Қаражатты болашағың үшін жинау қажет

Егемен Қазақстан
06.12.2016 96
unnamed-31Бүгінгі ата-ана алдында ұрпағының білімді болуын қамтамасыз етуден маңызды іс жоқ. Сондықтан да Білім және ғылым министрлігінің «Қаржы орталығы»  АҚ ата-ана­ларға баланың біліміне қатысты ертерек ойлануға кеңес береді. Ал елімізде енгізілген Мемлекеттік білім беру жинақ­тау жүйесі (МБЖЖ) жоғары білім беруге кепіл болып қана қоймай, оқу ақысын 30-70 пайызға үнемдеуге сеп болатыны анық. Осы мәселе төңірегінде «Қаржы орталығы» АҚ президенті Асқар ИБРАИМОВПЕН әңгімелескен едік. – «Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесі туралы» Заң 2013 жылы қабылданған болатын. Бағдарлама қандай жаңалықтарға жол ашты? – Біздің акционерлік қоғам 2000 жылдан бері елімізде білім кредиттерін ұсыну бойынша қызметтер көрсетіп келеді. Бұл бағыттағы тұңғыш бағдарлама 2005 жылға дейін жұмыс істеген болатын. Ол арқылы халықтың кең ауқымы қамтылғанымен, бағдарламаның олқылықтары да көлденең шықты. Мәселен, клиенттердің төлем қабілеттеріне жан-жақты талдаудың болмауынан несие алғандардың кейбірі өздерінің қарызын төлей алмады. Ал осыдан үш жыл бұрын Мем­ле­кет­тік білім беру жинақтау жүйе­сі туралы жаңа бағдарлама қабыл­данды. Оның арқасында Қазақ­стан­ның кез келген азаматына өз­дері немесе балалары үшін білім беру депозитін ашу мүмкіндігі қарас­тырылған. Яғни, ата-ана баласы үшін қаражат жинақтап, оның мектептен кейінгі біліміне қажеттілікті қамтамасыз ете алатын болды. – Студенттерді қолдаудың жаңа қаржылық құралын енгізу өзін-өзі қаншалықты ақтады? Қарапайым азаматтар арасында қаражат жинақтау мәдениетін ынталандыра алды ма? – Біздің стратегиялық мақ­сатымыз – Қазақстанда жоғары білімнің қолжетімділік деңгейін көтеру. Жыл сайын елімізде 100 мың­даған оқушы мектеп бітіреді. Солар­дың тек үштен біріне ғана грант бұйырады. Ал қалған үштен екісі жоғары оқу орындары мен колледждерге ақылы негізге түседі. Осы жағдайда ата-аналар баласын университетте оқыту үшін көбінесе қымбат кредит рәсімдейді. Ендеше туындайтын сұрақ: неге білім үшін мақсатты түрде қаражат жина­мас­қа? Осылай істесе, салымшы еш­қан­дай тәуекелсіз қаражат жинап қана қоймайды, мемлекет ұсы­на­тын сыйлықақыны да банктік сый­ақыны да иеленеді! Шындығында, көптеген шет елдерде адамдар өздерінің бола­шақ шығындарын алдын ала есептеп, өздері белгілеген лимитті қатаң ұстанады. Тіпті, болашақ білі­міне қаражат жинау – олар үшін басым бағыттың бірі. Ал біздегі менталитет мүлдем бөлек. Өкінішке қарай, біздің азаматтарымыз білім алу үшін қаражат жинау мәселесін ең соңғы орынға қойып келеді. Дегенмен, азаматтар арасында тұтастай алғанда қаражат жинақтау мәдениеті қалыптасып келе жатқаны анық. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мәліметтеріне қарағанда, жыл сайын халықтың салымдар көлемі мен саны өсіп отыр. Білім депозиттеріне мейлінше назар аудару қажет. Өйткені, лайықты білімге қол жеткізу де оңай мәселе емес, тіпті бәрі тақаған уақытта ойлануға да мұр­ша бола бермейді. Алайда, жос­парлы түрде 5-6 жыл салымдар жасалса, ол қаражатқа мем­лекеттік кепілдік те болады, бала­лардың диплом туралы арманы да қиындықсыз орындалар еді. – МБЖЖ жүйесі екі банк­­тік өнім ұсынып отыр: білім беру кредитіне кепілдік пен білім депозиті. Олар­дың бір-бірінен айыр­ма­шылығы неде? – «Қаржы орталығы» АҚ үш қазақстандық банктерімен – «Қазақстанның Халық Банкі» АҚ-пен, «Нұрбанк» АҚ-пен және «Цеснабанк» АҚ-пен бірлесіп халыққа арналған білім депозитін іске қосқан болатын. Бұл қазіргі екінші деңгейлі банктердегі кез келген депозитпен салыстырғанда әлдеқайда тиімді құрал. Оның бірқатар басымдықтары да бар. Мәселен, салымшыға банк­тің жылдық 14 % болатын коммер­циялық мөлшерлемесінен бөлек, мемлекет атынан «Қаржы орталы­ғы» АҚ азаматтардың санатына қарай 5-7% сыйлықақыны қоса есептейді. Осылайша білім депо­зитінің тиімділік мөлшер­лемесі жылына 21% болып отыр, бұл банктік салымдар арасындағы ең жоғары қаржыландыру көрсеткіші. Егер салым сомасы білім ақы­сын төлеуге жеткіліксіз болса, сосын бұл қаражат толық соманың жартысына жетсе, Қазақстандағы кез келген жоғары оқу орнының студенті 12 жылдық мерзімге дейін жеңілдіктік шарттарда білім кредитін рәсімдей алады. Бұл мөлшерлеме банктер ұсынатын тұтыну кредитіне қарағанда екі есеге дейін төмен. Аталған кредит кепілзатсыз мемлекеттің кепілімен беріледі, оның қайтару шарты да тиімді. Мәселен, студент білім алған кезеңде, сосын жоғары оқу орнын аяқтағаннан кейін (жеңілдік кезеңдері барысында) ол тек банктің пайыздарын ғана төлейді. Жеңілдік мерзімі аяқталғаннан кейін ғана – негізгі борыш пен қалған пайыздарды қайтаруға болады. Бұдан бөлек, қаражат траншпен қарызгердің қолына емес, тікелей білім беру мекемесіне аударылады. Бүгінгі таңда республикамызда шамамен 16 мыңға жуық білім беру жинақ салымдары тіркелген, 2 миллиард теңге сомасына 7 мыңнан астам кепілдік берілді. – Елімізде жақсы жоғары оқу орындарының болғанына қарамастан, көптеген студенттер шет елдерде жоғары білім алуды армандайды ғой… – Иә, бұл тұрғыдан да айтарымыз бар, Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесі Қазақстанда ғана емес, шет елдерде де білім алуға мүм­­кін­діктер ұсынады. Сонымен қатар, базалық білімнен бөлек шет ел­дерден магистр немесе әлем­нің кез келген оқу орнының магист­ратурасын, МВА бойынша дең­гейін жоғарылату үшін жағдай туғыза алады. Ескеретін жайт, Гар­вард немесе Оксфорд секілді білім ошақ­тарында оқу ақысы қым­бат, ендеше соған сәйкес жи­нақ қаражатты да көбірек жи­нау­ға тура келеді. Ең бастысы бар­лық оқу орындарына түсуге мүмкіндік бар. Тағы бір назар аударатын мә­се­ле – түлек мемлекеттік грант бо­йын­ша оқуға түсуі де мүмкін. Бұн­дай жағдайда салымшы бар­лық жинақ қаражатын өзінің бас­қа қажеттіліктері үшін ала ала­ды немесе оны басқа біреудің аты­на қайта рәсімдей алады. Тіпті үшін­ші жолы бар – салым жасау­ды жал­ғастыра отырып, қазақ­стан­дық жоғары оқу орнын аяқ­таған­нан кейін әлемнің кез келген елін­де білім алу үшін жұмсай алады. – Қазақстанда кәсіби кадр­ларға сұраныстың артуы тұр­ғы­сынан алғанда МБЖЖ жүйе­сінің келешегі қандай? Сіздер ұсынатын өнімдерге қатысты шарттарды одан әрі жақсарту жоспары бар ма? – Білім депозиттері қара­пайым қазақстандықтардың бел­сен­ділігі арқасында ғана емес қайы­­рымдылық ұйымдары, ірі ком­паниялар мен белгілі тұлға­лардың ізгі қадамдары арқылы да таны­лып отыр. Қабілетті оқу­шы­ның талантын шыңдап, олардың жолын ашу – бұл біз ұсынылған мүм­кін­дікпен қатар осындай игі қыз­мет­тердің жемісті нәтижесі дер едім. Алдағы жоспарларға келсек, бағдарламаға қатысатын екін­ші деңгейлі банктердің желі­сін арттырмақпыз. Белсенді қатысу­шылар үшін де қосымша ынталан­дыру факторларын енгізу мүм­кіндігін қарастырудамыз. Білім беру жинағының мүмкін­діктері туралы қазақстандықтар мейлінше ақпараттануы тиіс, депозит ашып, нәтижесін көруі үшін халық бағдарламаға көбірек қатысса екен. Өйткені, білімді ұрпақ қалыптастыру ата-анаға да мемлекетке де аса маңызды. Алдағы уақытта ақылы білім алу­шы­лардың 20-30% МБЖЖ жүйесі бағдарламасының қатысу­шылары болады деп отырмыз. Әрине, бұл –  біз межелі түрде, белсенді атқарып жатқан жоспарлы жұмысымыздың басты бағыты. Әңгімелескен Марат АҚҚҰЛ, «Егемен Қазақстан»
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.08.2018

Бақытжан Сағынтаев денсаулық сақтау саласын дамыту мәселелері жөнінде кеңес өткізді

15.08.2018

БҚО құтқарушылары Шалқар көлінде 4 адамды құтқарды

15.08.2018

«Хат қоржын»

15.08.2018

Елбасы Парламент Сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевты қабылдады

15.08.2018

Сақтандыру шарттарын 2019 жылдан бастап онлайн режимде жасауға болады

15.08.2018

Түріктер «Қазақфильмнің» туындыларын көрсетпек

15.08.2018

Алдағы тәулікте күн суытады

15.08.2018

Астананың апорты

15.08.2018

«Егеменнің» қолдауымен «Ұлы Дала рухы» фотокөрмесі өтті

15.08.2018

Адам Пжегодскийдің Жетісудағы көпқырлы қызметі

15.08.2018

Қыркүйек айынан бастап «Астана-Теміртау» күре жолы ақылы болады

15.08.2018

Дәметкен Сүлейменованың «Жаһанша Досмұхамедов һәм қазақ автономиясы» кітабы жарық көрді

15.08.2018

Жазықсыз атылған жампоз

15.08.2018

Астананың білім беру мекемелерінің 45 басшысы тәртіптік жазаға тартылды

15.08.2018

Қарулы күштерінің сержанты ер-азаматқа лайық батылдық жасады

15.08.2018

Атыраудағы «КасХим» жылына 27 млн полипропилен мен полиэтилен шығарады

15.08.2018

Керекулік өрендер жазды ойдағыдай өткізуде

15.08.2018

Алексей Цой жеке қабылдауына жазылған азаматтармен кездесу өткізді

15.08.2018

Жамбыл филармониясына Кенен есімі берілді

15.08.2018

«ҚАЗБАТ» батальоны АҚШ-тың «Дала қыраны-2018» бітімгерлік оқу-жаттығуларына қаты­суда

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу