«Күй өнері дертпен тең»

​Әп дегеннен Абай дана ұлағатын неге өз­гер­те­сің? – деп кінәларсыз. Солай айтуға, көкейге дөп тиюге оңтайлы болған соң келтірдік бұл сөз­ді.
Егемен Қазақстан
12.04.2017 709

Қазіргі таңда әлемді рухани емес, диуани се­кірік (өзімнің терминім) билеп тұр. Дәлелдеп к­өрелік.

«Кітап оқу» деген тіркес, ұғым жоқ десе де болады. Мұны жалпақ жұрт емес, сол саланың, яки тіл мамандарының өзі мойындап қойған әлдеқашан. Тек бірді-екілі болмаса. Әйтеуір, жастардың мүшәйраға қатысып, өлең жазуы ғана көңілге медеу. Алайда, көбінің сарыны мұң, махаббат. Ұлттың, ұлтшылдықтың лебі баяу, кемсін.

Енді секірік дегенімізге келейік. Көшеде, да­лада, аспанда, қалада дейміз бе, жас та, жасамыс та құлағына ілген әлгі наушник (құлаққап) се­рік, көрік болып тұр. Тыңдайтыны – секірік. Кә­дімгі даңғырлақ музыка. Мынау не? – деп сұ­расаң, – «қазақша» деп қояды.

Қай телеарнаны аш – секірік. Жартылай жалаңаш қазақ қызы. Суға түскен, өмірден баз кешкен, жігіт қызды қуған, қыз жігітті қуған ерекше ғалам. Күні-түні бала-шаға көріп, көзайым ететін әдеттегі дүниеге айналды.

Тойға барсаң да сол. Шоу-думан «Жаманның сүйенгені топ пен дүрмек» (Абай) шуылдақпен бірге шулап, санамызды улап жатқан жай. Ән айтып, күй күмбірлеткен шағымыз көзден бұл-бұл ұшқан. Бала кездегі қазақ радиосынан берілген  күй, ән қайда қалды?! Біздің буынның ұлттық мәйегін мәпелеген қайран Қазақ радиосы еді. Сосын көркем әдеби шығарма еді. Бәрі ер­тегі, көзден көмескі, санадан үріккен.

Жуырда күйші, жазушы Сержан Шәкірат күйшілер қоғамын құру жөнінде дабылды үндеу мақала жариялады. Көңілдегі тоттанған тұтқыр датты жалтыратқандай. Егер қолдаушы болса, екі қол, екі аяқты көтеріп-ақ кірісетін нәрсе. Әттең, дейміз тағы да!

Іле-шала «Қазақстан» арнасындағы «Айтуға оңай­дан» тағы осы мәселе жылт етті. Әй­гілі күйшілер Б.Ысқақов пен Ш.Әбілтай  күй­ші­лер­дің орталығын құру туралы мәселе көтерді. Бұл хабарда да біз айтқан түйткілдер ортаға салын­ды. Алматыдағы салт-дәстүр орталығында күй­шілер отауы көтерілсе құба-құп деген бас­тамасы сол айтылған жерде қалмаса екен деп ті­ледік.

Осыдан бірер жыл бұрын Қарағандыда айтыскер ақын Қ.Мақсұтов республикалық «Шертпе күй» отауын құрды. Ол отау жұмысы жақсы-ақ басталды. Алайда, Тәттімбеттің мерейтойын өткізді, күй фестивалі дүбірледі.  Бітті, аяғы осылай сиыр­құйым­шақтанды.

Былтыр күйші Қ.Садуақасов (атақты Дәулетбек күйшінің ұлы) облыстық деңгейге көтеріп, « Шертпе күйді» жалғап еді, бірер концерттен соң түрлі себеппен жұмысы тоқырап тұр.

«Баланы – жастан» деп жатамыз. Мектепте бас­тауыш, одан соң 5-6 сыныптарда ғана 1 сағат музыка сабағы бар (осылай аталады). Күй өнері деген тақырып жоқ. Жәй ақпарат ретінде айтылған. Күй, ұлттық ән жеке сабақ ретінде аптасына 2-3 рет  берілсе ғой деп армандайсың.

Тағы телеарналардағы хабар беретін шақ­­тағы қойылатын демеу саз. Тап бір қыл­мыс­керді жазаға тартатын шақтағы бе­рі­летін қор­қы­нышты, үрейлі даңғырлақ. Ой­бай-ау – күй қайда, күй қайда?! Құрманғазы, Дәу­­леткерей, Тәттімбет, Дина, т.б. күйшілер, ару­ағыңыз кешірсін. Сіздердің рухи үндеріңіз тек арнау-

лы түрлі байқау, сынақтарда, ар­найы оқу орындарында болмаса, ұрпағыңыз біл­мейді де, естімейді де...

Мемлекеттік мәні бар шаралардан күй де, күйші де шетқақпай. Дәстүрлі ән болса, болмаса да шетке сырылған. «Құрманғазы», «Отырар сазы», біздің облыстық Тәттімбет атындағы, т.б. оркестрлерді мемлекет шамасы келгенше ұс­тап отыр. Алда-жалда концерт бере қалса, кө­рермені жасамыс адамдар.

Алаштың дүние жүзі мықтыларымен таласа алатын алтын әуенді күйі өзінің ұрпағына, төл перзентіне жат болмағы кімге қажет!? Әри­не, әлгі бізді аңдып жүргендер көп. Олар қол шапалақтап, қуана, бір көзін қысып қарап отыр. Тіпті, өзінің секірігін, даңғырлағын тық­қыш­тайды. Қазақ байғұс талмай жұтып жатыр. Со­дан болар, әніміздің сөзі ғана қазақша, сүйегі батысша. Тіптен, алпыс екі тамырымыз­ды жай­лап, қанымызда жын болып ойнақ салу­да. Театр жағдайы жөнінде сөз қозғасаң, та­ғы шығандап кетерміз. Ол бір «романның» ар­қауы.

Енді не істемек керек?! Күресейік, тіресейік, жығылайық, тұрайық. Шама келгенше, хат па, үндеу ме, жолдау ма – халыққа, төрде отырғандарға қарай бағыттайық. Дүние жүзі халықтарының арасындағы қазаққа ғана берілген рухани мұрамыз үшін жан салайық, жағаласайық.

Марқұм  А.Сейдім­бек­ «Күй – күмбез» кі­та­бында: «Күйші орындайтын шығармасының тарихын, авторын айтып тартқан.Тыңдаушыға сонда ғана етене етесің», – деп кестелеп еді ғой.

Өз дүниеміз өзімізге жат болып бара жатқан заманда бірлесе қимылдамасақ, ертеңгі рухани келешегіміз қалай болар екен? Өз басым білетін дү­ниемді барған жерде тартып, орындап жүрмін. Бабалар аманатына адал болайын дегенім болар, біраз шертпе күй де шығарыппын.

Төкпедегі Алпыс екі баулы Ақ­же­лең, шер­т­пе­дегі Қосбасарлар ұрпақ құ­л­ағына бүгін там-тұм­дап жетпесе ер­те­ңі­мізге бұлдыр.

Күйімізді, әнімізді беретін радио желісі, ар­­­найы телеарна, мектепте, орта, жоғары оқу орын­­дарында жеке пән ретінде оқытсақ, сосын қоңыраудың орнын күймен алмастырсақ – се­­гіз ұлымен қауышқан Ерназар болар едік-ау, шіркін!

Күй өнеріне деген енжарлықты оятатын аузы дуалы ағалар! Бастамаға – қостама жа­са­­ңыз­­дар. Бармақ тістеп қалмайық ертең. Әйт­пе­се:

Өзі түгіл өзгеге пайдасы жоқ,

Есіл өнер қор болып кетер түзге, –

деген Абай дана сөзінің кері болары хақ.

Қалиасқар
ШЫНЫБЕКТЕГІ,
сазгер

Қарағанды облысы,
Бұқар жырау ауданы,
Ботақара кенті



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.01.2018

Үкімет басшысы онкологиялық жабдық шығаратын компанияның басшысымен кездесті

16.01.2018

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі тағайындалды

16.01.2018

Ауыл шаруашылығы вице-министрлері тағайындалды

16.01.2018

Дональд Трамп бүгінгі жұмыс кестесін жариялады

16.01.2018

Ғалияның қолында бұйда пышақ...

16.01.2018

ОҚО-да «Қарашаңырақ – Қарасора, құтты мекен Сайрамсу» атты кітаптың тұсаукесері өтті

16.01.2018

Әз-Жәнібек ханның дулығасы Нью-Йорктегі музейде сақталған

16.01.2018

ОҚО-да 90 мың адам жұмыспен қамтылмақ

16.01.2018

Атырау қаласында жатақханасы бар жаңа спорт кешені ашылды

16.01.2018

Ақын, жазушы Серік Қапшықбайұлы қайтыс болды

16.01.2018

«Атамекенім» акциясы бойынша мүгедектерге кәсіп ашуға мүмкіндік бар

16.01.2018

Трамп пен Н.Назарбаевтың кездесуі: Ынтымақтастықтың жаңа сатысы - The Hill

16.01.2018

The Merkle: Қазақстан Президенті G-Global деп аталатын жаһандық криптовалютаны ұсынып отыр

16.01.2018

Жамбыл облысының Жуалы аудандық соты жаңа ғимаратқа көшті

16.01.2018

Қостанай облысында АӨК сүт зауыттарының жұмысын жандандырды

16.01.2018

Атырау тұрғындары жол құрылысын қадағалайды

16.01.2018

ОҚО-да төтенше жағдайлардың алдын алу шаралары талқыланды

16.01.2018

Trend: «Назарбаевтың Трамппен кездесуі Қазақстанның аймақтағы негізгі ойыншы екенін көрсетеді»

16.01.2018

Б.Сағынтаев: Мемлекет басшысының жекешелендіру жүргізу бойынша тапсырмасы 2018 жылы орындалуы тиіс

16.01.2018

Елбасы Жолдауын іске асыру аясында өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың мәртебесі реттелді — Т. Дүйсенова

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Рухсыздық – оқымаудан, тыңдамаудан

Құдірет адамзатты керемет хикметпен, ілтипатпен, мейірбандықпен, көркемдік сұлулығымен қызықтырып, сыңғырлатып жаратқаны мәлім. Ойлау мен қарекет жасау үшін жаралған адамның тұлғасы, таратыңқырап айтқанда, оның қолынан, қиялынан, білімдарлығынан шыққан сәулет, сурет, мүсін, қолөнер, музыка, сөз өнерінің таңғажайып жәдігерлері, телегей-теңіз шынайы жан сырлары, ғылыми-шығар­машылық ғаламат жетістіктері өлшеусіз ғой. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Ұжымдық ұстаным

Ұжымдық рух ұлы жеңістерге қол жеткізеді. Қазақ айтады: «Үш адамның басы қосылса – қауым». Қауым­дасқаннан бері адамзат сан түрлі қоғамдық құрылысты өт­кер­ді. Ал қазіргі нарықтық қоғам­ның кілті – табыс. Яғни биік мүдде жолында ұжымдасу және белгілі нәтижеге қол жеткізу.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қазақстанның жаһандық қауіпсіздік бастамалары

Еліміз егемендіктің бастапқы ке­зінде-ақ өңірлік және жаһандық қауіпсіздік Қазақстанның сырт­қы саясатының негізгі басым­дық­тарының бірі болатынын төрт­күл дүниеге жария еткен еді. Содан бері еліміз халық­аралық аренада сол бағытты берік ұстанып, оны бел­сенді түрде жүзеге асырып келеді.

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Жарнамаланғанның бәрі жақсы ма?

Әрине, жарнама – әрқашан өн­діріс пен бизнестің қозғаушы күші болып келе жатқанына ешкім дау айта алмас. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Жаңсақ ойдың жетегінде...

Шетелде іссапарда жүрміз. Қасымызда Сыртқы істер ми­нис­тр­лігінің өкілі Ержан есімді жас жігіт бар. Жүріс-тұрысы, сөйлеген сөзі сондай жатық, сыпайы. Ізетті жігіттің болмысында қалада өскен баланың қалыбы да байқалады. Бір күні екеуміздің орнымыз қатар келіп қалған. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу