Несие алдың, қалтаға салдың...

Ұлттық банк мәліметі бойынша, қазірге дейін жеке тұлғалар мен екінші деңгейлі банктер арасында жасалған несие келісімінің саны рекордтық деңгейге жетіп, 5 383 000 шарт жасалған екен.

Ал осы келісімшарт негізінде бөлінген несие көлемі 3 трл 776 млрд 5 млн теңгеге жеткен.
Сондай-ақ, төленбегеніне 90 күннен асып кеткен келісімшарттар саны 4,5 мыңды құрап, қарыз құны 442,7 млрд теңге шамасында болып отыр. Сорақысы, кепілдікке баспанасын қойып, сау басына мәселе тауып алғандардың саны да 3,3 мың адамға жетіп, жалпы қарыз сомасы 224,5 млрд теңгені құраған. Беті аулақ, алда-жалда адамдардың төлем қабілеті аяқасты төмендеп кететін болса, осынша адамның үйі несие берушінің есебіне шешіліп, адамдар қаңғырып қалуы мүмкін...
Біздің қоғамда бірде-бір рет несие алмаған адамды кездестіру қиындау. Жалпы, несие алу әлем халықтарының барлығына тән үрдіс. Кез келген мемлекетте несие саясаты қолданылады. Қажетті тұрмыстық затты, көлікті, баспананы несиеге алу дәстүрі дамыған елдер үшін адамдардың әл-ауқатын арттыруға қызмет етіп қоймай, тұрғындардың қаржылық сауаттылығын да көтеруге бағытталады екен. Яғни, экономикасы қуатты елдердегі несиелеу жүйесі тұрғындар үшін  қол жетімді ғана емес, банктер мен несиелеу ұйымдары тарапынан арнайы сауаттандыру жұмыстарының жүргізілуімен ерекшеленеді. Оған төлем қабілетін реттеу, пайыз өлшемдерінің ара-қатынасы, борышкер мен қарыз беруші арасындағы заң шеңберінде бекітілетін қарым-қатынас, тәуекелге бас тігу арқылы ұтатын, ұтылатын тұстар сияқты нәзік жағдайлар бойынша түсіндіру жұмыстары жатады. Бұл көп жағдайда тұрғындарды негізсіз несие алудан, ал банктер мен қаржы ұйымдарын проблемалы төлеушіден сақтандырады. Былайша айтқанда, қаржылық сауаты ашылған адам несие алу арқылы қаншалықты тәуекелге баратындығын бағамдай алса, несие беруші тарап мемлекеттің қаржы саясаты мен әлеуметтік жауапкершілікті құрметтей отырып, өз жерлестерінің құқығын бұзбауды да ойластыратын болса керек... Қызығасың да сүйсінесің!
Өкінішке қарай, Қазақстандағы несие беру саясаты «қараусыз қалған орман» сияқты бей-берекетсіздікпен алға жылжып келеді. Бұл жерде кезінде несиені жоғарғы пайызбен алып қойып, төлей алмай отырған жеке адам ғана емес, қисапсыз қаржыны үлестіріп беріп, кері қайтара алмай отырған банктер мен несие серіктестіктері де орасан зиян шегіп отыр. Бірақ, дәл осы жерде несие берушілер тарапы үшін қарыз алушының мейлінше көп болғаны әрі оның төлем қабілетінің деңгейі тым төмен (!) болғаны бас қатыратындай мәселе болмай отырғаны анық. Неге? 
Өйткені несие беруші тараптар тек бір жақты, үстеме пайыз арқылы табыс табуды ғана мақсат тұтады. Көп жағдайда банктер мен несие ұйымдары қарызға берілетін капиталды басқа көздерден төменгі пайызбен немесе дотацияның есебінен әкелетінін ескерсек, қарыз алушылар армиясының мейлінше көп болуы мен үстеме пайыздардың өте жоғары есептелуін аздап түсінгендей боламыз. Мұның сыртында, екінші деңгейлі банктер мен несие серіктестіктері қожайындарының елдегі ең ауқатты адамдар екендігін және олардың мемлекеттің саяси-экономикалық дамуына ықпал етуші топқа кіретіндігі де белгілі. Мәселен, дағдарыс жағдайында қаржы қыспағында қалған отандық банктерге бюджет ақшасын бөліп, сауықтыру шараларын қолға алудың астарында мемлекеттің коммерциялық ұйымдарды сақтап қалуға деген ұмтылысы ғана емес, жекелеген адамдардың мүдделері де тоғысып жатуы бек мүмкін ғой...
Біздің бұл ойымызбен белгілі экономист, сарапшы-ғалым Жангелді Шымшықов та келіседі. «Банктерге қатысты проблема «айнаның бергі беті»  ғана. Ал біздегі микрокредиттік ұйымдар туралы, анығында олардың қарыз алушылардың есебінен күн көретін ұйым екенін жұрт әлі білмей отыр деуге болады. Және осы тектес ұйымдардың жылдам көбейіп келе жатқаны қорқыныш тудырады. Мәселен, микрокредиттік ұйым қарыз алушыға күніне 3,8 пайызбен несие берді дейік. Енді есептейік: бір айда 30 күн бар, оны 3,8 пайызға көбейтеміз, ал бұл көбейтіндіні бір жыл ішіндегі 12 айға және көбейтеміз, сонда бүгін алған 1 теңгені жыл соңында 1333 теңге қылып қайтаруға тура келмей ме?» дейді экономист.

Қалмаханбет  МҰҚАМЕТҚАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2017

ОҚО-да биыл жалпы өңірлік өнім көлемі 1 340 491 млн. теңгені құрады

18.11.2017

Үкімет басшысы Жамбыл өңірінің жай-күйімен танысты

18.11.2017

Атырауда ақын Өтеген Оралбаевтың шығармашылық кеші өтті

18.11.2017

Өзге ұлт өкілдері де латын қаріпті көне кітаптарды ұстап көрді

18.11.2017

Оңтүстікте он айда өнеркәсіп кәсіпорындарымен 684 млн теңгеге жуық өнім өндірілді

18.11.2017

ОҚО-да орташа жалақы мөлшері 101 мың теңгеден асқан

18.11.2017

Төрт дүркін чемпион дүркіретіп той берді

17.11.2017

Әбдіқалықованың төрағалығымен Мемлекеттік наградалар жөніндегі комиссияның отырысы өтті

17.11.2017

Сағынтаев оңтүстік өңірлердің аграршыларымен кездесті

17.11.2017

ОҚО әкімі жазушы-драматург Дулат Исабековпен кездесті

17.11.2017

Үкімет басшысы Жамбылдағы минералды тыңайтқыштар зауытына барды

17.11.2017

«Нұр Отан» партиясында «Көш көлікті болсын» акциясы өтті

17.11.2017

Қыздар университетінің студенті гран-при иегері атанды

17.11.2017

Түлкібаста биыл 31 өндірістік кооператив құрылды

17.11.2017

Назарбаев «Royal Dutch Shell» концернінің бас атқарушы директорымен кездесті

17.11.2017

ТМД-ға мүше мемлекеттердің жастар ісі жөніндегі Кеңесінің отырысы өтті

17.11.2017

Динара Сәдуақасова БҰҰ Балалар қорының Қазақстандағы елшісі болып жарияланады

17.11.2017

Лос-Анжелесте Қазақстан мәдениеті мен киносының күндері өтеді

17.11.2017

ОҚО бала туу мен табиғи өсім бойынша республикада көш бастап келеді

17.11.2017

Бақытжан Сағынтаев жұмыс сапарымен Жамбыл облысына барды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ, кинотанушы

Коммерциялық кино: ақша һәм арзан күлкі

Немістің атақты кино теоретигі Зигфрид Кракауэрдің «Коммерциялық кино мен көпшілік психологиясы өзара байланысты және ол спираль тек­тес болып келеді» деген пікірі бар. Шынында да, коммерциялық ки­но мен  көпшілік, яғни көрермен пси­хологиясының арасында қандай байланыс бар?   

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Зардабын қателіктің тартқан білер

Кез келген адам шешімі күрде­леніп, бірнеше сот процестеріне ұласатын дауға басын сұға қой­май­ды. Одан өзіне пайда жоқ екенін де біледі. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Күйгелектік қадірді кетіреді

«Қоғамда болып жатқан терең өзгерістерге байланысты біздің тарихқа қайтадан үңіліп, сол кездерден бүгінгі күннің проблемаларынан шығудың жолын іздеп, болашаққа сабақ алуымыз керек», деген еді Президент Н.Назарбаев өзінің «Тарих толқынында» кітабында. Тарихтан сабақ алу – қай заманда болса да күшін жоймайтын, ескірмейтін маңызды мәселе.        G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                   Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : DonateЗакрыть

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Тілде буын жоқ...

Көп сөйлейміз. Көпіріп. Әңгі­ме­­ні көп айтамыз. Тіл безеп. Ше­шенсиміз. Көсемсиміз. Кеуде ұра­мыз. Біз білеміз дейміз. Біздікі ғана дұрыс. Өзгелердікі сандырақ. Біз ба­тырмыз. Біз ақынбыз. Біздей данышпан халық жоқ. Осының бәрі рас па екен өзі?..

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Түрлі өмірді бастан кешу мүмкіндігі

Оны адамға кітап қана бере алады

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу