Нұрсұлтан Назарбаев. Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру

КІРІСПЕ Еліміз жаңа тарихи кезеңге аяқ басты. Мен жыл басындағы халыққа Жолдауымда Қазақстанның үшінші жаңғыруы басталғанын жарияладым.
Егемен Қазақстан
26.04.2017 127496

Осылайша, біз қайта түлеудің айрықша маңыз­ды екі процесі – саяси реформа мен эко­номи­калық жаңғыруды қолға алдық.

Біздің мақсатымыз айқын, бағытымыз белгілі, ол – әлемдегі ең дамыған 30 елдің қатарына қосылу.

Аталған екі жаңғыру процесінің де нақты мақ­сат-міндеттері, басымдықтары мен оған жет­кізетін жолдары бар. Мен көздеген жұмыс­тары­мыздың бәрі дер уақытында және барынша тиімді жүзеге асарына сенімдімін. Бірақ, ойлағанымыз орындалу үшін мұның өзі жеткіліксіз.

Мақсатқа жету үшін біздің санамыз ісімізден озып жүруі, яғни одан бұрын жаңғырып оты­руы тиіс. Бұл саяси және экономикалық жаң­ғыру­ларды толықтырып қана қоймай, олардың өзегіне айналады.

Рухани жаңғыру тек бүгін басталатын жұмыс емес.

Біз Тәуелсіздік кезеңінде бұл бағытта бірнеше ауқымды іс атқардық.

2004 жылы «Мәдени мұра» бағдарламасы аясында Қазақстан аумағындағы тарихи-мәдени ескерткіштер мен нысандарды жаңғырттық.

2013 жылы «Халық – тарих толқынында» бағ­дарламасы арқылы әлемнің ең белді архивтерінен төл тарихымызға қатысты құжаттарды жүйелі түрде жинап, зерттедік.

Енді осының бәрінен де ауқымды және іргелі жұмыстарды бастағалы отырмыз.

Мен еліміз мықты, әрі жауапкершілігі жоғары Біртұтас Ұлт болу үшін болашаққа қа­лай қадам басатынымыз және бұқаралық сана­­ны қалай өзгертетініміз туралы көзқарас­тарым­ды ортаға салуды жөн көрдім.

І. ХХІ ҒАСЫРДАҒЫ
ҰЛТТЫҚ САНА ТУРАЛЫ

Күллі жер жүзі біздің көз алдымызда өзгеруде. Әлемде бағыты әлі бұлыңғыр, жаңа тарихи кезең басталды. Күн санап өзгеріп жатқан дүбірлі дүниеде сана-сезіміміз бен дүниетанымымызға әбден сіңіп қалған таптаурын қағидалардан арыл­масақ, көш басындағы елдермен тереземізді теңеп, иық түйістіру мүмкін емес. Өзгеру үшін өзімізді мықтап қолға алып, заман ағымына икемделу арқылы жаңа дәуірдің жағымды жақтарын бойға сіңіруіміз керек.    

ХХ ғасырдағы батыстық жаңғыру үлгісінің бүгінгі заманның болмысына сай келмеуінің сыры неде? Меніңше, басты кемшілігі – олардың өздеріне ғана тән қалыбы мен тәжірибесін басқа халықтар мен өркениеттердің ерекшеліктерін ескермей, бәріне жаппай еріксіз таңуында. Әжептәуір жаңғырған қоғамның өзінің тамыры тарихының тереңінен бас­тау алатын рухани коды болады.

Жаңа тұрпатты жаңғырудың ең басты шарты – сол ұлттық кодыңды сақтай білу. Онсыз жаңғыру дегеніңіздің құр жаңғырыққа айналуы оп-оңай.  

Бірақ, ұлттық кодымды сақтаймын деп бойыңдағы жақсы мен жаманның бәрін, яғни болашаққа сенімді нығайтып, алға бастайтын қасиеттерді де, кежегесі кері тартып тұратын, аяқтан шалатын әдеттерді де ұлттық сананың аясында сүрлеп қоюға болмайтыны айдан анық.  

Жаңғыру атаулы бұрынғыдай тарихи тәжірибе мен ұлттық дәстүрлерге шекеден қарамауға тиіс. Керісінше, замана сынынан сүрінбей өткен озық  дәстүрлерді табысты жаңғырудың маңызды алғышарттарына айналдыра білу қажет. Егер жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды.

Сонымен бірге, рухани жаңғыру ұлттық сананың түрлі полюстерін қиыннан қиыс­ты­рып, жарастыра алатын құдіретімен маңызды.

Бұл – тарлан тарихтың, жасампаз бүгінгі күн мен жарқын болашақтың көкжиектерін үйле­сімді сабақтастыратын ұлт жадының тұғыр­намасы.  

Мен халқымның тағылымы мол тарихы мен  ықылым заманнан арқауы үзілмеген ұлттық салт-дәстүрлерін алдағы өркендеудің берік діңі ете оты­рып, әрбір қадамын нық басуын, болашаққа сенім­мен бет алуын қалаймын.  

Бұл ретте, тұтас қоғамның және әрбір қа­зақ­стан­дықтың санасын жаңғыртудың бір­неше бағы­тын атап өтер едім.

1. Бәсекелік қабілет

Қазіргі таңда жеке адам ғана емес, тұтас халық­тың өзі бәсекелік қабілетін арттырса ғана та­быс­қа жетуге мүмкіндік алады.

Бәсекелік қабілет дегеніміз – ұлттың аймақтық немесе жаһандық нарықта бағасы, я болмаса сапасы жөнінен өзгелерден ұтымды дүние ұсы­на алуы. Бұл материалдық өнім ғана емес, соны­мен бірге, білім, қызмет, зияткерлік өнім немесе сапалы еңбек ресурстары болуы мүмкін.

Болашақта ұлттың табысты болуы оның табиғи байлығымен емес, адамдарының бәсекелік қа­бі­летімен айқындалады. Сондықтан, әрбір қазақ­стандық, сол арқылы тұтас ұлт ХХІ ғасырға лайықты қасиеттерге ие болуы керек. Мысалы,  ком­пьютерлік сауаттылық, шет тілдерін білу, мә­дени ашықтық сияқты факторлар әркімнің алға басуына сөзсіз қажетті алғышарттардың сана­тында.

Сол себепті, «Цифрлы Қазақстан», «Үш тілде білім беру», «Мәдени және конфессияаралық келісім» сияқты бағдарламалар – ұлтымызды, яғни барша қазақстандықтарды ХХІ ғасырдың талаптарына даярлаудың қамы.

2. Прагматизм

Қанымызға сіңген көптеген дағдылар мен таптаурын болған қасаң қағидаларды өзгерт­пейінше, біздің толыққанды жаңғы­руымыз мүмкін емес.

Төл тарихымызға, бабаларымыздың өмір салтына бір сәт үңіліп көрсек, шынайы прагматизмнің талай жарқын үлгілерін табуға болады.

Халқымыз ғасырлар бойы туған жердің табиғатын көздің қарашығындай сақтап, оның байлығын үнемді, әрі орынды жұмсайтын теңдесі жоқ экологиялық өмір салтын ұстанып келді.

Тек өткен ғасырдың ортасында, небәрі бірнеше жыл ішінде миллиондаған гектар даламыз аяусыз жыртылды. Ықылым замандардан бері ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келген ұлттық прагматизм санаулы жылда адам танымастай өзгеріп, ас та төк ысырапшылдыққа ұласты. Соның кесірінен, Жер-Ана жаратылғаннан бері шөбінің басы тұлпарлардың тұяғымен ғана тапталған даланың барлық құнары құрдымға кетті. Түгін тартсаң майы шығатын мыңдаған гектар миялы жерлеріміз экологиялық апат аймақтарына, Арал теңізі аңқасы кепкен қу медиен шөлге айналды.

Осының бәрі – жерге аса немқұрайлы қараудың ащы мысалы.

Біз жаңғыру жолында бабалардан мирас болып, қанымызға сіңген, бүгінде тамырымызда бүлкілдеп жатқан ізгі қасиеттерді қайта түлетуіміз керек.

Прагматизм – өзіңнің ұлттық және жеке байлығыңды нақты білу, оны үнемді пайдаланып, соған сәйкес болашағыңды жоспарлай алу, ысырапшылдық пен астамшылыққа, даңғойлық пен кердеңдікке жол бермеу деген сөз. Қазіргі қоғамда шынайы мәдениеттің белгісі – орынсыз сән-салтанат емес. Керісінше, ұстамдылық, қанағатшылдық пен қарапайымдылық, үнемшілдік пен орынды пайдалану көргенділікті  көрсетеді.  

Нақты мақсатқа жетуге, білім алуға, саламатты өмір салтын ұстануға, кәсіби тұрғыдан жетілуге басымдық бере отырып, осы жолда әр нәрсені ұтымды пайдалану – мінез-құлықтың прагматизмі деген осы.

Бұл – заманауи әлемдегі бірден-бір табысты үлгі. Ұлт немесе жеке адам нақты бір межеге бет түзеп, соған мақсатты түрде ұмтылмаса, ертең іске аспақ түгілі, елді құрдымға бастайтын популистік идеологиялар пайда болады.                        

Өкінішке қарай, тарихта тұтас ұлттардың ешқашан орындалмайтын елес идеологияларға шырмалып, ақыры су түбіне кеткені туралы мысалдар аз емес. Өткен ғасырдың басты үш идео­логиясы – коммунизм, фашизм және либерализм біздің көз алдымызда күйреді.

Бүгінде радикалды идеологиялар ғасыры келмеске кетті. Енді айқын, түсінікті және болашаққа жіті көз тіккен бағдарлар керек. Адамның да, тұтас ұлттың да нақты мақсатқа жетуін көздейтін осындай бағдарлар ғана дамудың көгіне темірқазық бола алады. Ең бастысы, олар елдің мүмкіндіктері мен шама-шарқын мұқият ескеруге тиіс.

Яғни, реализм мен прагматизм ғана таяу онжылдықтардың ұраны болуға жарайды.

3. Ұлттық бірегейлікті сақтау

Ұлттық жаңғыру деген ұғымның өзі ұлттық сананың кемелденуін білдіреді.

Оның екі қыры бар.

Біріншіден, ұлттық сана-сезімнің көкжиегін кеңейту.

Екіншіден, ұлттық болмыстың өзегін сақтай отырып, оның бірқатар сипаттарын өзгерту.

Қазір салтанат құрып тұрған жаңғыру үлгіле­рі­нің қандай қатері болуы мүмкін?

Қатер жаңғыруды әркімнің ұлттық даму үлгі­сін бәріне ортақ, әмбебап үлгіге алмастыру ре­тінде қарастыруда болып отыр. Алайда, өмірдің өзі бұл пайымның түбірімен қате екенін көрсетіп берді. Іс жүзінде әрбір өңір мен әрбір мемлекет өзінің дербес даму үлгісін қалыптастыруда.

Ұлттық салт-дәстүрлеріміз, тіліміз бен музыкамыз, әдебиетіміз, жоралғыларымыз, бір сөзбен айтқанда ұлттық рухымыз бойымызда мәңгі қалуға тиіс.

Абайдың даналығы, Әуезовтің ғұламалығы, Жамбылдың жырлары мен Құрманғазының күй­лері, ғасырлар қойнауынан жеткен бабалар үні – бұлар біздің рухани мәдениетіміздің бір парасы ғана.

Сонымен бірге, жаңғыру ұғымының өзі мей­лін­ше көнерген, жаһандық әлеммен қабыспайтын кейбір дағдылар мен әдеттерден арылу дегенді білдіреді.

Мысалы, жершілдікті алайық. Әрине, туған жердің тарихын білген және оны мақтан еткен дұрыс. Бірақ, одан да маңыздырақ мәселені – өзіңнің біртұтас ұлы ұлттың перзенті екеніңді ұмытуға әсте  болмайды.

Біз әркім жеке басының қандай да бір іске қос­қан үлесі мен кәсіби біліктілігіне қарап баға­ланатын меритократиялық қоғам құрып жатырмыз. Бұл жүйе жең ұшынан жалғасқан тамыр-таныстықты көтермейді.

Осының бәрін егжей-тегжейлі айтып отыр­ғандағы мақсатым – бойымыздағы жақсы мен жаманды санамалап, теру емес. Мен қазақ­стан­дық­­тардың ешқашан бұлжымайтын екі ережені түсініп, байыбына барғанын қалаймын.

Біріншісі – ұлттық код, ұлттық мәдениет сақталмаса, ешқандай жаңғыру болмайды.

Екіншісі – алға басу үшін ұлттың дамуына кедергі болатын өткеннің кертартпа тұстарынан бас тарту керек.

4. Білімнің салтанат құруы  

Білімді, көзі ашық, көкірегі ояу болуға ұмтылу – біздің қанымызда бар қасиет.  

Тәуелсіздік жылдарында қыруар жұмыс жасалды. Біз он мыңдаған жасты әлемнің маң­дайалды университеттерінде оқытып, дайын­дадық. Бұл жұмыс өткен ғасырдың тоқсаныншы жыл­дарының басында қолға алынған «Болашақ» бағдар­ламасынан басталды. Елімізде өте жоғары деңгей­дегі бірқатар университеттер ашылды, зият­керлік мектептер жүйесі қалыптасты. Басқа да көптеген іс тындырылды.  

Дегенмен, білімнің салтанаты жалпыға ор­тақ болуға тиіс. Оның айқын да, бұлтартпас себеп­­тері бар. Технологиялық революцияның беталы­­сына қарасақ, таяу онжылдық уақыт­та қазір­гі кәсіптердің жартысы жойылып кетеді.

Экономиканың кәсіптік сипаты бұрын-соңды ешбір дәуірде мұншама жедел өзгермеген.

Біз бүгінгі жаңа атаулы ертең-ақ ескіге айналатын, жүрісі жылдам дәуірге аяқ бастық. Бұл жағ­дайда кәсібін неғұрлым қиналмай, жеңіл өзгер­туге қабілетті, аса білімдар адамдар ғана табысқа жетеді.  

Осыны бек түсінгендіктен, біз білімге бөлі­нетін бюджет шығыстарының үлесі жөнінен әлем­дегі ең алдыңғы қатарлы елдердің санаты­на қосылып отырмыз.    

Табысты болудың ең іргелі, басты факторы білім екенін әркім терең түсінуі керек. Жас­тары­мыз басымдық беретін межелердің қатар­ында білім әрдайым бірінші орында тұруы шарт. Себебі, құндылықтар жүйесінде білімді бәрінен биік қоятын ұлт қана табысқа жетеді.

5. Қазақстанның революциялық емес, эволюциялық дамуы

Биыл Еуразия құрлығының ұлан-ғайыр ау­ма­ғын астаң-кестең еткен 1917 жылдың қазан айын­дағы оқиғаға 100 жыл толады.

Күллі ХХ ғасыр революциялық сілкі­ніс­терге толы болды. Бұл осы аумақтағы барша ұлт­­­тар­ға мейлінше әсер етіп, бүкіл болмысын өзгерт­ті.  

Әрбір жұрт тарихтан өзінше тағылым алады, бұл – әркімнің өз еркіндегі шаруа.

Біреуге өзіңнің көзқарасыңды еріксіз таңуға ешқашан болмайды. Бізге тарих туралы өздерінің субъективті пайымдарын тықпалауға да еш­кім­нің қақысы жоқ.

Өткен ХХ ғасыр халқымыз үшін қасіретке то­лы, зобалаң да зұлмат ғасыр болды.

Біріншіден, ұлттық дамудың ықылым заманнан жалғасып келе жатқан өзімізге ғана тән жолы біржола күйретіліп, қоғамдық құрылымның бізге жат үлгісі еріксіз таңылды.        

Екіншіден, ұлтымызға адам айтқысыз демо­графиялық соққы жасалды. Оның жарасы бір ғасырдан бері әлі жазылмай келеді.

Үшіншіден, қазақтың тілі мен мәдениеті құр­дымға кете жаздады.

Төртіншіден, еліміздің көптеген өңірлері эко­ло­гиялық апат аймақтарына айналды.

Әрине, тарих тек ақтаңдақтардан тұрмайды.

ХХ ғасыр Қазақстанға бірқатар игіліктерін де берді.

Индустрияландыруды, әлеуметтік және өнді­рістік инфрақұрылымдардың құрылуын, жаңа ин­теллигенцияның қалыптасуын осыған жат­қызуға болады.

Бұл кезеңде елімізде белгілі бір  жаңғыру болды. Бірақ, бұл – ұлттың емес, аумақтың жаң­ғы­руы еді.

Біз тарихтың сабағын айқын түсінуіміз керек. Революциялар дәуірі әлі біткен жоқ. Тек оның формасы мен  мазмұны түбегейлі өзгерді.

Біздің кешегі тарихымыз бұлтартпас бір ақи­қатқа – эволюциялық даму ғана ұлттың өр­кен­деуіне мүмкіндік беретініне көзімізді жеткізді.

Бұдан сабақ ала білмесек, тағы да тарихтың темір қақпанына түсеміз. Ендеше, эволюциялық даму қағидасы әрбір қазақстандықтың жеке басының дербес бағдарына айналуға тиіс.

Бірақ, қоғамның эволюциялық дамуы қағида ретінде мәңгі тұмшаланудың синонимі емес.  

Сол себепті, тарихтың ащы сабағын түсініп қана қоймай, өзіміз күнде көріп жүрген қазіргі құбылыстардан ой түйіп,  болашақтың беталысына қарап, пайым жасай білу де айрықша маңызды.

Бүгінде революциялар өңін өзгертіп, ұлттық, діни, мәдени, сепаратистік перде жамылды. Бірақ, бәрі де, түптеп келгенде, қантөгіспен, эко­номикалық күйреумен аяқталатынын көріп отырмыз.  

Сондықтан, әлемдегі оқиғаларды ой елегінен өткізіп, қорытынды жасау – қоғамның да, саяси партиялар мен қозғалыстардың да, білім беру жүйе­сінің де ауқымды дүниетанымдық, рухани жұ­мысының бір бөлігі.

6. Сананың ашықтығы

Көптеген проблема әлемнің қарқынды өзгеріп жатқанына қарамастан, бұқаралық сана-сезімнің «от басы, ошақ қасы» аясында қалуынан туын­дайды.

Бір қарағанда, жер жүзіндегі миллиардтан астам адам өзінің туған тілімен қатар, кәсіби байланыс құралы ретінде жапатармағай оқып жатқан ағылшын тілін біздің де жаппай және жедел үйренуіміз керектігі еш дәлелдеуді қажет етпей­тіндей.

Еуропалық Одақтың 400 миллионнан астам тұрғыны ана тілдері – неміс, француз, испан, итальян немесе басқа да тілдерді  сыйламай ма? Әлде 100 миллиондаған қытай мен индонезиялықтар, малайлар ағылшын тілін еріккеннен үйреніп жатыр ма?

Бұл – бәзбіреулердің әншейін қалауы емес, жа­һандық әлемге еркін кірігіп, жұмыс істеудің бас­ты шарты.  

Бірақ, мәселе бұған да тіреліп тұрған жоқ. Са­наның ашықтығы зерденің үш ерекшелігін біл­діреді.

Біріншіден, ол дүйім дүниеде, Жер шарының өзіңе қатысты аумағында және өз еліңнің айналасында не болып жатқанын түсінуге мүмкіндік береді.  

Екіншіден, ол жаңа технологияның ағыны алып келетін өзгерістердің бәріне дайын болу деген сөз. Таяудағы он жылда біздің өмір салтымыз: жұмыс, тұрмыс, демалыс, баспана, адами қатынас тәсілдері, қысқасы, барлығы түбегейлі өзгереді. Біз бұған да дайын болуымыз керек.

Үшіншіден, бұл – өзгелердің тәжірибесін алып, ең озық жетістіктерін бойға сіңіру мүмкіндігі. Азиядағы екі ұлы держава – Жапония мен Қы­тай­дың бүгінгі келбеті – осы мүмкіндіктерді тиімді пай­даланудың нағыз үлгісі.

«Өзімдікі ғана таңсық, өзгенікі – қаңсық» деп кері тартпай, ашық болу, басқалардың ең озық жетістіктерін қабылдай білу, бұл – та­быстың кілті, әрі ашық зерденің басты көрсет­кіш­терінің бірі.

Егер қазақстандықтар жер жүзіне үйден шық­пай, терезеден телміріп отырып баға беретін болса, әлемде, құрлықта, тіпті іргедегі елдерде қандай дауыл соғып жатқанын көре алмайды.

Көкжиектің арғы жағында не болып жатқанын да біле алмайды. Тіпті, бірқатар ұстанымдарымызды түбегейлі қайта қарауға мәжбүрлейтін сыртқы ықпалдардың байыбына барып, түсіне де алмай қалады.

ІІ.  ТАЯУ ЖЫЛДАРДАҒЫ МІНДЕТТЕР  

Қоғамдық сана жаңғырудың негізгі қағи­да­ларын қалыптастыруды ғана емес, сонымен бірге, біздің заман сынағына лайықты төтеп беруімізге қажетті нақты жобаларды жүзеге асыруымызды да талап етеді.

Осыған байланысты, мен алдағы жылдарда мықтап қолға алу қажет болатын бірнеше жобаны ұсынамын.

Біріншіден, қазақ тілін біртіндеп латын әліпбиіне көшіру жұмыстарын бастауымыз керек. Біз бұл мәселеге неғұрлым дәйектілік қажеттігін терең түсініп, байыппен қарап келеміз және оған кірісуге Тәуелсіздік алғаннан бері мұқият дайындалдық.  

Қазақ тілінің әліпбиі тым тереңнен тамыр тартатынын білесіздер.  

VI-VII ғасырлар – ерте орта ғасыр кезеңі. Бұл уақытта Еуразия құрлығында ғылымға «Орхон-Енисей жазулары» деген атаумен танылған көне түркілердің руникалық жазуы пайда болып, қол­данылды.

Бұл адамзат тарихындағы ең көне әліпбилердің бірі ретінде белгілі.

V-XV ғасырларда түркі тілі Еуразия құрлы­ғының аса ауқымды бөлігінде ұлтаралық қатынас тілі болды.  

Мәселен, Алтын Орданың бүкіл ресми құ­жат­тары мен халықаралық хат-хабарлары негізінен ортағасырлық түркі тілінде жазылып келді.

Халқымыз Ислам дінін қабылдаған соң руни­калық жазулар біртіндеп ысырылып, араб тілі мен араб әліпбиі тарала бастады.

Х ғасырдан ХХ ғасырға дейін, 900 жыл бойы Қазақстан аумағында араб әліпбиі қолданылды.

1929 жылғы 7 тамызда КСРО Орталық Атқару Комитеті мен КСРО Халық Ко­мис­сар­лары Кеңесінің Президиумы латындан­дырылған жаңа әліпби – «Біртұтас түркі ал­фавитін» енгізу туралы қаулы қабылдады.

Латын әліпбиінің негізінде жасалған жазу үлгісі 1929 жылдан 1940 жылға дейін қолданылып, кейін кириллицаға ауыстырылды.

1940 жылғы 13 қарашада «Қазақ жазуын латындандырылған әліпбиден орыс графикасы негізіндегі жаңа әліпбиге көшіру туралы» заң қабылданды.

Осылайша, қазақ тілінің әліпбиін өзгерту тарихы негізінен нақты саяси себептермен айқын­далып келді.

Мен 2012 жылғы желтоқсан айында жария еткен «Қазақстан-2050» Стратегиясында «2025 жыл­дан бастап латын әліпбиіне көшуге кірісуіміз керектігін» мәлімдедім.

Бұл – сол кезден барлық салаларда біз латын қар­піне көшуді бастаймыз деген сөз.  

Яғни, 2025 жылға қарай іс қағаздарын, мерзімді баспасөзді, оқулықтарды, бәрін де латын әліп­биімен басып шығара бастауға тиіспіз.  

Ол кезең де таяп қалды, сондықтан біз уақыт ұттырмай, бұл жұмысты осы бастан қолға алуымыз керек. Біз осынау ауқымды жұмысты бастауға қа­жетті дайындық жұмыстарына қазірден кірі­семіз. Үкімет қазақ тілін латын әліпбиіне көші­ру­дің нақты кестесін жасауы керек.

Латыншаға көшудің терең логикасы бар. Бұл қазіргі заманғы технологиялық орта­ның, ком­муникацияның, сондай-ақ, ХХІ ғасыр­дағы ғылы­ми және білім беру процесінің ерекше­лік­теріне байланысты.

Мектеп қабырғасында балаларымыз ағылшын тілін оқып, латын әріптерін онсыз да үйреніп жатыр. Сондықтан, жас буын үшін ешқандай қиындық, кедергілер болмақ емес.      

2017 жылдың аяғына дейін ғалымдардың көмегімен, барша қоғам өкілдерімен ақылдаса отырып, қазақ әліпбиінің жаңа графикадағы бірыңғай стандартты нұсқасын қабылдау керек. 2018 жылдан бастап жаңа әліпбиді үйрететін мамандарды және орта мектептерге арналған оқулықтарды дайындауға кірісуіміз қажет.  

Алдағы 2 жылда ұйымдастыру және әдістемелік жұмыстар жүргізілуге тиіс.

Әрине, жаңа әліпбиге бейімделу кезеңінде бел­гілі бір уақыт кириллица алфавиті де қол­даныла тұрады.  

Екіншіден, қоғамдық және гуманитарлық ғылымдар бойынша «Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасын қолға аламыз.

Оның мәні мынада:

1. Біз тарих, саясаттану, әлеуметтану, философия, психология, мәдениеттану және филология ғылымдары бойынша студенттерге толыққанды білім беруге қажетті барлық жағдайды жасауға тиіспіз. Гуманитарлық зиялы қауым өкілдері еліміздің жоғары оқу орындарындағы гума­нитарлық кафедраларды қайта қалпына келтіру арқылы мемлекеттің қолдауына ие болады. Бізге инженерлер мен дәрігерлер ғана емес, қазіргі заманды және болашақты терең түсіне алатын білімді адамдар да ауадай қажет.

2. Біз алдағы бірнеше жылда гуманитарлық білімнің барлық бағыттары бойынша әлемдегі ең жақсы 100 оқулықты әртүрлі тілдерден қазақ тіліне аударып, жастарға дүние жүзіндегі таң­даулы үлгілердің негізінде білім алуға мүмкіндік жасаймыз. 2018-2019 оқу жылының өзінде студенттерді осы оқулықтармен оқыта бастауға тиіспіз.

3. Ол үшін қазіргі аудармамен айналысатын құрылымдар негізінде мемлекеттік емес Ұлттық аударма бюросын құру керек. Ол Үкіметтің тапсырысы бойынша 2017 жылдың жазынан тиісті жұмыстарға кірісе бергені жөн.

Бұл бағдарлама арқылы неге қол жеткіземіз?  

Ең алдымен, жүз мыңдаған студентке жаңа сапалық деңгейде білім бере бастаймыз.

Бұл – білім саласындағы жаһандық бәсекеге не­ғұрлым бейімделген мамандарды даярлау деген сөз.    

Оған қоса, жаңа мамандар ашықтық, прагматизм мен бәсекелік қабілет сияқты сананы жаңғыртудың негізгі қағидаларын қо­ғам­да ор­нықтыратын басты күшке айналады. Осылайша, болашақтың негізі білім орда­ларының аудиторияларында қаланады.        

Біздің әлеуметтік және гуманитарлық біліміміз ұзақ жылдар бойы бір ғана ілімнің аясында шектеліп, дүниеге бір ғана көзқараспен қарауға мәжбүр болдық. Әлемнің үздік 100 оқулығының қазақ тілінде шығуы 5-6 жылдан кейін-ақ жемісін бере бастайды. Сол себепті, уақыт ұттырмай, ең заманауи, таңдаулы үлгілерді алып, олардың қазақ тіліндегі аудармасын жасауымыз керек.

Бұл – мемлекеттің міндеті.  

Үкімет мұны аудармашы мамандармен қамтамасыз ету, авторлық құқық, оқу-әдістемелік бағдарламалар мен профессорлық-оқытушылық құрамды белгілеу сияқты жайттарды ескере отырып, кешенді түрде шешуі керек.

Үшіншіден, Қазақ «Туған жерге туыңды тік» деп бекер айтпаған.

Патриотизм кіндік қаның тамған жеріңе, өскен ауылыңа, қалаң мен өңіріңе, яғни туған жеріңе деген сүйіспеншіліктен басталады.

Сол себепті, мен «Туған жер» бағдарламасын қолға алуды ұсынамын. Оның ауқымы ізінше оп-оңай кеңейіп, «Туған елге» ұласады.

Мәселен, «Ауылым – әнім» атты әнді  айтқанда, «Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін» деп шырқайтын едік қой. Бажайлап қарасақ, бұл – мағынасы өте терең сөздер.

Бағдарлама неге «Туған жер» деп аталады? Адам баласы – шексіз зерденің ғана емес, ғажайып сезімнің иесі. Туған жер – әркімнің шыр етіп жерге түскен, бауырында еңбектеп, қаз басқан қасиетті мекені, талай жанның өмір-бақи тұратын өлкесі. Оны қайда жүрсе де жүрегінің түбінде әлдилеп өтпейтін жан баласы болмайды.

Туған жерге, оның мәдениеті мен  салт-дәс­түрлеріне айрықша іңкәрлікпен атсалысу – шынайы патриотизмнің маңызды көріністерінің бірі.

Бұл кез келген халықты әншейін біріге салған қауым емес, шын мәніндегі ұлт ететін мәдени- генетикалық кодының негізі.

Біздің бабаларымыз ғасырлар бойы ұшқан құстың қанаты талып, жүгірген аңның тұяғы тозатын ұлан-ғайыр аумақты ғана қорғаған жоқ.

Олар ұлттың болашағын, келер ұрпағын, бізді қорғады. Сан тараптан сұқтанған жат жұртқа Атамекеннің қарыс қадамын да бермей, ұрпағына мирас етті.

Туған жерге деген сүйіспеншілік нені біл­діреді, жалпы, бағдарламаның мәні неде?

Бірінші, бұл білім беру саласында ауқымды өлкетану жұмыстарын жүргізуді, экологияны жақсартуға және елді мекендерді  абаттандыруға баса мән беруді, жергілікті деңгейдегі тарихи ескерткіштер мен мәдени нысандарды қалпына келтіруді көздейді.

Патриотизмнің ең жақсы үлгісі орта мектепте туған жердің тарихын оқудан көрініс тапса игі.

Туған жердің әрбір сайы мен қырқасы, тауы мен өзені тарихтан сыр шертеді. Әрбір жер атауының төркіні туралы талай-талай аңыздар мен әңгімелер бар. Әрбір өлкенің халқына суықта пана, ыстықта сая болған, есімдері ел есінде сақталған біртуар перзенттері бар. Осының бәрін жас ұрпақ біліп өсуге тиіс.

Екінші, басқа аймақтарға көшіп кетсе де туған жерлерін ұмытпай, оған қамқорлық жасағысы келген кәсіпкерлерді, шенеуніктерді, зиялы қауым өкілдері мен жастарды ұйымдастырып, қолдау керек. Бұл – қалыпты және шынайы патриоттық сезім, ол әркімде болуы мүмкін. Оған тыйым салмай, керісінше, ынталандыру керек.

Үшінші, жергілікті билік «Туған жер» бағ­дар­ла­масын жинақылықпен және жүйелі­лікпен қолға алуға тиіс.

Бұл жұмысты өз бетімен жіберуге болмайды, мұқият ойластырып, халыққа дұрыс түсіндіру қажет.

Туған жеріне көмек жасаған жандарды қолдап-құрметтеудің түрлі жолдарын табу керек.

Бұл жерде де көп жұмыс бар.  

Осы арқылы қалаларды көгалдандыруға, мектептерді компьютерлендіруге, жергілікті жо­ғары оқу орындарына демеушілік жасауға, музейлер мен галереялар қорын байыта түсуге болады.  

Қысқаша айтқанда, «Туған жер» бағдарламасы жалпыұлттық патриотизмнің нағыз өзегіне айналады.

Туған жерге деген сүйіспеншілік Туған елге – Қазақстанға деген патриоттық сезімге ұласады.

Төртіншіден, жергілікті нысандар мен елді мекендерге бағытталған «Туған жер» бағ­дар­ламасынан бөлек, біз халықтың санасына одан да маңыздырақ – жалпыұлттық қасиетті орындар ұғымын сіңіруіміз керек.

Ол үшін «Қазақстаның қасиетті рухани құндылықтары» немесе «Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы» жобасы керек.

Әрбір халықтың, әрбір өркениеттің баршаға ортақ қасиетті жерлері болады, оны сол халықтың әрбір азаматы біледі.

Бұл – рухани дәстүрдің басты негіздерінің бірі.

Біз – ұлан-ғайыр жері мен аса бай рухани тарихы бар елміз. Ұлы Даланың көз жеткізгісіз кең-байтақ аумағы тарихта түрлі рөл атқарған. Бірақ, осынау рухани географиялық белдеуді мекен еткен халықтың тонның ішкі бауындай байланысы ешқашан үзілмеген.

Біз тарихымызда осынау көркем, рухани, қастерлі жерлеріміздің біртұтас желісін бұрын-соңды жасаған емеспіз.

Мәселе еліміздегі ескерткіштерді, ғимараттар мен көне қалаларды қалпына келтіруде тұрған жоқ.  

Идеяның түпкі төркіні Ұлытау төріндегі жәдігерлер кешенін, Қожа Ахмет Ясауи мав­золейін, Тараздың ежелгі ескерткіштерін, Бекет ата кесенесін, Алтайдағы көне қорымдар мен Жеті­судың киелі мекендерін және басқа да жерлер­ді өзара сабақтастыра отырып, ұлт жадында біртұтас кешен ретінде орнықтыруды меңзейді.

Мұның бәрі тұтаса келгенде халқымыздың ұлт­тық бірегейлігінің мызғымас негізін құрай­ды.

Біз жат идеологиялардың әсері туралы айтқанда, олардың артында басқа халықтардың белгілі бір құндылықтары мен мәдени символдары тұрғанын есте ұстауымыз керек.

Тиісінше, оларға өзіміздің ұлттық құн­ды­лықтарымыз арқылы ғана төтеп бере аламыз.

Қазақстанның қасиетті жерлерінің мәдени-географиялық белдеуі – неше ғасыр өтсе де бізді кез келген рухани жұтаңдықтан сақтап, аман алып шығатын символдық қалқанымыз әрі ұлттық мақтанышымыздың қайнар бұлағы.

Ол – ұлттық бірегейлік негіздерінің басты элементтерінің бірі. Сондықтан, мыңжылдық тарихымызда біз алғаш рет осындай ауқымды жобаны жасап, жүзеге асыруға тиіспіз.    

Биыл Үкімет жұртшылықпен ақылдаса отырып, жобаны әзірлеуі керек.  Онда үш мәселе қамтылғаны жөн. Нақтырақ айтқанда:

1. Аталған «Мәдени-географиялық бел­деу­дің» рөлі мен оған енетін орындар туралы әрбір қазақстандық білуі үшін оқу-ағарту дайындығын жүргізу қажет.

2. БАҚ осыдан туындайтын ұлттық ақпараттық жобалармен жүйелі түрде, мықтап айналысуы керек.

3. Ішкі және сыртқы мәдени туризм халқы­мыздың осы қастерлі мұраларына сүйенуге тиіс. Мәдени маңыздылығы тұрғысынан біздің Түр­­кістан немесе Алтай – ұлттық немесе құр­лықтық қана емес, жаһандық ауқымдағы құн­дылықтар.

Бесіншіден, заманауи әлемдегі бәсекелік қабілет – мәдениеттің де бәсекелік қабілеті деген сөз. АҚШ-тың «қырғи-қабақ соғыс» кезін­дегі табысының қомақты бөлігі Голливудтың енші­сінде.

Біз ХХІ ғасырдың жаһандық картасында ешкімге ұқсамайтын, дербес орны бар ұлт боламыз десек, «Жаһандағы заманауи қазақстандық мәдениет» жобасын іске асыруға тиіспіз.

Әлем бізді қара алтынмен немесе сыртқы сая­сат­тағы ірі бастамаларымызбен ғана емес, мәдени жетістіктерімізбен де тануы керек.

Бұл жоба нені көздейді?

Бірінші, отандық мәдениет БҰҰ-ның алты тілі – ағылшын, орыс, қытай, испан, араб және француз тілдерінде сөйлеуі үшін мақсатты ұстаным болуы шарт.

Екінші, ол бүгінгі қазақстандықтар жасаған және жасап жатқан заманауи мәдениет болуға тиіс.

Үшінші, мәдени қазыналарымызды әлем жұртшылығына таныстырудың мүлдем жаңа тәсілдерін ойластыру керек.  

Мәдени өнімдеріміз тек кітап түрінде емес, әртүрлі мультимедиалық тәсілдермен де шыққаны абзал.

Төртінші, бұған ауқымды мемлекеттік қол­дау жасалуы қажет. Сыртқы істер, Мәдениет және спорт, Ақпарат және коммуникациялар министр­ліктері жүйелі түрде, қоян-қолтық жұмыс істеуі керек.

Бесінші, бұл жұмыста шығармашылық зиялы қауым, оның ішінде Жазушылар одағы мен Ғылым академиясы, университеттер мен қоғамдық ұйымдар үлкен рөл атқаруға тиіс.

Біз заманауи мәдениетіміздің қандай өкіл­дері әлемдік аренаға жол тартуы керектігін анық­тап алуымыз керек.  

Ұлттық мәдениетіміздің озық үлгілерін ірік­теп алғаннан кейін шетелдерде оларды таныс­тыру рәсімдерін өткіземіз.  

2017 жыл жер жүзіне мәдениет саласындағы қай жетістіктерімізді көрсете алатынымызды ай­қындап алу тұрғысынан шешуші жыл болмақ. Содан соң бірегей бағдарламаны 5-7 жылда тың­ғылықты жүзеге асырамыз.  

Осылайша, мың жылдық тарихымызда төл мәдениетіміз тұңғыш рет әлемнің барлық құр­лық­тарына жол тартып, басты тілдерінде сөйлейтін болады.

Алтыншыдан, ұлт мақтанышы біздің бұрынғы өткен батыр бабаларымыз, данагөй билеріміз бен жырауларымыз ғана болмауға тиіс.

Мен бүгінгі замандастарымыздың жетіс­тік­терінің тарихына да назар аударуды ұсынамын.

Бұл идеяны «Қазақстандағы 100 жаңа есім» жобасы арқылы іске асырған жөн.  

Еліміздің Тәуелсіздік жылнамасы жазыла бастағанына небәрі 25 жыл болды. Бұл – тарих тұрғысынан қас қағым сәт десек те, еліміз үшін ғасырға бергісіз кезең. Әрине, жасалған жұмыстардың маңызы мен ауқымына ешбір күмән жоқ.

Дегенмен, осы қыруар істі атқарған, ел дамуына зор үлес қосқан азаматтардың өздері мен олардың табысқа жету тарихы әдетте құрғақ фактілер мен цифрлардың тасасында қалып қояды. Шын мәнінде, Қазақстанның әрбір жетістігінің артында алуан түрлі тағдырлар тұр.

«Қазақстандағы 100 жаңа есім» жобасы – Тәуелсіздік жылдарында табысқа жеткен, еліміздің әр өңірінде тұратын түрлі жастағы, сан алуан этнос өкілдерінің тарихы.

Жобада нақты адамдардың нақты тағдырлары мен өмірбаяндары арқылы бүгінгі, заманауи Қазақстанның келбеті көрініс табады.  

Біз «Жаныңда жүр жақсы адам» деген сөз­дің байыбына бара бермейміз. Шын мәнінде, Тәуел­сіздік дәуірінде өзінің еңбегімен, білімімен, өнері­мен озып шыққан қаншама замандастарымыз бар. Олардың жүріп өткен жолдары – кез келген статистикадан артық көрсеткіш.

Сондықтан, оларды телевизиялық деректі туындылардың кейіпкеріне айналдыруымыз керек. Жастар өмірге шынайы көзбен қарап, өз тағдырларына өздері иелік ете алатын азаматтар болуы үшін оларға үлгі ұсынуымыз керек.

Қазіргі медиамәдениетті суырыла сөйлейтін «шешендер» емес, өмірдің өзінен алынған шы­найы оқиғалар қалыптастырады. Мұндай оқи­ғаларды көрсету бұқаралық ақпарат құрал­дарының басты нысанасына айналуға тиіс.  

Бұл жоба үш мәселені шешуге бағытталғаны жөн.  

1. Ақылымен, қолымен, дарынымен

за­манауи Қазақстанды жасап жатқан нақты адам­дар­ды қоғамға таныту.

2. Оларға ақпараттық қолдау жасап, танымал ету­­дің жаңа мультимедиалық алаңын қалып­тас­тыру.

3. «100 жаңа есім» жобасының өңірлік нұсқасын жасау. Ел-жұрт ұлтымыздың алтын қорына енетін тұлғаларды білуге тиіс.                                        

ҚОРЫТЫНДЫ

Мемлекет пен ұлт құрыштан құйылып, қатып қалған дүние емес, үнемі дамып отыратын тірі ағза іспетті. Ол өмір сүру үшін заман ағымына саналы түрде бейімделуге қабілетті болуы керек.

Жаңа жаһандық үрдістер ешкімнен сұрамай, есік қақпастан бірден төрге озды. Сондықтан, заманға сәйкес жаңғыру міндеті барлық мемлекеттердің алдында тұр.

Сынаптай сырғыған уақыт ешкімді күтіп тұрмайды, жаңғыру да тарихтың өзі сияқты жал­ғаса беретін процесс.

Екі дәуір түйіскен өліара шақта Қазақстанға түбегейлі жаңғыру және жаңа идеялар арқылы болашағын баянды ете түсудің теңдессіз тарихи мүмкіндігі беріліп отыр.

Мен барша қазақстандықтар, әсіресе, жас ұрпақ жаңғыру жөніндегі осынау ұсыныстардың маңы­зын терең түсінеді деп сенемін.

Жаңа жағдайда жаңғыруға деген ішкі ұмтылыс – біздің дамуымыздың ең басты қағидасы. Өмір сүру үшін өзгере білу керек. Оған көнбегендер тарих­тың шаңына көміліп қала береді.


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.06.2017

Инвестициялық ахуалды жақсарту жөніндегі кеңес отырысы өтті

23.06.2017

Оңтүстікте 600-ден астам кооператив құрылады

23.06.2017

Медиа форум аясында сингапурлық ғалым кітабының тұсаукесері өтті

23.06.2017

Алматыда отандық суретшілердің көрмесі өтті

23.06.2017

«KAZ Minerals» Ана мен бала орталығына жаңа жабдықтар сыйлады

23.06.2017

Қазақ диаспорасы шоғырланған елдерде арнайы орталықтар ашу керек –Д.Қыдырәлі

23.06.2017

Бектас Бекназаров Франция Сенатының вице-президентімен кездесті

23.06.2017

"Самұрық-Қазына" қызметі Сантьяго принципіне сай

23.06.2017

Таэквондодан әлем чемпионатына қатысатын Қазақстан Ұлттық құрамасының тізімі

23.06.2017

Шығыс Қазақстан полицейлеріне 101 автобус пен 140 автокөлік беріледі

23.06.2017

Кәсіпқой боксшы Айдар Шәрібаев чемпиондық белдікке таласады

23.06.2017

Қарағандыда Қазақстан полициясының 25 жылдығына арналған шеру өтті

23.06.2017

Павлодарда 300-ге жуық полицей марапатталды

23.06.2017

ОҚО-ның 500 мыңға жуық тұрғыны сапалы электр жарығына қол жеткізеді

23.06.2017

Елбасы Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы Төралқасының Төрағасы болып қайта сайланды

23.06.2017

Елбасы: Елге келем деген азаматтарға қауымдастық арқылы бар жағдай жасалуы керек

23.06.2017

Дүниежүзі қазақтарының V құрылтайы (фото)

23.06.2017

Елбасы шетелдегі қазақтарды қолдау үшін "Отандастар" қорын құруды тапсырды

23.06.2017

Үкімет танымал қазақтардың электронды базасын жасайды

23.06.2017

Асыл қасиет сеңгірі

КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Клай-фай жанры немесе әдебиеттегі табиғат апаттары

Бірер апта бұрын АҚШ президенті Дональд Трамптың қоршаған ортаны қорғауға қатысты Париж келісімінен шығамын деген еді. 2015 жылдың желтоқсан айында 194 мемлекет қол қойған Париж келісімі – ғаламдық жылыну процесін тежеуге арналған әрекеттер жоспары. Тараптар өздеріне климаттың өзгеруіне икемделу, техникамен қайта жасақтану, ауаға залалды заттардың шығарылуын азайту бойынша шаралар қабылдауға міндеттемелер алған болатын. АҚШ аталған келісімнен бас тартып отыр. Бір қуаныштысы, шығамын деген сәтте шыға салуға болмайды, бұл рәсім төрт жылға созылады екен. Осы жағдай есіме клай-фай жанрындағы әдебиетті түсірді.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Үкілі үміт үдесі

«Тойдың болғанынан, боладысы қызық» демекші, Арқа төсіндегі ару Астанада жаһандық шара – ЭКСПО-2017 көрмесінің жалауы желбірегеніне, міне, он күннің өрмегі ауды. Осы уақыт ішінде «Ұлттық жобаға» деген егемен елдің үкілеген үміті ақтала ма, Бүкіләлемдік жетіс­тіктер көрмесінің қос ғасырға тақау шежіресінде өткен көрмелер керуенінде «Астана ЭКСПО-2017» Халықаралық көрмесінің алар орны қандай дәрежеде болар екен деген сұрақтарға жауап іздеуіміз де заңды.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Жік пен жіп

Автобуста өзіңнен жасы үлкен адамға ұшып түрегеліп орын беру үшін кісіге соншалық көп ақылдың керегі жоқ-ау. Отбасында адам қан­дай тәрбие алса, көшеде, қоғамдық орындарда мұнысы тайға таңба басқан­дай көрініп тұрады емес пе? Бірақ қай ата-ана «автобуста көзіңді тас жұмып, құлаққабыңды киіп отыра бер» деп үйдегі баласының сана­сын бөтен оймен лайлайды дейсің. Соған қарағанда, адамның мәде­ниетті болмағы үйдегі алған тәрбиесіне қоса, «Тірлікте көп жаса­ғандықтан көрген бір тамашамыз» деп Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы айт­пақшы, әр адамның өмірден дұрыс сабақ түйіндей білуіне байланысты болса керек-ті. 

Қуат БОРАШ, журналист-публицист

Оралыңның барында оқы да біл

Халқымыздың бітім-болмысын бейнелейтін қазыналы қара өлеңдер топтамасын парақтап көріңізші. Даңғайыр даланың жусан исімен әтірленген жұпар  ауасы дауылпаз көңіліңізді аспандатып, еріксіз шабытыңыздың шоғын үрлейді.  

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қазақтың құты

Қазір қалада тұратын аға буын ұрпақтың басым көпшілігінің санасындағы, жалпы жан дүние­сін­дегі, ұғым-түсінігіндегі алтын бесік ауыл бейнесі бала­лық шақтың бал дәуренінде қа­лып­тасқан ғой. Содан да болар, қашанда көл көңілді қазақы мінездің, астың асыл-дәмдісін көпке сақтайтын дархан пейілдің, айтпай келетін қыдыр қонаққа қуанатын мырза бейілдің нұр шуағына малынып өстік десек те болады. Қарап отырсақ, осындай ақ-адал пейіл, көңілдің кеңдігі қазақтың құты екен-ау.

Пікірлер(117)

Анапия Сұңғат (30.04.2017 09:56:44)

Іргетасым берік дей алмаймын, білімім мол дей алмаймын, түсінігім кең дей алмаймын. Бірақ, елбасы айтқанға бейімделіп, қанатымды елбасының ізін басумен жетілдіргім келеді

толқын (25.04.2017 14:00:18)

Нұрсұлтан Назарбаев. Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру Толығырақ: https://egemen.kz/article/nursultan-nazarbaev-bolashaqqa-baghdar-rukhani-zhanhghyru Материалды көшіріп басқанда Egemen.kz сайтына гиперсілтеме міндетті түрде қойылуы тиіс. Авторлық құқықты сақтаңыз!

Сұлтан ЖАНБОЛАТОВ (21.04.2017 15:01:25)

Сұлтан ЖАНБОЛТОВ АЛАҚАЙ ЖӘНЕ АЛАҢ Аса құрметті президент Нұрсұлтан Әбішұлы НАЗАРБАЕВ! Сіздің «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» атты мақалаңызды оқып, алақайлаған күйде қатты қуанып отырмын. Кең де терең мағыналы мақала жайында құптар сөз көп. Бұл арада уақытыңызды көп алмай, бір ғана өтінішімді (ісжүзінде алаңымды) білдермекпін: Сіз нұсқаған адым-сатылармен 2025-жылдан бұрын латыншаға ораларымызға сенімім күшейді. Менің өтінішім – жазу деңгейімізді, тереземізді ағылшындардан төмендетпеу, өзге туысқан халықтардың тоқсан жыл бұрынғы әліппелік нұсқасына ермей, еліктемей, өзімізге лайық ең озық әліппелік нұсқаға көшу. Бұл, ана жылы өзіңіз айтқандай, клавиятурадағы 26 таңбамен (оларға «бөрік» кигізбей, «таға» бекітпей) қазақша жаңа латынша жазу нұсқасын дайындау арқылы іске асбақ. Мысалы, қазақстандық азаматтар дайындаған («Қамшы» сайты жариялаған "қазақтың өлшемді латын әліпбиі" атты)) жоба осы талапқа таяп тұр. Егер «бөрікті», «тағалы» өзге жобаларға көшсек, ондай жазуымыз қай жағынан да бүгінгі крилшеге де жетпей қалар еді. Оның үстіне 2 миллионға таяп баратқан Қытай қазақтарына мүлде жат және қабылдау мүмкіндігі жоқ жазу болып шығар еді. Қытай қазақтарының әр жылғы өсімі ғана оралман бола алғанын көріп отырсыз. Дүние қазақтары түгіл, дүниедегі түрік тілділердің жазуы өз ара жақындаса құба құп. Бірақ олар, «бөрікті», «тағалы» өзге жобаларға емес, ең озық латынша қазақ жазуына жақындаса ғана ұтады. Алтын миыңызға салып ескерер деген үмітпен, Сұлтан ЖАНБОЛАТОВ (ҚХР) 2017-04-19

Дидар Баяндиева (19.04.2017 02:14:01)

Керемет. Теледидардан тыңдағаннан өзің оқығанда ерекше әсер алады екенсің! Елбасыға телінетін кемеңгер деген тіркестің нақтылығына тағы бір көөзім жетті. Халыққа түсінікті тілмен жазылған "даму жоспары". Тек бірі көлге, бірі көкке сүйремей, ауызбірлікпен бірге рухани жаңғыру керек. Міне сонда құнды дүние болмақ бұл

ШӘКІРТТЕРІ қайталап ұсынады. (17.04.2017 09:35:35)

проф. Совет-Хан Ғаббасұлы. Жұма, 14.04.2017 Уа-а, аса аяаулы Қазақ жұрты... Президентіміз НҰРЕКЕҢ - көптен күткен ұлттық Идеологияның тұжырымын айтып - Біздер оны неше күннен бері... өзімізше Толғаныс пен Ұсыныстарымызды айтып та... жазып та... жатырмыз-ау ?! Бірақ, шындығында - Ұлтты да... Ұрпақты да - бұрынғы тәрбие-тәсілдерімен - жетілдіре өзгерту мүмкін емес екені анық. Бізге - РУХЫ мен САНАСЫ - жаңаша жетілген ҚАУЫМ мен ҚОҒАМ керек. Міне, осыны қалай... қайтып жасауға болатыны жайында... - ешбір ҰСЫНЫС та... ПІКІР де... - айтылып жатқан жоқ !..Тек мақтау мен мадақтау ?!.. Бұл жайында Конфусси айтыпты ; - " Адамды аздырам десең - МАҚТА... Мемлекетті тоздырам десең - МАҚТА !" - деген екен. Ал, Президент бұл тұжырымды... ақылдасу мен жаңа әдіс-тәсілдермен кеңесу үшін жариялады ғой. Ендеше, мақалада айтылған - РУХАНИ ЖАҢҒЫРУДЫ - қайтіп... қалай жасаймыз ?.. Ең басты мәселе осы емес пе ?.. Әуелі, РУХ - дегніміз не ?.. Адамда - РУХ - қалай пайда болып... оны қайтіп жетілдіруге болады ?.. РУХ пен САНА -ның байланысы мен тәрбиесінің тәсілін білеміз бе ?.. Осы сауалдарды шеше алсақ қана - Рухани жаңғыруды - орындауға болады. Бұрынғыша - Үгіт - Насихат - Уағызбен - таңғажайып өзгерістер жасау мүмкін емес ?!.. Адамның мәні - ЖАНЫН да ?! Адамзат - ТӘН ТӘРБИЕСІНЕ - ғана таңылып, ЖАН мен РУХ тәрбиесінен АДА ?!.. Ендеше, ғылымға жүгінейік... ойланайық... Менің көптен ұсынып жүрген - "АДАМ ТӘРБИЕСІНІҢ ЖАҢА ІЛІМІ " - ғана жоғарыдағы сұрақтардың жауабын шеше алады... және бұл ІЛІМДІ тек мемлекет деңгейінде қабылдап... жоспарлы түрде іске асыратын болса ғана жемісті болмақ...

Мұраділ (16.04.2017 13:00:50)

Елбасымыздың "Рухани құндылығымызды жаңғыртатын" бастамасын толық қолдаймын. Біз әлемді мойындататын Ұлы халық болып, мәртебелі орнымызды табуымыз үшін Ел үшін, ұрпағымыз үшін қызмет етейік, сыбайлас жемқорлықпен күресейік, тарихымызды оқып, Ұлы тұлғаларымызды қастерлейік.

Ul (16.04.2017 00:51:42)

Keremet bastama!

Бекишев қуандық Омарұлы (15.04.2017 14:09:27)

Мақала күн тәртібінде тұрған, дер кезінде халыққа жіберілген екі жақты біріктіретін - мемлекет пен қоғам, көпір рөлін атқаратынына кәміл сенімдімін және қазіргі мемлекет басшысы Н. Ә. Назарбаев ағамыздың прагматикалық саясатының басты кілті десек қателеспейміз, себебі оның басында қазақ ұлты көшбасшы болуы керек, ол үшін әрине "ел болм десең, әуелі бесігіңді түзе" - қағидасы басты болуы керек ұстам болуы керек!

Айару (14.04.2017 09:13:28)

Тәуелсіздік алғалы біз ата-бабамыз салып кеткен жаңа даңғыл сара жолға түсіп, күн озған сайын қарыштап дамып келеміз. Оны мойындау керек. «Біз жаңғыру жолында бабалардан мирас болып, қанымызға сіңген, бүгінде тамырымызда бүлкілдеп жатқан ізгі қасиеттерді қайта түлетуіміз керек» деді Ұлт Көшбасшысы. Рас, рухани жаңғыру – ең үлкен һәм маңызды бастама.

дархан абылов (13.04.2017 17:48:24)

елбасы жолдауымен толық таныстым, өте жақсы мәселелер қарастырылған. болашақ қадам қадам басуда үлкен әсерін тигізеді деп ойлаймын.

Қымбат Айдарбек (13.04.2017 17:28:22)

тың өзгерістер елімізді жарқын болашаққа жетелейді деп сенеміз!

Жұлдыз Намаз (13.04.2017 16:17:58)

Шын мәнінде еліміздің дамыған 30 елдің қатарына қосуы біз үшін маңызды. Экономиканың дамуы бәрімізге өз септігін тигізіп, болашаққа нық қадаммен жүруімізге жол ашады.

Попёнова Екатерина (13.04.2017 15:15:18)

Дұрыс білімді жастардың арқасында болашағымыз жарқын болады.

Ақмарал (13.04.2017 12:44:24)

Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев қазақстан халқымызға Болашаққа бағдар: рухани жаңғыруында айтылғандай болашақта жаһандық картада ешкімге ұқсамайтын ұлт болатынымызға қуаныштымын. Алла қолдап еліміз жаңғырып, жаңара бергей. Елбасымыз аман, жұртымыз тыныш болғай!

Муратов Нурхат (13.04.2017 11:52:37)

Қолға алынып отырған ауқымды және іргелі жұмыстар сәтті жалғасын тапсын деген тілектемін.

Абзал Нурхамитов (13.04.2017 11:48:44)

Біз әрқашан Елбасын қолдаймыз және жастар тарапынанда қолдау табарына сенемін

Абзал Нурхамитов (13.04.2017 11:48:42)

Біз әрқашан Елбасын қолдаймыз және жастар тарапынанда қолдау табарына сенемін

(13.04.2017 10:00:17)

Аккайнар жастары (13.04.2017 10:00:12)

Биздин максатымыз айкын,багытымыз белгили,ол алемдеги ен дамыган 30 елдин катарына косылу.

Гулнур (13.04.2017 09:23:54)

Егеменді еліміз үшін бізде жастар өз үлесімізді алған білімнің жетістіктерімен мемлекетіміз үшін аянбай тер төгуіміз керек!!!

Талап жастары (13.04.2017 09:20:30)

Бiздiң мақсатымыз айқын, бағытымыз белгiлi, ол- әлемдегi ең дамыған 30 елдiң қатарына қосылу. Елдiң болашағы жастар бiздiң қолымызда, мақсатқа жету үшiн бәрiмiз бiрге ат салысамыз.

Бегалин М (13.04.2017 09:08:08)

Құтты болсын! Ел басшысына Аллах тагаля ұзақ ғұмыр және берекет берсін!

Шайхыгалиев Е.А. (13.04.2017 08:49:04)

Мен Елбасының "Болашаққа бағдар: руани жаңғыру" еңбегінде жарияланған идеяларды толық қолдаймын. Менің ойымша, бүгінгі Қазақстанның дамуының кепілі эволюциялық даму. Ал бұл тек ұлттық бірлік жағдайында ғана асуы мүмкін!

Шернияз Нұрланұлы (13.04.2017 07:27:19)

еліміздің 25жылдық тарихында көптеген өзгерістер болып, казақ халқы үлкен-үлкен белестерді бағындырып, қарыштап дамып келеді. біздер жастар осы қазақстанымыздың дамуына атсалысамыз деген ойдамыз

(13.04.2017 00:50:39)

Өте терең жазылған екен жаухар туынды, Әр Қандасым ел таңба мен қадырлер көк туымды. Әлемлегі әр қазақтың туған жері Қазақстан, Рухы оның тек Қазақи арманменен жуылды Қорғаймын деп Қазақ деген бір ұлтты, Талай тарлан өз төрінен қуылды. Кептеседе әр қадамын мұз мейлі, Соның бәрі өз тұғырын іздейді, Әлемлегі толыққнды елінен, Өле-өлгенше үміттерін үзбейді. Қазақ жалғыз өз ұлты үшін жылайды, ешқашанда Ешкімге еөз сүзбейді Дәл осындай күйді кешкен халық көп, Біз оларға құшақ аштық алып боп. Бірақ көбі мойндаған жоқ бізді, Дайын асқа келіп жатыр қарық боп. Олар бізді ыстық көріп сайрандап, Ұлтымыздың руханятын ойрандап. Қызымызды күң етуде,Ұлды құл, Елбасыны силаған жоқ тайраңдап. Сонда да біз солар жақсы болсын деп, Инвестр елімізге келсін деп. Қазақ өзі өліміші болып жүр, Бұл елдің ел жәйлылығын көрсін деп. Бірақ біздей ойламайды ешкімде, Шындық кейде көміледі кескінге. Өзімізді алдағанмен өзіміз, Дұшпан бізге бола алмайды дос мүлде. Біз құмармыз бейбіттікке,бір үнге,, Кімдер кепіл,ертеңіммен бүгінге. Барлық ұлттың отаны бар тарихи, Сөйлеседе Қазақтардың тілінде, Ал қазақтың жалғыз ғана отаны, Қазақстан Болпры анық түбінде. Елбасның ұлтым деген жүрегі, Көрініп тұр айдай аппақ тілегі. Бүкіл әлем сөйлеседе бір тілде, Бір ұлт болып кетпейтінін біледі. 130 ұлт бір ұлт болсақ жарайды, 30 елге кіреміз деп санайды. біздің ішкі Жүрегіміз бірақта, таза Қазақ ел болуды қалайды. Сонда ғана Өр тұлғамыз кесекті, Қанша айтсақта мешеу ел деп өсекті. Манголия,Қырғыз,Өзбек,түркімен, Ең бақытты мемілекетке есепті. Кете сала ел басыға сенген күн, Елімізді қасырет мұң жеңген күн. Басқа ұлттар басмымызға сиеді, еЛ БИЛІГІЕ өзге ұлтқа берген күн. Қазақ ұлты көбеймесе біткенің, болмағаны көптен бері күткенің. Кім сүймейді достық деген өлкені, Бірақ жауға төр болмасын құтты елің. Үкіметің үкіметтік қылмаса, Жымысқыны тұмсығынан ұрмаса. Салафтарға заңмен тиым қылмаса, Қазақтардан Өзгеше бір ұлт жасап, Өзінен төмен жаттың жырын жырдаса. Қазақпын деп сөйлеп жүрген өзге ұлттың, Арамзадау Өтінішін бұрмаса...... Болашақтан не күтеміз ағайын, Бірақ бізде бұлай болмас қарайым. Нұрсолианлда

АЙДАРЛЫ Жастары (13.04.2017 00:41:38)

Жақсы істер қолға алынып жатыр екен. Жастар осындай елбасымыздыңжаңғыртуларын қолдап болашболашақтабыс қа ұмтылады

ШӘКІРТІ ҰСЫНАДЫ (12.04.2017 23:22:32)

проф. Совет-Хан Ғаббасұлы. ‎12‎.‎04‎.‎2017‎ ‎21‎:‎21‎:‎55 Қадірлі ҚАЗАҚ жұрты - құрметті НҰРЕКЕ - өте тамаша... бұл идеология ширек ғасырдан кейін болса да, РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ ұлтымызға аудай қажет !!.. Тек. өзіңізге талай рет жазған және қолыңызға кітабын ұсынған - " АДАМ ТӘРБИЕСІНІҢ ЖАҢА ІЛІМІН" - мемлекеттік деңгейде іске асырмай... бұрынғыша тәрбие тәсілдерімен, РУХАНИ жаңғырудың үдесіне шығу - МҮМКІН емес. Өйткені, Адамның МӘНІ - ЖАНЫНДА ?!!.. Ал ЖАННЫҢ негізі - тек құрсақта ғана қаланады. Сондықтан, АТА- БАБАМЫЗ ; - " Алып АНАДАН туады !!" - деп бекер айтпаса керек !.. Осыны ескерсеңіз екен ?...

проф. Совет-Хан Ғаббасұлы. (12.04.2017 21:33:04)

Қадірлі ҚАЗАҚ жұрты - құрметті НҰРЕКЕ - өте тамаша... бұл идеология ширек ғасырдан кейін болса да - РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ ұлтымызға аудай қажет !!.. Тек. өзіңізге талай рет жазған және қолыңызға кітабын ұсынған - " АДАМ ТӘРБИЕСІНІҢ ЖАҢА ІЛІМІН" - мемлекеттік деңгейде іске асырмай... бұрынғыша тәрбие тәсілдерімен, РУХАНИ жаңғырудың үдесіне шығу - МҮМКІН емес. Өйткені, Адамның МӘНІ - ЖАНЫНДА ?!!.. Ал ЖАННЫҢ негізі - тек құрсақта ғана қаланады. Сондықтан, АТА- БАБАМЫЗ ; - " Алып АНАДАН туады !!" - деп бекер айтпаса керек !.. Осыны ескерсеңіз екен ?...

test (12.04.2017 21:24:51)

test

Молдир (12.04.2017 21:06:14)

Мен колдаймын дурыс

Молдир (12.04.2017 21:06:13)

Мен колдаймын дурыс

Молдир (12.04.2017 21:06:13)

Мен колдаймын дурыс

Молдир (12.04.2017 21:06:12)

Мен колдаймын дурыс

Молдир (12.04.2017 21:06:12)

Мен колдаймын дурыс

Молдир (12.04.2017 21:06:12)

Мен колдаймын дурыс

Молдир (12.04.2017 21:06:12)

Мен колдаймын дурыс

Молдир (12.04.2017 21:06:11)

Мен колдаймын дурыс

Молдир (12.04.2017 21:06:02)

Мен колдаймын дурыс

Замира (12.04.2017 20:22:38)

Мен осы жобаны толықтай қолдаймын. Елбасының "Патриотизм кіндік қаның тамған жеріңе, өскен ауылыңа, қалаң мен өңіріңе, яғни туған жеріңе деген сүйіспеншіліктен басталады" деген ойы бізді жарқын болашаққа жетелейді. Алдағы уақытта еліміз өркендеп өсуіне үлесімізді қосуға тиіспіз. Толығырақ: https://egemen.kz/article/nursultan-nazarbaev-bolashaqqa-baghdar-rukhani-zhanhghyru Материалды көшіріп басқанда Egemen.kz сайтына гиперсілтеме міндетті түрде қойылуы тиіс. Авторлық құқықты сақтаңыз!

Гулшат (12.04.2017 20:11:38)

Алға қойған мақсаттарымызға жас ұрпағымыздын арқасында сүйінбай жетеміз деген ойдамын

Саулет (12.04.2017 19:58:51)

Елдегі жаңашылдық жаңа жүйенің қалыптасуына септігін тигізері сөзсіз.

Саулет (12.04.2017 19:58:51)

Елдегі жаңашылдық жаңа жүйенің қалыптасуына септігін тигізері сөзсіз.

абзал (12.04.2017 19:36:43)

Болашаққа нық қадаммен басу үшін өткенімізді ұмытпай, Елбасымыз дың айтқан рухани жаңғыруын неге іліп алып кетпеске. Рухани жаңғыруы бұл мемлекетіміздің өсіп өркендеуінің жаңа сатысы. Əлем бір орында тұрмайды, заманға сай өмір сүру үшін көштен қалыс пау керек.

Пиджим жастары (12.04.2017 19:35:44)

Керемет бастау саттилик! Казакстанымыз коркейе берсин алга!

Ислам (12.04.2017 19:19:49)

Керемет!Колдаймын!

Акмарал Бакыт (12.04.2017 19:17:40)

Еліміздегі жаңғыртулар жүзеше асып, мықты ел болайық.

Асхат Ахмет (12.04.2017 19:13:45)

Иә, әрине...айтылғанның бәріне қосыламын. Бұл біркүндік шешілетін сұрақ емес әрине. Бірақ барлық мақсаттарға жету үшін, біз, жастар әрқашан қолдап, өз үлесімізді қосуымыз қажет. Латынға көшу ол да жаңа бағыттарға бір қадам жасау деген сөз.

Салтанат (12.04.2017 18:57:07)

Елбасымыз аман болса болашақта еліміз үлкен белестерге жетеді деген үміттеміз.

Алмабек (12.04.2017 18:53:58)

Қазақстан тек қана алға!!!

Диана (12.04.2017 18:42:52)

Елбасымыздың бастаған жаңғыруы іске асып, еліміз көркейіп дами берсін.

Назира Алтынбаева (12.04.2017 18:33:32)

Өте керемет айтылған. "Мемлекет пен ұлт құрыштан құйылып, қатып қалған дүние емес, үнемі дамып отыратын тірі ағза іспетті. Ол өмір сүру үшін заман ағымына саналы түрде бейімделуге қабілетті болуы керек." осы сөздердің астында үлкен мағына жатыр. Біз үнемі даму үстінде болуумыз керек.

Рукия Низам (12.04.2017 18:28:40)

өзім ұйғыр ұлтының қызымын. Қазақ елінің басына қонған бағы ол Елбасы. Көштің басын басқарар мықты көшбасшы болса әрине артындағы керуенде мықты болады. Аллаға шүкір осындай елде түріп жүрегі кең қазақ халқының жерінде емін еркін жүргеніме қуаныштымын . Әр қашан осы елдің осы халықтың амандығын тілеймін. Сарабдал саясатымыз ,бірлігіміз тіпті енді экономикамыз көтеріліп 30 тұрмақ 10 ең мықты елдің қатарына бірақ кірейік.

Іңкәр (12.04.2017 18:25:16)

Елбасымыз айтып кеткендей Жолдау дағы келтірілген, алдымызга қойылған міндеттерді басшылыққа алып, жұмыс істейміз. Жаңа бағдарламаны іске асыруға өз үлесімізді қосып алдыңғы орында болатынымызга сенемін. Сонда Елбасымен бірге 2030- ға ертерек жетеміз.

Актас Бота (12.04.2017 18:18:00)

Жастардын болашагынын жаркын болуына зор манызы бар.

Ботагоз (12.04.2017 18:17:45)

Еліміздің жаңғыртуы жүзеге асып, алдыға қойған мақсаттарды орындап дамыған ел ретінде үздіктердің арасында бірінші қатарда тұрайық. Алға басқан əр бір қадам сəтті болып еліміз дами берсін.

Асель (12.04.2017 18:14:39)

Бәрі орынды және кеңінен айтылған, еліміздің болашағы бүгінгі жастар, Біздің қолымызда!

Актас Бота (12.04.2017 18:13:34)

Жастардын болашагынын жаркын болуына манызы зор

абеке (12.04.2017 18:11:31)

керемет жаңалық екен

Айгерім (12.04.2017 18:11:13)

Бәрі де орынды айтылған және бәрі де орнына түсетініне сенемін

Бақытжан (12.04.2017 18:10:35)

Елбасымыздың бұл мақаласы өте керемет. Ойымнан шықты десем де болады. Өйткені болашаққа көреген көзбен қарап, еліміздің дамуына оң ықпалын тигізудегі үлкен жоспар!. Тәуекелге бармай мақсатқа жету мүмкін емесі шындық. Оны тарихымызда мойындайды . Дамыған 30 елдің қатарына кіріп, тереземізді тең қылатын заман келді. Сол үшін Елбасымыздың сарабдар саясатын қолдай отырып, осы жолда аянбай тер төгуге болады деген сенімдемін..

Маке (12.04.2017 18:09:01)

Керемет

Самат (12.04.2017 18:05:38)

Бәрі жақсы болсын

(12.04.2017 17:58:02)

Көктал-Жастары (12.04.2017 17:57:58)

Елбасына алғысымыз шексіз! барымызды бағалап, еліміздің өсіп өркендпеуіне аянбай біз жастар еңбек етуіміз керек.

Тоғжан Қанатқызы (12.04.2017 17:56:03)

"Табысты болудың ең іргелі, басты факторы білім екенін әркім терең түсінуі керек. Жас­тары­мыз басымдық беретін межелердің қатар­ында білім әрдайым бірінші орында тұруы шарт. Себебі, құндылықтар жүйесінде білімді бәрінен биік қоятын ұлт қана табысқа жетеді"-деп, Елбасымыз орынды айтып өткен. Жастар біздің болашағымыз, ал, білімді жастар Қазақстанның жарқын болашағы болмақ!

Шадиана Зиявдинова (12.04.2017 17:52:49)

Елбасы Н.Назарбаевтын саликалы саясатынын аркасында бугинги кунде коп ултты халкымыз бир уйдин отбасындай уйыган, ынтымагы жараскан ел болып, озгелерге улги болып отыр.

Жаскент жастары (12.04.2017 17:51:46)

Өте жақсы бастама.Жұмыстарыңызға саттілік!!!

Сымбат Сансызбай (12.04.2017 17:51:40)

«Еліңнің ұлы болсаң, Еліңе жаның ашыса, азаматтық намысың болса, қазақтың ұлттық жалғыз мемлекетінің нығайып — көркеюі жолында жан теріңді сығып жүріп еңбек ет. Жердің де, елдің де иесі өзің екеніңді ұмытпа!Бір қаламның ұшымен жазылып, барша қауымның жүрегіне орнаған, бір ауыздан айтылып, кең өлкемді шарлаған осынау бір ыстық сөз, ыстық көңіл лебізі бүгін ғана емес, бар уақытта да қан тамырымыздың лүпіл — бүлкіліндей естіледі бізге.

Алмат (12.04.2017 17:46:55)

Әрбір мемлекет өзінің үрдісіне байланысты дамиды.Қазақстан мемлекеті тәуелсіздік алғаннан бері көптеген жетістіктерге жете білді және бұл тек бастамасы болып табылады.Жаңғыру дегеніміз даму, жаңа белестерді өту, үйрену - сол себепті жаңғыру болу керек және оны қолға алып тежегіш ретінде көрсету жастардын қолында!

Жаскент жастары (12.04.2017 17:40:03)

Өте жаксы бастама.Жумыстарынызға саттілік!!!

Серік (12.04.2017 17:39:58)

Елбасымыздың жолдауында жастарға деген үлкен қолдау мен көп мүмкіндіктер берілуде. Біз жастар осындай қолдау мен мүмкіндіктер берілген кезде, елбасымыздың алға қойған мақсаттарына жетеміз.

Айгерим (12.04.2017 17:36:58)

Алга койган максаттарынызга жане жумыстарынызга саттилик!

Жаскент жастары (12.04.2017 17:34:25)

Өте керемет бастама.Жумыстарынызға саттілік!!!

Қарасай жастары (12.04.2017 17:32:34)

Жаңа жағдайда жаңғыруға деген ішкі ұмтылыс – біздің дамуымыздың ең басты қағидасы!!!

Айдана (12.04.2017 17:30:57)

Елбасымыздың сарабдал саясатының арқасында еліміз биіктерден көрініп, әлемдегі ең мықты, дамыған елдермен иық тіресіп қатар тұр. Бұл дегеніміз біздің елімізді бүкіл жер шары танилы және үлгі тұтады деген сөз. Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлының бастамаларын біздер., жастар қолдаймыз! Қазақстан алға! Жастар алға!

кетпен жастары (12.04.2017 17:25:22)

Елбасы, сізді əрқашан қолдаймыз. Осы түлеуіміз түрлі жетістіктерге жеткізсін. Мақсатымыз айқындала берсін. Жаңғырту жаңа белестерге жеткізсін деп тілейміз

(12.04.2017 17:24:10)

Абдикаримов Нурбек (12.04.2017 17:24:06)

Жаксы ой жана болашак

Зере (12.04.2017 17:23:59)

Бастапты Аукымды жане иргели жумыстарынызга саттилик! Жас урпактарга оте Жаксы усыныстар!!! Омир суру ушн озгере билу керек, отр Жаксы айтылган !

Ақмарал (12.04.2017 17:23:38)

Елбасымыздың көреген саясатына әрқашанда рахмет!!! Елі үшін атқарып жатқан игә істері алдағы уақыттарда көп болғай. Жолдауда айтылған мәселелер толық орындалса, алар белестеріміз биік екен......

Шілдебаева Жазира (12.04.2017 17:23:03)

«Ұрпақ санасында ұлттық рух». Шілдебаева Жазира Мемлекеттік «Ежелгі Тараз ескерткіштері» тарихи-мәдени қорық-мұражайының аға ғылыми қызметкері Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғалы 25 жыл толып, 26-шы жылға аяқ басты. Осы уақыт аясында мемлекетіміз көптеген тарихи оқиғаларды бастан кешірді. Қазақстанның тәуелсіздік алуы ел өмірінде тарихи түбірлі өзгерістердің жүзеге аса бастауына негіз болды. Қазақстанда дербес саяси және әлеуметтік кеңістік қалыптасып, нарықтық қатынасты орнықтырып, әлемдік қауымдастық пен жаңаша ыңғайласу үрдісін қалыптастырып, өзінің аумақтық тұтастығын нығайтты. Тәуелсіздігіміздің әр күні, әр айы, әр жылы тарихи мән-маңызы айрықша жауапты шешімдерге толы. Айта берсек, жеткен жетістігіміз өте көп, оның барлығын бір қағазға сидыру мүмкін емес. Менің ойымша ең басты жетістігіміз ол ел тарихымыз зерттеліп, зерделеніп күллі әлемге паш етілді. Тарихымыз сонау скиф-сармат, сақ- ғұндардан бастау алатын, осы уақытқа дейін елім-жерім деп өткен талай батырлар-ақындар, би-шешендер, хан-сұлтандар, ғұлама ғалымдар туған , ұлттық салт-дәстірлерге берік ұстанатын халықпыз. Осындай тарихы тереңде жатқан, табиғаты бай, халқы жайсаң мінезді жерде туып-өскеніме қуанамын. Жоғарғы оқу орнын бітіре салып, жастайымнан мәдени мұраларды қорғауға ат салысып кеттім. 2100 жылдық тарихы бар Ежелгі Тараз жерінің мәдени-тарихи нысандарын халыққа насихаттаудан еш жалыққан емеспін. Бүгінгі «Егемен Қазақстан» газетіне жарияланған Ел басымыздың : «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласын оқып, ой түйдім. Біріншіден: Ата- бабаларымыздан мұра болып қалған кең байтақ жерімізді, тарихи-мәдени құндылықтарымызды, тарихымызды, ізгі қасиеттерімізді сақтап және де жаңғыртуымыз қажет. Өйткені ұрпақ санасында ұлттық рух мәңгі қалуға тиіс. Екіншіден: Білім әр адамның рухани азығы. Білімді-саналы ұрпақты өсіру үшін, балалардың бойына ізгілік пен патриоттық сезімді ояту. Үшіншіден: «Туған жер» бағдарласы аясында, жергілікті және республикалық деңгейдегі тарихи ескеркіштерді көздің қарашығындай қорғау, оларды алыс-жақын жұртқа насихаттау. Өйткені, бұл бағдарлама аясында жалпыұлттық патриотизмнің нағыз өзегіне айналатыны сөзсіз. Ойымды қортындылай келе, айтатыным «Төл тума тарихымызды сақтап қалу үшін, ұлттық құндылықтарымызды берік ұстану үшін, білімді әрі қарай дамыту үшін, халқымыздың рухани жаңғыруы үшін жұмыла жұмысқа кірісейік ағайын!

Жамбыл Жастары (12.04.2017 17:22:17)

Ел басының барлық ісіне қуана келісемін! Республикамыз дами берсін! Биіктен көрінейік! Елбасы Жасасын!

Саулет (12.04.2017 17:20:52)

Елдегі жаңашылдық жаңа жүйенің қалыптасуына септігін тигізері сөзсіз.

Жаркынай (12.04.2017 17:19:52)

Ешқашан ерлік ұмытылмайды...

Жаркынай (12.04.2017 17:19:50)

Ешқашан ерлік ұмытылмайды...

Жаркынай (12.04.2017 17:19:39)

Ешқашан ерлік ұмытылмайды...

Жаркынай (12.04.2017 17:19:39)

Ешқашан ерлік ұмытылмайды...

Рауан (12.04.2017 17:17:10)

Елбасынын əр стротегиясы біздің елді тек қана алға жетелей беруде...

Оразали Сарсенов (12.04.2017 17:13:26)

Осы хабарды достарымен және қасымда жүрген құрдастармен бөлісу керек, себебі ол еліміздегі маңызды өзгерістердің бірі

(12.04.2017 17:12:49)

Оразали Сарсенов (12.04.2017 17:12:23)

Осы хабарды достарымен және қасымда жүрген құрдастармен бөлісу керек, себебі ол еліміздегі маңызды өзгерістердің бірі

Дамели Жаксылыкова (12.04.2017 16:58:39)

иә жаңа заман талабына сай қарыштап дамып жатқан елімізге жаңа өзгерістер керек біз оны қолдаймыз және де оның орындалып халыққа қызмет жасауы үшін талмай еңбек етіге дайынбыз.

Alem Kanatov (12.04.2017 16:42:07)

Үндеудегі басты басымдылық жастарға түсіп отыр, Ел болашағы жастардың қолында.

Есен Аман (12.04.2017 16:27:11)

Елбасының еліміздің бас газетінде жарияланған мақаласын оқып отырып, болашаққа жасалған бағыттың дұрыстығына кезекті рет көз жеткіздім. Мені, әсіресе, туған жерді сүю, атамекен-ауылды ардақ тұтуға қатысты айтылған әңгімелер ерекше толқытты. Шынында да, туған жердің тарихын Ұлы дала балалары біліп өсу керек қой. Қазір қарап отырсақ, оқушыларға мектеп бағдарламасында алыс-жақын шет елдердің тыныс-тіршілігі, ежелгі және қазіргі заманның тарихы туралы аз айтылып жүрген жоқ. Ал, оқушының өзі өскен өлкесі туралы, туған жерінің кешегісі туралы керек дүние қаншалықты айтылып жүр? Бұл ойлантарлық мәселе. Мақалада осы ойды дамытып, басымдық берілгені мені қуантады. Тарихымызды түгендеп жүрейік, ағайын!

Рифxад (12.04.2017 16:26:20)

Алға деген ұмтылыс біздің дамуымыздың басты себебі! Көлеңкеде қалып қалмай алға деген ұмтылысты осылай жүзеге асыру арқылы өркениетті ел бола аламыз! Елбасымыз xалық қамын ойлайтыны айтпасада түсінікті

Маxмұд (12.04.2017 16:23:41)

Егемен елімізде жеткен жетістіктеріміз көп, жетпегендерімізде жетерлік. Жетпеген жетістіктерге осындай саясатты жүзеге асыру арқасында жетеміз деп сенемін! Елбасымызды толық қолдаймын'

Маxмұд (12.04.2017 16:21:13)

Асима (12.04.2017 16:20:38)

Елбасымыздың xалық алдында жасап жатқан осындай реформалардың арқасында дамып келеміз. Елбасының осы таңдаған жолын қолдаймын

Асима (12.04.2017 16:20:33)

Елбасымыздың xалық алдында жасап жатқан осындай реформалардың арқасында дамып келеміз. Елбасының осы таңдаған жолын қолдаймын

Сарсенәлі Мадина (12.04.2017 16:16:25)

Елбасымыз дұры шешім қабылдап, халқымыздың ілгері қадам басуын көздейді. Дамыған мемлекеттер қатарына кіру үшін бізге расында көп жұмыстар атқару қажет .Елбасымыз халқының игілігі жолында жасап жатқан жолдауларын атқаруға белсене атсалысайық Қазақ елі!

Алина (12.04.2017 15:44:50)

Бұл реформа, елді басқарудың неғұрлым қажетті, сенімді, заман талабына сай жүйелі жұмысын ұйымдастыру бағытында қолға алынған қуантарлық жағдай.

Нұрболат (12.04.2017 15:24:09)

Елбасымыз тағы бір мәрте сарапшыл саясаткер әрі болашақты байыптай алатын аналитик ретінде өзін дәлелдей түсті. Елдегі тіл мәселесі, ұлттық рухымыз бен мәдениетіміздің мәйегін сақтап қалу, туған жерге деген ықыласымызды арттыра түсу бүгінгі жаңа замандағы қазақстандықтарға аса қажет рухани азық болмақ.

Биржан (12.04.2017 13:08:21)

Жарқын болашақ бастауы!

Таслима (12.04.2017 13:04:58)

Алға ҚАЗАҚСТАН!

Жусупова Ардак (12.04.2017 12:56:01)

Елбасымыздың алға қойған саяси және экономикалық реформаларын тиімді жүзеге асырудың арқасында елімізді тұрақтылық пен мәдени - рухани өрлеу күтіп тұрғанына сенімдімін. Біздің жастарымыздың білімге деген ұмтылысын халықаралық деңгейдегі жарыстарда ат салысып жүргенінен байқауға болады, яғни жастарымыздың әлеуеті мықты.

Рахима (12.04.2017 12:31:16)

Жаңғыру атаулы бұрынғыдай тарихи тәжірибе мен ұлттық дәстүрлерге шекеден қарамауға тиіс.. Егер жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды.

Дамир Омаров (12.04.2017 12:22:40)

Керемет жазылган !!!

(12.04.2017 12:18:03)

Алға Қазақстан!

Жанар (12.04.2017 12:15:07)

елбасының ұсыныстары қолдаймын

Бағдат (12.04.2017 12:06:34)

Елбасымыздың қазақ халқына, жастарға деген жаңғыруын қолдаймын!! АЛҒА ҚАЗАҚСТАН!

Айтолқын (12.04.2017 12:03:42)

Латын əліпбиіне көшу меніңше өте дұрыс шешім осының арқасында дамыған 30 елдің қатарына кіре аламыз деп ойлаймын

Айгерим Бейсембаева (12.04.2017 11:37:55)

Полностью поддерживаю слова нашего Президента! Мы будем работать на благо нашей страны и за наше светлое будущее.

Риза (12.04.2017 11:33:54)

Елбасы бұл мақаласында біздің халқымыз үшін өте өзекті мәселелерді жеріне жеткізе жазған. Өмірімізге еніп жатқан ғаламдық жаңалықтарға дайын болу керектігін, жайбасарлықтан арылу керектігін айтып, білім мен ғылымды игеруге үндеп отыр.

Астана Жастары (12.04.2017 11:32:24)

Полностью поддерживаем слова нашего Президента! Мы, молодежь г.Астана, за светлое будущее нашей страны! И мы будем стараться на благо общего дела!

Қалқаман (12.04.2017 11:17:54)

Елбасының бұл мақаладағы "Туған жер "бағдарламасы өте қатты ұнады. "Ауылын көріп, азаматын таны демей ме?"Ауылдын түлеп ұшқан көптеген белгілі, қалталы азаматтар бар.(Акшасын кайда жұмсарын білмей отырған) Мемлекетке ауыз ашып отыра бермей, сол азаматтарды ұйымдастырып, ауылдық елді мекендерді көркейту, дамыту жұмыстарына жұмылдыра білуі керек әкімдер.

Ардак (12.04.2017 11:09:55)

Мақалада өте маңызды әрі өзекті мәселелер қарастырылған. Елбасымыз әрқашан халқымызға пайдасы тиер шешімдер қабылдайды. Бейбітшілікті сақтаудың барлық жолдарын қарастырып жатқан Елбасымызға алғысым шексіз!

Анеля (12.04.2017 11:03:53)

Елбасымыздын айкын саясатын колдаймыз. биз толыгымен рухани саналы халык болатынымызга сенимдимин

Пікір қосу