Курчатовтықтар Семей полигоны жөніндегі жинақты талқылады

Егемен Қазақстан
30.11.2016 71
unnamed Биыл Курчатов қаласында ел Тәуелсіздігі мен Семей сынақ полигонының жабылғанына 25 жыл толуына орай "Бұрынғы Семей сынақ полигонын қауіпсіз жағдайға келтіру бойынша кешенді ғылыми-техникалық және инженерлік жұмыстар жүргізу" атты үш томдық монографиялар жинағы жарық көрді. Маңызды монография жыл басында Вашингтонда өткен Ядролық қауіпсіздік жөніндегі саммитте және 29 тамыз – Халықаралық ядролық қаруға қарсы іс-қимыл күнінде Астанада ғылыми орта мен көпшілікке таныстырылған болатын. Аталған жинақты курчатовтықтар Ұлттық ядролық орталықта "25 жұлдызды күн" шарасы аясында өткен жиында қызу талқылады. "Ұлттық қасіреттен – ұлттық мақтанышқа" атты ұрансөзбен жарыққа шыққан үш томдық әлемде тұңғыш рет Семей ядролық сынақ алаңын жабу туралы тарихи шешім қабылдаған және халықаралық деңгейде атомды бейбіт мақсатта пайдалану жөнінде бастама көтерген Елбасы Н.Назарбаевтың мақаласынан басталады және В.Школьник, Э.Батырбеков, С.Березин, С.Лукашенко, М.Сқақов сынды отандық ядролық ғылымның білгір мамандарының еңбектері енген. Бірінші томда полигон аумағындағы жаппай қырып жоятын қару-жарақты сынақтан өткізу инфрақұрылымы мен сынақ салдарын жою бағытындағы жұмыстардың алғашқы нәтижелері туралы айтылса, екінші том бұрынғы сынақ алаңы мен ядролық жарылыс кезінде қалыптасқан полигонға тиесілі аумақтағы радиоэкологиялық ахуал мәселелеріне арналған. Ал үшінші том бұрынғы Семей сынақ алаңының аумағында орналасқан ҚР Ұлттық ядролық орталығының эксперименталдық ғылыми-техникалық базасында жүзеге асырылған атом қуаты саласындағы ғылыми зерттеу жұмыстарының маңызды нәтижелеріне арналды. Жалпы, монография еліміз бен әлемге Семей сынақ алаңы аумағының сан қырлы күрделі мәселелері мен оны ғылыми-тәжірибелік тұрғыдан шешу жолдарының өзектілігін, сондай-ақ Ұлттық ядролық орталықтың ғылыми әлеуетін көрсетуімен ерекшеленеді. 1991 жылы тамызда ҚазКСР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен Семей ядролық сынақ полигоны жабылды. Сол кезде полигон алаңы 18 300 шаршы метрді құрайтын. Бұл Израиль мен Словения сияқты мемлекеттердің аумағына тең аумақ. 40 жыл бойы Семей полигонының аумағында ядролық қарудың барлық түрі сынақтан өтті. Барлығы 456 ядролық сынақ, оның ішінде 30 – жерүсті, 86 – әуе және 340 жерасты ядролық сынақ жүзеге асырылды. Сондықтан Мемлекет басшысының Семей полигонын жабу туралы шешімінің қаншалықты маңызды болғанын байқау қиын емес. Оның үстіне сынақ алаңы жабылған соң жас мемлекетіміз шешуі тиіс күрделі мәселелер пайда болды. Сол себепті бұрынғы полигон аумағын қауіпсіз жағдайға келтіру бойынша кешенді ғылыми-техникалық және инженерлік жұмыстар жүргізу мақсатында 1992 жылы ҚР Ұлттық ғылыми орталығы құрылды. Курчатовтық ғалымдар Елбасының атом қуатын бейбіт мақсатта пайдалану, ядролық қарусыз әлем құру жөніндегі бастамаларын жоғары бағалайды. unnamed-1 – Қазақстан соңғы жылдары халықаралық қауымдастықта ядролық қарудан бас тарту және оны таратпау туралы бастаманың көшбасшысына айналды. Бұл ретте 25 жыл бойы дүние жүзіне ядролық қарусыз әлем үшін табанды күрес жүргізудің үлгісін көрсеткен Қазақстанның бейбітшіл халқы мен тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Әбішұлының қызметі үлкен, дейді Ұлттық ядролық орталық директоры Эрлан Батырбеков. Ал аталған кәсіпорынның бас директорының радиоэкология жөніндегі орынбасары С.Лукашенконың айтуынша, Қазақстан мен әлем қауымдастығына тікелей қатер төндірген полигонның бүгінде біртіндеп қауіпсіздігі артып келеді. Енді полигон аумағын толық көлемде оңалту жұмыстарын кезең-кезеңімен жүзеге асырып, жерді экономиканың игілігіне беру міндеті тұр. – Ел Тәуелсіздігінің 25 жылында Қазақстан халықаралық қоғамдастықта ұлтаралық және дінаралық келісімді дамытуда және ядролық қарусыз әлем құру жолында айтарлықтай табыстарға жетті. Еліміз саяси және экономикалық жүйесін құрумен бірге көптеген халықаралық ұйымдарға төрағалық ете отырып, халықаралық мәртебесі мен саяси салмағын арттыра түскенін байқаймыз. Бұл Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың өлшеусіз еңбегінің бір парасы. Өйткені, Мемлекет басшысының барлық бастамалары Қазақстандағы ғана емес, халықаралық қауымдастықтағы үдерістер мен маңызды оқиғалардың өзегіне айналды, деді Курчатов қаласының әкімі Нұрбол Нұрғалиев. Тәуелсіз еліміздің жаһандық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қосқан тағы бір салмақты үлесі ретінде 2009 жылдың 22 наурызында күшіне енген Орталық Азияны ядролық қарудан азат аймақ ретінде жариялау туралы келісімшартын қабылдауға қатысуын айтуға болады. Аталған құжат негізінде ядролық жойқын қаруды таратпау, ядролық энергетиканы бейбіт мақсатта пайдаланудағы әріптестікті дамыту және радиоактивті қалдықтармен ластанған аумақтарды экологиялық тұрғыдан оңалту бойынша маңызды қадамдар қабылданды. Біз тұңғыш Президентімізбен бірге күрделі уақыт пен сынақты абыроймен өткере білдік. Елбасының батыл жетекшілігімен халқымыз ертеңгі күнге сеніммен қарады. Бүгінде Қазақстанды әлем жұртшылығы бейбітсүйгіш әрі гүлденген мемлекет ретінде таниды, деді қала әкімі. Думан АНАШ, "Егемен Қазақстан" Шығыс Қазақстан облысы, Курчатов қаласы.  
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.05.2018

Еліміздегі төрт мемлекеттік ЖОО-ның ректорлары лауазымына үміткерлер белгілі болды

22.05.2018

Бақытжан Сағынтаев «ИТП» ДКҚ Басқару комитетінің отырысын өткізді

22.05.2018

Самал Еслямова белгілі дат режиссерінен шақырту алған

22.05.2018

Сергей Дворцевой: Самалдың бойында қайсар мінез жатыр

22.05.2018

Астанада ертең де дауыл болады

22.05.2018

Бес мыңнан астам қазақстандық абитуриент «Болашақпен» шетелде оқығысы келеді

22.05.2018

Ресей Президенті Нұрсұлтан Назарбаевты футболдан әлем чемпионатының ашылу рәсіміне шақырды

22.05.2018

Жамбыл облысы әкімінің орынбасары тағайындалды

22.05.2018

Самал Еслямова: Туған еліңнің ықыласын сезіну – нағыз бақыт

22.05.2018

Сыр өңірінің әкімі «Рухани жаңғыру» бағдарламасы бойынша атқарылып жатқан игі істерді таныстырды

22.05.2018

Үкімет отырысында көтерілген мәселелерге шолу

22.05.2018

Полиция сержанты бір отбасын өрттен құтқарып қалды

22.05.2018

Сенаторлар суармалы жерлерді пайдалануды тәртіпке келтіруге шақырды

22.05.2018

Елордалық шығармашылық топ Атырауға жетті

22.05.2018

Курчатовтағы Ұлттық Ядролық Орталықта жас ғалымдар мен мамандардың ғылыми конференциясы өтті

22.05.2018

Семейдегі орманның өртенуі адам қолымен жасалған іс болуы мүмкін

22.05.2018

Солтүстік Қазақстан диқандары тұқым себуді жалғастыруда

22.05.2018

Сыр өңіріндегі тарихи-мәдени ескерткіштердің 3D картасы әзірленеді

22.05.2018

Солтүстік Қазақстанда жазғы ат жарысы маусымы ашылды

22.05.2018

Атырауда лифтіде жасөспірімдердің қаза табуына байланысты тергеу жүргізіледі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Алматының алмасы. Шырын қайда?..

Алматы жұрты күнде жауған жауын­мен, түнде ұрған суықпен жағаласып жүріп Алатаудың бөктеріндегі биылғы алма бақ гүл шашқан көркем шақтан көз жазып қалған сыңайлы. Содан ба екен, біреу «Биыл алма гүлдеді ме?» десе, біреу «Биыл өзі алма бола ма?» дейді қамығып. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Рух көтерудің жолы

Кейінгі өскелең жас ұрпақты патриот­тық рухта қалай тәрбиелейміз, ертеңгі ел қорғар өрендеріміздің бойына отаншылдық пен патриотизмді, елге, жерге деген сүйіс­пен­шілік сезімін  қалыптастырып, келешекте ержүрек, батыл болып өсулері үшін не істеуіміз керек деп,  жастардың ертеңгі тағдыры мен таңдауына жиі бас ауыртып, жанымыздың жабырқап жататыны рас.

Қамбар Ахмет,

Каспий мен Қара теңіздерді жалғау кімге тиімді?

Мамырдың екінші онкүндігінде ақпарат һәм саясат алаңында қызу тал­қыланған тақырыптың бірі – Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Каспий мен Қара теңіздің арасын жал­ғайтын «Еуразия» каналын салу жөніндегі пікірі болды. 

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу