Медициналық сақтандыру мамандары қалай даярлануда?

С.Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медициналық университетінің Денсаулық сақтау экономикасы және медициналық сақтандыру кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор Құралбай Құрақбаевпен әңгіме.
Егемен Қазақстан
21.04.2017 2826

– Құралбай Құрақбайұлы, Мемлекет басшысы МӘМС жүйесі жөнінде «100 нақ­ты қадам» Ұлт жоспарында және ха­­лыққа биылғы Жолдауында атап көр­сеткені белгілі. Жалпы, бұл мәселе елі­міздегі медициналық жоғары оқу орын­дарында қалай оқытылады? Ме­ди­­циналық сақтандыру жүйесінің елі­міз­ге тән ғылыми негізі жасалды ма?

– Міндетті медициналық сақтандыру жүйесінің қалыптасуы – ұзақ уақытқа созылатын күрделі үдеріс. Әлбетте, сақтандыру жүйесіне қатысушыларды жаңа жағдайда жұмыс істеу, тыңғылықты және күнделікті іздену күтіп тұрғаны анық. Өйткені өтпелі кезең үнемі өз түзетулерін енгізеді. Дайын тұрған мінсіз рецепт жоқ. Бұл жүйеге медицина қызметкерлері де сақадай-сай болуы қажет. Себебі, міндетті әлеуметтік ме­дициналық сақтандыру – экономикалық қа­­рым-қатынастарға негізделген жүйе. Со­ған байланысты басқару да, халық пен ме­ди­­цина қызметкерінің қарым-қатынасы да өзгереді. Осы мәселелер ескеріле отырып, ми­нистрліктің шешімімен былтыр қазан ай­ы­н-

да медициналық мекемелердің басшыларынан қызметкерлеріне дейін жаппай оқытыла бастады. 7 медициналық оқу орындарының ұстаздарынан жасақталған топ құрылды. Оқыту сәуір айының соңында аяқталады. Бағдарлама бойынша 7,5 мыңнан астам медициналық мекеме басшыларына, қаржы-экономика қыз­меткерлеріне үш күндік, ал 40 мыңға жу­ық қатардағы дәрігерлерге екі күндік се­минар-тренинг өткізіледі.

Мұнда жаңа жүйенің енгізілу себебі, басқару саласының ерекшеліктері, құзырлы органдармен байланысы туралы және нау­қас пен дәрігер арасындағы қарым-қа­тынас қалай өзгереді, медициналық кө­мек қалай ұйымдастырылады деген мәселелерді талқылап, түсіндірдік. Ме­ди­цина мекемелерінің алдына үлкен мін­деттер қойылып отыр. Сондықтан ме­ке­мелердің барлығында жылжымалы топ құ­рылды. Олар халық пікіріне құлақ қоя оты­рып, мекеменің өз ішіндегі мәселелерін қа­растырады. Бұл өз кезегінде медицина саласының сапасын жақсартуға серпін береді.

– Тың жүйенің қыр-сырына үй­ре­те­тін оқытушы мамандар бар ма? Бұл мә­селе қалай шешімін тапты?

– Оқытушы мамандар министрлік бағ­дарламасы бойынша арнайы дайындық кур­сында кажетті мағлұматтарды игерген болатын. Қазір оқытушы мамандар оқыту-түсіндіру жұмыстары бойынша қарқынды жұмыс жүргізуде. С.Асфендияров атын­да­ғы ҚазҰМУ-да мемлекеттік жалпыға бір­дей міндетті оқыту стандартына сәйкес таң­дау компонентімен оқытылатын мін­дет­ті әлеуметтік медициналық сақ­тан­ды­ру жүйесі негіздері жөнінде оқыту бағ­дарламалары әзірленіп, бекітілді. Дип­лом­нан кейінгі білім алушыларға (интерн-дә­рігер, резидент-дәрігер, магистрант, док­торант) 54 және 108 академиялық оқу сағатына арналған оқу-жұмыс жос­па­рына сәйкес МӘМС негіздері курс­та­ры оқытылды. Білім алушылар курс со­ңын­да жү­йенің негіздерін, мақсатын, қа­ғи­да­ла­рын, міндеттерін игереді.

Оқу бағдарламаларында медициналық сақтандырудағы халықаралық тәжірибе ке­ңінен пайдаланылып, дамыған елдердегі үл­гілері кеңінен талқыланады. Мәселен, әлеу­меттік сақтандыру Германия, Фран­ция, Бельгия, Корея, Жапония, Словакия си­яқты бірқатар мемлекеттерде, жалпы, 30-ға тарта елде бар. Елімізде жүйе ерек­ше­ліктерін таңдау барысында осы елдердің тә­жірибесі зерделенді. Алайда, бізде МӘМС жөніндегі оқыту материалдарының жоқтығынан білім алушылардың өздігінен іздену, дайындық жұмыстарын жүргізу барысында қиындықтар туып отыр.

– Бұл мәселелерді шешудің жолдары қандай деп ойлайсыз?

– Міндетті медициналық сақтандыру жүй­есі экономикалық-нарықтық қат­ы­настарға негізделген, яғни басқару жү­йе-

­сінде бизнес-процес көбірек орын ала­­ды. Сондықтан осы ортаға сәйкес бас­­қару тәсілдерін кеңірек пайдалану ке­рек. Ағымдағы жылдың басында Пар­ла­мент Сенатының депутаты Дариға Назарбаева денсаулық сақтау саласында кәсіби басқарушы мамандарды дайындау-

да көп кемшіліктердің барын баса айтып еді. Міне, жаңа жүйені саламызға нәтижелі түрде енгізу үшін медицина мекемелерінің бас­шыларын, қаржы және экономика бөлімдерінің мамандарын менеджмент са­­ласында түбегейлі дайындықтан өткізу қа­жет. Ең бастысы, мамандардың алған біл­імін арнайы дайындалған бағдарлама ар­қылы сынақтан өткізу керек. Уақыт оз­дырмай арнаулы курстарда немесе ме­ди­циналық сақтандыру жүйесі дамыған ел­дерде болашақ менеджерлерді дайындау­ы-

мыз керек.

– Жоба аясында медициналық көмектің қолжетімдігі туралы не айтар едіңіз?

– Бұл – ең алдымен, денсаулық сақтау сала­сындағы әлеуметтік мүдделерді қор­ғау­дың мемлекеттік жүйесі. Қазақстанның ба­р­лық сақтандырылған азаматтарына жа­сына, әлеуметтік мәртебесіне, тұр­ғы­лықты жеріне, табысына қарамастан тең дәрежедегі медициналық және дәрі­лік көмекті қамтамасыз етеді. Халық жа­ңа жүйенің еңгізілуіне байланыс­ты медициналық көмектің қандай түр­ле­рі қолжетімді болатыны туралы бұ­қа­ралық ақпарат құралдарынан біліп отыр. Міндетті әлеуметтік медициналық сақ­тан­дыру жүйесінің негізгі шарты – бағ­дар­лама қолжетімді болуы үшін әр азамат сақтандырылумен қамтамасыз етілуі қажет. Бір миллионнан аса белсенді жұмыс то­бына қосылмайтын әлеуметтік әлсіз топ­тар мемлекет тарапынан қамтамасыз еті­леді. Яғни, сақтандыру қорына мем­ле­кеттік бюджет есебінен емнің ақысы төленеді. Екінші топ жұмыс берушілердің есе­бінен қамтамасыз етіледі. Үшінші топ – өзін-өзі қамтамасыз ететіндер. Олар – рес­ми түрде салық органдарында тіркелген аза­маттар. Яғни медициналық сақтандыру жар­насы заңға сәйкес төленіп отырады. Осы топтарға қатысушы азаматтардың сақ­тандыру жүйесімен қамтамасыз еті­летініне күмән жоқ. Алаңдататыны, өз­дерінің жұмыстарын ресми түрде тір­ке­мей, күнделікті табысымен күнкөріс кө­зін жасап жүрген азаматтар тобы бо­лып отыр. Бұл топқа кіретін азаматтар заң­да белгіленген сақтандыру жарнасы төленбеген жағдайда сақтандыру жү­йесінде көрсетілетін медициналық кө­мек­терден тыс қалады. Біздің қоғамның ал­дында тұрған үлкен мәселе – осы топты ресми жұмыс істейтіндер қатарына тар­ту. Дүние жүзіндегі зерттеулердің нә­тижесіне қарасақ, осы топқа кіретін аза­мат­тардың денсаулығы төмен болады екен. Яғни медициналық көмектің көп тү­ріне (күрделі операцияны қажет ететін) қа­жеттілік туады.

– Қолға алынып жатқан істердің ғылыми негіздей түсетін тұстары бар ма ?

– Осы уақытқа дейін әлеуметтік әлсіз топ­тың тұрақты жұмыспен қамтамасыз етілмеген, яғни тұрмыс жағдайы төмен азаматтардың денсаулығын ғылыми тұр­ғы­дан зерттеу кешенді жүргізілмеген. Осы­ған байланысты МӘМС жүйесін ен­гізу кезіндегі қиыншылықтарды же­ңу­дің бірден-бір жолы – соңғы топқа ене­тін азаматтар денсаулығын ғылыми тұр­ғыдан зерттеу. Себебі, бұл санаттағы тұр­ғын­дар­дың денсаулығының төмендігіне бай­ла­ныс­ты медициналық көмекке жан-жақты шы­ғын жұмсалады. Мысалы, Дүниежүзілік ден­саулық сақтау ұйымының 2013 жылғы зерт­теулеріне байланысты, Франция та­быс деңгейі төменге жататын 5 пайыз тұр­ғындарға көрсетілетін медициналық көмек жалпы медициналық көмектің 51 пайызын құрайды.

Бұрынғы енгізілген міндетті ме­ди­ци­налық сақтандыру қоры 1999 жылы жа­былып, денсаулық сақтау саласы мем­лекеттік бюджеттің есебінен қар­жы­лан­дыруға көшкеннен кейін МӘМС жү­йе­сіне байланысты нысаналы ғылыми зерт­теу жұмыстары жүргізілген жоқ. Яғ­ни, МӘМС жүйесіндегі медициналық кө­мектің қолжетімдігін қамтамасыз ету үшін тұрғындардың, оның ішінде әртүрлі топ­тар денсаулығының деңгейін ғылыми тұр­ғыдан зерделеу қажет. Халық сұранысы қа­жетті шығынды жоспарлауды анықтауға жол ашады.

Әңгімелескен 

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.10.2017

5,5 пайыздық мөлшерлемемен несие бере бастады

21.10.2017

Роналду жылдың ең үздік футболшысын атанды

21.10.2017

Мешітті тонаған азамат ұсталды

21.10.2017

Кәсіпкерлер палатасы есеп берді

21.10.2017

Қазақ романсиадасына 20 жыл

21.10.2017

Қырғыз саясаткері Нұрсұлтан Назарбаевқа өтініш білдірді

21.10.2017

Сарыағаштық шаруалар қайта өңдеу ісін жандандыра бастады

21.10.2017

Газ келді. Қосуда қиындық бар

21.10.2017

Рухани келісім – бейбітшілік негізі

21.10.2017

Ауғанстан мешіттеріндегі жарылыстан құрбандар саны артуда

21.10.2017

Түркияда Қазақстан мәдениеті мен киносының күндері

21.10.2017

Қостанайда құқық қорғау қызметтері орталығы ашылды

21.10.2017

Қарттар үйіне көтеру құрылғысын тарту етті

20.10.2017

Қазақстанның Қауіпсіздік Кеңесінде кадрлық өзгерістер болды

20.10.2017

Астанада жетімдер саны азайды

20.10.2017

Сарыағаш ауданында қарқынды бау көлемі артып келеді

20.10.2017

Тараз Мемлекеттік педагогикалық институтына 50 жыл толды

20.10.2017

Қазпоштада ашық есік күні өтті

20.10.2017

Сағынтаев DFJ венчурлік компаниясының тең құрылтайшысымен кездесті

20.10.2017

Оралда Алаш тарихына арналған халықаралық конференция өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Кімді тұлға тұтамыз?

Баяғының жастарына «Мен өмір­ден өзімді іздеп жүрмін» деп сөйлеу тән болатын... Жақында Америкада оқып жүрген қазақ­стандық жас өреннің пікірін тыңдап көруге тура келді.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Дауыл алдындағы тыныштық болып жүрмесін

Төрткүл дүниені тығырыққа тіреген 2008 жылғы жаһандық қаржы дағдарысы мен 2009 жылғы «ұлы рецессиядан» енді ғана оңала бастаған әлем экономикасы 2016 жылдан бастап баяу да болса тұрақты даму бағытына бет бұрды.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Шексіз білім

«Білім шексіз бе, әлде білімнің шегі бар ма?» деген сұраққа жа­­уап­ іздеп жүріп, Оксфорд уни­вер­ситетінің профессоры, матема­тик Мар­кус дю Сотойдың «Біз нені біле алмаймыз: білім шегіне сая­хат» («What we cannot know») ат­ты кітабын сатып алдым. Про­фес­сор бұл кітабында нөлден бас­­­тап жетіге дейінгі межені бел­гілейді. Нөлінші межені «Белгілі, бірақ белгісіз» әлде «Белгілі, бірақ бей­мәлім» деген дұрысырақ па?­ Біз біле­тін нәрседен бастап еш­қашан біле алмайтынға, ал одан шек­сіздікке дейінгіні тұспалдайды. Біз нені білмейміз және нені біле ал­маймыз? 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Ұялы байланыс: ұтқан кім, ұтылған кім?

Бүгінде ұялы телефонды пайдалан­байтын адам кемде-кем. Олай болса осынау ертелі-кеш қолымыздан тастамай «рахатын» көріп жүрген игілік үшін кімдерге қанша ақша санап береді екенбіз?  

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қарсылық па, таршылық па?

«Біреу Алматыға бір «КамАЗ» сәбіз әкеліп төгіп, елге тегін таратты» деген хабардың шығуы мұң екен, веб-сайттар ақырғы жаңа­лықтың айналасына шыбындай үймеледі. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу