«Қазақстан – АҚШ-тың өңірдегі сенімді серіктесі» - Кролл

АҚШ-тың Қазақстандағы Төтенше және өкілетті елшісі Джордж КРОЛЛМЕН әңгіме
Егемен Қазақстан
24.03.2017 1065
2

– Елші мырза, Тәуел­сіз Қазақстан­да ең бірінші елшілігін ашқан ел – АҚШ. Екі ел арасындағы дипло­ма­тиялық қатынастардың орнағанына 25 жылдан асты. Осы жылдар ішіндегі саяси-экономикалық қарым-қаты­настардың даму деңгейіне қандай баға берер едіңіз?

– Өзіңіз айтып өткендей, Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін көп уақыт өтпей Америка Құрама Штаттары дип­ломатиялық қарым-қатынас орна­тып, Алматыда елшілігін ашқан алғашқы елдердің бірі болды. Сол кезден бері Құрама Штаттар Қазақстанның стра­те­гиялық серіктесі және адал достары қатарында. Осы уақыт ішінде Америка Құрама Штаттары мен Қазақстан Рес­публикасы экономиканың түрлі ба­ғыт­тары бойынша байланыс орнатып, сауда-саттық көлемін арттыру және халықаралық қоғамдастықпен қоян-қолтықтаса отырып, жаһандық және ай­мақ­тық ең өзекті мәселелерді шешу­­де бірлесіп жұмыс жасап келе­ді. Ал бірлескен іс-қимылдар қата­рын­­­да ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес, жаппай қырып-жою қарулары таралуы­ның алдын алу, жасыл техно­ло­гиялар­ды дамыту мен адамның ғылым мен технологиядағы білімін көтеру секілді басымдықтар бар.

Қазақстанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелігіне сайлануы мен Сирия жөніндегі жина­лыстарды ұйымдастыруы Астананың халық­аралық аренада өсіп келе жатқан көшбасшылық рөлі мен беделін айғақ­тайды. Сондай-ақ, АҚШ-тың дип­лома­тиялық миссиясы Қазақстан тара­пымен бірлесіп, білім беру бағдар­л­а­малары мен мәдени көрмелер ұйым­дас­тыруды жүзеге асырып келеді. Ондай бағдарламалық іс-шаралар АҚШ өнерпаздары мен Қазақстанды таныстыратын спикерлердің қатысуы­мен өтіп жүр. Білім алмасу бағдар­лама­лары арқылы Қазақстанның көптеген мамандары мен студенттері АҚШ-та оқып, кәсіби біліктіліктерін шыңдау мүмкіндіктеріне ие болуда.

– Екі елдің байланыстарында қай саланың табыстары мол, керісінше, қай бағыттар кенже қалып тұр деп ойлайсыз? Сіз өз жұмысыңызда қай бағыттарға басымдық бергенді жөн санайсыз?

– Бастапқыда біздің елдеріміздің ынтымақтастығы ядролық қаруды таратпау және энергия салалары­нан басталған еді, ал қазір ынтымақтас­тығымыз жоғары технология, білім беру, қауіпсіздік және құқық қорғау салаларын да қамтиды.

Осы кездері біз қазақстандық серік­тес­терімізбен бірге ЖИТС/АИТВ-пен күрес, кәсіпкерлікті қолдау және аймақ­тық сауданың көлемін ұлғайтуды қоса алғанда, біраз елең еткізер жобалар бойынша жұмыстарда қарым-қатынас жасаймыз. Ауыл шаруашылығы сала­сындағы байланыстарымыздың ны­ға­юы­ның арқасында қазір біз Қа­зақ­станға бидайдың өнімділігін арт­тыруға орай кеңес беріп отырамыз. Қазақ­стан көптеген бағытта бәсеке­лік артықшылықтарға ие бола алады, оның ішінде: тамақ өнер­кәсібі, мұнай химиясы, металлургия және ауыл­шаруашылық саласы.

Америкалық инвестициялардың ша­мамен 70%-ы мұнай барлау мен өн­діру сияқты кен игеру өнеркәсі­біне, соным­ен қатар, коммерциялық қыз­мет­тер, қонақ үй және темір жол мате­риалдарын жасау салаларына тартылып отыр.

– Президент Дональд Трамптың билік басына келуімен АҚШ-тың Орталық Азияға және Қазақстанға қатысты ұстанымында өзгерістер болуы мүмкін бе?

– Мен біздің Президентіміздің Орта­лық Азияға, оның ішінде, әсіресе, Қазақ­станға келуі айтарлықтай маңы­зы бар оқиға болар еді деп ойлаймын. АҚШ Президентінің сапары Қазақ­стан­ның және осы аймақтың Құрама Штаттар үшін маңыздылығын біл­діріп қана қоймай, соңғы 25 жылдағы серіктестіктің мызғымастығының кепі­лі де болып табылар еді. Өзінің уақы­­ты мен сапарлар кестесінің ты­ғыз­­­дығына қара­мастан, АҚШ Пре­зи­денті өзі бас­шылық ететін мер­зімде Орталық Азия секілді маңызды ай­мақ­қа келу жолын қарастырады ғой деп үміттенемін.

– Сіз елші болғандық­тан, елі­міздің қоғамдық-саяси өмірін­дегі бар­лық іс-қимылдар мен жаңа­лық­тарды саралап отырасыз. Осы орайда, өзіңіз білесіз, Қазақстан Рес­публикасының Пре­зи­денті Нұрсұлтан Назарбаев конс­ти­туция­лық реформалардың жаңа легін ұсынып, ол ел халқы тара­пы­нан қолдау тапты. АҚШ-тағы саяси орта бұл реформаларды қалай қа­был­дап жатыр? Өзіңіздің де пікі­рі­ңізді айта кетсеңіз. Сонымен қатар, Қазақстан Президентінің биыл­­­ғы Жолдауында сіз назар аудар­­ған маңызды мәселелер болды ма?

– Америка Құрама Штаттары соңғы 200 жылда өзінің Конституциясына 27 рет өзгеріс енгізген болатын. Сондықтан америкалықтар жаңа сынақтар мен сын-тегеуріндер жағдайында Қазақстан Республикасының Конституциясы­на өзгерістер енгізу қажеттілігін, мұ­ның заман талабынан туындап отыр­ғанын түсінеді.  

Ал сұрағыңыздың екінші бөлігіне келсек, Президент Нұрсұлтан Назарбаев өзінің Жолдауында Қазақстанның саяси, экономикалық және әлеуметтік салаларын трансформацияға жеткізетін кешенді реформаларды атап айтты. Осы реформалар толықтай жүзеге ас­қан жағдайда олардың нәтижесі Қазақ­стан экономикасы өсуінің жедел­деуі­не, инфрақұрылымдардың жаң­ғы­руы­на, сауда-саттықтың артуына және жоспарланғанындай, әлемнің ең дамыған 30 елінің қатарына қосылуы­на жол ашатыны анық. Сыбайлас жемқор­лықпен күрес реформаларды жүзеге асырудың негізгі тетігі болып табы­лады, себебі, қай елді алып қарасақ та сыбайлас жемқорлықтың дамуға кедергі келтіріп, қоғам мен ин­весторлардың сеніміне селкеу түсі­ретіні күмәнсіз.

– Сіздің қазақша үйреніп жүр­геніңізді білеміз және мұны халқы­мызға деген құрметіңіз деп баға­лай­мыз. Тіл білу – шынайы ақпарат алу­дың мүмкіндігі. Сіз Қазақстан­­ның ты­ныс-тіршілігі туралы ақпарат­ты қан­д­ай ресурстардан аласыз? Елшілік қазақ газеттерін жаздырып ала ма?

– Мен қазақ тілін үйренуге мүмкін­дігінше қолымнан келгеннің бәрін жасап жүрмін. Жалпы, елшілер өздері қызмет атқарып жүрген елінің тілімен, тарихымен және мәдениетімен таныс болуы тиіс деп ойлаймын. Осы себеп­ті мен Қазақстанға келген алғаш­қы күн­дерімде-ақ қазақтың дәстүрлі киіз үйін резиденциямның ауласына орнатуды жөн көрдім және өзім оны мақтан тұта­мын, себебі, іс-шаралар кезінде қонақ­тарды күтуге киіз үй өте жайлы әрі қолайлы және келушілерге де ұнайды.

Бұған қосарым, мен қазақ тағам­дарын да жақсы білемін, оның ішінде өзіме ерекше ұнайтыны – шұбат.

Қазақ тіліндегі басылымдар­дан мен 5-6 газетке жазылғанмын. Ара­сында, әрине, сіздердің «Егемен Қазақстан» да бар. Қазақ басылымдарын оқу, сөз жоқ, менің қазақша үйрен­сем деген ұм­тылысыма оң септігін тигізіп отыр­ғаны анық.

– Әңгімеңізге рахмет, елші мырза.

Әңгімелескен Арнұр Асқар, «Егемен Қазақстан»


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.03.2019

Куршад Зорлу: Түркі әлемінің Ақсақалы

24.03.2019

Нұр-Сұлтан қаласы. Астананың атауы өзгерді (видео)

24.03.2019

Алматыда дәстүрлі әндер кеші өтті

24.03.2019

Қаламқас кен орнында болған апат себептері анықталып жатыр

24.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Алик Шпекбаевты қабылдады

24.03.2019

Астана мен Алматы ТМД-да ең танымал қалалардың қатарына қосылды

24.03.2019

Елорда атауының өзгеруіне байланысты құжаттарды ауыстыру қажет емес

24.03.2019

Жетісудағы жетістіктер Үкімет басшысының назарына ұсынылды

24.03.2019

Қазақстан және Ресей матчы 22:00-де басталады

24.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады

24.03.2019

Мемлекет басшысы Жоғарғы Сот төрағасы Жақып Асановты қабылдады

24.03.2019

Қ.Тоқаев Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасы қабылдады

24.03.2019

Самбошы Бағлан Ибрагим – Әлем кубогының иегері

24.03.2019

Мұрат Нұртілеуов Президент көмекшісі болып тағайындалды

24.03.2019

М.Тәжин Мемлекеттік хатшы қызметіне тағайындалды

24.03.2019

Б.Сағынтаев жаңа лауазымға тағайындалды

24.03.2019

Кремльді тамсандырған Димаш

24.03.2019

Димашқа өзі бейнеленген қуыршақ сыйға берді

24.03.2019

Маңғыстаулық 40 мың жұмысшы астанамыздың Нұр-Сұлтан болып өзгеруін оң шешім деп бағалады

24.03.2019

Бақыт Сұлтанов елорда атауын өзгерту туралы: Біз барынша үнемді жолды таңдаймыз

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу