Медициналық сақтандыру мамандары қалай даярлануда?

С.Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медициналық университетінің Денсаулық сақтау экономикасы және медициналық сақтандыру кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор Құралбай Құрақбаевпен әңгіме.

21.04.2017 1619

– Құралбай Құрақбайұлы, Мемлекет басшысы МӘМС жүйесі жөнінде «100 нақ­ты қадам» Ұлт жоспарында және ха­­лыққа биылғы Жолдауында атап көр­сеткені белгілі. Жалпы, бұл мәселе елі­міздегі медициналық жоғары оқу орын­дарында қалай оқытылады? Ме­ди­­циналық сақтандыру жүйесінің елі­міз­ге тән ғылыми негізі жасалды ма?

– Міндетті медициналық сақтандыру жүйесінің қалыптасуы – ұзақ уақытқа созылатын күрделі үдеріс. Әлбетте, сақтандыру жүйесіне қатысушыларды жаңа жағдайда жұмыс істеу, тыңғылықты және күнделікті іздену күтіп тұрғаны анық. Өйткені өтпелі кезең үнемі өз түзетулерін енгізеді. Дайын тұрған мінсіз рецепт жоқ. Бұл жүйеге медицина қызметкерлері де сақадай-сай болуы қажет. Себебі, міндетті әлеуметтік ме­дициналық сақтандыру – экономикалық қа­­рым-қатынастарға негізделген жүйе. Со­ған байланысты басқару да, халық пен ме­ди­­цина қызметкерінің қарым-қатынасы да өзгереді. Осы мәселелер ескеріле отырып, ми­нистрліктің шешімімен былтыр қазан ай­ы­н-

да медициналық мекемелердің басшыларынан қызметкерлеріне дейін жаппай оқытыла бастады. 7 медициналық оқу орындарының ұстаздарынан жасақталған топ құрылды. Оқыту сәуір айының соңында аяқталады. Бағдарлама бойынша 7,5 мыңнан астам медициналық мекеме басшыларына, қаржы-экономика қыз­меткерлеріне үш күндік, ал 40 мыңға жу­ық қатардағы дәрігерлерге екі күндік се­минар-тренинг өткізіледі.

Мұнда жаңа жүйенің енгізілу себебі, басқару саласының ерекшеліктері, құзырлы органдармен байланысы туралы және нау­қас пен дәрігер арасындағы қарым-қа­тынас қалай өзгереді, медициналық кө­мек қалай ұйымдастырылады деген мәселелерді талқылап, түсіндірдік. Ме­ди­цина мекемелерінің алдына үлкен мін­деттер қойылып отыр. Сондықтан ме­ке­мелердің барлығында жылжымалы топ құ­рылды. Олар халық пікіріне құлақ қоя оты­рып, мекеменің өз ішіндегі мәселелерін қа­растырады. Бұл өз кезегінде медицина саласының сапасын жақсартуға серпін береді.

– Тың жүйенің қыр-сырына үй­ре­те­тін оқытушы мамандар бар ма? Бұл мә­селе қалай шешімін тапты?

– Оқытушы мамандар министрлік бағ­дарламасы бойынша арнайы дайындық кур­сында кажетті мағлұматтарды игерген болатын. Қазір оқытушы мамандар оқыту-түсіндіру жұмыстары бойынша қарқынды жұмыс жүргізуде. С.Асфендияров атын­да­ғы ҚазҰМУ-да мемлекеттік жалпыға бір­дей міндетті оқыту стандартына сәйкес таң­дау компонентімен оқытылатын мін­дет­ті әлеуметтік медициналық сақ­тан­ды­ру жүйесі негіздері жөнінде оқыту бағ­дарламалары әзірленіп, бекітілді. Дип­лом­нан кейінгі білім алушыларға (интерн-дә­рігер, резидент-дәрігер, магистрант, док­торант) 54 және 108 академиялық оқу сағатына арналған оқу-жұмыс жос­па­рына сәйкес МӘМС негіздері курс­та­ры оқытылды. Білім алушылар курс со­ңын­да жү­йенің негіздерін, мақсатын, қа­ғи­да­ла­рын, міндеттерін игереді.

Оқу бағдарламаларында медициналық сақтандырудағы халықаралық тәжірибе ке­ңінен пайдаланылып, дамыған елдердегі үл­гілері кеңінен талқыланады. Мәселен, әлеу­меттік сақтандыру Германия, Фран­ция, Бельгия, Корея, Жапония, Словакия си­яқты бірқатар мемлекеттерде, жалпы, 30-ға тарта елде бар. Елімізде жүйе ерек­ше­ліктерін таңдау барысында осы елдердің тә­жірибесі зерделенді. Алайда, бізде МӘМС жөніндегі оқыту материалдарының жоқтығынан білім алушылардың өздігінен іздену, дайындық жұмыстарын жүргізу барысында қиындықтар туып отыр.

– Бұл мәселелерді шешудің жолдары қандай деп ойлайсыз?

– Міндетті медициналық сақтандыру жүй­есі экономикалық-нарықтық қат­ы­настарға негізделген, яғни басқару жү­йе-

­сінде бизнес-процес көбірек орын ала­­ды. Сондықтан осы ортаға сәйкес бас­­қару тәсілдерін кеңірек пайдалану ке­рек. Ағымдағы жылдың басында Пар­ла­мент Сенатының депутаты Дариға Назарбаева денсаулық сақтау саласында кәсіби басқарушы мамандарды дайындау-

да көп кемшіліктердің барын баса айтып еді. Міне, жаңа жүйені саламызға нәтижелі түрде енгізу үшін медицина мекемелерінің бас­шыларын, қаржы және экономика бөлімдерінің мамандарын менеджмент са­­ласында түбегейлі дайындықтан өткізу қа­жет. Ең бастысы, мамандардың алған біл­імін арнайы дайындалған бағдарлама ар­қылы сынақтан өткізу керек. Уақыт оз­дырмай арнаулы курстарда немесе ме­ди­циналық сақтандыру жүйесі дамыған ел­дерде болашақ менеджерлерді дайындау­ы-

мыз керек.

– Жоба аясында медициналық көмектің қолжетімдігі туралы не айтар едіңіз?

– Бұл – ең алдымен, денсаулық сақтау сала­сындағы әлеуметтік мүдделерді қор­ғау­дың мемлекеттік жүйесі. Қазақстанның ба­р­лық сақтандырылған азаматтарына жа­сына, әлеуметтік мәртебесіне, тұр­ғы­лықты жеріне, табысына қарамастан тең дәрежедегі медициналық және дәрі­лік көмекті қамтамасыз етеді. Халық жа­ңа жүйенің еңгізілуіне байланыс­ты медициналық көмектің қандай түр­ле­рі қолжетімді болатыны туралы бұ­қа­ралық ақпарат құралдарынан біліп отыр. Міндетті әлеуметтік медициналық сақ­тан­дыру жүйесінің негізгі шарты – бағ­дар­лама қолжетімді болуы үшін әр азамат сақтандырылумен қамтамасыз етілуі қажет. Бір миллионнан аса белсенді жұмыс то­бына қосылмайтын әлеуметтік әлсіз топ­тар мемлекет тарапынан қамтамасыз еті­леді. Яғни, сақтандыру қорына мем­ле­кеттік бюджет есебінен емнің ақысы төленеді. Екінші топ жұмыс берушілердің есе­бінен қамтамасыз етіледі. Үшінші топ – өзін-өзі қамтамасыз ететіндер. Олар – рес­ми түрде салық органдарында тіркелген аза­маттар. Яғни медициналық сақтандыру жар­насы заңға сәйкес төленіп отырады. Осы топтарға қатысушы азаматтардың сақ­тандыру жүйесімен қамтамасыз еті­летініне күмән жоқ. Алаңдататыны, өз­дерінің жұмыстарын ресми түрде тір­ке­мей, күнделікті табысымен күнкөріс кө­зін жасап жүрген азаматтар тобы бо­лып отыр. Бұл топқа кіретін азаматтар заң­да белгіленген сақтандыру жарнасы төленбеген жағдайда сақтандыру жү­йесінде көрсетілетін медициналық кө­мек­терден тыс қалады. Біздің қоғамның ал­дында тұрған үлкен мәселе – осы топты ресми жұмыс істейтіндер қатарына тар­ту. Дүние жүзіндегі зерттеулердің нә­тижесіне қарасақ, осы топқа кіретін аза­мат­тардың денсаулығы төмен болады екен. Яғни медициналық көмектің көп тү­ріне (күрделі операцияны қажет ететін) қа­жеттілік туады.

– Қолға алынып жатқан істердің ғылыми негіздей түсетін тұстары бар ма ?

– Осы уақытқа дейін әлеуметтік әлсіз топ­тың тұрақты жұмыспен қамтамасыз етілмеген, яғни тұрмыс жағдайы төмен азаматтардың денсаулығын ғылыми тұр­ғы­дан зерттеу кешенді жүргізілмеген. Осы­ған байланысты МӘМС жүйесін ен­гізу кезіндегі қиыншылықтарды же­ңу­дің бірден-бір жолы – соңғы топқа ене­тін азаматтар денсаулығын ғылыми тұр­ғыдан зерттеу. Себебі, бұл санаттағы тұр­ғын­дар­дың денсаулығының төмендігіне бай­ла­ныс­ты медициналық көмекке жан-жақты шы­ғын жұмсалады. Мысалы, Дүниежүзілік ден­саулық сақтау ұйымының 2013 жылғы зерт­теулеріне байланысты, Франция та­быс деңгейі төменге жататын 5 пайыз тұр­ғындарға көрсетілетін медициналық көмек жалпы медициналық көмектің 51 пайызын құрайды.

Бұрынғы енгізілген міндетті ме­ди­ци­налық сақтандыру қоры 1999 жылы жа­былып, денсаулық сақтау саласы мем­лекеттік бюджеттің есебінен қар­жы­лан­дыруға көшкеннен кейін МӘМС жү­йе­сіне байланысты нысаналы ғылыми зерт­теу жұмыстары жүргізілген жоқ. Яғ­ни, МӘМС жүйесіндегі медициналық кө­мектің қолжетімдігін қамтамасыз ету үшін тұрғындардың, оның ішінде әртүрлі топ­тар денсаулығының деңгейін ғылыми тұр­ғыдан зерделеу қажет. Халық сұранысы қа­жетті шығынды жоспарлауды анықтауға жол ашады.

Әңгімелескен 

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

29.04.2017

Сағынтаев Сауд Арабиясының министрі Халид Әл-Фалихпен кездесті

29.04.2017

Назарбаев қырғыз президентіне көңіл айту жеделхатын жолдады

29.04.2017

Жоғарғы Сот ұжымы жалпықалалық сенбілікке қатысты

29.04.2017

Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласы түрік тіліне аударылды

29.04.2017

Қызылорда облысының әкімі Қазақстан этносаясаты бойынша дәріс оқыды

29.04.2017

Қазақстан және Өзбекстан Президенттері «Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

29.04.2017

Елбасы Өзбекстан президентімен кездесті

29.04.2017

Сенаторлар сенбілікке қатысты

29.04.2017

Назарбаев табиғат апатына байланысты Қырғызстан Президентіне көңіл айтты

29.04.2017

Қазақстан және Өзбекстан Президенттері «Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

29.04.2017

Әуендер достыққа бастайды

29.04.2017

Қазақстан Президенті Өзбекстан Республикасының Президенті Шавкат Мирзиёевпен кездесті

29.04.2017

ОҚО-да тасқын судың алдын алу жұмыстары қарқынды жүргізілуде

29.04.2017

​Қыранның – бас, тұмсық, танау, көз, қанат-қауырсын сындары

29.04.2017

Қытайдағы қазақ жігіті Шыңжаң марафоншыларының көшін бастады

КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жол салсаң, мол сал

Санаулы күндерден кейін әлемдік деңгейдегі айтулы шаралардың бірі – ЭКСПО-2017 Халықаралық көр­ме­сінің де жалауы желбіремек. Яғ­ни, бас қала ел айнасы болса, жол-кө­лік инфрақұрылымы оның беделін арт­тыратын бренді болып табылады. Мемлекет басшысының елорданы одан әрі өркендету мәселесінде қа­ла­ның базалық инфрақұрылымын, оның ішінде қала жолдары мен жол ай­рықтарын барынша дамытуға үнемі ба­сымдық беріп келе жатқандығы да сон­дықтан.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Дәріге байланған ғұмыр

«Қазір еліміздегі донор жетіс­пеу­шілігі өте өткір мәселе. Бүгінде ал­мас­тырылған органның 90 пайызы ті­рі донорлардан алынады. Егер бұ­лай кете берсе, енді бір 20 жылда бір бүй­ректі ұлт атану қаупі барлығын жа­сыруға болмайды. Одан шығудың жо­лы қандай?

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Көрменің көрігін спорт қыздырады

Ағымдағы жылдың 10 маусы­мында Астанада ЭКСПО-2017 ха­лық­аралық мамандандырылған көр­месі келушілерге айқара есік ашады. Күллі әлем көз тіккен көрменің өтетін мерзімі жақындаған сайын бойды толқыныс сезімінің билейтіні түсінікті жайт. Иә, «Қонақ аз отырып, көп сынайды». Әлемнің әр қиырынан ағылған меймандардың алдында жайылып жастық, иіліп төсек болу өз алдына, қолдағы барды көрсете білудің өзі өнер һәм зор міндет.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Этностар мүддесі барынша қорғалған ел

Қазақстан заманауи өмірге, ха­лықаралық қоғамдастыққа се­німді түрде кірігіп отыр. Біз елі­міз­дің имиджін көтере отырып, ин­вестициялық және экспорттық әлеуетімізді, экономикамызды қа­р­қынды дамытуға баса назар ау­дарып келеміз. Осы саясаттың ар­қасында Қазақстан әлем мой­ын­даған елге айналды.

Гүлзейнеп Сәдірқызы, «Егемен Қазақстан»

Ең ауыр күнә

Ана құрсағындағы шара­на­ның 18 күнде жүрегі соғып, 8 апта­да айналасындағы тір­ші­л­ікті се­зе бастайды екен. Ал 12 апта­да саусағын сорып, ба­сын қимылдатады. Міне, сол кеу­де­сі­не жан бітіп, адам кейпіне келген шақалақ өзіне келе жатқан қау­іпті, жасалатын қиянатты сез­генде жиырылып қарсылық көр­сететін көрінеді. Демек, әйел ағ­­засында жүріп жатқан табиғи қа­лыпты күшпен бұзып, баланы жасанды жолмен алдыртып тас­тау әйел үшін құдай алдында күнә, адам алдында қылмыс де­се де болғандай. Өйткені, Ис­лам дінінде кісі өлтіру ең ауыр кү­нә болып есептеледі. Ал ана құр­са­ғындағы кеудесінде жаны бар шарананы кесіп, бөлшектеп алып тастау ауыр күнәға жатпай ма?..

Пікірлер(0)

Пікір қосу