Мырзатай Жолдасбековтың төрт кітабы жарыққа шықты

ҚР Ұлттық кітапханасында көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, «Парасат», «Құрмет» және «Барыс» ордендерінің иегері, филология ғылымдарының докторы, профессор, жазушы, Қорқыт Ата мұралары бойынша ғылыми-зерттеу орталығының директоры Мырзатай Жолдасбековтың 80 жылдығына орай «Фоллиант» баспасынан жарық көрген «Дүние шіркін...», «Кісілік кітабы», «Күндерімнің куәсі» және «Таңғаламын өмірдің ғажабына» атты кітаптарының тұсаукесер рәсімі өтті.
Егемен Қазақстан
30.06.2017 3607
2

Академик Өмірзақ Айтбайұлы, жазушы Смағұл Елубай, ақын Шөмішбай Сариев, жазушы-публицист Әлібек Асқар, ақын Марфуға Айтқожина, қоғам қайраткері Асылы Осман, танымал ғалым Айгүл Ісімақова, жазушы Рафаэль Ниязбек, «Невада-Семей» антиядролық қозғалысының өкілі Амантай қажы және басқа да белгілі ақын-жазушылар, баспагерлер, қоғам қайраткерлері, әдебиеттанушылар қатысқан айтулы жиынды жүргізген Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы Нұрлан Оразалин әңгіменің әлқиссасын: «Мұхтар Әуезовтың шәкірті болған ғалым Бейсенбай Кенжебаевтың жетекшілік етуімен сына таспен қашалып жазылған, қазақ үшін қасиетті саналатын көне жәдігер Орхон-Енисей жазуларын зерттеу ісіне алғаш болып түрен салып, қазақ халқының, әдебиетінің мыңдаған жылдық тарихын кеңестік билікке дәлелдеп берген Мырзатай Жолдасбеков ағамыз қандай мақтауға да лайық. Мырзекең Сүйінбай, Жамбыл, Кенен туындылары арқылы қазақ ауыз әдебиетінің сол кезеңдері туралы да үлкен зерттеу жүргізіп қана қоймай, әдебиетімізді, ұлтымыздың ұлы тарихын зерттеу ісін алға сүйрей білген ғалым», – деген жылы лебізімен бастады.       

Шығармалары арқылы адамзаттың өмірге деген махаббатын, сүйініші мен күйінішін жырлап, жүрек қылын қозғауға ұмтылған руханият жанашыры Мырзағаңның өнерсүйер қауымға, музыкатанушы мамандар мен жалпы көпшілікке арналған «Дүние шіркін...» атты кітабына толғаныстан туған авторлық ән-күйлері енген. Ғалымның былайғы жұрт көп біле бермейтін композиторлық қырына, ән мен күй өнеріне қосқан өзіндік қолтаңбасына осы кітап арқылы көз жеткізсеңіз, «Кісілік кітабы...» атты тағы бір кітабы арқылы «Қазақ қайтсе қалады қазақ болып» деген мәңгілік сұраққа жауап іздеген автор ізденісін көресіз. Кітапқа Мырзатай Жолдасбековтың мемлекеттік мүдде, адамгершілік, кісілік турасында түрлі жиында сөйлеген сөздері мен «Егемен Қазақстан» газетінде әр жылдары жарияланған мақалалары енген. Жазушы Смағұл Елубай осы кітап жайында: «Бойына Тоныкөк бабамыздың тектілігі қонған, болмысынан тәуелсіздіктің Тоныкөгіндей болған Мырзағаңның тәуелсіздік жайлы толғаулы сөздері, жұрт көкейіндегі мәселелерді тап басып айтып, дер кезінде көтере білген көреген ойлары енген «Кісілік кітабы» – болашаққа аманат болып жететін, тәуелсіз Қазақстанның рухын, мақсаты мен мұратын, халық даналығын әдемі әдеби тілмен жеткізген кітап», – деп өз пікірін білдірді.

Қазақстан» газетінің биылғы бірқатар санында үзінділері жарияланып, халыққа таныстырылған «Күндерімнің куәсі...» атты күнделікке негізделген кітабында автор ел тарихы, ел тағдыры, тәуелсіздік тағылымы, заман, қоғам, өмір, адамгершілік, жер, дін, тіл туралы терең тебіренеді, оқушысымен сырласады. Тәуелсіздігіміздің шежіресі деуге тұрарлық бұл күнделік-кітапты оқығысы келген оқырман әдебиет ақтаңгерінің жан-дүниесімен, бітім-болмысымен жақынырақ танысуға мүмкіндік алмақ. Осы орайда, тіл жанашыры, ғалым Өмірзақ Айтбайұлы «Елбасының сенімін ақтай білген, осы кітап арқылы кемелдігінің кескінін танытқан» Мырзағаң болмысына тоқталып, өз естеліктерімен бөлісті. «Сонау 89-шы жылдары ана тіліміздің хәлі мүшкіл шағында бәрімізді тіл майданына жетектеп әкеп қосқан Әбдуәли Қайдар ағамыз бас болып, Қоғам құрғанымызда да ең алдымен қол ұшын созған, сол жылдың 21 қыркүйегінде «Қазақ тілі – мемлекеттік тіл» болып бекіп, үлкен жеңіске жеткенімізде де сол жеңістің басы-қасында Өзбекәлі Жәнібеков пен Мырзекең жүріп еді. Егер осы кісілердің табандылығы болмағанда, бұл күнге жете алар ма едік...» – дей келе, М.Жолдасбековты «Ана тілі» халықаралық медалімен марапаттады.

Ал белгілі жазушы Болат Бодаубайдың құрастыруымен шыққан, екі кітаптан тұратын, сыр-сұхбатқа құрылған «Таңғаламын өмірдің ғажабына...» атты романда ұлт мұраты жолында ғұмыр бойы жан аямай қызмет етіп келе жатқан Мырза-ағаның күреске, ғибратқа толы өмір жолы көркем тілмен кестеленеді. Болат Бодаубай бұл кітаптың 2011 жылы «Егемен Қазақстанда» жарияланған Мырзатай Жолдасбеков туралы «Алдымызда ағалар бар аймаңдай» деген үлкен мақаласынан кейін сол тұстағы газет президенті Сауытбек Әбдірахмановтың ұсынысы бойынша дүниеге келгенін атап өтті. Мырзағаңмен сұхбат ретінде шыққан кітаптың бес жыл бойы қалай жазылғандығы туралы айта келіп, автор Жолдасбеков еңбектерін еш қысылмастан иеленіп, көшіріп жазып, тіпті сілтеме де жасамастан, өз аттарынан жариялап жүрген жас ғалымдардың диссертация қорғап, Мырзекеңнің мырзалығын белден баса пайдаланып жататынына қынжылыс білдірді. Осы тұста, танымал ғалым Айгүл Ісімақова да Мырзатай Жолдасбеков еңбектеріне «жиендік» жасап, ғылыми атақ алып жүргендерден гөрі, сол қыруар еңбекті көзінің майын тауыса зерттеп, дүниеге әкелген, түркі мәдениетінің ғұмырын екі ғасырға ұзартып берген Мырзекеңе әлі күнге дейін академик атағының берілмеуі үлкен сын екенін айтып өтіп, ел алғысы ретінде ғалымға академик атағын беру ұсынысын ортаға салды.

Жиын соңында сөз алған Мырзатай Жолдасбеков келушілерге алғысын білдіре отырып, мылтықсыз майдан өтінде жүріп, Тоныкөк жазбаларына қатысты ғылыми еңбектері үшін кеңестік биліктен көрген қыспақтарымен қатар, қазақ тілін мемлекеттік тіл ету жолында қылышынан қан тамған Колбинге тайсалмай кіріп, халық талабын жеткізгені, тәуелсіздік алған жылдары мемлекеттік құрудың оңайға түспегені, Елбасы көрегендігі арқылы Оралдағы, Шығыс Қазақстан облысындағы ұлтаралық қақтығыстардың қалай шешілгендігі және басқа да елеулі оқиғаларды еске алып, Тәуелсіздіктің елең-алаңында еліне айрықша еңбек сіңіргенмен, аттары елеусіздеу қалған мемлекет қайраткерлері Өзбекәлі Жәнібеков пен Бейсенбай Кенжебаевқа мектеп, көше аттарын беру туралы тілегімен бөлісті. 

Салтанатты шара аясында Мырза-ағаның төл шәкірттері «Ойтолғау», «Қосбасар», «Дүние шіркін...» сынды күйлері мен әндерін орындаса, «бала Жамбыл» атанған жас ақын Жамбыл Дүйсенов арнау өлеңін оқыды. Сонымен қатар, ҚР Ұлттық кітапхана қорынан Мырзатай Жолдасбековтың өмірі мен шығармашылығына арналған кітап көрмесі ұйымдастырылды. 

Мира БАЙБЕК,
«Егемен Қазақстан»
АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Сенат комитетінде «Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияны ратификациялау туралы» заң жобасы қаралды

22.01.2019

Астананы газдандыру үш кезеңмен жүргізіледі – Бақыт Сұлтанов

22.01.2019

Азат Перуашев көше, мекеме атауларына Алаш қайраткерлерінің есімдерін беруді ұсынды

22.01.2019

«Бес әлеуметтік бастама»: салық жүктемесін төмендету 2 млн азаматқа қосымша кіріс алуға жол ашады

22.01.2019

Сегіз каратэшіміз Парижде күш сынасады

22.01.2019

Руслан Дәленов: Шағын несие көлемі ұлғаяды

22.01.2019

2018 жылы Қытайдағы бала туу көрсеткіші күрт төмендеді

22.01.2019

Солтүстік Қазақстан бишілері халықаралық байқауда бас жүлдені олжалады

22.01.2019

Солтүстік Қазақстанда екі мың шақырым талшықты-оптикалық байланыс желісі тартылады

22.01.2019

Үздіктер қатарында жүрген қазақстандық боксшылар кімдер?

22.01.2019

Ел аумағынан 28 шетелдік шығарылды

22.01.2019

Солтүстік Қазақстанда әкімшілік қызметкерлері пара алуға бейім

22.01.2019

Давоста дүниежүзілік экономикалық форум басталды

22.01.2019

М. Әбілқасымова: Микрокредит жастар арасында да сұранысқа ие

22.01.2019

Астана станциясының өткізу қабілетін ұзартылған «иін» арттырды

22.01.2019

Екібастұз ГРЭС 1 2018 жылды қуаттың рекордтық көрсеткіштерімен аяқтады

22.01.2019

«Нұрлы жер» арқылы салынған үйлер «7-20-25» бағдарламасымен берілуі мүмкін

22.01.2019

Жұмыссыз xалыққа микрокредит беру жүзеге асырылып жатыр

22.01.2019

Оралда онколог дәрігерлер қауіпті дерттің қатерін ескертті

22.01.2019

Жетісу кәсіпкерлерінің өтініші жерде қалмайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу