Ортақ құндылыққа қызмет ететін жоба

«ЭКСПО-2017» халықаралық көрмесінің мәдени бағдарламасы аясында Қазақстанның Еңбек Ері, КСРО халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Асанәлі Әшімовтің 80 жасқа толу құрметіне өтіп жатқан І Дүниежүзілік «Астана» театр фестивалінің ерекшелігі – шараға Белоруссия, Германия, Грузия, Қытай, Қырғызстан, Латвия, Ресей елдерінен танымал өнер ұжымдары қатысуда. Осы шараға орай біз «Бейсана қауышу» модерн-драмасымен Германияның Берлин театры атынан қатысқан Катарина Мащанка Хорн мен Неманья Мютикке жолығып, ой-пікірлерімен бөліскен едік.
Егемен Қазақстан
23.06.2017 8949

– Қазақ еліне қош келді­ңіз­дер! 
– Рахмет. 
– Алдымен өздеріңізбен танысып алғымыз келеді.
Катарина Хорн: – Негізгі мамандығым бойынша хореографпын. «ArtEZ – Hogeschool» би өнері мектебінің түлегімін. 2010 жылы Нир де Воффта, ал 2014 жылы «Schaubuhne Berlin» ұжымы құрамында өнер көрсеттім. Сонымен қатар, 2008 жылдан бері Балқан елдері шығар­машылық орталықтарымен тығыз қарым-қатынастамын. 
Неманья Мютик: – Ал менің түбім – босниялық серб. Ак­тер­­лікке қоса би өнері мен тәлім­гер­лікті қатар атқарып жүр­ген жайы­м бар. Хорватия академиясын­да драма және қуыршақ әртісі ма­мандығы бойынша профессор Б.Стжепановтың шеберханасынан дәріс алдым. Биыл Берлинге қоныс аудардым. 
– Білуімізше, сіздер Қазақ­станға алғаш рет табан тіреп отыр­­сыздар. Алғашқы әсер­ле­ріңіз қалай? 
К.Х.: – Сапар шегіп бара жатқан еліңнің салт-дәстүрімен, тарихымен, мәде­ниетімен сырттай аз да болса танысып алу, ежелден қалыптасқан әдетім. Бұл жолы да солай істедім. Атын, кең байтақ даласы туралы жақсы жаңалықтарды құлағым шалғаны болмаса, мынадай алуан айшықты мәдениеті мен өзгеше өнеріне осында келгенде көзім жетуде. 
– Тағы қандай қырларымен ұнады?
– К.Х.: – Өзім биші болған­дықтан осы салаға қа­тысты бар­лық қазынаны жүр­ген жерімде қадағалап қарап жүретін әдетім бар. Жалпы, маған қазақтың ұлт­тық биі ұнайды. Бұрын шамалы ғана түсінігім болса, осы жолы бұ­ған кәдімгідей уақытымды бөл­гелі отыр­мын. Ең қымбат олжам сол болатын шығар. 
– Жастар театры сахнасында өздеріңіз ұсынған «Бейсана қауышу» спектаклінің едәуір бө­лігі пластикалық қи­­мыл-қоз­­­­­ғалыстан тұра­ды. Бұл қо­йы­­лымды қандай ерек­­­шелігіне қа­рап таңда­ды­ңыздар? 
Н.М.: – Бұл сапарға лайық дра­малық шы­ғар­маны ірік­те­генде алғаш таңдаудың дәл осы «Бейсана қауышу» модерн үл­гісіндегі сахналық туындыға түсуі бекер емес. Өйткені, бұл Еу­­ро­­паны былайғы әлемге басқа қы­рынан көрсете алатын бірден-бір шы­ғарма. Еуропаның өзіне тән қағидасы, ұстанымы, табиғаты болатыны сияқты мәдениеті мен мәнерін де мұндағымен салыс­тыру мүмкін емес. Бұл шығарма арқылы біз екі түрлі ендікте өмір сүріп жатқан қоғамды, мәдениетті жақындатып, өзара түсіністік орнатқымыз келді. Еуропа бы­лайғы жұрт ойлағандай адами құндылықтардан алшақтанған, жекелік, жалқылық сипаты басым жер емес. 
К.Х.: – Мұны ұғыну үшін әркімнің жүрегінің түбінде не жатқанын, қалауы мен қалыбын танып алу керек сияқты. Біз осы туындымен жұрт­қа соны тар­қатып айтқымыз келген. Бүгінде бұрынғыны мінсіз қайталаумен, белгілі бейнелерді жаңылмай жаң­ғыртумен халықты таң қал­дыра алмайсыз ғой. Қазір бұлар жет­кіліксіз. Өзің басыңмен жаңа бірдемені ойлап таппасаң, қал­ғанының бәрі бос. Мына модерн-драма адамның өз жанын өзі іздеп сарсылған сәтін сипаттай­ды. Ерекшеліктерің неде деген кісі­лерге біз осы қырымызды айтамыз. 
– Алға қойған тағы қандай мақсаттарыңыз бар?
– Н.М.: – Алды­мен, қазақ­стандық театрлармен тәжі­рибе алмасып, озат тұста­рымыз­дан үйренсек дейміз. Ал төл мәде­ние­тіміз туралы толық мағлұмат алу үшін бәрін өз кө­зің­мен көруге тура келеді. Бұл сапарға соншалық мән берген се­бебім, табанымыз тимеген мұндай жерлер аз емес, қаншама рухани құндылықтар, дәстүрлер бізден сырт жатыр. Баяғыдан басыңда пісіп жетілген сондай идеялардың жүзеге асуына мынадай жарқын жүздесулер тікелей жол ашады. 
– Берлин драма театрында қай жылдан бері өнер көрсетіп жүрсіз?
К.Х.: – Жеке мен­шік өнер ие­лері тобына жатамыз. Бірақ түр­лі театрлармен қосылып өнер көр­сете береміз. Берлинде де солай. 
– Қай жанрға жақынсыз?
Н.М.: – Музыка, би және сөз өнері бірлігін сақтай отырып, кө­біне қазіргі заманғы жанрларда өнер көрсетеміз. Спек­такльдің бір бөлігін музыкалық композициялар атқарады, бірақ оларды жеке диск түрінде шы­ғарумен айналыспаймыз. 
– «Бейсана қауышу» спек­таклі не туралы?
К.Х.: – Бұл спек­такль екі тағ­дыр арқылы екі түрлі өркениет пен мәдениетті баяндайды. Бірі Гер­маниядан, ал екіншісі Балтық жағалауынан келген. Осы екеуінің өзара қа­рым-қатынасынан бөлек екі елдің мәде­ниетін танып-білу көзделген. Олардың айырмашылығы мен ұқсастығы неде екендігін драма бір сағатқа жуық уақыттың ішінде барынша ашып көрсетіп беруге тырысып бағады. Өмірлік жағдайлар көбіне заманауи музыка тілімен, бимен жеткізіледі. Мұнда әр елдің мәдениеті мен адами қарым-қатынастары назар­ға алына отырып, еліміздегі әр кездегі саяси және әлеуметтік жағ­дайларды, дәстүрлер мен мә­де­ниетті баяндауға тәуекел еттік.
– Жалпы, неміс драма театр­ларының басқа елдердің өнер ұжым­дарынан ерекшелігі не­де?
Н.М.: – Не­міс театрлары белгілі бір қағи­да­лар мен ұстанымдарға тастай қатып, табандап жатып алмайды. Актерлер сахнада өздерін шектемейді, емін-еркін қозғалады, ойлайды, ойнайды. Өнерде олар үшін мүмкін емес нәрсе жоқ деп есептелінеді. Спектакль өне бойы өсіп-жетіле береді. Сахна еркіндігі деген ұғымды біз осылай түсінеміз. 
– Қазақ театрлары Гете, Шил­­­лер шығармаларын өзінің төл туындысындай сүйіп, ор­тақ құндылыққа балайды. Ал сіз­­дерде бұл жағы қалай? Басқа елдің драматургтерінің пьесалары сахналана ма?
К.Х.: – Берлин әу бастан интер­националдық қала ғой, мұнда жалпы еуропалық үлгілер бөтен саналмайды және өзге халықтардың да мүдде-мұратына тосқауыл қойылмайды. Осы реттен келгенде, шетелдік драма­тургтердің шұрайлы туындыларына ұдайы мән беріліп отырады, әрине. Ал тікелей өзімізге келсек, дәл осы уақытта репертуарымызда тек неміс авторларының туындыларын ойнап жүрміз. 
– Келешекте қазақ драма­тург­терін қою ойларыңызда бар ма?
Н.М.: – Мұндағы авторлармен, пьесамен тікелей таныссақ, қазақ қаламгерлері шығармаларын неге қоймасқа. Бұл соншалық шешілуі қиын күрделі мәселе болмаса керек-ті. Сондықтан, бола­шақта осы ойды жүзеге асыруға атсалысуға тиіспіз. Қазір өркениеттік жобалар адамзаттық ортақ құн­ды­лықтарға қызмет етуге жұмыл­дырылуда. Белгілі тұлға Асанәлі Әшімовтің 80 жасқа толуына орай ұйымдастырылған І Дүние­жүзілік театр фестивалі бізге жаңа әлемнің есігін ашты. Түрлі мәдениеттер мен театр дәстүр­лерін тоғыстырып жатқан Астана қаласы менің есімде енді осы миссия­сымен мәңгі есте қалатын болады. 
Әңгімелескен 
Қарашаш ТОҚСАНБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.08.2018

Қазақстан Президенті «Журавлевка 1» ауыл шаруашылығы кешенін аралап көрді

17.08.2018

Роман Григорчук «Астана» клубының бас бапкерлігінен уақытша кетті

17.08.2018

Қазақстандық велотрекші әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

17.08.2018

Тау туризмін дамыту қажет

17.08.2018

Еңбек ері – ұрпаққа үлгі

17.08.2018

Тарихи текетірес:Олжабай ма, Жаяу Мұса ма?

17.08.2018

Мемлекет басшысы «Агрофирма Эксимнан» ауыл шаруашылығы кешенін аралап көрді

17.08.2018

«Нұрлы жер» аясында миллионнан астам шаршы метрі пайдалануға берілді

17.08.2018

Өзбекстанға Қазақстан арқылы өтетін автокөлік ағыны көбейді

17.08.2018

Озық идеядан – өндіріске

17.08.2018

Қазақстан және Германия Сыртқы істер министрлері екі елдің ынтымақтастығын талқылады

17.08.2018

Балаларға лагерь, лагерьлерге қаражат жеткіліксіз

17.08.2018

Елбасы Ильичевка ауылындағы тұрғын үй құрылысымен танысты

17.08.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Тайынша май» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

17.08.2018

«Корея» синдромы

17.08.2018

Жақсы іс жалғасын табады

17.08.2018

ШҚО-да Шәкәрімнің160 жылдығы тойланып жатыр

17.08.2018

Шекарадағы құқық бұзушылық азайып келеді

17.08.2018

Сүт өнімдеріндегі баға теңсіздігі белең алып тұр

17.08.2018

Ауыл кооперативінің артықшылығы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу