«Қазақ» газетінде жарияланған «Бостандық мектебі» атты мақалаға 100 жыл толды

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті журналистика және саясаттану факультеті ұйымдастыруымен Алашорда үкіметінің 100 жылдық мерейтойы аясында 2017 жылдың 20 мамыры күні ұлт ұраны – «Қазақ» газетінің 1917 жылғы 11 маусымдағы №233 санында жарияланған «Бостандық мектебі» атты мақаланың жарық көргеніне әрі «Бостандық» мектебі ашылуының 100 жылдық мерейтойына арналған ғылыми-практикалық семинар өтеді.       
Егемен Қазақстан
19.05.2017 2057

Конференция Журналистика және саясаттану факультеті оқу ғимаратының 112-аудиториясында (Астана қаласы, Янушкевич көшесі, 6 үй) өтеді. Басталуы сағат 11:00-де.

Қазақ журналистикасы тарихында тұңғыш рет аталып өтілетін мақала жариялануының 100 жылдық мерейтойына арналған ғылыми-тәжірибелік семинарға көрнекті қоғам қайраткерлері, мемлекеттік сыйлықтың иегерлері, алаштанушы-ғалымдар, ұлт зиялылары, «Бостандық» мектебінің басшылары мен түлектері және университет профессор-оқытушылары мен білім алушылары қатысады. 

Жарияланғанына 100 толған мақаланың авторы Әлмұхаммед Оспанұлы – ағартушы, ақын әрі журналист. Ол 1886 жылы Торғай уезі, Тосын болысының 4-ші ауылына қарасты «Бестау», «Суықбұлақ» манзалындағы «Сасықсор» қыстауында дүниеге келген. 12 жасына дейін ауыл молласынан оқып, сауатын ашады, 13 жасында Торғай қаласындағы 4-кластық орыс қолөнер мектебіне түсіп, «ағаш ұстасы» деген мамандық алып шығады. Содан кейін 17 жасында осы Торғай қаласындағы 6 жылдық орыс мектебінің 4-класына қабылданып, оны 1905 жылы бітіреді. 1911 жылы Троицк қаласындағы Зейнолла ишан салдырған «Расулия» медіресесіне түсіп, дәріс алады. Оқи жүріп, осы қалада ұлы ағартушы Мұхамеджан Сералин ашқан қазақтың тұңғыш журналы «Айқаптың» жұмысына араласады, мұнда Әлмұхаммедтің «Қазағыма» деген өлеңі, басқа да шығармалары басылады. «Расулияны» 1916 жылы бітіріп, Торғайға оралады. 1917 жылы Кеңес өкіметі орнағанан кейін туған жері – «Бестау», «Суықбұлақ», «Шилі» маңындағы «Үшқарасу» басындағы мешітті «Бостандық» мектебі деп атап, ауыл балаларына орысша-қазақша білім бере бастайды.

"Бостандық" мектебінде көрнекті ақын Қайнекей Жармағамбетов, мемлекет және қоғам қайраткері Смағұл Мұқанов, шежіреші Ахметқан Әбіқаев сауат ашты, Ұлы Отан соғысынан кейінгі жылдарғы мектеп түлектері отандық ғылым мен білімді, әдебиет пен өнерді дамытуға сүбелі үлес қосты.

1920 жылы Орынбордағы ағарту бөлімі мешітті қазақ тіліндегі бастауыш мектепке айналдырып, осында үш айлық курс ұйымдастырады, Торғай уезі бойынша осы «Бостандық» мектебінен 75 адам мұғалімдік куәлік алып шығады. Әлмұхаммед сол курста А. Байтұрсынұлының емлесін алғашқылардың бірі  болып қолданып, сабақ береді. 1923 жылы Ақтөбе қаласында ашылған мұғалімдер курсында білімін одан әрі жетілдіріп, «Бостандық» мектебінің меңгерушісі болып тағайындалады. Сонымен қатар губерниялық басқармаға өтініш беріп, «Үшқарасу», «Шилі» басынан кооперация ашып, оны бір жыл өзі басқарады.

Ал, 1925 жылдың аяғында Торғай қаласында үлкен діни жиналыс болып, сол мәжілісте жалпы халық Әлмұхаммед Оспанұлын бірауыздан мұхтасиф етіп сайлайды. 1926 жылы Уфа муфтиінің шақыруымен барып, мұхтасифтік жарлығын алады. 1929 жылға дейін Торғай қаласының орталығында мұхтасифтік қызмет атқарады. Сол кезде Әлмұхаммед Оспанұлының қарауында 54 мешіт болған. 1929 жылы Әлмұхаммед «мұхтасиф болды» деген жаламен 10 жылға сотталады. Бірақ түрмеде жатып ізденудің нәтижесінде 1930 жылы босатылады. 1931 жылы қайта қудаланып, тағы да 10 жылға сотталып, Қостанайдың  түрмесінен бір-ақ шығады. 1934 жылы  мерзімі біткен соң туған ауылы «Шиліге» қайта оралады. 1935 жылы қайтадан «Бостандық» мектебінде мұғалім болады. Бала оқытумен қатар «Шиліден» бөгет салдырады.

1937 жылғы зобалаң басталғанда, Әлмұхаммед Оспанұлы «аурудың алдын алып», Троицкіге көшіп келеді. 1939 жылы Қостанай облысының Комсомол (бұрынғы Қарабалық) ауданындағы «Мағынай» мектебінің интернатында меңгеруші болып істейді. Ал, 1940-1941 оқу жылында «Бозкөл» мектебінде орыс балаларына қазақ тілінен сабақ береді. Осында жүргенінде «халық жауы» ретінде ұсталып, үшінші рет түрмеге отырады.  1948 жылы босап шығып, Пайғамбар жасына келгенде елге оралып, жұртшылықты имандылыққа үндейді. Әлмұхаммед Оспанұлы туған жері «Шиліде»  1966 жылдың 18 шілдесі күні тура 80 жасында қайтыс болады.

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.06.2018

Мемлекет басшысының тапсырмасымен Б.Сағынтаев пен Ә.Жақсыбеков Түркістан облысының әкімін таныстырды

20.06.2018

Астанада робот техникасы бойынша ұлттық біріншілік басталды

20.06.2018

ҰБТ нəтижелерін Telegram-нан көруге болады

20.06.2018

Қазақстан азаматтары үшін Шенген визасының құны 80 еуроға дейін қымбаттауы мүмкін

20.06.2018

Ғ. Әбдірахымов Шымкент қаласының әкімі қызметіне тағайындалды

20.06.2018

Жансейіт Түймебаев Түркістан облысының әкімі болып тағайындалды

20.06.2018

Сенаторлар Президент бастамасын іске асыру барысын талқылады

20.06.2018

Астанада тамақ қалдықтарын тыңайтқышқа айналдырмақ

20.06.2018

Солтүстік Қазақстанда А.Винокуров атындағы халықаралық жарыс өтті

20.06.2018

Түркістаннан тарту» бағдарламасы «Түркия үні» радиосы арқылы тыңдаушыларға жол тартты

20.06.2018

Мақтаралда арнайы комиссия құрамы ҰБТ өтетін нысанды қабылдап алды

20.06.2018

Ұлттық кітапханадағы залға көрнекті ғалым Өмірзақ Сұлтанғазиннің есімі берілді

20.06.2018

Жұмат Әнесұлының шығармашылығы

20.06.2018

Қармақшылық мектеп бітіруші түлектер ҰБТ тапсыруды бастады

20.06.2018

Маңғыстауда «Мирас» кеңесінің отырысы өтті

20.06.2018

Маңғыстауда медицина мекемелерінің қызмет көрсету сапасы тексерілді

20.06.2018

Маңғыстаулық екі мемлекеттік қызметші республикалық байқауда топ жарды

20.06.2018

Қостанайда Астана күндері өтіп жатыр

20.06.2018

Кен алыбының жобасы салалық «Алтын Гефест» байқауында үздік деп танылды

20.06.2018

Қазақстан мен Өзбекстан бизнес-омбудсмендері келісімге қол қойды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Астық шығымы неге артпайды?

Кейінгі жылдары еліміздің егін шаруашылығы саласына келіп жатқан жаңа технологиялардың нәтижесінде мұндағы еңбек өнімділігінің өсе бас­тағаны белгілі. 

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Түркістан – тамырластық тұғыры

Түркістан екі дүние есігі ғой, Түркістан ер түріктің бесігі ғой, Тамаша Түркістандай жерде туған, Түріктің Тәңірі берген несібі ғой!

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Әр қазаққа қажет ұстаным

Қазіргі өмір барысына ой жіберіп қараған кезде ақыл-ойымыздың тереңдігіне малданып, сезімтал аңғарғыштығымызды артықшылыққа балайтын жөніміз бар ма? Аға ұрпақ санатына қосылған ендігінің ақсақалы біздер қазақ сөзіне әкелген жаңалығымыз, яғни бейнелі тіркес­теріміз кәне дегенге кесімді жауап беру қиын-ау. Ұлғайыңқы тартқан осынау шағымызда қазақ қарияларының сөз саптау мәдениетін жиі-жиі еске алып, жадыда жаңғыртуға тырысатын дертке шалдықтық. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Арайланған, абаттанған Астанам!

Махамбет «Еділдің бойы ен тоғай, ел қондырсам деп едім» деп жалынды жырына қосқандай, бүгінде еңсесі биіктеген елорда көз алдымызда қанатын жайып, өсіп-өркендеп, сары даланың сәніне сән қосқан керім қалаға айналғаны анық.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ән мен күйдің бұлағы – Астананың құрағы 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу