Медициналық сақтандыру мамандары қалай даярлануда?

С.Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медициналық университетінің Денсаулық сақтау экономикасы және медициналық сақтандыру кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор Құралбай Құрақбаевпен әңгіме.
Егемен Қазақстан
21.04.2017 3545

– Құралбай Құрақбайұлы, Мемлекет басшысы МӘМС жүйесі жөнінде «100 нақ­ты қадам» Ұлт жоспарында және ха­­лыққа биылғы Жолдауында атап көр­сеткені белгілі. Жалпы, бұл мәселе елі­міздегі медициналық жоғары оқу орын­дарында қалай оқытылады? Ме­ди­­циналық сақтандыру жүйесінің елі­міз­ге тән ғылыми негізі жасалды ма?

– Міндетті медициналық сақтандыру жүйесінің қалыптасуы – ұзақ уақытқа созылатын күрделі үдеріс. Әлбетте, сақтандыру жүйесіне қатысушыларды жаңа жағдайда жұмыс істеу, тыңғылықты және күнделікті іздену күтіп тұрғаны анық. Өйткені өтпелі кезең үнемі өз түзетулерін енгізеді. Дайын тұрған мінсіз рецепт жоқ. Бұл жүйеге медицина қызметкерлері де сақадай-сай болуы қажет. Себебі, міндетті әлеуметтік ме­дициналық сақтандыру – экономикалық қа­­рым-қатынастарға негізделген жүйе. Со­ған байланысты басқару да, халық пен ме­ди­­цина қызметкерінің қарым-қатынасы да өзгереді. Осы мәселелер ескеріле отырып, ми­нистрліктің шешімімен былтыр қазан ай­ы­н-

да медициналық мекемелердің басшыларынан қызметкерлеріне дейін жаппай оқытыла бастады. 7 медициналық оқу орындарының ұстаздарынан жасақталған топ құрылды. Оқыту сәуір айының соңында аяқталады. Бағдарлама бойынша 7,5 мыңнан астам медициналық мекеме басшыларына, қаржы-экономика қыз­меткерлеріне үш күндік, ал 40 мыңға жу­ық қатардағы дәрігерлерге екі күндік се­минар-тренинг өткізіледі.

Мұнда жаңа жүйенің енгізілу себебі, басқару саласының ерекшеліктері, құзырлы органдармен байланысы туралы және нау­қас пен дәрігер арасындағы қарым-қа­тынас қалай өзгереді, медициналық кө­мек қалай ұйымдастырылады деген мәселелерді талқылап, түсіндірдік. Ме­ди­цина мекемелерінің алдына үлкен мін­деттер қойылып отыр. Сондықтан ме­ке­мелердің барлығында жылжымалы топ құ­рылды. Олар халық пікіріне құлақ қоя оты­рып, мекеменің өз ішіндегі мәселелерін қа­растырады. Бұл өз кезегінде медицина саласының сапасын жақсартуға серпін береді.

– Тың жүйенің қыр-сырына үй­ре­те­тін оқытушы мамандар бар ма? Бұл мә­селе қалай шешімін тапты?

– Оқытушы мамандар министрлік бағ­дарламасы бойынша арнайы дайындық кур­сында кажетті мағлұматтарды игерген болатын. Қазір оқытушы мамандар оқыту-түсіндіру жұмыстары бойынша қарқынды жұмыс жүргізуде. С.Асфендияров атын­да­ғы ҚазҰМУ-да мемлекеттік жалпыға бір­дей міндетті оқыту стандартына сәйкес таң­дау компонентімен оқытылатын мін­дет­ті әлеуметтік медициналық сақ­тан­ды­ру жүйесі негіздері жөнінде оқыту бағ­дарламалары әзірленіп, бекітілді. Дип­лом­нан кейінгі білім алушыларға (интерн-дә­рігер, резидент-дәрігер, магистрант, док­торант) 54 және 108 академиялық оқу сағатына арналған оқу-жұмыс жос­па­рына сәйкес МӘМС негіздері курс­та­ры оқытылды. Білім алушылар курс со­ңын­да жү­йенің негіздерін, мақсатын, қа­ғи­да­ла­рын, міндеттерін игереді.

Оқу бағдарламаларында медициналық сақтандырудағы халықаралық тәжірибе ке­ңінен пайдаланылып, дамыған елдердегі үл­гілері кеңінен талқыланады. Мәселен, әлеу­меттік сақтандыру Германия, Фран­ция, Бельгия, Корея, Жапония, Словакия си­яқты бірқатар мемлекеттерде, жалпы, 30-ға тарта елде бар. Елімізде жүйе ерек­ше­ліктерін таңдау барысында осы елдердің тә­жірибесі зерделенді. Алайда, бізде МӘМС жөніндегі оқыту материалдарының жоқтығынан білім алушылардың өздігінен іздену, дайындық жұмыстарын жүргізу барысында қиындықтар туып отыр.

– Бұл мәселелерді шешудің жолдары қандай деп ойлайсыз?

– Міндетті медициналық сақтандыру жүй­есі экономикалық-нарықтық қат­ы­настарға негізделген, яғни басқару жү­йе-

­сінде бизнес-процес көбірек орын ала­­ды. Сондықтан осы ортаға сәйкес бас­­қару тәсілдерін кеңірек пайдалану ке­рек. Ағымдағы жылдың басында Пар­ла­мент Сенатының депутаты Дариға Назарбаева денсаулық сақтау саласында кәсіби басқарушы мамандарды дайындау-

да көп кемшіліктердің барын баса айтып еді. Міне, жаңа жүйені саламызға нәтижелі түрде енгізу үшін медицина мекемелерінің бас­шыларын, қаржы және экономика бөлімдерінің мамандарын менеджмент са­­ласында түбегейлі дайындықтан өткізу қа­жет. Ең бастысы, мамандардың алған біл­імін арнайы дайындалған бағдарлама ар­қылы сынақтан өткізу керек. Уақыт оз­дырмай арнаулы курстарда немесе ме­ди­циналық сақтандыру жүйесі дамыған ел­дерде болашақ менеджерлерді дайындау­ы-

мыз керек.

– Жоба аясында медициналық көмектің қолжетімдігі туралы не айтар едіңіз?

– Бұл – ең алдымен, денсаулық сақтау сала­сындағы әлеуметтік мүдделерді қор­ғау­дың мемлекеттік жүйесі. Қазақстанның ба­р­лық сақтандырылған азаматтарына жа­сына, әлеуметтік мәртебесіне, тұр­ғы­лықты жеріне, табысына қарамастан тең дәрежедегі медициналық және дәрі­лік көмекті қамтамасыз етеді. Халық жа­ңа жүйенің еңгізілуіне байланыс­ты медициналық көмектің қандай түр­ле­рі қолжетімді болатыны туралы бұ­қа­ралық ақпарат құралдарынан біліп отыр. Міндетті әлеуметтік медициналық сақ­тан­дыру жүйесінің негізгі шарты – бағ­дар­лама қолжетімді болуы үшін әр азамат сақтандырылумен қамтамасыз етілуі қажет. Бір миллионнан аса белсенді жұмыс то­бына қосылмайтын әлеуметтік әлсіз топ­тар мемлекет тарапынан қамтамасыз еті­леді. Яғни, сақтандыру қорына мем­ле­кеттік бюджет есебінен емнің ақысы төленеді. Екінші топ жұмыс берушілердің есе­бінен қамтамасыз етіледі. Үшінші топ – өзін-өзі қамтамасыз ететіндер. Олар – рес­ми түрде салық органдарында тіркелген аза­маттар. Яғни медициналық сақтандыру жар­насы заңға сәйкес төленіп отырады. Осы топтарға қатысушы азаматтардың сақ­тандыру жүйесімен қамтамасыз еті­летініне күмән жоқ. Алаңдататыны, өз­дерінің жұмыстарын ресми түрде тір­ке­мей, күнделікті табысымен күнкөріс кө­зін жасап жүрген азаматтар тобы бо­лып отыр. Бұл топқа кіретін азаматтар заң­да белгіленген сақтандыру жарнасы төленбеген жағдайда сақтандыру жү­йесінде көрсетілетін медициналық кө­мек­терден тыс қалады. Біздің қоғамның ал­дында тұрған үлкен мәселе – осы топты ресми жұмыс істейтіндер қатарына тар­ту. Дүние жүзіндегі зерттеулердің нә­тижесіне қарасақ, осы топқа кіретін аза­мат­тардың денсаулығы төмен болады екен. Яғни медициналық көмектің көп тү­ріне (күрделі операцияны қажет ететін) қа­жеттілік туады.

– Қолға алынып жатқан істердің ғылыми негіздей түсетін тұстары бар ма ?

– Осы уақытқа дейін әлеуметтік әлсіз топ­тың тұрақты жұмыспен қамтамасыз етілмеген, яғни тұрмыс жағдайы төмен азаматтардың денсаулығын ғылыми тұр­ғы­дан зерттеу кешенді жүргізілмеген. Осы­ған байланысты МӘМС жүйесін ен­гізу кезіндегі қиыншылықтарды же­ңу­дің бірден-бір жолы – соңғы топқа ене­тін азаматтар денсаулығын ғылыми тұр­ғыдан зерттеу. Себебі, бұл санаттағы тұр­ғын­дар­дың денсаулығының төмендігіне бай­ла­ныс­ты медициналық көмекке жан-жақты шы­ғын жұмсалады. Мысалы, Дүниежүзілік ден­саулық сақтау ұйымының 2013 жылғы зерт­теулеріне байланысты, Франция та­быс деңгейі төменге жататын 5 пайыз тұр­ғындарға көрсетілетін медициналық көмек жалпы медициналық көмектің 51 пайызын құрайды.

Бұрынғы енгізілген міндетті ме­ди­ци­налық сақтандыру қоры 1999 жылы жа­былып, денсаулық сақтау саласы мем­лекеттік бюджеттің есебінен қар­жы­лан­дыруға көшкеннен кейін МӘМС жү­йе­сіне байланысты нысаналы ғылыми зерт­теу жұмыстары жүргізілген жоқ. Яғ­ни, МӘМС жүйесіндегі медициналық кө­мектің қолжетімдігін қамтамасыз ету үшін тұрғындардың, оның ішінде әртүрлі топ­тар денсаулығының деңгейін ғылыми тұр­ғыдан зерделеу қажет. Халық сұранысы қа­жетті шығынды жоспарлауды анықтауға жол ашады.

Әңгімелескен 

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.07.2018

Қызылордада қалалық аурухана жаңа құрылғылармен толықты

18.07.2018

Жалағаш ауданында күн электр станциясының құрылысы басталды

18.07.2018

Елімізде жеңіл автокөліктердің саны артты

18.07.2018

Ұлттық ұланның «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы жас офицерлермен толықты

18.07.2018

Ханшалар киген қасаба

18.07.2018

Степ­ногорск қалалық тарихи-өлкетану музейі ашылды

18.07.2018

Алматыда Кореямен бірлескен клиника ашылды

18.07.2018

Шекара туралы толғау

18.07.2018

Қытай елінің айшықтары

18.07.2018

Тұманды сейілткен «Талан

18.07.2018

Мағжанның «Батыр Баяны»

18.07.2018

Жеткіншектер сауықтыру лагерінде өз-өзін жетілдіре түсті

18.07.2018

Жетісайдағы Бауыржан Момышұлы атындағы №6 мектеп-гимназия үздіктері көп үлгілі мектеп

18.07.2018

Семейлік оқушылар дін тарихын оқиды

18.07.2018

«Цифрлы Қазақстан» үлкен мүмкіндіктер сыйлайды

18.07.2018

Батыс Қазақстан облысында екі мектеп пайдалануға беріледі

18.07.2018

Жауын жастана жантайған Жабағы батыр

18.07.2018

Сынақтар шежіресінен сыр шертеді

18.07.2018

Әліпби – жазуымыздың іргетасы

18.07.2018

Малдәрігерлік қызмет уақыт талабына сай ма?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ормуз бұғазы жабылған жағдайда...

Осы айдың басында Иран Ислам Рес­публикасының президенті Хасан Рухани Швейцария еліне жасаған сапары кезінде мұнай импорттаушы мемлекеттер Иранның мұнайын сатып алмаған жағдайда Ормуз бұғазын жауып тастайтындарын мәлімдеді. Президенттің бұл мәлімдемесі АҚШ билігінің Иран мұнайын сатып алмауға өз одақтастарын ықтиярсыз көндіруге бағытталған қысымына байланысты болса керек.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу