Копт христиандары. Олар кімдер?

Құқығы шектеліп, қысымға ұшырап отырған қауымдардың бірі – Мысырдағы копттар. Кемсітушілік пен ұдайы шабуыл салдарынан копт христиандарының көбісі ата-бабалары ғасырлар бойы қоныс тепкен жерден кетуге мәжбүр. Деректерге сәйкес, жыл сайын аталған қауымның мыңдаған өкілі Мысырдан қоныс аударады.
Егемен Қазақстан
14.04.2017 2076

9 сәуірде Мысырдың Танта мен Александрия қалаларындағы православтық копт-христиандардың шіркеулерінде екі бірдей жарылыс болды. Мәліметтер бойынша, теракт салдарынан кемінде 30 адам қаза тауып, 70-ке жуығы жарақат алған. 

Террорлық актінің жауапкершілігін ИШИМ ұйымы өз мойнына алды.

Бұл биылғы жылғы ең ірі лаңкестік шабуылдардың бірі болды. Содырлардың шіркеуді нысанаға алғаны түсінікті жайт. Олардың жергілдікті христиандарға деген ерекше қатігездігі бұрыннан белгілі. Сондай-ақ терактқа жауапты лаңкестік ұйым өкілдері биылғы ақпан айында копттарға жаңа шабуылдар жоспарланғанын мәлімдеген болатын.

Копттар дегеніміз кімдер, олардың қазіргі тұрмыс-тіршіліктері қандай? Біз осы сұрақтарға жауап іздеп көрдік. 

Копт деген сөз көне грек тілінде «египеттік» деген мағына береді. Копттар Таяу Шығыстағы ең ірі христиан қауымы. Олар христиан дінінің ең көне тарамдарының бірін ұстанып келеді.

641 жылы Мысырды толық жаулап алған арабтар уақыт өте келе «египеттік» атауын сирек қолданатын болды. Оның орнына жергілікті халық өкілдерін «копт» деп атаған. Осыдан кейін мысырлықтар «копт» атауымен белгілі бола бастады.

Кезінде қуатты, іргелі ел болған көне мысырлықтардың ұрпағы – копттардың бүгінде мемлекеттілігі жоқ. Олардың 7 миллионға жуығы Мысырда тұрады. Шамамен тағы бір миллионы Еуропа, Америка және Африкадағы түрлі елдерде өмір сүреді.

Ғалымдар бұл халықтың дін арқылы сақталып қалғанын алға тартады. Олар наным-сенімдері арқасында көптеген қиыншылықтарға төзе білді.

Бүгінде Мысырда мемлекеттік дін ислам болғандықтан, копттардың саясатқа араласу мүмкіндігі барынша шектелген. Өз басылымдары немесе телеарнасы да жоқ. Ал әлеуметтік желілерде копттарға арналған парақшалар жетерлік. 

Бірақ, копттардың ежелгі ескерткіштері мемлекет тарапынан қорғалады. Қалпына келтіріліп, күзетіледі.

Копттар көбінесе аудан немесе қала болып өмір сүреді. Каирде бірнеше копт ауданы бар. Сондай-ақ Мысырда халқының басым көпшілігі копттардан тұратын бірнеше қаланы да кездестіруге болады.

Сонымен, мысырлық христиандардың басым көпшілігі копттар екені белгілі болды. Жалпы, Каир мен Александрияда өзге де конфессиялардың ғибадатханалары аз емес. Алайда, копттардың бірлігі, наным-сенімдерін берік ұстануы, сонау ежелгі Мысыр христиандарының мұраларын сақтап, осы күнге дейін жеткізіп отырғаны таң қалдырады.

Соңғы бірнеше жылда мысырлық копттарға қарсы шабуылдар жиіледі. Былтыр желтоқсан айында Каирдағы копттар соборында құлшылық ету мезгілінде жарылыс болып, 25 адам ажал құшты.

Олар әсіресе, 2013 жылғы төңкерістен кейін қиын күй кешті. Тақтан тайдырылған президент Мохаммед Мурсидің кейбір жақтастары мен «Мұсылман бауырлар» қозғалысының мүшелері копт христиандарын әскери төңкерісті қолдаушылар деп айыптады. Шіркеулеріне шабуыл жасап, үйлерін өртеді.

Дайындаған Айдар ӨРІСБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.06.2018

Мемлекет басшысының тапсырмасымен Б.Сағынтаев пен Ә.Жақсыбеков Түркістан облысының әкімін таныстырды

20.06.2018

Астанада робот техникасы бойынша ұлттық біріншілік басталды

20.06.2018

ҰБТ нəтижелерін Telegram-нан көруге болады

20.06.2018

Қазақстан азаматтары үшін Шенген визасының құны 80 еуроға дейін қымбаттауы мүмкін

20.06.2018

Ғ. Әбдірахымов Шымкент қаласының әкімі қызметіне тағайындалды

20.06.2018

Жансейіт Түймебаев Түркістан облысының әкімі болып тағайындалды

20.06.2018

Сенаторлар Президент бастамасын іске асыру барысын талқылады

20.06.2018

Астанада тамақ қалдықтарын тыңайтқышқа айналдырмақ

20.06.2018

Солтүстік Қазақстанда А.Винокуров атындағы халықаралық жарыс өтті

20.06.2018

Түркістаннан тарту» бағдарламасы «Түркия үні» радиосы арқылы тыңдаушыларға жол тартты

20.06.2018

Мақтаралда арнайы комиссия құрамы ҰБТ өтетін нысанды қабылдап алды

20.06.2018

Ұлттық кітапханадағы залға көрнекті ғалым Өмірзақ Сұлтанғазиннің есімі берілді

20.06.2018

Жұмат Әнесұлының шығармашылығы

20.06.2018

Қармақшылық мектеп бітіруші түлектер ҰБТ тапсыруды бастады

20.06.2018

Маңғыстауда «Мирас» кеңесінің отырысы өтті

20.06.2018

Маңғыстауда медицина мекемелерінің қызмет көрсету сапасы тексерілді

20.06.2018

Маңғыстаулық екі мемлекеттік қызметші республикалық байқауда топ жарды

20.06.2018

Қостанайда Астана күндері өтіп жатыр

20.06.2018

Кен алыбының жобасы салалық «Алтын Гефест» байқауында үздік деп танылды

20.06.2018

Қазақстан мен Өзбекстан бизнес-омбудсмендері келісімге қол қойды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Астық шығымы неге артпайды?

Кейінгі жылдары еліміздің егін шаруашылығы саласына келіп жатқан жаңа технологиялардың нәтижесінде мұндағы еңбек өнімділігінің өсе бас­тағаны белгілі. 

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Түркістан – тамырластық тұғыры

Түркістан екі дүние есігі ғой, Түркістан ер түріктің бесігі ғой, Тамаша Түркістандай жерде туған, Түріктің Тәңірі берген несібі ғой!

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Әр қазаққа қажет ұстаным

Қазіргі өмір барысына ой жіберіп қараған кезде ақыл-ойымыздың тереңдігіне малданып, сезімтал аңғарғыштығымызды артықшылыққа балайтын жөніміз бар ма? Аға ұрпақ санатына қосылған ендігінің ақсақалы біздер қазақ сөзіне әкелген жаңалығымыз, яғни бейнелі тіркес­теріміз кәне дегенге кесімді жауап беру қиын-ау. Ұлғайыңқы тартқан осынау шағымызда қазақ қарияларының сөз саптау мәдениетін жиі-жиі еске алып, жадыда жаңғыртуға тырысатын дертке шалдықтық. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Арайланған, абаттанған Астанам!

Махамбет «Еділдің бойы ен тоғай, ел қондырсам деп едім» деп жалынды жырына қосқандай, бүгінде еңсесі биіктеген елорда көз алдымызда қанатын жайып, өсіп-өркендеп, сары даланың сәніне сән қосқан керім қалаға айналғаны анық.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ән мен күйдің бұлағы – Астананың құрағы 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу