Медициналық сақтандыру мамандары қалай даярлануда?

С.Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медициналық университетінің Денсаулық сақтау экономикасы және медициналық сақтандыру кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор Құралбай Құрақбаевпен әңгіме.
Егемен Қазақстан
21.04.2017 2597

– Құралбай Құрақбайұлы, Мемлекет басшысы МӘМС жүйесі жөнінде «100 нақ­ты қадам» Ұлт жоспарында және ха­­лыққа биылғы Жолдауында атап көр­сеткені белгілі. Жалпы, бұл мәселе елі­міздегі медициналық жоғары оқу орын­дарында қалай оқытылады? Ме­ди­­циналық сақтандыру жүйесінің елі­міз­ге тән ғылыми негізі жасалды ма?

– Міндетті медициналық сақтандыру жүйесінің қалыптасуы – ұзақ уақытқа созылатын күрделі үдеріс. Әлбетте, сақтандыру жүйесіне қатысушыларды жаңа жағдайда жұмыс істеу, тыңғылықты және күнделікті іздену күтіп тұрғаны анық. Өйткені өтпелі кезең үнемі өз түзетулерін енгізеді. Дайын тұрған мінсіз рецепт жоқ. Бұл жүйеге медицина қызметкерлері де сақадай-сай болуы қажет. Себебі, міндетті әлеуметтік ме­дициналық сақтандыру – экономикалық қа­­рым-қатынастарға негізделген жүйе. Со­ған байланысты басқару да, халық пен ме­ди­­цина қызметкерінің қарым-қатынасы да өзгереді. Осы мәселелер ескеріле отырып, ми­нистрліктің шешімімен былтыр қазан ай­ы­н-

да медициналық мекемелердің басшыларынан қызметкерлеріне дейін жаппай оқытыла бастады. 7 медициналық оқу орындарының ұстаздарынан жасақталған топ құрылды. Оқыту сәуір айының соңында аяқталады. Бағдарлама бойынша 7,5 мыңнан астам медициналық мекеме басшыларына, қаржы-экономика қыз­меткерлеріне үш күндік, ал 40 мыңға жу­ық қатардағы дәрігерлерге екі күндік се­минар-тренинг өткізіледі.

Мұнда жаңа жүйенің енгізілу себебі, басқару саласының ерекшеліктері, құзырлы органдармен байланысы туралы және нау­қас пен дәрігер арасындағы қарым-қа­тынас қалай өзгереді, медициналық кө­мек қалай ұйымдастырылады деген мәселелерді талқылап, түсіндірдік. Ме­ди­цина мекемелерінің алдына үлкен мін­деттер қойылып отыр. Сондықтан ме­ке­мелердің барлығында жылжымалы топ құ­рылды. Олар халық пікіріне құлақ қоя оты­рып, мекеменің өз ішіндегі мәселелерін қа­растырады. Бұл өз кезегінде медицина саласының сапасын жақсартуға серпін береді.

– Тың жүйенің қыр-сырына үй­ре­те­тін оқытушы мамандар бар ма? Бұл мә­селе қалай шешімін тапты?

– Оқытушы мамандар министрлік бағ­дарламасы бойынша арнайы дайындық кур­сында кажетті мағлұматтарды игерген болатын. Қазір оқытушы мамандар оқыту-түсіндіру жұмыстары бойынша қарқынды жұмыс жүргізуде. С.Асфендияров атын­да­ғы ҚазҰМУ-да мемлекеттік жалпыға бір­дей міндетті оқыту стандартына сәйкес таң­дау компонентімен оқытылатын мін­дет­ті әлеуметтік медициналық сақ­тан­ды­ру жүйесі негіздері жөнінде оқыту бағ­дарламалары әзірленіп, бекітілді. Дип­лом­нан кейінгі білім алушыларға (интерн-дә­рігер, резидент-дәрігер, магистрант, док­торант) 54 және 108 академиялық оқу сағатына арналған оқу-жұмыс жос­па­рына сәйкес МӘМС негіздері курс­та­ры оқытылды. Білім алушылар курс со­ңын­да жү­йенің негіздерін, мақсатын, қа­ғи­да­ла­рын, міндеттерін игереді.

Оқу бағдарламаларында медициналық сақтандырудағы халықаралық тәжірибе ке­ңінен пайдаланылып, дамыған елдердегі үл­гілері кеңінен талқыланады. Мәселен, әлеу­меттік сақтандыру Германия, Фран­ция, Бельгия, Корея, Жапония, Словакия си­яқты бірқатар мемлекеттерде, жалпы, 30-ға тарта елде бар. Елімізде жүйе ерек­ше­ліктерін таңдау барысында осы елдердің тә­жірибесі зерделенді. Алайда, бізде МӘМС жөніндегі оқыту материалдарының жоқтығынан білім алушылардың өздігінен іздену, дайындық жұмыстарын жүргізу барысында қиындықтар туып отыр.

– Бұл мәселелерді шешудің жолдары қандай деп ойлайсыз?

– Міндетті медициналық сақтандыру жүй­есі экономикалық-нарықтық қат­ы­настарға негізделген, яғни басқару жү­йе-

­сінде бизнес-процес көбірек орын ала­­ды. Сондықтан осы ортаға сәйкес бас­­қару тәсілдерін кеңірек пайдалану ке­рек. Ағымдағы жылдың басында Пар­ла­мент Сенатының депутаты Дариға Назарбаева денсаулық сақтау саласында кәсіби басқарушы мамандарды дайындау-

да көп кемшіліктердің барын баса айтып еді. Міне, жаңа жүйені саламызға нәтижелі түрде енгізу үшін медицина мекемелерінің бас­шыларын, қаржы және экономика бөлімдерінің мамандарын менеджмент са­­ласында түбегейлі дайындықтан өткізу қа­жет. Ең бастысы, мамандардың алған біл­імін арнайы дайындалған бағдарлама ар­қылы сынақтан өткізу керек. Уақыт оз­дырмай арнаулы курстарда немесе ме­ди­циналық сақтандыру жүйесі дамыған ел­дерде болашақ менеджерлерді дайындау­ы-

мыз керек.

– Жоба аясында медициналық көмектің қолжетімдігі туралы не айтар едіңіз?

– Бұл – ең алдымен, денсаулық сақтау сала­сындағы әлеуметтік мүдделерді қор­ғау­дың мемлекеттік жүйесі. Қазақстанның ба­р­лық сақтандырылған азаматтарына жа­сына, әлеуметтік мәртебесіне, тұр­ғы­лықты жеріне, табысына қарамастан тең дәрежедегі медициналық және дәрі­лік көмекті қамтамасыз етеді. Халық жа­ңа жүйенің еңгізілуіне байланыс­ты медициналық көмектің қандай түр­ле­рі қолжетімді болатыны туралы бұ­қа­ралық ақпарат құралдарынан біліп отыр. Міндетті әлеуметтік медициналық сақ­тан­дыру жүйесінің негізгі шарты – бағ­дар­лама қолжетімді болуы үшін әр азамат сақтандырылумен қамтамасыз етілуі қажет. Бір миллионнан аса белсенді жұмыс то­бына қосылмайтын әлеуметтік әлсіз топ­тар мемлекет тарапынан қамтамасыз еті­леді. Яғни, сақтандыру қорына мем­ле­кеттік бюджет есебінен емнің ақысы төленеді. Екінші топ жұмыс берушілердің есе­бінен қамтамасыз етіледі. Үшінші топ – өзін-өзі қамтамасыз ететіндер. Олар – рес­ми түрде салық органдарында тіркелген аза­маттар. Яғни медициналық сақтандыру жар­насы заңға сәйкес төленіп отырады. Осы топтарға қатысушы азаматтардың сақ­тандыру жүйесімен қамтамасыз еті­летініне күмән жоқ. Алаңдататыны, өз­дерінің жұмыстарын ресми түрде тір­ке­мей, күнделікті табысымен күнкөріс кө­зін жасап жүрген азаматтар тобы бо­лып отыр. Бұл топқа кіретін азаматтар заң­да белгіленген сақтандыру жарнасы төленбеген жағдайда сақтандыру жү­йесінде көрсетілетін медициналық кө­мек­терден тыс қалады. Біздің қоғамның ал­дында тұрған үлкен мәселе – осы топты ресми жұмыс істейтіндер қатарына тар­ту. Дүние жүзіндегі зерттеулердің нә­тижесіне қарасақ, осы топқа кіретін аза­мат­тардың денсаулығы төмен болады екен. Яғни медициналық көмектің көп тү­ріне (күрделі операцияны қажет ететін) қа­жеттілік туады.

– Қолға алынып жатқан істердің ғылыми негіздей түсетін тұстары бар ма ?

– Осы уақытқа дейін әлеуметтік әлсіз топ­тың тұрақты жұмыспен қамтамасыз етілмеген, яғни тұрмыс жағдайы төмен азаматтардың денсаулығын ғылыми тұр­ғы­дан зерттеу кешенді жүргізілмеген. Осы­ған байланысты МӘМС жүйесін ен­гізу кезіндегі қиыншылықтарды же­ңу­дің бірден-бір жолы – соңғы топқа ене­тін азаматтар денсаулығын ғылыми тұр­ғыдан зерттеу. Себебі, бұл санаттағы тұр­ғын­дар­дың денсаулығының төмендігіне бай­ла­ныс­ты медициналық көмекке жан-жақты шы­ғын жұмсалады. Мысалы, Дүниежүзілік ден­саулық сақтау ұйымының 2013 жылғы зерт­теулеріне байланысты, Франция та­быс деңгейі төменге жататын 5 пайыз тұр­ғындарға көрсетілетін медициналық көмек жалпы медициналық көмектің 51 пайызын құрайды.

Бұрынғы енгізілген міндетті ме­ди­ци­налық сақтандыру қоры 1999 жылы жа­былып, денсаулық сақтау саласы мем­лекеттік бюджеттің есебінен қар­жы­лан­дыруға көшкеннен кейін МӘМС жү­йе­сіне байланысты нысаналы ғылыми зерт­теу жұмыстары жүргізілген жоқ. Яғ­ни, МӘМС жүйесіндегі медициналық кө­мектің қолжетімдігін қамтамасыз ету үшін тұрғындардың, оның ішінде әртүрлі топ­тар денсаулығының деңгейін ғылыми тұр­ғыдан зерделеу қажет. Халық сұранысы қа­жетті шығынды жоспарлауды анықтауға жол ашады.

Әңгімелескен 

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.08.2017

Футболдан жасөспірімдер құрамасының аға жаттықтырушысы тағайындалды

18.08.2017

Павлодардан Астанаға 10 тонна қарбыз жеткізіледі

18.08.2017

Ақтөбе мектептері жаңа оқу жылына 95 пайыз дайын

18.08.2017

Бурабайда Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен кеңейтілген отырыс өтті

18.08.2017

Павлодарда 98 ауыл әкімі сайланды

18.08.2017

Парламент депутаты Мақтарал ғалымдарының жұмысын жоғары бағалады

18.08.2017

Астанада бір жарым ай ішінде 2,5 мың адам жұмыспен қамтылды

18.08.2017

«Қазақстан инжиниринг» ҰК» АҚ басқарма төрағасы тағайындалды

18.08.2017

Барселонадағы теракт: анықталған жайттар

18.08.2017

Алматыда «Al Hilal» Ислам Банкінің» тұңғыш бөлімшесі ашылды

18.08.2017

Қазақстанның киелі орындар тізіміне Жайық (Теке) қаласы енді (фото)

18.08.2017

Владимир Никитенко: Черногориямен өтер ойында футболшылардан жанкештілік талап етеміз

18.08.2017

Оңтүстік Қазақстанда үздік әлеуметтік жоба анықталды

18.08.2017

Синоптиктер демалыс күндерінің ауа райына болжам жасады

18.08.2017

Сайлауалды үгіт жұмыстарын интернет арқылы жүргізу реттелмек

18.08.2017

ҚР СІМ: Барселонадағы лаңкестік әрекеттен зардап шеккендер арасында Қазақстан азаматтары жоқ

18.08.2017

Сыр өңіріндегі Сортөбе бекінісінен қобыз пішіндес тас табылды

18.08.2017

Қарлығаш балапанын ұшырған күн

18.08.2017

Нұрсұлтан Назарбаев Барселонада болған террорлық актіге байланысты көңіл айтты

18.08.2017

Boyce Thompson институты: Алманың отаны − Алатау

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Қызметтегі мәдениет мәйегі

Патшаның барымтасына, кеңес­тік кезеңнің күнде қырық құбылған қулығына бой алдырмай, тұнық ойына дақ түсірмей өткен нағыз ұлт көсемі Әлихан Бөкейхан: «Тірі бол­­сам, қазаққа қызмет қылмай қой­май­мын. Ұлтына, жұртына қызмет ету − білімнен емес, мінезден», деп еді. Шы­нында, ол кезде білім кем, мінез мық­ты еді. Қазір білім ұшан-теңіз, бі­рақ ұлттық мінез олқы, ала-құла, тіл мү­кіс, намыс пен ар ақшаға тәуелді болып барады.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Жұмысты жалғастырар жастар қайда?

Қолында қолақпандай дипломы бола тұра жас мамандардың ауылда жұмыс істеуге құлшынысы жоқ. Көбінің ойы − қызығы мен у-шуы көп қалада қалып, өзіндей өрім жастардың ортасында болу. Бұл үшін оларды күстаналаудың да жөні жоқ шығар, бәлкім. Өйткені, қалада тұра ма, ауылда тұра ма, әркімнің өз қалауы. Солай десек те, жастар жаппай қалаға қарай ағылып жатқанда қазақтың алтын бесігі – ауылдарымыздың келешегі қалай болмақ? Бала саны жетпей, мектептер мен басқа да мекемелердің жабылуы жалғаса берсе, ата-баба кәсібін жалғастыратын лайықты ізбасарлар жоқ болса, ауылдардың ертеңгі күні не болмақ? Ойлаудың өзі қорқынышты. 

Нұрғали ОРАЗ,

Тәуелсіздік дегеніміз – мәңгілік күрес

Кешкілік аллеяда серуендейтін осы бір кішіпейіл, мәдениетті кісіні жиі көріп қаламын. Алғашында бас изесіп қана жүрдік. Бірте-бірте тіл қатысып, тротуардың жиегіндегі сәкіге тізе бүгіп, әңгіме-дүкен құратын болдық.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Кикілжің келіссөз арқылы шешіледі

Бүгінгі таңда әлемді алаңдатқан мә­селенің бірі Корей Халық-Де­мо­­кратиялық Республикасының яд­ролық қаруға қол жеткізу сая­саты болып отыр.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

ЭКСПО екі айналып келмес саған...

Алаштың алтын алқасындай Ас­та­на­ның ажар-көркіне аспанда­ғы ай қызығып, көктегі күн сүй­сін­гендей. Сарыарқадағы шамшы­рақтай сама­ла шаһар қазір тіпті құл­­пырып тұр. Сұлулығы көз суырғандай. Жер-жа­һан­ның жетіс­тік­тері жайнап төрінде тұр­са, бес құрлықты бетіне қаратар бе­дел жинамай қайтеді енді.

Пікірлер(0)

Пікір қосу