«Қазақстан – АҚШ-тың өңірдегі сенімді серіктесі» - Кролл

АҚШ-тың Қазақстандағы Төтенше және өкілетті елшісі Джордж КРОЛЛМЕН әңгіме
Егемен Қазақстан
24.03.2017 780

– Елші мырза, Тәуел­сіз Қазақстан­да ең бірінші елшілігін ашқан ел – АҚШ. Екі ел арасындағы дипло­ма­тиялық қатынастардың орнағанына 25 жылдан асты. Осы жылдар ішіндегі саяси-экономикалық қарым-қаты­настардың даму деңгейіне қандай баға берер едіңіз?

– Өзіңіз айтып өткендей, Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін көп уақыт өтпей Америка Құрама Штаттары дип­ломатиялық қарым-қатынас орна­тып, Алматыда елшілігін ашқан алғашқы елдердің бірі болды. Сол кезден бері Құрама Штаттар Қазақстанның стра­те­гиялық серіктесі және адал достары қатарында. Осы уақыт ішінде Америка Құрама Штаттары мен Қазақстан Рес­публикасы экономиканың түрлі ба­ғыт­тары бойынша байланыс орнатып, сауда-саттық көлемін арттыру және халықаралық қоғамдастықпен қоян-қолтықтаса отырып, жаһандық және ай­мақ­тық ең өзекті мәселелерді шешу­­де бірлесіп жұмыс жасап келе­ді. Ал бірлескен іс-қимылдар қата­рын­­­да ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес, жаппай қырып-жою қарулары таралуы­ның алдын алу, жасыл техно­ло­гиялар­ды дамыту мен адамның ғылым мен технологиядағы білімін көтеру секілді басымдықтар бар.

Қазақстанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелігіне сайлануы мен Сирия жөніндегі жина­лыстарды ұйымдастыруы Астананың халық­аралық аренада өсіп келе жатқан көшбасшылық рөлі мен беделін айғақ­тайды. Сондай-ақ, АҚШ-тың дип­лома­тиялық миссиясы Қазақстан тара­пымен бірлесіп, білім беру бағдар­л­а­малары мен мәдени көрмелер ұйым­дас­тыруды жүзеге асырып келеді. Ондай бағдарламалық іс-шаралар АҚШ өнерпаздары мен Қазақстанды таныстыратын спикерлердің қатысуы­мен өтіп жүр. Білім алмасу бағдар­лама­лары арқылы Қазақстанның көптеген мамандары мен студенттері АҚШ-та оқып, кәсіби біліктіліктерін шыңдау мүмкіндіктеріне ие болуда.

– Екі елдің байланыстарында қай саланың табыстары мол, керісінше, қай бағыттар кенже қалып тұр деп ойлайсыз? Сіз өз жұмысыңызда қай бағыттарға басымдық бергенді жөн санайсыз?

– Бастапқыда біздің елдеріміздің ынтымақтастығы ядролық қаруды таратпау және энергия салалары­нан басталған еді, ал қазір ынтымақтас­тығымыз жоғары технология, білім беру, қауіпсіздік және құқық қорғау салаларын да қамтиды.

Осы кездері біз қазақстандық серік­тес­терімізбен бірге ЖИТС/АИТВ-пен күрес, кәсіпкерлікті қолдау және аймақ­тық сауданың көлемін ұлғайтуды қоса алғанда, біраз елең еткізер жобалар бойынша жұмыстарда қарым-қатынас жасаймыз. Ауыл шаруашылығы сала­сындағы байланыстарымыздың ны­ға­юы­ның арқасында қазір біз Қа­зақ­станға бидайдың өнімділігін арт­тыруға орай кеңес беріп отырамыз. Қазақ­стан көптеген бағытта бәсеке­лік артықшылықтарға ие бола алады, оның ішінде: тамақ өнер­кәсібі, мұнай химиясы, металлургия және ауыл­шаруашылық саласы.

Америкалық инвестициялардың ша­мамен 70%-ы мұнай барлау мен өн­діру сияқты кен игеру өнеркәсі­біне, соным­ен қатар, коммерциялық қыз­мет­тер, қонақ үй және темір жол мате­риалдарын жасау салаларына тартылып отыр.

– Президент Дональд Трамптың билік басына келуімен АҚШ-тың Орталық Азияға және Қазақстанға қатысты ұстанымында өзгерістер болуы мүмкін бе?

– Мен біздің Президентіміздің Орта­лық Азияға, оның ішінде, әсіресе, Қазақ­станға келуі айтарлықтай маңы­зы бар оқиға болар еді деп ойлаймын. АҚШ Президентінің сапары Қазақ­стан­ның және осы аймақтың Құрама Штаттар үшін маңыздылығын біл­діріп қана қоймай, соңғы 25 жылдағы серіктестіктің мызғымастығының кепі­лі де болып табылар еді. Өзінің уақы­­ты мен сапарлар кестесінің ты­ғыз­­­дығына қара­мастан, АҚШ Пре­зи­денті өзі бас­шылық ететін мер­зімде Орталық Азия секілді маңызды ай­мақ­қа келу жолын қарастырады ғой деп үміттенемін.

– Сіз елші болғандық­тан, елі­міздің қоғамдық-саяси өмірін­дегі бар­лық іс-қимылдар мен жаңа­лық­тарды саралап отырасыз. Осы орайда, өзіңіз білесіз, Қазақстан Рес­публикасының Пре­зи­денті Нұрсұлтан Назарбаев конс­ти­туция­лық реформалардың жаңа легін ұсынып, ол ел халқы тара­пы­нан қолдау тапты. АҚШ-тағы саяси орта бұл реформаларды қалай қа­был­дап жатыр? Өзіңіздің де пікі­рі­ңізді айта кетсеңіз. Сонымен қатар, Қазақстан Президентінің биыл­­­ғы Жолдауында сіз назар аудар­­ған маңызды мәселелер болды ма?

– Америка Құрама Штаттары соңғы 200 жылда өзінің Конституциясына 27 рет өзгеріс енгізген болатын. Сондықтан америкалықтар жаңа сынақтар мен сын-тегеуріндер жағдайында Қазақстан Республикасының Конституциясы­на өзгерістер енгізу қажеттілігін, мұ­ның заман талабынан туындап отыр­ғанын түсінеді.  

Ал сұрағыңыздың екінші бөлігіне келсек, Президент Нұрсұлтан Назарбаев өзінің Жолдауында Қазақстанның саяси, экономикалық және әлеуметтік салаларын трансформацияға жеткізетін кешенді реформаларды атап айтты. Осы реформалар толықтай жүзеге ас­қан жағдайда олардың нәтижесі Қазақ­стан экономикасы өсуінің жедел­деуі­не, инфрақұрылымдардың жаң­ғы­руы­на, сауда-саттықтың артуына және жоспарланғанындай, әлемнің ең дамыған 30 елінің қатарына қосылуы­на жол ашатыны анық. Сыбайлас жемқор­лықпен күрес реформаларды жүзеге асырудың негізгі тетігі болып табы­лады, себебі, қай елді алып қарасақ та сыбайлас жемқорлықтың дамуға кедергі келтіріп, қоғам мен ин­весторлардың сеніміне селкеу түсі­ретіні күмәнсіз.

– Сіздің қазақша үйреніп жүр­геніңізді білеміз және мұны халқы­мызға деген құрметіңіз деп баға­лай­мыз. Тіл білу – шынайы ақпарат алу­дың мүмкіндігі. Сіз Қазақстан­­ның ты­ныс-тіршілігі туралы ақпарат­ты қан­д­ай ресурстардан аласыз? Елшілік қазақ газеттерін жаздырып ала ма?

– Мен қазақ тілін үйренуге мүмкін­дігінше қолымнан келгеннің бәрін жасап жүрмін. Жалпы, елшілер өздері қызмет атқарып жүрген елінің тілімен, тарихымен және мәдениетімен таныс болуы тиіс деп ойлаймын. Осы себеп­ті мен Қазақстанға келген алғаш­қы күн­дерімде-ақ қазақтың дәстүрлі киіз үйін резиденциямның ауласына орнатуды жөн көрдім және өзім оны мақтан тұта­мын, себебі, іс-шаралар кезінде қонақ­тарды күтуге киіз үй өте жайлы әрі қолайлы және келушілерге де ұнайды.

Бұған қосарым, мен қазақ тағам­дарын да жақсы білемін, оның ішінде өзіме ерекше ұнайтыны – шұбат.

Қазақ тіліндегі басылымдар­дан мен 5-6 газетке жазылғанмын. Ара­сында, әрине, сіздердің «Егемен Қазақстан» да бар. Қазақ басылымдарын оқу, сөз жоқ, менің қазақша үйрен­сем деген ұм­тылысыма оң септігін тигізіп отыр­ғаны анық.

– Әңгімеңізге рахмет, елші мырза.

Әңгімелескен Арнұр Асқар, «Егемен Қазақстан»


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

28.05.2018

Павлодарда «Жасыл ел» еңбек жасағының ХIV маусымы басталды

28.05.2018

Қарағандыда қоғамдық кеңес құрылды

28.05.2018

Маңғыстауда цифрландыру жұмыстары қалай жүруде?

28.05.2018

Кәсіпкерлерге қысастық жасалып отыр

28.05.2018

Құтқарушыларды қолдау қажет

28.05.2018

Балалар туризмін дамыту өзекті

28.05.2018

Темір жол тасымалына жолаушылардың көңілі толмайды

28.05.2018

Заң жобаларының сапасын арттыру жолы ұсынылды

28.05.2018

Қостанай облысында мемлекеттік бағдарламалар сәтті жүзеге асып жатыр

28.05.2018

Павлодар мен Уфа арасы жақындай түсті

28.05.2018

Қарағанды облысында төртем дүниеге келді

28.05.2018

Этноойындар олимпиадасы елімізде өтуі мүмкін

28.05.2018

Қазақ философиясының бес томдығы жарыққа шықты

28.05.2018

Бэйлдің бенефисіне айналған финал

28.05.2018

«Арландар» WSB финалына шықты

28.05.2018

УЕФА Суперкубогы Алматыда өтпейтін болды

28.05.2018

Батыр Жүкембаев WBC Continental Americas чемпиондық атағын жеңіп алды

28.05.2018

Денис Тен спорттық киімін экспозицияға тапсырды

28.05.2018

«Өрлеудегі» елеулі өзгерістер

28.05.2018

Қазақ баспасөзі: өткені, бүгіні және болашағы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Қатер қайдан демеңіз...

Алыс болашағымыз түгілі, бүгінгіміздің өзі бұлыңғырланған мына заманда қатер қайдан дейтін емес. Дуалы ауыз сарап­шылардың айтуынша, таяу болашақтағы екі-үш жыл жаһандық экономика үшін ғана емес, сонымен бірге әлемдік саясат пен халықаралық жағдай үшін д­е аса­ қауіпті сын-қатерлерге толы болға­лы тұр. 

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу