Мырзатай Жолдасбековтың төрт кітабы жарыққа шықты

ҚР Ұлттық кітапханасында көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, «Парасат», «Құрмет» және «Барыс» ордендерінің иегері, филология ғылымдарының докторы, профессор, жазушы, Қорқыт Ата мұралары бойынша ғылыми-зерттеу орталығының директоры Мырзатай Жолдасбековтың 80 жылдығына орай «Фоллиант» баспасынан жарық көрген «Дүние шіркін...», «Кісілік кітабы», «Күндерімнің куәсі» және «Таңғаламын өмірдің ғажабына» атты кітаптарының тұсаукесер рәсімі өтті.
Егемен Қазақстан
30.06.2017 3419
2

Академик Өмірзақ Айтбайұлы, жазушы Смағұл Елубай, ақын Шөмішбай Сариев, жазушы-публицист Әлібек Асқар, ақын Марфуға Айтқожина, қоғам қайраткері Асылы Осман, танымал ғалым Айгүл Ісімақова, жазушы Рафаэль Ниязбек, «Невада-Семей» антиядролық қозғалысының өкілі Амантай қажы және басқа да белгілі ақын-жазушылар, баспагерлер, қоғам қайраткерлері, әдебиеттанушылар қатысқан айтулы жиынды жүргізген Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы Нұрлан Оразалин әңгіменің әлқиссасын: «Мұхтар Әуезовтың шәкірті болған ғалым Бейсенбай Кенжебаевтың жетекшілік етуімен сына таспен қашалып жазылған, қазақ үшін қасиетті саналатын көне жәдігер Орхон-Енисей жазуларын зерттеу ісіне алғаш болып түрен салып, қазақ халқының, әдебиетінің мыңдаған жылдық тарихын кеңестік билікке дәлелдеп берген Мырзатай Жолдасбеков ағамыз қандай мақтауға да лайық. Мырзекең Сүйінбай, Жамбыл, Кенен туындылары арқылы қазақ ауыз әдебиетінің сол кезеңдері туралы да үлкен зерттеу жүргізіп қана қоймай, әдебиетімізді, ұлтымыздың ұлы тарихын зерттеу ісін алға сүйрей білген ғалым», – деген жылы лебізімен бастады.       

Шығармалары арқылы адамзаттың өмірге деген махаббатын, сүйініші мен күйінішін жырлап, жүрек қылын қозғауға ұмтылған руханият жанашыры Мырзағаңның өнерсүйер қауымға, музыкатанушы мамандар мен жалпы көпшілікке арналған «Дүние шіркін...» атты кітабына толғаныстан туған авторлық ән-күйлері енген. Ғалымның былайғы жұрт көп біле бермейтін композиторлық қырына, ән мен күй өнеріне қосқан өзіндік қолтаңбасына осы кітап арқылы көз жеткізсеңіз, «Кісілік кітабы...» атты тағы бір кітабы арқылы «Қазақ қайтсе қалады қазақ болып» деген мәңгілік сұраққа жауап іздеген автор ізденісін көресіз. Кітапқа Мырзатай Жолдасбековтың мемлекеттік мүдде, адамгершілік, кісілік турасында түрлі жиында сөйлеген сөздері мен «Егемен Қазақстан» газетінде әр жылдары жарияланған мақалалары енген. Жазушы Смағұл Елубай осы кітап жайында: «Бойына Тоныкөк бабамыздың тектілігі қонған, болмысынан тәуелсіздіктің Тоныкөгіндей болған Мырзағаңның тәуелсіздік жайлы толғаулы сөздері, жұрт көкейіндегі мәселелерді тап басып айтып, дер кезінде көтере білген көреген ойлары енген «Кісілік кітабы» – болашаққа аманат болып жететін, тәуелсіз Қазақстанның рухын, мақсаты мен мұратын, халық даналығын әдемі әдеби тілмен жеткізген кітап», – деп өз пікірін білдірді.

Қазақстан» газетінің биылғы бірқатар санында үзінділері жарияланып, халыққа таныстырылған «Күндерімнің куәсі...» атты күнделікке негізделген кітабында автор ел тарихы, ел тағдыры, тәуелсіздік тағылымы, заман, қоғам, өмір, адамгершілік, жер, дін, тіл туралы терең тебіренеді, оқушысымен сырласады. Тәуелсіздігіміздің шежіресі деуге тұрарлық бұл күнделік-кітапты оқығысы келген оқырман әдебиет ақтаңгерінің жан-дүниесімен, бітім-болмысымен жақынырақ танысуға мүмкіндік алмақ. Осы орайда, тіл жанашыры, ғалым Өмірзақ Айтбайұлы «Елбасының сенімін ақтай білген, осы кітап арқылы кемелдігінің кескінін танытқан» Мырзағаң болмысына тоқталып, өз естеліктерімен бөлісті. «Сонау 89-шы жылдары ана тіліміздің хәлі мүшкіл шағында бәрімізді тіл майданына жетектеп әкеп қосқан Әбдуәли Қайдар ағамыз бас болып, Қоғам құрғанымызда да ең алдымен қол ұшын созған, сол жылдың 21 қыркүйегінде «Қазақ тілі – мемлекеттік тіл» болып бекіп, үлкен жеңіске жеткенімізде де сол жеңістің басы-қасында Өзбекәлі Жәнібеков пен Мырзекең жүріп еді. Егер осы кісілердің табандылығы болмағанда, бұл күнге жете алар ма едік...» – дей келе, М.Жолдасбековты «Ана тілі» халықаралық медалімен марапаттады.

Ал белгілі жазушы Болат Бодаубайдың құрастыруымен шыққан, екі кітаптан тұратын, сыр-сұхбатқа құрылған «Таңғаламын өмірдің ғажабына...» атты романда ұлт мұраты жолында ғұмыр бойы жан аямай қызмет етіп келе жатқан Мырза-ағаның күреске, ғибратқа толы өмір жолы көркем тілмен кестеленеді. Болат Бодаубай бұл кітаптың 2011 жылы «Егемен Қазақстанда» жарияланған Мырзатай Жолдасбеков туралы «Алдымызда ағалар бар аймаңдай» деген үлкен мақаласынан кейін сол тұстағы газет президенті Сауытбек Әбдірахмановтың ұсынысы бойынша дүниеге келгенін атап өтті. Мырзағаңмен сұхбат ретінде шыққан кітаптың бес жыл бойы қалай жазылғандығы туралы айта келіп, автор Жолдасбеков еңбектерін еш қысылмастан иеленіп, көшіріп жазып, тіпті сілтеме де жасамастан, өз аттарынан жариялап жүрген жас ғалымдардың диссертация қорғап, Мырзекеңнің мырзалығын белден баса пайдаланып жататынына қынжылыс білдірді. Осы тұста, танымал ғалым Айгүл Ісімақова да Мырзатай Жолдасбеков еңбектеріне «жиендік» жасап, ғылыми атақ алып жүргендерден гөрі, сол қыруар еңбекті көзінің майын тауыса зерттеп, дүниеге әкелген, түркі мәдениетінің ғұмырын екі ғасырға ұзартып берген Мырзекеңе әлі күнге дейін академик атағының берілмеуі үлкен сын екенін айтып өтіп, ел алғысы ретінде ғалымға академик атағын беру ұсынысын ортаға салды.

Жиын соңында сөз алған Мырзатай Жолдасбеков келушілерге алғысын білдіре отырып, мылтықсыз майдан өтінде жүріп, Тоныкөк жазбаларына қатысты ғылыми еңбектері үшін кеңестік биліктен көрген қыспақтарымен қатар, қазақ тілін мемлекеттік тіл ету жолында қылышынан қан тамған Колбинге тайсалмай кіріп, халық талабын жеткізгені, тәуелсіздік алған жылдары мемлекеттік құрудың оңайға түспегені, Елбасы көрегендігі арқылы Оралдағы, Шығыс Қазақстан облысындағы ұлтаралық қақтығыстардың қалай шешілгендігі және басқа да елеулі оқиғаларды еске алып, Тәуелсіздіктің елең-алаңында еліне айрықша еңбек сіңіргенмен, аттары елеусіздеу қалған мемлекет қайраткерлері Өзбекәлі Жәнібеков пен Бейсенбай Кенжебаевқа мектеп, көше аттарын беру туралы тілегімен бөлісті. 

Салтанатты шара аясында Мырза-ағаның төл шәкірттері «Ойтолғау», «Қосбасар», «Дүние шіркін...» сынды күйлері мен әндерін орындаса, «бала Жамбыл» атанған жас ақын Жамбыл Дүйсенов арнау өлеңін оқыды. Сонымен қатар, ҚР Ұлттық кітапхана қорынан Мырзатай Жолдасбековтың өмірі мен шығармашылығына арналған кітап көрмесі ұйымдастырылды. 

Мира БАЙБЕК,
«Егемен Қазақстан»
АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

16.11.2018

Алматыда белгілі сахна суретшісі Мұрат Сапаровтың көрмесі өтті

16.11.2018

ШҚО Зайсан ауданында Баймұрат батырға ескерткіш қойылды

16.11.2018

Қ. Тоқаев халықаралық кездесулер өткізді

16.11.2018

​Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

16.11.2018

Үнді бизнесмендеріне Қазақстандағы инвестициялық жобалар ұсынылды

16.11.2018

Д.Кәлетаев Батыс Қазақстан облысында өтіп жатқан Азаматтық Форумның жұмысына қатысты

16.11.2018

Қазпошта 111 франчайзинг нүктесін ашты

16.11.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

16.11.2018

Астанада жасөспірімдер олимпиадасының жеңімпаздарына құрмет көрсетті

16.11.2018

Шымкенттен Дубайға ұшатын рейс ашылады

16.11.2018

Шымкентте Қазақстан – Өзбекстан бірінші аймақаралық форумы өтті

16.11.2018

Қостанайлық полицейлер жедел-профилактикалық шара кезінде мал ұрлығын ашты

16.11.2018

Соңғы 10 айдағы салықтық түсімдер бойынша жұмыс қорытындыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу