Макрон vs Ле Пен. Франция кімді таңдайды?

Келесі апта Францияда жаңа президенттің есімі белгілі болады. Алдағы жексенбі, 7 мамыр күні сайлаудың екінші туры өтеді. Сайлау науқанына алғаш қатысса да, бірнеше тәжірибелі саясаткерді жолда қалдырып, елдің саяси сахнасына жарқ етіп шыққан 39 жастағы Эммануэль Макрон Франция тарихындағы ең жас президент атана ма? Әлде либералдар «өшпенділік пен төзімсіздікті, ұлтшылдықтың ең сорақы түрін насихаттайды» деп санайтын Марин Ле Пен батыс әлемі үшін «Брекситтен» кейінгі соққы бола ма?
Егемен Қазақстан
04.05.2017 2338
2

Әуелі кандидаттар кім, нені мақсат етеді, президент ретінде қандай шараларды қолға алмақ деген мәселеге қысқаша тоқталайық. Эммануэль Макрон – бұрынғы инвестициялық банкир. Осы саладағы табысты еңбегі арқасында президент Франсуа Олландтың назарына ілігіп, оның кеңесшісі, сосын экономика министрі болып тағайындалған. Бірақ екі жыл өтпей, бұл қызметтен бас тартты. Сөйтіп, өз алдына партия құрып, президенттік сайлауға түсетінін мәлімдеді. Мұнысы көзсіз батылдық саналды және сайлау науқаны басталғанда Макрон аутсайдерлердің қатарында болды. Ол тағы бір тәуекелге барды. Еуропалық интеграцияға қарсы идеялар танымал болып жатқанына қарамай, Еуропаның тұтастығын жақтаушы екенін мәлімдеді. Алайда, Макрон аз уақытта суырылып алға шықты және бірінші турда жеңіске жетті. Неге? «Ол заман лебін сезе білді. Ол қазіргі жағдайға наразы, бірақ цинизмге бой бергісі келмейтін, болашаққа үмітпен қарайтын жастар тарапынан зор қолдау тапты» дейді ВВС-дің Париждегі тілшісі Хью Скофилд. 

Макронның бағдарламасында мынандай уәделер бар: 

  • Инфрақұрылымды жетілдіру, энергияның қалпына келетін түрлеріне көшу және шахтерларды қайта дайындауға 50 млрд еуро жұмсау; 
  • азаматтардың көзілдірік, алмалы-салмалы тіс протезі және есту аппараттарын дайындауға кететін шығындарын толықтай бюджеттен төлеп беру; 
  • бизнеске салықты едәуір азайту; мектепте жасы 15-тен төмен балалардың мобильді телефон ұстауына тыйым салу;
  • кәмелетке толмағандардың музей, театрларға баруы үшін жылына 500 еуролық абонемент енгізу.

Біртұтас Еуропа идеясын жақтаушы болғанмен, Эммануэль Макрон оған қарсылармен де санасуды ойлайды. Соңғы сұхбаттарының бірінде ол Еуроодақты түбегейлі реформалау керек, онсыз бізде «фрексит» болады деді. 

«Фрексит», яғни Франция Еуроодақтан шығару – оның қарсыласы Марин Ле Пеннің мақсаты. Марин Ле Пен – француз ұлтшылы Жан-Мари Ле Пеннің қызы. Бес рет президенттік сайлауға түскен Жан-Мари Ле Пен еуроинтеграциядан бас тартып, иммигранттарға шектеу қоюға шақыратын. Мұны ол «Францияның шекарасын қалпына» келтіру деп атады. 18 жасында әкесінің «Ұлттық майдан» партиясына кірген Марин Ле Пен осы саясатты жалғастырды. 2012 жылғы сайлауда 17,9% дауыс жинап, 3-орынға ие болды. Ал 2014 жылы Еуропа парламенті сайлауында оның партиясы жеңіске жетті. Бұл – Францияда әсіреоңшылдар жеңген алғашқы сайлау еді. Француз баспасөзі оны «саяси зілзала» деп атады. Марин Ле Пеннің пікірінше, Еуропалық одақ – «жаһандану» атты қауіпті идеология негізінде құрылған жүйе. Оны құртып, орнына шын мәнінде егемен елдердің еркін Еуропасын құру керек. Еуроодақтан шығу керек пе деген мәселені француздар референдумда шешуі тиіс. Сонымен қатар Ле Пен НАТО-дан шығуды, Ресеймен байланысты тереңдетуді жақтайды. Мәскеумен қарым-қатынастың нашарлауын ол «АҚШ-тың айдап салуымен Ресейді құбыжық ету» деп сипаттайды. 

Марин Ле Пеннің бағдарламасындағы басқа да тармақтар: 

  • заңсыз иммигранттарды елден автоматты түрде шығару; 
  • әуелі заңды иммигранттар қабылдауға уақытша мораторий жариялау, сосын олардың санын жылына 10 мың адамға шектеу; 
  • «экстремистік мешіттерді» жабу, әлеуметтік баспана бөлу кезінде француз азаматтарына басымдық беру;
  • зейнетке 60 жаста шығару, апталық жұмыс күнін 35 сағат етіп белгілеу.  

Марин Ле Пенді ауылдық жердегі, бұрын индустриялық орталық болған аймақтардағы сайлаушылар қолдайды. Бақылаушылардың барлығы дерлік Францияның келесі президенті Эммануэль Макрон болады деген сенімде. Өйтетін себебі, бірінші турдан өтпей қалған негізгі партиялардың кандидаттары сайлаушыларын Макронға дауыс беруге шақырған болатын. Алайда, сайлау алдындағы болжам мен  нәтиженің екі бөлек шығатынын «Брексит» референдумы мен АҚШ-тағы соңғы президент сайлауы көрсетті. 

Франция – Еуропадағы ең ірі елдердің және Еуропалық одақты құрушы елдердің бірі. Алдағы сайлаудағы екі кандидаттың бірі Францияны Еуроодақтан шығаруды мақсат етсе, енді бірі бірлестікті түбегейлі қайта құру керектігін айтады. Ендеше Франциядағы президент сайлауында кім жеңсе де Еуропалық одақты үлкен өзгерістер күтіп тұр деуге болады. 

Ержан Әбдіраман, «Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу