Копт христиандары. Олар кімдер?

Құқығы шектеліп, қысымға ұшырап отырған қауымдардың бірі – Мысырдағы копттар. Кемсітушілік пен ұдайы шабуыл салдарынан копт христиандарының көбісі ата-бабалары ғасырлар бойы қоныс тепкен жерден кетуге мәжбүр. Деректерге сәйкес, жыл сайын аталған қауымның мыңдаған өкілі Мысырдан қоныс аударады.

Егемен Қазақстан
14.04.2017 1167

9 сәуірде Мысырдың Танта мен Александрия қалаларындағы православтық копт-христиандардың шіркеулерінде екі бірдей жарылыс болды. Мәліметтер бойынша, теракт салдарынан кемінде 30 адам қаза тауып, 70-ке жуығы жарақат алған. 

Террорлық актінің жауапкершілігін ИШИМ ұйымы өз мойнына алды.

Бұл биылғы жылғы ең ірі лаңкестік шабуылдардың бірі болды. Содырлардың шіркеуді нысанаға алғаны түсінікті жайт. Олардың жергілдікті христиандарға деген ерекше қатігездігі бұрыннан белгілі. Сондай-ақ терактқа жауапты лаңкестік ұйым өкілдері биылғы ақпан айында копттарға жаңа шабуылдар жоспарланғанын мәлімдеген болатын.

Копттар дегеніміз кімдер, олардың қазіргі тұрмыс-тіршіліктері қандай? Біз осы сұрақтарға жауап іздеп көрдік. 

Копт деген сөз көне грек тілінде «египеттік» деген мағына береді. Копттар Таяу Шығыстағы ең ірі христиан қауымы. Олар христиан дінінің ең көне тарамдарының бірін ұстанып келеді.

641 жылы Мысырды толық жаулап алған арабтар уақыт өте келе «египеттік» атауын сирек қолданатын болды. Оның орнына жергілікті халық өкілдерін «копт» деп атаған. Осыдан кейін мысырлықтар «копт» атауымен белгілі бола бастады.

Кезінде қуатты, іргелі ел болған көне мысырлықтардың ұрпағы – копттардың бүгінде мемлекеттілігі жоқ. Олардың 7 миллионға жуығы Мысырда тұрады. Шамамен тағы бір миллионы Еуропа, Америка және Африкадағы түрлі елдерде өмір сүреді.

Ғалымдар бұл халықтың дін арқылы сақталып қалғанын алға тартады. Олар наным-сенімдері арқасында көптеген қиыншылықтарға төзе білді.

Бүгінде Мысырда мемлекеттік дін ислам болғандықтан, копттардың саясатқа араласу мүмкіндігі барынша шектелген. Өз басылымдары немесе телеарнасы да жоқ. Ал әлеуметтік желілерде копттарға арналған парақшалар жетерлік. 

Бірақ, копттардың ежелгі ескерткіштері мемлекет тарапынан қорғалады. Қалпына келтіріліп, күзетіледі.

Копттар көбінесе аудан немесе қала болып өмір сүреді. Каирде бірнеше копт ауданы бар. Сондай-ақ Мысырда халқының басым көпшілігі копттардан тұратын бірнеше қаланы да кездестіруге болады.

Сонымен, мысырлық христиандардың басым көпшілігі копттар екені белгілі болды. Жалпы, Каир мен Александрияда өзге де конфессиялардың ғибадатханалары аз емес. Алайда, копттардың бірлігі, наным-сенімдерін берік ұстануы, сонау ежелгі Мысыр христиандарының мұраларын сақтап, осы күнге дейін жеткізіп отырғаны таң қалдырады.

Соңғы бірнеше жылда мысырлық копттарға қарсы шабуылдар жиіледі. Былтыр желтоқсан айында Каирдағы копттар соборында құлшылық ету мезгілінде жарылыс болып, 25 адам ажал құшты.

Олар әсіресе, 2013 жылғы төңкерістен кейін қиын күй кешті. Тақтан тайдырылған президент Мохаммед Мурсидің кейбір жақтастары мен «Мұсылман бауырлар» қозғалысының мүшелері копт христиандарын әскери төңкерісті қолдаушылар деп айыптады. Шіркеулеріне шабуыл жасап, үйлерін өртеді.

Дайындаған Айдар ӨРІСБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

28.05.2017

Қытайда және Түркияда жер сілкінді

28.05.2017

Қостанайда «Қоғамдық омбудсмен» жұмысын бастады

27.05.2017

Боксшы Фируза Шәріпова кезекті жеңісіне қол жеткізді

27.05.2017

Гарри Поттер жайлы кітаптар қазақ тіліне аударылуы мүмкін

27.05.2017

Қанат Исламның келесі қарсыласы кім болуы мүмкін?

27.05.2017

Дзюдошы Максим Раков Азия чемпионы атанды

27.05.2017

ШҚО денсаулық сақтау басқармасына жаңа басшы тағайындалды

27.05.2017

Назарбаев университетінің алғашқы докторларына дипломды Елбасы тапсырды

27.05.2017

Елбасы мемлекет қайраткері Мырзатай Жолдасбековті мерейтойымен құттықтады

27.05.2017

Өскемендік азамат Астанаға жаяу аттанып кетті

27.05.2017

Қарағандыда қызмет барысында қаза болған жандарға арналған мемориалдық тақта орнатылды

27.05.2017

ОҚО-да «Қазақстанның үздік тауары» байқауының жеңімпаздары анықталды

27.05.2017

Елбасы: «Болашақ» қаржысын Назарбаев университетіне бағыттау керек

27.05.2017

Мемлекет басшысы Назарбаев университетінің түлектерін құттықтады

27.05.2017

Ақтөбеде тасқын судан зардап шеккендерге мешіт қызметкерлері көмек көрсетті

27.05.2017

Шәкәрім қажы суреттерінің тарихы

27.05.2017

Биыл  Ленгер қаласында 480 пәтер пайдалауға берілмек

27.05.2017

Қанат Ислам: Бапкерім 12 раунд жекпе-жекке тапсырма берді 

27.05.2017

СҚО-да «Мерейлі отбасы» конкурсының жеңімпаздары анықталды

27.05.2017

Солтүстік Қазақстанда 60,5 мың бала жазғы лагерьде демалады

КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Ер мен Жер

Қазақтың әзелден ардақ тұтып қастерлейтін қасиетті ата құн­ды­лық­тарының арасында Ер мен Жердің ала­тын орны ерекше. Ер қашанда туып-өскен жеріне тартып туады. Осы бір жайды «Тау баласы тауға қа­рап өседі» деп жырлаған тұма жырлы Тұманбай Молдағалиевтай ақын аға­мыз да кезінде жақсы аңдатқан еді. Се­бебі, ер жерге кіндігімен байланады, ту­ған жерінің барша қадір-қасиетін тұ­ла бойына сіңіріп, көкірегіне құй­ып, соған бүкіл жан-жүрегімен із­гі­лік қайнарына бас қойғандай сусын­дап өседі. Осылайша туған жер ал­дын­да­ғы перзенттік парыз жүгі сал­мақ­та­на бермек, туған жерге деген пер­зент­тік ыстық ілтипат пен махаббат тұр­паттанып толағайлана түспек.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Басты құндылық – рухани тазалық

«Өмір сүру үшін өзгере білу керек», деді Президент Нұрсұлтан Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында. Заман талабына сай лайықты өмір сүру үшін қазіргі уақыттағы жаңғырудың да негізгі мақсаты – осы.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Қазақ киносы неге дәстүрді ұлықтай алмайды?

Бір жылдары Қазақстанның мә­дениет күндері аясында Үндістанға сапарлап бардық. Көнеден көнермей жеткен мәдениеті, өнердің қай түрінен де әлемдік өркениетке қосар қомақты үлесі бар, бай тарихты, жер жүзіндегі жәдігерлер бесігінің бірі Үндістанға табан тірегенде таңданарлық қай­шылыққа тап болғанбыз. Сенің санаңда қалып­тасқан бай мәдениет, өр­кениет, ежелгі дәстүріне сызат түс­пеген ғажайып әлемге кереғар тір­шілік – қағаз жәшіктерден үй жасап, көшеде туып, көшеде тұрып жатқан халық менмұндалап алдымыз­дан шыққан. Тілім өкше ересек, кір қожалақ бала, қол жайған қайыр­шыдан аяқ алып жүре алмайсыз.

Әйіп ЫСҚАҚОВ, биология ғылымдарының докторы, профессор

Біліктілік – ауыл дамуының алғышарты

Мал шаруашылығы ата кәсібі­міз ғана емес, еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ете­тін маңызды салалардың бірі сана­ла­ды. Мал басының басым бөлігі, яғни 80 пайыздан астамы қосал­қы шаруашылықтарда шоғыр­ланған­дықтан, Елбасы тапсыр­масымен оларды кооперативтерге бірікті­ріп, оңтайландыру шаралары­ның қолға алына бастауы өте құптарлық.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ұрпақ тағдырымен ойнаған оңбайды

Ұлттың ұлылығы ұрпағынан көрі­неді. Бұл – әлімсақтан белгілі нәрсе. Ал сол ұрпақ тағдырына былық араласса, ар былғанады. Содан да шығар, ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының «Ба­ланы ұлша тәрбиелесең – ұл бол­мақ­шы. Құлша тәрбиелесең – құл бол­мақ­шы», деп өсиет қалдырып кеткені. Біз осы өсиетті орындай алдық па, әлде бәрін заманға теліп, теріс басқан аяғымызды, дүниенің құлы болуға ұм­тылған ниетімізді түзеуге мұршамыз жет­пей жүр ме? Бұл санамыздағы ақау­дан, ұлтты ұлт ететін мәдени-ге­не­тикалық кодымыздың әлсіздігінен, тіп­ті мүлде кеміп кеткенінен болып отыр ма?

Пікірлер(0)

Пікір қосу