«Қазақстан – АҚШ-тың өңірдегі сенімді серіктесі» - Кролл

АҚШ-тың Қазақстандағы Төтенше және өкілетті елшісі Джордж КРОЛЛМЕН әңгіме
Егемен Қазақстан
24.03.2017 668

– Елші мырза, Тәуел­сіз Қазақстан­да ең бірінші елшілігін ашқан ел – АҚШ. Екі ел арасындағы дипло­ма­тиялық қатынастардың орнағанына 25 жылдан асты. Осы жылдар ішіндегі саяси-экономикалық қарым-қаты­настардың даму деңгейіне қандай баға берер едіңіз?

– Өзіңіз айтып өткендей, Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін көп уақыт өтпей Америка Құрама Штаттары дип­ломатиялық қарым-қатынас орна­тып, Алматыда елшілігін ашқан алғашқы елдердің бірі болды. Сол кезден бері Құрама Штаттар Қазақстанның стра­те­гиялық серіктесі және адал достары қатарында. Осы уақыт ішінде Америка Құрама Штаттары мен Қазақстан Рес­публикасы экономиканың түрлі ба­ғыт­тары бойынша байланыс орнатып, сауда-саттық көлемін арттыру және халықаралық қоғамдастықпен қоян-қолтықтаса отырып, жаһандық және ай­мақ­тық ең өзекті мәселелерді шешу­­де бірлесіп жұмыс жасап келе­ді. Ал бірлескен іс-қимылдар қата­рын­­­да ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес, жаппай қырып-жою қарулары таралуы­ның алдын алу, жасыл техно­ло­гиялар­ды дамыту мен адамның ғылым мен технологиядағы білімін көтеру секілді басымдықтар бар.

Қазақстанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелігіне сайлануы мен Сирия жөніндегі жина­лыстарды ұйымдастыруы Астананың халық­аралық аренада өсіп келе жатқан көшбасшылық рөлі мен беделін айғақ­тайды. Сондай-ақ, АҚШ-тың дип­лома­тиялық миссиясы Қазақстан тара­пымен бірлесіп, білім беру бағдар­л­а­малары мен мәдени көрмелер ұйым­дас­тыруды жүзеге асырып келеді. Ондай бағдарламалық іс-шаралар АҚШ өнерпаздары мен Қазақстанды таныстыратын спикерлердің қатысуы­мен өтіп жүр. Білім алмасу бағдар­лама­лары арқылы Қазақстанның көптеген мамандары мен студенттері АҚШ-та оқып, кәсіби біліктіліктерін шыңдау мүмкіндіктеріне ие болуда.

– Екі елдің байланыстарында қай саланың табыстары мол, керісінше, қай бағыттар кенже қалып тұр деп ойлайсыз? Сіз өз жұмысыңызда қай бағыттарға басымдық бергенді жөн санайсыз?

– Бастапқыда біздің елдеріміздің ынтымақтастығы ядролық қаруды таратпау және энергия салалары­нан басталған еді, ал қазір ынтымақтас­тығымыз жоғары технология, білім беру, қауіпсіздік және құқық қорғау салаларын да қамтиды.

Осы кездері біз қазақстандық серік­тес­терімізбен бірге ЖИТС/АИТВ-пен күрес, кәсіпкерлікті қолдау және аймақ­тық сауданың көлемін ұлғайтуды қоса алғанда, біраз елең еткізер жобалар бойынша жұмыстарда қарым-қатынас жасаймыз. Ауыл шаруашылығы сала­сындағы байланыстарымыздың ны­ға­юы­ның арқасында қазір біз Қа­зақ­станға бидайдың өнімділігін арт­тыруға орай кеңес беріп отырамыз. Қазақ­стан көптеген бағытта бәсеке­лік артықшылықтарға ие бола алады, оның ішінде: тамақ өнер­кәсібі, мұнай химиясы, металлургия және ауыл­шаруашылық саласы.

Америкалық инвестициялардың ша­мамен 70%-ы мұнай барлау мен өн­діру сияқты кен игеру өнеркәсі­біне, соным­ен қатар, коммерциялық қыз­мет­тер, қонақ үй және темір жол мате­риалдарын жасау салаларына тартылып отыр.

– Президент Дональд Трамптың билік басына келуімен АҚШ-тың Орталық Азияға және Қазақстанға қатысты ұстанымында өзгерістер болуы мүмкін бе?

– Мен біздің Президентіміздің Орта­лық Азияға, оның ішінде, әсіресе, Қазақ­станға келуі айтарлықтай маңы­зы бар оқиға болар еді деп ойлаймын. АҚШ Президентінің сапары Қазақ­стан­ның және осы аймақтың Құрама Штаттар үшін маңыздылығын біл­діріп қана қоймай, соңғы 25 жылдағы серіктестіктің мызғымастығының кепі­лі де болып табылар еді. Өзінің уақы­­ты мен сапарлар кестесінің ты­ғыз­­­дығына қара­мастан, АҚШ Пре­зи­денті өзі бас­шылық ететін мер­зімде Орталық Азия секілді маңызды ай­мақ­қа келу жолын қарастырады ғой деп үміттенемін.

– Сіз елші болғандық­тан, елі­міздің қоғамдық-саяси өмірін­дегі бар­лық іс-қимылдар мен жаңа­лық­тарды саралап отырасыз. Осы орайда, өзіңіз білесіз, Қазақстан Рес­публикасының Пре­зи­денті Нұрсұлтан Назарбаев конс­ти­туция­лық реформалардың жаңа легін ұсынып, ол ел халқы тара­пы­нан қолдау тапты. АҚШ-тағы саяси орта бұл реформаларды қалай қа­был­дап жатыр? Өзіңіздің де пікі­рі­ңізді айта кетсеңіз. Сонымен қатар, Қазақстан Президентінің биыл­­­ғы Жолдауында сіз назар аудар­­ған маңызды мәселелер болды ма?

– Америка Құрама Штаттары соңғы 200 жылда өзінің Конституциясына 27 рет өзгеріс енгізген болатын. Сондықтан америкалықтар жаңа сынақтар мен сын-тегеуріндер жағдайында Қазақстан Республикасының Конституциясы­на өзгерістер енгізу қажеттілігін, мұ­ның заман талабынан туындап отыр­ғанын түсінеді.  

Ал сұрағыңыздың екінші бөлігіне келсек, Президент Нұрсұлтан Назарбаев өзінің Жолдауында Қазақстанның саяси, экономикалық және әлеуметтік салаларын трансформацияға жеткізетін кешенді реформаларды атап айтты. Осы реформалар толықтай жүзеге ас­қан жағдайда олардың нәтижесі Қазақ­стан экономикасы өсуінің жедел­деуі­не, инфрақұрылымдардың жаң­ғы­руы­на, сауда-саттықтың артуына және жоспарланғанындай, әлемнің ең дамыған 30 елінің қатарына қосылуы­на жол ашатыны анық. Сыбайлас жемқор­лықпен күрес реформаларды жүзеге асырудың негізгі тетігі болып табы­лады, себебі, қай елді алып қарасақ та сыбайлас жемқорлықтың дамуға кедергі келтіріп, қоғам мен ин­весторлардың сеніміне селкеу түсі­ретіні күмәнсіз.

– Сіздің қазақша үйреніп жүр­геніңізді білеміз және мұны халқы­мызға деген құрметіңіз деп баға­лай­мыз. Тіл білу – шынайы ақпарат алу­дың мүмкіндігі. Сіз Қазақстан­­ның ты­ныс-тіршілігі туралы ақпарат­ты қан­д­ай ресурстардан аласыз? Елшілік қазақ газеттерін жаздырып ала ма?

– Мен қазақ тілін үйренуге мүмкін­дігінше қолымнан келгеннің бәрін жасап жүрмін. Жалпы, елшілер өздері қызмет атқарып жүрген елінің тілімен, тарихымен және мәдениетімен таныс болуы тиіс деп ойлаймын. Осы себеп­ті мен Қазақстанға келген алғаш­қы күн­дерімде-ақ қазақтың дәстүрлі киіз үйін резиденциямның ауласына орнатуды жөн көрдім және өзім оны мақтан тұта­мын, себебі, іс-шаралар кезінде қонақ­тарды күтуге киіз үй өте жайлы әрі қолайлы және келушілерге де ұнайды.

Бұған қосарым, мен қазақ тағам­дарын да жақсы білемін, оның ішінде өзіме ерекше ұнайтыны – шұбат.

Қазақ тіліндегі басылымдар­дан мен 5-6 газетке жазылғанмын. Ара­сында, әрине, сіздердің «Егемен Қазақстан» да бар. Қазақ басылымдарын оқу, сөз жоқ, менің қазақша үйрен­сем деген ұм­тылысыма оң септігін тигізіп отыр­ғаны анық.

– Әңгімеңізге рахмет, елші мырза.

Әңгімелескен Арнұр Асқар, «Егемен Қазақстан»


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.12.2017

БҚО Бөрлі ауданында Тәуелсіздік күніне орай бірнеше нысан ашылды

16.12.2017

АҚШ елшісі қазақстандықтарды Тәуелсіздік мерекесімен құттықтады (видео)

16.12.2017

Қостанайда бірінші коммуналдық қызмет орталығы ашылды

16.12.2017

Қызылордада мемлекеттік наградалар табыс етілді

16.12.2017

ОҚО-да медицина қызметкерлерінің аллеясы ашылды

16.12.2017

Шымкенттегі кондитерлік фабрика жаңа өндірістік желісі арқылы 200 т өнім шығарған

16.12.2017

Google қазақстандықтарды Тәуелсіздік күнімен құттықтады

16.12.2017

Рух

16.12.2017

Павлодарда бүлдіршіндер арасында асық ойнаудан жарыс өтті

16.12.2017

Шығыста «Біз­дің жетістіктер – біздің елге» ат­ты ак­ция өтіп жатыр

16.12.2017

Көкшетауда «Алаш мұраты – Тәуелсіз Қазақ елі» атты ақындар мүшәйрасы өтті

16.12.2017

Журналист Бекболат Әдетов Талғар ауда­­нының құрметті азаматы атанды

16.12.2017

Қазақ – қашанда қазақ!

16.12.2017

Көсегемізді көгерткен Көкарал

16.12.2017

«Метель» операциясынан бір күн бұрын...

16.12.2017

СҚО-да жеке кәсіпкер 80 адамды жұмыспен қамтамасыз етті

16.12.2017

Біржан елінің байрағы биіктеді

16.12.2017

Инновациялық кәсіпорында жаңа өнімдер қатары молая түсуде

16.12.2017

Ақтөбеде офтольмологиялық орталық ашылды

16.12.2017

Өскеменде 22 мектепке жаңа автобус берілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Жасампаз жылдар жылнамасы

Әйгілі Уинстон Черчилльдің «Та­рих біз туралы жақсы айтатын бо­ла­ды, себебі оны өзіміз жазамыз» де­ген сө­зі бар екен.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Елдіктің киесі

«Қазақ елі үшін ең басты құндылық не?» десе, мың-миллиондаған отандастарымыз: «Ол біздің алтыннан да ардақты, күмістен де салмақты Тәуелсіздігіміз!», деп жауап қатары шүбәсіз.

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Намыс туралы нақыл

Ата-бабалардан мирас болып жет­кен Ұлы Даланың түпкі тари­хына­ бармай, ХХ ғасыр басында, тура 100 жыл бұрын Ресей патша­лығы құрдымға кетуге таяп, ақ пен­ қызыл айқасқан кеңестік жаңа импе­рия күш ала бастаған шақта, 1917 жылы 5-12 желтоқсанда Алаш қай­раткерлерінің Алашорда автономиясын құру қадамы сан ғасыр­дың қойнауында қайнап піскен ұлттық намыстың тәуелсіз ел болуға ұмтылысының басы еді. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Әділеттің ақ жолынан Трампша аттау

Жуырда АҚШ президенті Дональд Трамп Иерусалимді Израильдің ас­та­на­сы дегенді мойындап, АҚШ ел­шілігінің Тель-Авивтен сол қалаға кө­шірілетінін мәлімдеді. Үстіміздегі жылдың маусым айында ғана елші­лікті көшіруді кейінге қалдырған Трамп­тың бұл шешімі қандай да бір қы­сы­мның күштілігінен екені көрініп тұр.   

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Дарын мен қарым

Дарын – тағдырдың сыйы. Ұстай алсаң құстай ұшасың, ұстай алмасаң мұрттай ұшасың. Ұстай алғанның қарымы зор. Бағы биік. Затына қарай аты, еңбегіне қарай өнбегі телегей теңіз. Ұстай алмағанның ұсқыны кірмейді. Қадамы ілгері жүрмейді. Қанша жетектегенмен, қамқорлық көрсеткен кері кетіп, күндердің күнінде күлкіге айналып, көлденең «кермеге» ұрына береді. Мұны өмір сабағына көз жібергенде көріп-біліп отырмыз.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу