Макрон vs Ле Пен. Франция кімді таңдайды?

Келесі апта Францияда жаңа президенттің есімі белгілі болады. Алдағы жексенбі, 7 мамыр күні сайлаудың екінші туры өтеді. Сайлау науқанына алғаш қатысса да, бірнеше тәжірибелі саясаткерді жолда қалдырып, елдің саяси сахнасына жарқ етіп шыққан 39 жастағы Эммануэль Макрон Франция тарихындағы ең жас президент атана ма? Әлде либералдар «өшпенділік пен төзімсіздікті, ұлтшылдықтың ең сорақы түрін насихаттайды» деп санайтын Марин Ле Пен батыс әлемі үшін «Брекситтен» кейінгі соққы бола ма?
Егемен Қазақстан
04.05.2017 1997
2

Әуелі кандидаттар кім, нені мақсат етеді, президент ретінде қандай шараларды қолға алмақ деген мәселеге қысқаша тоқталайық. Эммануэль Макрон – бұрынғы инвестициялық банкир. Осы саладағы табысты еңбегі арқасында президент Франсуа Олландтың назарына ілігіп, оның кеңесшісі, сосын экономика министрі болып тағайындалған. Бірақ екі жыл өтпей, бұл қызметтен бас тартты. Сөйтіп, өз алдына партия құрып, президенттік сайлауға түсетінін мәлімдеді. Мұнысы көзсіз батылдық саналды және сайлау науқаны басталғанда Макрон аутсайдерлердің қатарында болды. Ол тағы бір тәуекелге барды. Еуропалық интеграцияға қарсы идеялар танымал болып жатқанына қарамай, Еуропаның тұтастығын жақтаушы екенін мәлімдеді. Алайда, Макрон аз уақытта суырылып алға шықты және бірінші турда жеңіске жетті. Неге? «Ол заман лебін сезе білді. Ол қазіргі жағдайға наразы, бірақ цинизмге бой бергісі келмейтін, болашаққа үмітпен қарайтын жастар тарапынан зор қолдау тапты» дейді ВВС-дің Париждегі тілшісі Хью Скофилд. 

Макронның бағдарламасында мынандай уәделер бар: 

  • Инфрақұрылымды жетілдіру, энергияның қалпына келетін түрлеріне көшу және шахтерларды қайта дайындауға 50 млрд еуро жұмсау; 
  • азаматтардың көзілдірік, алмалы-салмалы тіс протезі және есту аппараттарын дайындауға кететін шығындарын толықтай бюджеттен төлеп беру; 
  • бизнеске салықты едәуір азайту; мектепте жасы 15-тен төмен балалардың мобильді телефон ұстауына тыйым салу;
  • кәмелетке толмағандардың музей, театрларға баруы үшін жылына 500 еуролық абонемент енгізу.

Біртұтас Еуропа идеясын жақтаушы болғанмен, Эммануэль Макрон оған қарсылармен де санасуды ойлайды. Соңғы сұхбаттарының бірінде ол Еуроодақты түбегейлі реформалау керек, онсыз бізде «фрексит» болады деді. 

«Фрексит», яғни Франция Еуроодақтан шығару – оның қарсыласы Марин Ле Пеннің мақсаты. Марин Ле Пен – француз ұлтшылы Жан-Мари Ле Пеннің қызы. Бес рет президенттік сайлауға түскен Жан-Мари Ле Пен еуроинтеграциядан бас тартып, иммигранттарға шектеу қоюға шақыратын. Мұны ол «Францияның шекарасын қалпына» келтіру деп атады. 18 жасында әкесінің «Ұлттық майдан» партиясына кірген Марин Ле Пен осы саясатты жалғастырды. 2012 жылғы сайлауда 17,9% дауыс жинап, 3-орынға ие болды. Ал 2014 жылы Еуропа парламенті сайлауында оның партиясы жеңіске жетті. Бұл – Францияда әсіреоңшылдар жеңген алғашқы сайлау еді. Француз баспасөзі оны «саяси зілзала» деп атады. Марин Ле Пеннің пікірінше, Еуропалық одақ – «жаһандану» атты қауіпті идеология негізінде құрылған жүйе. Оны құртып, орнына шын мәнінде егемен елдердің еркін Еуропасын құру керек. Еуроодақтан шығу керек пе деген мәселені француздар референдумда шешуі тиіс. Сонымен қатар Ле Пен НАТО-дан шығуды, Ресеймен байланысты тереңдетуді жақтайды. Мәскеумен қарым-қатынастың нашарлауын ол «АҚШ-тың айдап салуымен Ресейді құбыжық ету» деп сипаттайды. 

Марин Ле Пеннің бағдарламасындағы басқа да тармақтар: 

  • заңсыз иммигранттарды елден автоматты түрде шығару; 
  • әуелі заңды иммигранттар қабылдауға уақытша мораторий жариялау, сосын олардың санын жылына 10 мың адамға шектеу; 
  • «экстремистік мешіттерді» жабу, әлеуметтік баспана бөлу кезінде француз азаматтарына басымдық беру;
  • зейнетке 60 жаста шығару, апталық жұмыс күнін 35 сағат етіп белгілеу.  

Марин Ле Пенді ауылдық жердегі, бұрын индустриялық орталық болған аймақтардағы сайлаушылар қолдайды. Бақылаушылардың барлығы дерлік Францияның келесі президенті Эммануэль Макрон болады деген сенімде. Өйтетін себебі, бірінші турдан өтпей қалған негізгі партиялардың кандидаттары сайлаушыларын Макронға дауыс беруге шақырған болатын. Алайда, сайлау алдындағы болжам мен  нәтиженің екі бөлек шығатынын «Брексит» референдумы мен АҚШ-тағы соңғы президент сайлауы көрсетті. 

Франция – Еуропадағы ең ірі елдердің және Еуропалық одақты құрушы елдердің бірі. Алдағы сайлаудағы екі кандидаттың бірі Францияны Еуроодақтан шығаруды мақсат етсе, енді бірі бірлестікті түбегейлі қайта құру керектігін айтады. Ендеше Франциядағы президент сайлауында кім жеңсе де Еуропалық одақты үлкен өзгерістер күтіп тұр деуге болады. 

Ержан Әбдіраман, «Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2018

Маңғыстауда «Адал ұрпақ» ерікті мектеп клубтарының облыстық слеті өтті

19.11.2018

Маңғыстауда өткен тарихи турнир өз мәресіне жетті

19.11.2018

Энергия үнемдеу бойынша Қазақстан 32-ші орында

19.11.2018

Көкшетауда жылу ақысы арзандайды

19.11.2018

Теміртауда Президенттік пән олимпиадасы өтті

19.11.2018

Бітіруші түлектер мансап орталықтары арқылы жұмысқа орналасады

19.11.2018

Павлодар облысында кәсіпкер әйелдер 113 жоба жүзеге асырған

19.11.2018

Солтүстік Қазақстан облысының әкімі күнгейліктерді теріскейге шақырды

19.11.2018

Петропавлда жаңа шіркеу ашылды

19.11.2018

Қостанайда жол қозғалысы ережесінің бір күнде 375 рет бұзылғаны анықталды

19.11.2018

Солтүстік Қазақстанда 1 миллион тоннаға жуық майлы дақыл жиналды

19.11.2018

«Ко­рей хал­қының дәс­түрлі маскалары» көр­ме­сі ашы­лды

19.11.2018

Қасқырдан құтқарып қалды

19.11.2018

Алматыда инклюзивті білім берудің үздік оқытушылары анықталды

19.11.2018

Солтүстік Қазақстанда спорт кешеніне Батыр Баянның есімі берілді

19.11.2018

Батыс Қазақстанда жаңа портал жұмысын бастады

19.11.2018

Жолдау бәсекеге қабілеттілікті арттырады

19.11.2018

Қыс мезгіліне дайындықтың жай-жапсары қозғалды

19.11.2018

Қазақстанның Құрметті консулдығы ашылды

19.11.2018

Жолдау-2018: Тұрмыс сапасына басымдық беріледі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу