«Қазақстан – АҚШ-тың өңірдегі сенімді серіктесі» - Кролл

АҚШ-тың Қазақстандағы Төтенше және өкілетті елшісі Джордж КРОЛЛМЕН әңгіме
Егемен Қазақстан
24.03.2017 897
2

– Елші мырза, Тәуел­сіз Қазақстан­да ең бірінші елшілігін ашқан ел – АҚШ. Екі ел арасындағы дипло­ма­тиялық қатынастардың орнағанына 25 жылдан асты. Осы жылдар ішіндегі саяси-экономикалық қарым-қаты­настардың даму деңгейіне қандай баға берер едіңіз?

– Өзіңіз айтып өткендей, Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін көп уақыт өтпей Америка Құрама Штаттары дип­ломатиялық қарым-қатынас орна­тып, Алматыда елшілігін ашқан алғашқы елдердің бірі болды. Сол кезден бері Құрама Штаттар Қазақстанның стра­те­гиялық серіктесі және адал достары қатарында. Осы уақыт ішінде Америка Құрама Штаттары мен Қазақстан Рес­публикасы экономиканың түрлі ба­ғыт­тары бойынша байланыс орнатып, сауда-саттық көлемін арттыру және халықаралық қоғамдастықпен қоян-қолтықтаса отырып, жаһандық және ай­мақ­тық ең өзекті мәселелерді шешу­­де бірлесіп жұмыс жасап келе­ді. Ал бірлескен іс-қимылдар қата­рын­­­да ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес, жаппай қырып-жою қарулары таралуы­ның алдын алу, жасыл техно­ло­гиялар­ды дамыту мен адамның ғылым мен технологиядағы білімін көтеру секілді басымдықтар бар.

Қазақстанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелігіне сайлануы мен Сирия жөніндегі жина­лыстарды ұйымдастыруы Астананың халық­аралық аренада өсіп келе жатқан көшбасшылық рөлі мен беделін айғақ­тайды. Сондай-ақ, АҚШ-тың дип­лома­тиялық миссиясы Қазақстан тара­пымен бірлесіп, білім беру бағдар­л­а­малары мен мәдени көрмелер ұйым­дас­тыруды жүзеге асырып келеді. Ондай бағдарламалық іс-шаралар АҚШ өнерпаздары мен Қазақстанды таныстыратын спикерлердің қатысуы­мен өтіп жүр. Білім алмасу бағдар­лама­лары арқылы Қазақстанның көптеген мамандары мен студенттері АҚШ-та оқып, кәсіби біліктіліктерін шыңдау мүмкіндіктеріне ие болуда.

– Екі елдің байланыстарында қай саланың табыстары мол, керісінше, қай бағыттар кенже қалып тұр деп ойлайсыз? Сіз өз жұмысыңызда қай бағыттарға басымдық бергенді жөн санайсыз?

– Бастапқыда біздің елдеріміздің ынтымақтастығы ядролық қаруды таратпау және энергия салалары­нан басталған еді, ал қазір ынтымақтас­тығымыз жоғары технология, білім беру, қауіпсіздік және құқық қорғау салаларын да қамтиды.

Осы кездері біз қазақстандық серік­тес­терімізбен бірге ЖИТС/АИТВ-пен күрес, кәсіпкерлікті қолдау және аймақ­тық сауданың көлемін ұлғайтуды қоса алғанда, біраз елең еткізер жобалар бойынша жұмыстарда қарым-қатынас жасаймыз. Ауыл шаруашылығы сала­сындағы байланыстарымыздың ны­ға­юы­ның арқасында қазір біз Қа­зақ­станға бидайдың өнімділігін арт­тыруға орай кеңес беріп отырамыз. Қазақ­стан көптеген бағытта бәсеке­лік артықшылықтарға ие бола алады, оның ішінде: тамақ өнер­кәсібі, мұнай химиясы, металлургия және ауыл­шаруашылық саласы.

Америкалық инвестициялардың ша­мамен 70%-ы мұнай барлау мен өн­діру сияқты кен игеру өнеркәсі­біне, соным­ен қатар, коммерциялық қыз­мет­тер, қонақ үй және темір жол мате­риалдарын жасау салаларына тартылып отыр.

– Президент Дональд Трамптың билік басына келуімен АҚШ-тың Орталық Азияға және Қазақстанға қатысты ұстанымында өзгерістер болуы мүмкін бе?

– Мен біздің Президентіміздің Орта­лық Азияға, оның ішінде, әсіресе, Қазақ­станға келуі айтарлықтай маңы­зы бар оқиға болар еді деп ойлаймын. АҚШ Президентінің сапары Қазақ­стан­ның және осы аймақтың Құрама Штаттар үшін маңыздылығын біл­діріп қана қоймай, соңғы 25 жылдағы серіктестіктің мызғымастығының кепі­лі де болып табылар еді. Өзінің уақы­­ты мен сапарлар кестесінің ты­ғыз­­­дығына қара­мастан, АҚШ Пре­зи­денті өзі бас­шылық ететін мер­зімде Орталық Азия секілді маңызды ай­мақ­қа келу жолын қарастырады ғой деп үміттенемін.

– Сіз елші болғандық­тан, елі­міздің қоғамдық-саяси өмірін­дегі бар­лық іс-қимылдар мен жаңа­лық­тарды саралап отырасыз. Осы орайда, өзіңіз білесіз, Қазақстан Рес­публикасының Пре­зи­денті Нұрсұлтан Назарбаев конс­ти­туция­лық реформалардың жаңа легін ұсынып, ол ел халқы тара­пы­нан қолдау тапты. АҚШ-тағы саяси орта бұл реформаларды қалай қа­был­дап жатыр? Өзіңіздің де пікі­рі­ңізді айта кетсеңіз. Сонымен қатар, Қазақстан Президентінің биыл­­­ғы Жолдауында сіз назар аудар­­ған маңызды мәселелер болды ма?

– Америка Құрама Штаттары соңғы 200 жылда өзінің Конституциясына 27 рет өзгеріс енгізген болатын. Сондықтан америкалықтар жаңа сынақтар мен сын-тегеуріндер жағдайында Қазақстан Республикасының Конституциясы­на өзгерістер енгізу қажеттілігін, мұ­ның заман талабынан туындап отыр­ғанын түсінеді.  

Ал сұрағыңыздың екінші бөлігіне келсек, Президент Нұрсұлтан Назарбаев өзінің Жолдауында Қазақстанның саяси, экономикалық және әлеуметтік салаларын трансформацияға жеткізетін кешенді реформаларды атап айтты. Осы реформалар толықтай жүзеге ас­қан жағдайда олардың нәтижесі Қазақ­стан экономикасы өсуінің жедел­деуі­не, инфрақұрылымдардың жаң­ғы­руы­на, сауда-саттықтың артуына және жоспарланғанындай, әлемнің ең дамыған 30 елінің қатарына қосылуы­на жол ашатыны анық. Сыбайлас жемқор­лықпен күрес реформаларды жүзеге асырудың негізгі тетігі болып табы­лады, себебі, қай елді алып қарасақ та сыбайлас жемқорлықтың дамуға кедергі келтіріп, қоғам мен ин­весторлардың сеніміне селкеу түсі­ретіні күмәнсіз.

– Сіздің қазақша үйреніп жүр­геніңізді білеміз және мұны халқы­мызға деген құрметіңіз деп баға­лай­мыз. Тіл білу – шынайы ақпарат алу­дың мүмкіндігі. Сіз Қазақстан­­ның ты­ныс-тіршілігі туралы ақпарат­ты қан­д­ай ресурстардан аласыз? Елшілік қазақ газеттерін жаздырып ала ма?

– Мен қазақ тілін үйренуге мүмкін­дігінше қолымнан келгеннің бәрін жасап жүрмін. Жалпы, елшілер өздері қызмет атқарып жүрген елінің тілімен, тарихымен және мәдениетімен таныс болуы тиіс деп ойлаймын. Осы себеп­ті мен Қазақстанға келген алғаш­қы күн­дерімде-ақ қазақтың дәстүрлі киіз үйін резиденциямның ауласына орнатуды жөн көрдім және өзім оны мақтан тұта­мын, себебі, іс-шаралар кезінде қонақ­тарды күтуге киіз үй өте жайлы әрі қолайлы және келушілерге де ұнайды.

Бұған қосарым, мен қазақ тағам­дарын да жақсы білемін, оның ішінде өзіме ерекше ұнайтыны – шұбат.

Қазақ тіліндегі басылымдар­дан мен 5-6 газетке жазылғанмын. Ара­сында, әрине, сіздердің «Егемен Қазақстан» да бар. Қазақ басылымдарын оқу, сөз жоқ, менің қазақша үйрен­сем деген ұм­тылысыма оң септігін тигізіп отыр­ғаны анық.

– Әңгімеңізге рахмет, елші мырза.

Әңгімелескен Арнұр Асқар, «Егемен Қазақстан»


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.09.2018

Сенат комитетінде діни қызмет және діни бірлестіктер мәселелері туралы заң жобасы қаралды

25.09.2018

Игорь Чжан: Велосипедтің кесірінен жүлде алмадым

25.09.2018

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ QS рейтингінде тағы да алға жылжыды

25.09.2018

142 үміткерге «Болашақ» стипендиясы тағайындалды

25.09.2018

Жақсы өсім - нәтижелі жұмыстың кепілі

25.09.2018

Инвесторлармен ортақ келісімге келді

25.09.2018

«Egemen Qazaqstan» газетінің журналисі марапатталды

25.09.2018

Қазақстан Экономикалық ынтымақтастық ұйымын нығайтуға және реформалауға шақырды

25.09.2018

Қазақстан Нельсон Мандела Бейбітшілік саммитіне қатысты

25.09.2018

Астана тұрғыны 10-қабаттан құлаған баланы тосып алды

25.09.2018

Қ. Қасымов ұялы телефондар ұрлығының жолын кесу шаралары туралы айтып берді

25.09.2018

Назарбаев Университетінде тың жобалар таныстырылды

25.09.2018

Нәубәт Қалиев қайтыс болды

25.09.2018

Үкіметте өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасының жобасы мақұлданды

25.09.2018

АӨК цифрландыру аясында 20 цифрлық және 4000 дамыған ферма құрылады

25.09.2018

Жағажай волейболынан әлем чемпионатының іріктеу турнирі өтеді

25.09.2018

«Барыс» Мәскеуде «Динамоны» ұтты

25.09.2018

Бүгін Бакуде белдескен қос балуанымыз ұтылды

25.09.2018

«Хат қоржын» (25.09.2018)

25.09.2018

Солтүстік Қазақстан полицейлері Тілдер фестивалін өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tirshilikti mádenıet bıleıtin qoǵam

Osy ýaqytqa deıin jeke adamnyń tirshiligin, turmys jaǵdaıyn onyń bilimi men eńbekqorlyq qasıetiniń bılep kelgendigi belgili. Adamdar kóp jaǵdaıda qoǵamnan bilimine saı oryn alyp otyrdy. 

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу