Орталық Азияда орнықты байланыстарға жол ашылуда

Былтырғы жылдың ая­ғы­нан бері Өзбекстан Рес­публикасының бас­шы­лығы көршілес елдермен байланысын барлық деңгейде жан­дан­­дыра бастады. Өз­бекстан президенті Шавхат Мирзиеев Тү­рік­­менстан мен Қазақ­стан­да мемлекеттік сапармен болып, өзара ын­тымақтастықты арт­ты­ру­ға ықпал ететін жа­ңа келісімдерге қол жет­кіз­ді.
Егемен Қазақстан
11.07.2017 1545

Ташкенттің көрші елдермен қарым-қатынастарын жақсарту саясатының аясында оның Бішкек және Душанбемен байланысы да кеңейе түсті. Өзбекстан президентінің бұл елдерге сапары әлі жос­пар­ланбаса да Ш.Мирзиеев өзі­нің әріптестерімен түрлі ау­мақ­тарда кездесті. Соның ішін­де мұсылман мемлекеттері бас­­шыларының Эр-Риядтағы сам­митінде Ш.Мирзиеев Т­әжікстан президенті Э.Рах­мон­мен жүздесті. Одан кейін, Бей­жіңде мамыр айында бол­ған «Белдеу және жол» фо­­румында Өзбекстан мен Қырғызстан президенттері ке­ліссөз жүргізді.

Осының аясында Өзбекстан, Тәжікстан және Қырғызстан елдері деле­га­цияларының түрлі деңгейдегі соңғы айлар­дағы өзара басқосулары та­рап­­тардың қарым-қаты­нас­­тарын жақсартуға бейіл еке­нін көрсетуде. Сондай кез­де­сулердің бірі жақында Душанбеде өтті. Онда премьер-ми­нистрінің орынбасары Ұлығбек Розақұлов бастаған Өзбекстан деле­га­ция­сының Тәжікстанға сапары болды. Екі елдің БАҚ-тары Өзбекстан мен Тәжікстан үкіметтерінің делегациялары кездесуін көршілер арасындағы байланыстарды нығайтудағы жаңа қадам бол­ғанын атап өтті. Соның ішінде Тәжікстан БАҚ-тары та­рапынан кездесу барысын­да жоғары нәтижелерге қол жет­кізілгені айтылды. Атап айт­қанда, Душанбе мен Ташкент қалаларының бау­ыр­ластығы туралы келі­сім­ге қол қойылып және осы келісімнің шең­бе­рін­де екі елдің астаналарында өзара сауда үйлерін ашу жос­пар­ланғаны жеткізілді.

Сонымен қатар, кездесу барысында қазіргі жағ­дай­дағы мәселелер мен бас­қа да бағыт­тардағы ынты­мақ­тас­тық пер­с­пективалары тал­­қыланған. Соның ішінде, сауда-эко­­но­ми­калық байланыстарды жандан­ды­ру мәселесі бас­ты міндет ре­тін­де қа­ралған. Тараптар алдағы уа­­қы­т­тар­да машина жасау, жеңіл өнер­кә­­сіп, тұрмыстық және ша­руа­­шы­­лық тауарларын өндіру бойын­ша бір­лескен кәсіпорындар ашуға мүдде­лі­лік білдірген.

Осы кезеңде Тәжікстан мен Өзбек­с­тан ішкі іс­тер министрлері ге­­не­рал-лей­те­нант Рамазан Рахимзода мен гене­рал-майор Абдусалом Азизовтың кезде­су өткізгендері де маңызды болып отыр. Тараптардың ведомстволары бас­шы­ла­рының өзара кездеспегеніне 19 жыл болған екен. Кездесу барысында олар терроризм, экстремизм, есірткінің заңсыз айналымы және бас­қа да өзекті мәселелерді ту­ғызатын трансұлттық ұйым­дас­қан қылмысқа қарсы күресті күшейту мәсе­л­е­лері туралы пікір алмасқан.

Нақтылай айтқанда, өңірде өзара қарым-қатынастарды жақ­сартуға тың серпін бе­ріл­генін атап өту керек. Ор­та­лық Азияда толыққанды ынты­мақ­тастық орнатуға барлық алғышарттар бар екенін сарапшылар да айтып отыр.

Бұрын аймақтық ынты­мақ­тас­тықты арттыру мақсатымен Орталық Азия елдерінің бір­лестігін құруға талпыныс жа­са­л­ғанын еске сала кетейік. Олар Орталық Азия одағы, Орталық Азия экономикалық ынтымақтастығы (ОАЭЫ) және басқа да бірлестіктер еді. Осы бірлестіктерді құрудың бас­тамашысы үнемі Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев бол­ған. Қазақстан жағы әлі де аймақтық дең­­гей­дегі ынтымақтастықты арттыруды қалайды. Нұрсұлтан Назарбаев Өзбекстан пре­зи­дентімен, одан кейін Түрік­мен­с­тан президентімен кездескенде де жақын көрші алыс туыстан артық екенін ескертіп, Қазақстанның бау­ырлас көрші республикалармен ын­тымақтастықты нығайтуға әр­қа­шанда әзір екенін жеткізді.

Қорыта айтқанда, бүгінгі таңда Орталық Азия елдері арасында өзара қа­тынастарды дамыту белсенділігі арта түсті. Ол бұрынғы кездердегідей аймақтағы «көшбасшылыққа таласуды» тастап, бірлескен түрлі жобаларды, соның ішінде, бірінші кезекте көліктік жобаларды іске асыруға бағытталып отыр. Айта кететін болсақ, Аш­ғабадтағы соңғы кездесуде өзбек пен түрікмен лидерлері темір жол тасымалын қалпына келтіру мәселесін айрықша маңызды деп атады. Г.Бердымұхамедов өзінің сөзінде Түрікменстан тарапы үшін темір жол магистралінің Қытаймен қосылғанын және Парсы шы­ғанағы мен Еуропа елдеріне шығуды қам­тамасыз етудің маңыздылығын атады. Бұл жердегі әңгіме Қытай – Қырғызстан – Өзбекстан темір жол маршрутына қатысты айтылып тұр. Ташкенттің жаңа басшылығының бұл жобаға қалай қарайтындығы әзірге белгісіз, бірақ оның іске асырылуына мүдделі болатындығы сөзсіз.

Сонымен қатар, егер бұл жоба іске асырылса, ол қа­зір­гі Қытай – Қазақстан – Түрікменстан – Иран жол тар­мағына бәсекелес болайын деп тұр. Қытайдың Иу қаласынан шыққан алғашқы жүк пойыздары бұл жол тармағымен Тегеранға үсті­міз­дегі жылдың ақпан айында жеткен еді. Жолға 14 күн кет­ті, ал бұл – теңіз жолынан екі есе қыс­қа. Қазақстан бұл жол­дың ти­імділікпен пайдаланы­луын қа­лайды және балама жол­дың тартылғанына мүдделі емес. Әрине, Өзбекстаннан Түрікменстанға тартылатын темір жол торабы жобасының нақты іске асуының уақыты әлі белгісіз.

Жалпы, Қазақстан мен Өзбекстан арасында екіжақты ынтымақтастыққа байланыс­ты көптеген құжаттарға қол қой­ылды. Осы мәселеде аймақ­тың дамуы үшін бұрынғы жыл­дардың қате­лік­те­ріне ұрын­баудың маңызы зор.

Руслан Жүсіп,
саясаттанушы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.02.2018

Сенатор Д.Назарбаева Сингапурда болды

23.02.2018

ШҚО әкімі тұрғындар алдында есеп берді

23.02.2018

Қазақстандық парламентшілер ЕҚЫҰ ПА қысқы сессиясына қатысты

23.02.2018

Энергетика министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісі өтті 

23.02.2018

Оралхан Бөкейдің ағылшын тілінде жарық көрген кітабының тұсаукесері өтті

23.02.2018

СҚО-да Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті - Елбасы Қорының күндері өтуде

23.02.2018

Банктер мен Қаржыгерлер қауымдастығы қазақстандықтарға үндеу жариялады

23.02.2018

Гүлшара Әбдіқалықова елшілерден сенім грамоталарын қабылдады

23.02.2018

Жылда 500-ден астам жол апаты автобус жүргізушілерінің кінәсінен болады - ІІМ

23.02.2018

Мати Алавер: Полторанин медаль медаль алмаса жалақымның бір тиынын қалдырмай қайтарып беремін

23.02.2018

Алматыда Әлемдік экономика және саясат институты алаңында сарапшылар кездесуі өтті

23.02.2018

Элизабет Тұрсынбаева Кореядағы Олимпиадада 12-орын алды

23.02.2018

Сарайшық ескерткіштерін ғылыми зерттеу жұмыстары қолға алынады - Арыстанбек Мұхамедиұлы

23.02.2018

Дәулетжан Махмұт. Портрет

23.02.2018

Қазақстандағы алғашқы сотсыз татуласу орталығы Қызылордада құрылады

23.02.2018

Өскемендегі Жастар театры «Аршын мал алан» мюзиклін сахналады

23.02.2018

Атырау облысының әкімі тұрғындар алдында есеп берді

23.02.2018

Жамбылда атқарылатын жұмыс көп

23.02.2018

Әкім есебіне жетістіктер ғана арқау бола ма?

23.02.2018

Жаңа латын графикасына қатысты пікірлер

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ғабит ІСКЕНДЕРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе заманда емес, адамда...

Адамның азаматтығы, жауап­кер­шілігі туралы қай кезде де кеңі­нен сөз болады емес пе? Сондай әңгіме барысында кейбіреулер әңгі­ме арқауына айналған жандарға ая­ныш білдіріп, «олар сатқындық жа­с­айын деді дейсің бе, амалдың жоқтығынан жасады ғой, бәріне заман кінәлі» дегені бар-тын. Сонда Ұшыға апам былай деген еді: «Күн де орнында, сол баяғыша шығады, сол қалпында батады. Ай да орнында сол бұрынғыша туады. Өзгерсе адамның пейілі, ниеті өзгерген. Заманға жауапкершілік жүктеудің жөні жоқ...».

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Эфирде бейбастақтыққа неге жол беріледі? 

Әуе толқынынан хабар тыңдап отырмын. Әңгіме бойтұмар жайында өрбуде. Радио хабарын жүргізуші әлемге танымал адамдардың бой­тұмар ретінде нені ұстайтынын айта келе Кэмерон Диазды мысалға алды.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Даму үшін әділдік ауадай қажет

Әділдік қашанда адамзаттың арманы болып келеді. Жасыратыны жоқ, кейде бір ұжым түгілі, бір отбасының өзінде әділдік кемшін қалып жатады. Осындай жағдайда оның тұтас мемлекетте орнауы орындалмас армандай көрінетіні рас.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Конфессияаралық диалогтың қазақстандық алаңы

Атақты америкалық саясаттанушы Самуэль Хантингтон 1996 жылы өзінің әлемдік ғылыми қоғамдас­тық арасында кең талқылауға түс­кен «Өркениеттер қақтығысы және әлемдік тәртіптің трансформациясы» атты кітабын жарыққа шығарды. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қайтқан малда қайыр бар

Осының алдында газет бетінде жарияланған «Бай бол­­саң, халқыңмен бол!» атты мақа­ламызда («Егемен Қазақстан», 09.02. 2018 жыл) меншік иелері­нің елімізден астыртын жолдар арқылы шығарып әкетіп жатқан капиталының түбі оларға қайыр бермейтіндігін, қазіргі күні Батыс әлемінде жүріп жатқан саяси-эко­номикалық үдерістердің екпі­німен бұл қаржылар сол жақ­тың өзінде ерте ме, кеш пе, қақпан­ға түсірілетіндігін, ал оның идеологиясы қазірдің өзінде әзір екендігін жазған едік. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу