«Қазақ» газетінде жарияланған «Бостандық мектебі» атты мақалаға 100 жыл толды

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті журналистика және саясаттану факультеті ұйымдастыруымен Алашорда үкіметінің 100 жылдық мерейтойы аясында 2017 жылдың 20 мамыры күні ұлт ұраны – «Қазақ» газетінің 1917 жылғы 11 маусымдағы №233 санында жарияланған «Бостандық мектебі» атты мақаланың жарық көргеніне әрі «Бостандық» мектебі ашылуының 100 жылдық мерейтойына арналған ғылыми-практикалық семинар өтеді.       
Егемен Қазақстан
19.05.2017 1713

Конференция Журналистика және саясаттану факультеті оқу ғимаратының 112-аудиториясында (Астана қаласы, Янушкевич көшесі, 6 үй) өтеді. Басталуы сағат 11:00-де.

Қазақ журналистикасы тарихында тұңғыш рет аталып өтілетін мақала жариялануының 100 жылдық мерейтойына арналған ғылыми-тәжірибелік семинарға көрнекті қоғам қайраткерлері, мемлекеттік сыйлықтың иегерлері, алаштанушы-ғалымдар, ұлт зиялылары, «Бостандық» мектебінің басшылары мен түлектері және университет профессор-оқытушылары мен білім алушылары қатысады. 

Жарияланғанына 100 толған мақаланың авторы Әлмұхаммед Оспанұлы – ағартушы, ақын әрі журналист. Ол 1886 жылы Торғай уезі, Тосын болысының 4-ші ауылына қарасты «Бестау», «Суықбұлақ» манзалындағы «Сасықсор» қыстауында дүниеге келген. 12 жасына дейін ауыл молласынан оқып, сауатын ашады, 13 жасында Торғай қаласындағы 4-кластық орыс қолөнер мектебіне түсіп, «ағаш ұстасы» деген мамандық алып шығады. Содан кейін 17 жасында осы Торғай қаласындағы 6 жылдық орыс мектебінің 4-класына қабылданып, оны 1905 жылы бітіреді. 1911 жылы Троицк қаласындағы Зейнолла ишан салдырған «Расулия» медіресесіне түсіп, дәріс алады. Оқи жүріп, осы қалада ұлы ағартушы Мұхамеджан Сералин ашқан қазақтың тұңғыш журналы «Айқаптың» жұмысына араласады, мұнда Әлмұхаммедтің «Қазағыма» деген өлеңі, басқа да шығармалары басылады. «Расулияны» 1916 жылы бітіріп, Торғайға оралады. 1917 жылы Кеңес өкіметі орнағанан кейін туған жері – «Бестау», «Суықбұлақ», «Шилі» маңындағы «Үшқарасу» басындағы мешітті «Бостандық» мектебі деп атап, ауыл балаларына орысша-қазақша білім бере бастайды.

"Бостандық" мектебінде көрнекті ақын Қайнекей Жармағамбетов, мемлекет және қоғам қайраткері Смағұл Мұқанов, шежіреші Ахметқан Әбіқаев сауат ашты, Ұлы Отан соғысынан кейінгі жылдарғы мектеп түлектері отандық ғылым мен білімді, әдебиет пен өнерді дамытуға сүбелі үлес қосты.

1920 жылы Орынбордағы ағарту бөлімі мешітті қазақ тіліндегі бастауыш мектепке айналдырып, осында үш айлық курс ұйымдастырады, Торғай уезі бойынша осы «Бостандық» мектебінен 75 адам мұғалімдік куәлік алып шығады. Әлмұхаммед сол курста А. Байтұрсынұлының емлесін алғашқылардың бірі  болып қолданып, сабақ береді. 1923 жылы Ақтөбе қаласында ашылған мұғалімдер курсында білімін одан әрі жетілдіріп, «Бостандық» мектебінің меңгерушісі болып тағайындалады. Сонымен қатар губерниялық басқармаға өтініш беріп, «Үшқарасу», «Шилі» басынан кооперация ашып, оны бір жыл өзі басқарады.

Ал, 1925 жылдың аяғында Торғай қаласында үлкен діни жиналыс болып, сол мәжілісте жалпы халық Әлмұхаммед Оспанұлын бірауыздан мұхтасиф етіп сайлайды. 1926 жылы Уфа муфтиінің шақыруымен барып, мұхтасифтік жарлығын алады. 1929 жылға дейін Торғай қаласының орталығында мұхтасифтік қызмет атқарады. Сол кезде Әлмұхаммед Оспанұлының қарауында 54 мешіт болған. 1929 жылы Әлмұхаммед «мұхтасиф болды» деген жаламен 10 жылға сотталады. Бірақ түрмеде жатып ізденудің нәтижесінде 1930 жылы босатылады. 1931 жылы қайта қудаланып, тағы да 10 жылға сотталып, Қостанайдың  түрмесінен бір-ақ шығады. 1934 жылы  мерзімі біткен соң туған ауылы «Шиліге» қайта оралады. 1935 жылы қайтадан «Бостандық» мектебінде мұғалім болады. Бала оқытумен қатар «Шиліден» бөгет салдырады.

1937 жылғы зобалаң басталғанда, Әлмұхаммед Оспанұлы «аурудың алдын алып», Троицкіге көшіп келеді. 1939 жылы Қостанай облысының Комсомол (бұрынғы Қарабалық) ауданындағы «Мағынай» мектебінің интернатында меңгеруші болып істейді. Ал, 1940-1941 оқу жылында «Бозкөл» мектебінде орыс балаларына қазақ тілінен сабақ береді. Осында жүргенінде «халық жауы» ретінде ұсталып, үшінші рет түрмеге отырады.  1948 жылы босап шығып, Пайғамбар жасына келгенде елге оралып, жұртшылықты имандылыққа үндейді. Әлмұхаммед Оспанұлы туған жері «Шиліде»  1966 жылдың 18 шілдесі күні тура 80 жасында қайтыс болады.

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2017

Жаңғыру мен дамудың ұстыны

21.09.2017

Латын әліпбиі тілді жаңа сапалық деңгейге көтереді

21.09.2017

Сапасыз білім сан соқтырады

21.09.2017

Өрелі өрен іздеймін

21.09.2017

«Қасиетті Қазақстан» картасы жасалуда

20.09.2017

ОҚО-да топырақсыз жем-шөп шығаратын жаңа қондырғы іске қосылды

20.09.2017

Ресей жинақ банкінің Басқарма төрағасы өзі оқыған мектебіне тарту жасады

20.09.2017

Оралда балалар кафесіне айналған ұшақ қызмет көрсетеді

20.09.2017

«Qazaqstan3D» веб-сайты мен «Жеті қазына» жобасы таныстырылды

20.09.2017

Дәурен Абаев жалған ақпарат таратқан БАҚ-қа жүктелетін міндетті айтты

20.09.2017

Жетістікке жетуіңе қай жерде туғаның да әсер етеді

20.09.2017

Солтүстік Корея санкцияны елейтін емес

20.09.2017

ЭКСПО-2017 кезінде 9 мың адам медициналық көмекке жүгінген

20.09.2017

«Астана» қаржы орталығы инвесторларға теңдессіз жеңілдік ұсынбақ

20.09.2017

Елімізде арбитраж орталығы мен тәуелсіз қаржы соты құрылады

20.09.2017

Мәжілісте транзиттік әлеуетті күшейтетін заң жобалары мақұлданды

20.09.2017

Бесқарағайда Нұрлыбек Баймұратовтың 130 жылдығына орай айтыс өтеді

20.09.2017

Астанада 5 мыңнан астам жұмыс орны құрылды

20.09.2017

Мемлекет басшысына Наурызбай ауданының дамуы баяндалды

20.09.2017

«Астана Опера» балет труппасы Оман сұлтандығына жол тартты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Сапасыз білім сан соқтырады

Спортшылардың «спорттық ғұ­мы­ры» қамшының сабындай қыс­қа. Жұрттың бәрі Головкиндей отыз­дың жуан ортасында жай оғындай жар­қылдап жүрмейді. Жасы келіп, күш-қуаты кемігенде боксшы қолғабын, фут­­болшы бутсысын шегеге іледі. Иә,­­ талай жылғы серігімен қош ай­­­тыс­қан ардагер спортшының қай-­қайсысы болса да «Әрі қарай не­ істеймін?» деген тағдыршешті сұрақ­қа түбі бір маңдай тірейді. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Өрелі өрен іздеймін

Халқымыз  «Ұлың өссе ұлық­ты­мен, қызың өссе қылықтымен ауылдас бол» деп бекер айтпаған. Өйткені, жа­ңа көктеп келе жатқан жас шыбық қа­тарына қарап бой түзейді, бір-бі­рінің ойын байытады немесе кері әсерімен қисық, қыңыр болып өсуіне де әсерін тигізеді. Қанатты сөз осындайларды көріп ой түйгеннен туса керек.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Такси мен «тәбет»

Астанадағы автобустардың қыз­мет көрсету сапасы жайлы мақала шық­қан­нан кейін («Қоғамдық көлік және жолаушы мәдениеті», «Егемен Қазақ­стан», 7 қыркүйек, 2017 жыл) бірнеше оқырман хабарласып, «Так­сист болып бір-екі күн жұмыс істеп көріңізші, біраз мәселеге қанығар едіңіз» деп ой тастады. 

Жанат МОМЫНҚҰЛОВ, Сарапшы

Қазақстанның миссиясы айқын

Еліміздің сыртқы әлемдегі абы­рой-атағы мен халықаралық бе­делі жүзеге асырылып жатқан ірі­ бас­тамалар мен кең ауқымды іс-шаралардан көрініс тауып, өзі­нің тиісті бағасын алып отыр. 

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ, кинотанушы

Рухани айналымға түспеген фильмдер

Кино туралы сөз қозғалса, жұрттың назары әсіресе тарихи-биографиялық, комедиялық фильмдерге көбірек ауатыны белгілі. Қоғамдық пікір негізінен осы екеуінің айналасында өрбіп жатады. Қазіргі біздің жағдайы­мыз да дәл осындай. Оның себебі түсі­нік­ті ғой.  

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу