Копт христиандары. Олар кімдер?

Құқығы шектеліп, қысымға ұшырап отырған қауымдардың бірі – Мысырдағы копттар. Кемсітушілік пен ұдайы шабуыл салдарынан копт христиандарының көбісі ата-бабалары ғасырлар бойы қоныс тепкен жерден кетуге мәжбүр. Деректерге сәйкес, жыл сайын аталған қауымның мыңдаған өкілі Мысырдан қоныс аударады.
Егемен Қазақстан
14.04.2017 1266

9 сәуірде Мысырдың Танта мен Александрия қалаларындағы православтық копт-христиандардың шіркеулерінде екі бірдей жарылыс болды. Мәліметтер бойынша, теракт салдарынан кемінде 30 адам қаза тауып, 70-ке жуығы жарақат алған. 

Террорлық актінің жауапкершілігін ИШИМ ұйымы өз мойнына алды.

Бұл биылғы жылғы ең ірі лаңкестік шабуылдардың бірі болды. Содырлардың шіркеуді нысанаға алғаны түсінікті жайт. Олардың жергілдікті христиандарға деген ерекше қатігездігі бұрыннан белгілі. Сондай-ақ терактқа жауапты лаңкестік ұйым өкілдері биылғы ақпан айында копттарға жаңа шабуылдар жоспарланғанын мәлімдеген болатын.

Копттар дегеніміз кімдер, олардың қазіргі тұрмыс-тіршіліктері қандай? Біз осы сұрақтарға жауап іздеп көрдік. 

Копт деген сөз көне грек тілінде «египеттік» деген мағына береді. Копттар Таяу Шығыстағы ең ірі христиан қауымы. Олар христиан дінінің ең көне тарамдарының бірін ұстанып келеді.

641 жылы Мысырды толық жаулап алған арабтар уақыт өте келе «египеттік» атауын сирек қолданатын болды. Оның орнына жергілікті халық өкілдерін «копт» деп атаған. Осыдан кейін мысырлықтар «копт» атауымен белгілі бола бастады.

Кезінде қуатты, іргелі ел болған көне мысырлықтардың ұрпағы – копттардың бүгінде мемлекеттілігі жоқ. Олардың 7 миллионға жуығы Мысырда тұрады. Шамамен тағы бір миллионы Еуропа, Америка және Африкадағы түрлі елдерде өмір сүреді.

Ғалымдар бұл халықтың дін арқылы сақталып қалғанын алға тартады. Олар наным-сенімдері арқасында көптеген қиыншылықтарға төзе білді.

Бүгінде Мысырда мемлекеттік дін ислам болғандықтан, копттардың саясатқа араласу мүмкіндігі барынша шектелген. Өз басылымдары немесе телеарнасы да жоқ. Ал әлеуметтік желілерде копттарға арналған парақшалар жетерлік. 

Бірақ, копттардың ежелгі ескерткіштері мемлекет тарапынан қорғалады. Қалпына келтіріліп, күзетіледі.

Копттар көбінесе аудан немесе қала болып өмір сүреді. Каирде бірнеше копт ауданы бар. Сондай-ақ Мысырда халқының басым көпшілігі копттардан тұратын бірнеше қаланы да кездестіруге болады.

Сонымен, мысырлық христиандардың басым көпшілігі копттар екені белгілі болды. Жалпы, Каир мен Александрияда өзге де конфессиялардың ғибадатханалары аз емес. Алайда, копттардың бірлігі, наным-сенімдерін берік ұстануы, сонау ежелгі Мысыр христиандарының мұраларын сақтап, осы күнге дейін жеткізіп отырғаны таң қалдырады.

Соңғы бірнеше жылда мысырлық копттарға қарсы шабуылдар жиіледі. Былтыр желтоқсан айында Каирдағы копттар соборында құлшылық ету мезгілінде жарылыс болып, 25 адам ажал құшты.

Олар әсіресе, 2013 жылғы төңкерістен кейін қиын күй кешті. Тақтан тайдырылған президент Мохаммед Мурсидің кейбір жақтастары мен «Мұсылман бауырлар» қозғалысының мүшелері копт христиандарын әскери төңкерісті қолдаушылар деп айыптады. Шіркеулеріне шабуыл жасап, үйлерін өртеді.

Дайындаған Айдар ӨРІСБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.07.2017

Медициналық сақтандыру жүйесіне қатысу тәртібі

26.07.2017

«Нұрлы жол» бағдарламасының жүзеге асырылуы

26.07.2017

Астаналық марафонға 5000 адам қатысады

26.07.2017

Келер жылы «Еуровидение» Португалияда өтетін болды

26.07.2017

«THR» компаниясы Бурабайдың туристік әлеуетін арттыруға атсалысады

26.07.2017

Талдықорған қаласында саудагерлерге 26 сауда орны тегін беріледі

26.07.2017

«Астана» - «Легия» ойынына қоғамдық автобустар бөлінеді

26.07.2017

Жетісу өңірінде туризмді дамыту шаралары үздіксіз жүргізіледі

26.07.2017

Алматы облысында шаруа қожалықтары мен өңдеуші кәсіпорындар арасында тығыз байланыс орнатылады

26.07.2017

Алматы облысынан 65 студент Польшада тегін оқиды

26.07.2017

Петропавлда жазғы биатлоннан ел  чемпионаты аяқталды

26.07.2017

Қарлығаштың ұясы

26.07.2017

Кененнің домбырасы

26.07.2017

Лагерь алауы – бала қалауы

26.07.2017

Қырағы сақшылар қылмыскерлерді құрықтады

26.07.2017

Жамағат доп тебуден жарысады

26.07.2017

Экология проблемасы алаңдатады

26.07.2017

Қос отбасының қуанышы

26.07.2017

Қайырымдылық шараға қарттар дән риза

26.07.2017

Кездесу соңы – келісім

КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мұғалім беделі және репетиторлық

Қазір мектеп абыройы, мұғалім беделі туралы көп айтамыз. Бұрынғы орталықтандырылған білім беру жүйесі дәуір дамуына қарай әртарап­тан­ды­рылды. Соның бірі – ата-аналардың қалауына қарай түрлі тәсілдер бойынша ақшасын төлеп, репетитор жалдау.

Жанболат ҮСЕНОВ, Халықаралық қатынастар жөніндегі еуразиялық кеңестің директоры

Өңірлік қауіпсіздіктің ықпалды тетігі

Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты бірнеше страте­гия­лық қағидаттарға негізделген. Олар­дың бір бөлігі елдің ұлттық қау­іпсіздігін, қорғанысқа қабілет­тілігін және егемендігін жан-жақты қам­тамасыз етуге, өңірлік және жа­һан­­дық тұрақтылықты нығайтуға ба­ғытталған.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Ток-шоу деген жақсы-ау...

Соңғы жылдары түрлі телеарналарда ток-шоулар көптеп пайда бола бас-тады. Олардың арасында көрермендер ықы­ласына бөленіп, өзіндік сыр-си­па­­тымен ерекшеленетіндері де жоқ емес. Мәселен, Бейсен Құранбек, Аман Та­сыған сияқты журналистер жүргізіп ке­ле жатқан ток-шоулар көпшілік көңі­лінен шығып жүр. Дегенмен, бірқатар ток-шоуларда көтерілген мәселелерді тал­қылау барысында «бір қайнауы ішінде» кетіп жататын жағдайлар да кездесіп қалып тұрады. Ондай жайттар кейбір журналист әріптестеріміздің теледидар арқылы қозғағалы отырған та­қырыпты жан-жақты зерттеп, мәселеге тереңірек үңілмеуінің салдарынан орын алатын сияқты. Екіншіден, қазақ тілді ток-шоуларда көбіне жастар пікір айтып жатады. Тіршілікте болып тұратын, тәжірибелі деген үлкендердің өзі кейде шешімін табуда қиналып қалатын сан-қилы жағдайлар туралы өмірге енді ғана қадам жасай бастаған адамдардың ой-пікірлер айтуы қаншалықты дұрыс деген күмән да осындайда туындайды.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Саудада да имандылық керек

– Қымбатшылық асқынып тұр. Бәрінің де бағасы удай! – Неге олай? – Өйткені, ар-ұят арзандап, иман­дылықтың еңсесі еңкіш тар­т­қан кезде материалдық қа­жет­ті­ліктердің құны шарық­тайтыны заң­дылық. Бір танысыммен болған бұл шағын диалог мені әжептәуір ойландырып тастады...

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Ұрланған құндылық және ұялы телефон

Астанада жасалған ұрлықтың 80 пайызы – қалта ұрлығы, ең көп қол­ды болатын бұйым – қалта телефон. Іш­кі іс­тер министрлігі хабарлаған ақ­пар осындай. Лақтыр­­ған таяғың құ­қық қорғау­шы­ларға тиетін қалада осылай болғанда, басқа қалаларда да «ұялы­ның» ұрлығы көп болмаса аз емес сыңайлы. 

Пікірлер(0)

Пікір қосу