды спортшыларымыздан айырылып қалып жүрміз. Мәселен, жасөспірім немесе жастар арасында жарқыраған өреннің бәрі құрама командаға мүше болып қабылдана бермейді. Екі үздіктің біреуіне ғана мұндай бақтың бұйыруы мүмкін. Сон­да, таланты алдыңғысынан бір мысқал да кем емес екіншісі қайтпек? Рас, қа­зіргі таңда әр спорт түрі бойынша фе­дерацияларда екі ортада қалып қойған дарынды жастарға арналған тәжірибелік орталықтар ашыла бастады. Міне, таланттың ашылуына зор мүмкіндіктер беретін осы орталықтар мем­лекет тарапынан жан-жақты қам­қор­лыққа алынса, нұр үстіне нұр болар еді».
Иә, мемлекет бұл мәселеге мойын бұрмайынша, жас ерекшеліктері бойынша дүниежүзілік додаларда жүлдегер атанып жүрген өрендеріміз өгей баланың күйін кешері анық. Мысалы, жарыстарда үнемі екінші, үшінші болып жүрген жас дарынның ба­ғы өсе келе жануы әбден мүмкін ғой. Жоғарыда Самат мырза айтқан тә­жірибелік орталықтарда тұрып, ше­берлік ұштаған оғландар, біле-білсек спорты­мыздың сарқылмас қоры ғана емес, бәсекелестіктің қайнар көзі де емес пе? 
Осындайда еске түседі. Қараған­ды­­дағы Әлия Молдағұлова атын­да­ғы спортқа бейімді, дарынды ба­ла­ларға арналған облыстық маман­дан­­дырылған мектеп-интернат 1998 жыл­ға дейін «Олимпиялық резервтер учи­л­ищесі» деп аталып келді. Яғни, бо­лашақ чемпиондардың құтханасы сол кезде спортта ерекше көзге түс­кен тәрбиеленушілерін орта мектеп аттес­татын алған соң ұядан бірден ұшы­рып жібермей, екі жылдық учили­ще­ге алып қалатын. Солардың көбі кейін­нен ересектер арасында жоғары нәтижелерге қол жеткізді. Қайсыбірі қолына училищенің дипломын алып, бапкерлік қызметтен бақытын тапты.
Міне, бүгінгі күнде мамандар осы тәжірибенің өміршеңдігін жиі айтып жүр. Расында да, бес жыл интернатта жатып, бес мезгіл тегін тамақ ішкені өз алдына, таңдаған спортының қыр-сы­рын меңгерген талай дарынды бала­ның интернаттан түлеп ұшқаннан кей­ін ұшты-күйлі «жоғалғанын» естігенде желге ұшқан есіл ақша-ай, далаға кеткен есіл еңбек-ай деп қынжыласың...
Өткен ғасырдың тоқсаныншы жыл­­дары 17-18 жасында «КСРО спорт ше­­бері» атағын алып, спортты тас­тап кеткен талай дарындыны көрдік. Әлбет­те, солардың көбі әлемдік, олим­пия­лық додаларда елдің атын шығарар си­рек талант иелері-тұғын. Рас, ол кезде заман басқа болды. Ал қазір ше? Ел есін жиып, еңсе тіктеген бүгінгі күнде бала­ғында биті бар балалардан көз жазып қалу – мамандар мен бапкерлер өз ал­дына, жалпы спортымыз үшін орны толмас өкініш емес пе? 
«Талантқа демеу керек, дарынсыз өзі-ақ жарып шығады» деген кім айтса да тауып айтқан нақыл бар. Жалғанда осы сөзде қате жоқтығына талай көз жет­кізіп жүрміз. Иә, таланттың мінезі қанша тарпаң болғанымен, қу тірліктің қитұрқысы алдында ол шіркіннің абдырап қалатыны бар. Өйткені, оларға Жаратқан ием дарынды үйіп-төгіп берген де, қарақан бастың қамын ғана күйттейтін жағымсыз мінез-құлыққа орын қалдырмаған ғой. 
Иә, ел спортының ертеңі жарқын бо­лу үшін жастар спортынан ере­сек­тер­ге өткен ерлерімізге жан-жақ­ты кө­мек мәселесі мемлекеттік деңгейде ке­шенді шешімін тапса дейсің. Да­рын­ға қанша баймыз десек те, хас та­лант­тың сұңқар құстың баласындай сыңар һәм сирек туатынын естен шығармағанымыз абзал.

Қайрат ӘБІЛДИНОВ,

«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

27.05.2017

Қанат Ислам: Бапкерім 12 раунд жекпе-жекке тапсырма берді 

27.05.2017

СҚО-да «Мерейлі отбасы» конкурсының жеңімпаздары анықталды

27.05.2017

Солтүстік Қазақстанда 60,5 мың бала жазғы лагерьде демалады

27.05.2017

Қостанайға жаңа вагондар келді

27.05.2017

БҚО-да экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің көшпелі отырысы өтті

27.05.2017

Павлодарда шіркейлерге қарсы жұмыс қолға алынды

27.05.2017

Еліміздің барлық аймағында ауа райы тұрақсыз болады

27.05.2017

Қанат Ислам қарсыласын ұпай санымен жеңді

27.05.2017

Жанқош Тұраров мексикалық боксшыны нокаутқа түсірді

26.05.2017

Астанада «Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы» атты форум өтті

26.05.2017

Премьер ТМД елдері үкімет басшылары кеңесінің отырысына қатысты

26.05.2017

Мадрид конференциясы Астана процесі нәтижелерін жоғары бағалады - СІМ

26.05.2017

«Ұлы дала» II форумы аясында шетелдік ғалымдар құнды ойларымен бөлісті

26.05.2017

Солтүстік Қазақстанда әкім әкесіне заңсыз субсидия алып берген

26.05.2017

Алтай Көлгінов: Біз биыл «Алаш» музейін ашамыз

26.05.2017

Түркі тілінің халықаралық мәртебесі туралы мәселе қозғалды

26.05.2017

Ұлытауды ұлықтау жұмыстары басталды – Ерлан Қошанов

26.05.2017

Жандос Асанов: Түркі тілдерін зерттеу – ТүркПА-ның назарындағы мәселе

26.05.2017

Жансейіт Түймебаев: Елдік мүддедегі есебіміз түгенделе түсуде

26.05.2017

Манзур Хусейн Сумро: «Біз өз құндылықтарымыздан ажырамауымыз керек»

КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Ер мен Жер

Қазақтың әзелден ардақ тұтып қастерлейтін қасиетті ата құн­ды­лық­тарының арасында Ер мен Жердің ала­тын орны ерекше. Ер қашанда туып-өскен жеріне тартып туады. Осы бір жайды «Тау баласы тауға қа­рап өседі» деп жырлаған тұма жырлы Тұманбай Молдағалиевтай ақын аға­мыз да кезінде жақсы аңдатқан еді. Се­бебі, ер жерге кіндігімен байланады, ту­ған жерінің барша қадір-қасиетін тұ­ла бойына сіңіріп, көкірегіне құй­ып, соған бүкіл жан-жүрегімен із­гі­лік қайнарына бас қойғандай сусын­дап өседі. Осылайша туған жер ал­дын­да­ғы перзенттік парыз жүгі сал­мақ­та­на бермек, туған жерге деген пер­зент­тік ыстық ілтипат пен махаббат тұр­паттанып толағайлана түспек.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Басты құндылық – рухани тазалық

«Өмір сүру үшін өзгере білу керек», деді Президент Нұрсұлтан Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында. Заман талабына сай лайықты өмір сүру үшін қазіргі уақыттағы жаңғырудың да негізгі мақсаты – осы.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Қазақ киносы неге дәстүрді ұлықтай алмайды?

Бір жылдары Қазақстанның мә­дениет күндері аясында Үндістанға сапарлап бардық. Көнеден көнермей жеткен мәдениеті, өнердің қай түрінен де әлемдік өркениетке қосар қомақты үлесі бар, бай тарихты, жер жүзіндегі жәдігерлер бесігінің бірі Үндістанға табан тірегенде таңданарлық қай­шылыққа тап болғанбыз. Сенің санаңда қалып­тасқан бай мәдениет, өр­кениет, ежелгі дәстүріне сызат түс­пеген ғажайып әлемге кереғар тір­шілік – қағаз жәшіктерден үй жасап, көшеде туып, көшеде тұрып жатқан халық менмұндалап алдымыз­дан шыққан. Тілім өкше ересек, кір қожалақ бала, қол жайған қайыр­шыдан аяқ алып жүре алмайсыз.

Әйіп ЫСҚАҚОВ, биология ғылымдарының докторы, профессор

Біліктілік – ауыл дамуының алғышарты

Мал шаруашылығы ата кәсібі­міз ғана емес, еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ете­тін маңызды салалардың бірі сана­ла­ды. Мал басының басым бөлігі, яғни 80 пайыздан астамы қосал­қы шаруашылықтарда шоғыр­ланған­дықтан, Елбасы тапсыр­масымен оларды кооперативтерге бірікті­ріп, оңтайландыру шаралары­ның қолға алына бастауы өте құптарлық.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ұрпақ тағдырымен ойнаған оңбайды

Ұлттың ұлылығы ұрпағынан көрі­неді. Бұл – әлімсақтан белгілі нәрсе. Ал сол ұрпақ тағдырына былық араласса, ар былғанады. Содан да шығар, ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының «Ба­ланы ұлша тәрбиелесең – ұл бол­мақ­шы. Құлша тәрбиелесең – құл бол­мақ­шы», деп өсиет қалдырып кеткені. Біз осы өсиетті орындай алдық па, әлде бәрін заманға теліп, теріс басқан аяғымызды, дүниенің құлы болуға ұм­тылған ниетімізді түзеуге мұршамыз жет­пей жүр ме? Бұл санамыздағы ақау­дан, ұлтты ұлт ететін мәдени-ге­не­тикалық кодымыздың әлсіздігінен, тіп­ті мүлде кеміп кеткенінен болып отыр ма?

Пікірлер(0)

Пікір қосу