Қазақстандықтың қазақша оқуы – қалыпты үрдіс

Қазақ десең өзіңе тиеді дегендей, біз өзі қызық халықпыз. Таңдануға тұрмайтын нәрсеге таңданып, таңдай қағамыз. Өзі де солай болуға тиісті құбылысқа шектен тыс жоғары баға береміз. Асыра мақтап, аспаннан бір-ақ шығарамыз. Айталық, осыдан біраз жыл бұрын бір өзге ұлт өкілінің бүлдіршін қызы қазақ мектебіне оқуға барған екен. Оған деген ризашылықтан қазақ жұртының басы айналып қалғандай болды. Тіпті бұл қылығымыз аз болғандай, сол қыздың құрметіне арнайы ән шығарылып, оны есімі елге елеулі әнші-компазитор ағамыз біраз уақыт бойы әуелете шырқап жүргені де жадымызда қалып қойыпты.
Егемен Қазақстан
05.04.2017 795

Әрине, елімізде тұратын өзге этнос өкілдері балаларының қазақ мектептеріне оқуға құлшыныс танытуы сүйінішті жайт. Алайда, олардың бәрі де жер шарының өзге бір қиырынан Қазақстанға топ етіп түсе қалғандар емес, қазақстандықтар екенін онша ескере бермейтін секілдіміз. Сондықтан, қазіргі кезде мұндай мәселеге таңдай қаға бермей, оған қалыпты әрі солай болуға тиіс үрдіс тұрғысынан қарайтын уақыт келген сияқты. Егер нақты деректер мен дәйектер қажет болса елімізде «Мың бала» атты жоба қолға алына бастағанын да айта кетуге болады. Мәдени-ағарту бағыты мен сипатындағы жарқын жобаның басты ұйытқысы – Қазақстан халқы Ассамблеясы. Мұндағы басты мақсат – елімізде тұратын өзге этнос өкілдері балаларының мемлекеттік тілді меңгеруіне жол ашу, оған ықпал жасау болмақ. Осынау ізгілікті істің алғашқы нәтижелеріне де көңіл толатындай. Интернет деректері мен Ассамблея сайтына көз жүгіртсек, бүгінгі күні өзге этнос өкілдерінің 110 мыңға жуық баласы мемлекеттік тілді меңгеріп шыққанын көреміз. Бұл тұтастай еліміз бойынша алғандағы дерек, жағымды жайт. Ал бүгінгі әңгімеміздің басты арқауына айналған мәселенің жай-күйі Ақтөбе аймағында қандай деңгейде? Осынау сауалды Ақтөбе облысы Қазақстан халқы Ассамблеясы атқарушы хатшылығының меңгерушісі Бұлбұл Елеусіноваға қойған едік. Оның қайтарған жауабының түп-төркіні төмендегідей болып шықты. 

Өңірде 18 ұлттық этно-мәдени орталық тіркелген. Олардың жанынан ашылған жексенбілік мектептер он бір жылдан бері жүйелі әрі тұрақты кесте бойынша қызмет атқарып келеді. Көрсетілген қоғамдық оқыту жүйелерінде биылғы оқу жылы оқытудың сапасы мен мемлекеттік тілді меңгертудің тиімді де, оңтайлы әдістеріне көңіл бөлінген. Қазіргі күні 240 балаға мемлекеттік тілде дәрістер оқылуда. Сонымен бір мезгілде этнос өкілдерінің өз тілдерінде де дәрістер тыңдалады. Бұл іс бюджеттік қаражат және әлеуметтік тапсырыс есебінен жүзеге асырылуда. Тағы бір айта кетерлік жайт, елімізде тілдерді оқыту мен меңгерту ісі тек бір ғана «Мың бала» жобасы есебінен жүргізілмейтіні. Бұл жөнінде тұтастай ел бойынша дерек қолымызда болмағанымен, өңірде басқа ұлттардың ішінен 636 бала қазақша оқып жүргенін қапысыз айта аламыз. Сонымен бірге, қазақ тілінде тәрбиелейтін мектепке дейінгі мекемелерде 600-ге жуық тәрбиеленуші бар екені де басы ашық мәселе. Мұның өзін біріншіден, ата-аналардың қалауы мен парызы, Конституция бойынша еркі әрі мемлекеттік тілдің болашағына деген сенімі деп қабылдағанымыз жөн. Екіншіден, халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының облыстық ұйымы жетекшілері де өзге ұлт этностары арасында мемлекеттік тілге деген қызығушылықты оятуға және тереңдетуге мұрындық болып жүргенін байқадық. Осы орайда жыл сайын олардың бастамасымен өзге этнос өкілдері арасында ұйымдастырылып жүрген «Абай оқулары»,  «Тіл – тұнық ойдың кәусары», «Мемлекеттік тіл – менің тілім» тәрізді байқаулар мен дөңгелек үстелдердің де тигізген септігі аз болмағаны аңғарылады. Бұл жөнінде газет тілшісіне белгілі қаламгер, қазақ тілі қоғамы облыстық ұйымы төрағасының орынбасары Жанғабыл Қабақбаев айтып берді.

Медальдың екі жағы бар. Елімізде аз ұлттың өкілдеріне өз тілдерін үйренуі де жан-жақты мүмкіндіктер туғызылғаны – Елбасымыздың сарабдал саясаты мен мемлекетіміздің ізгілігін айқын көрсетеді. Республикамызда 48 мектепте оқыту этностар тілдерінде жүргізілетіні, бұдан бөлек 160-тан астам жексенбілік және лингвистикалық мектептер жұмыс істейтіні алдыңғы пікірімнің дәлелі. Қазақстаннан өзге таяу және алыс шет елдердің тәжірибесінде этностардың туған тіліне деген мұндай қамқорлық пен қолдау көрінісі кездесе бермейді. Осы арада қазағымыздың қасиетті тілі үшін бар күш-жігерін жұмсап жүрген Жанғабыл Қабақбаевтың ой-пікіріне нақты бір мысал мен дәлел келтірудің де орайы келіп тұр. Ресейдегі қазақтар тығыз қоныстанған шекаралас аудандарда жетпісінші жылдардың бас кезіне дейін қазақ мектептері жұмыс істегені мәлім. Соның бірі Саратов облысының Александров-Гай ауданында болғанына куә бола аламыз. Алайда, бұл мектеп жоғарыда аталған кезеңде жабылып қалды. Бүгінде көрші елден бірде-бір қазақ сыныбын таппайсыз. Ал тіл жанашыры айтқандай, мемлекетімізде 48 мектепте оқыту этностар тілдерінде жүргізілуі мемлекетіміздің ізгілік жолындағы қадамының тағы бір айқын айғағы.

Сөз соңында еліміздегі өзге этнос өкілдері ба­лаларының қазақша оқуға ден қоя бастағаны қа­­зақстандық біртектілікті қалыптастырудың бір тұт­қасы екенін айтқымыз келеді. Осы мате­риал­ды жазу барысында Ақтөбе қаласының ір­ге­сін­дегі Бекқұл баба ауылындағы қазақ мек­те­­бі­нің тоғызыншы сыныбында оқып жүрген об­лы­с­та­ғ­ы 636 өзге этнос өкілі баласының бірі Артур Ми­ро­шн­иченконы сөзге тартқан едік. Ол өз тілегін бұ­лай­ша жеткізді:

– Қазақ мектебінде оқып жүргенімді мақтан тұтамын. Баламыз қазақ мектебінде оқысын деп ұйғарым жасаған ата-анама да осы киелі тілдің әліппесін ерінбей-жалықпай үйрете білген ұстазым Жанна Шатыбаеваға да ризашылығым шексіз. Мен өзімнің болашағымды жаныма жақын қазақ тілімен байланыстырамын. Оны үйрену мен меңгеру ауыр әрі күрделі дейтіндер мүлдем қателеседі. Керісінше қазақ тілі ұғынуға өте жеңіл. Өз басым Абай атамыздың өлеңдерін мәнерлеп, нақышына келтіріп жатқа оқығанды жақсы көремін...

Елімізде Артурдай қазақ тілінің қадір-қасиетін терең сезіне алатын жас ұрпақтар көбейе берсін демекпіз.

Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан»
Ақтөбе облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.06.2018

Үздік дәрігерге 1 000 000 теңге берілді

18.06.2018

Әділ Ахметов. Астана айбыны

18.06.2018

Басынан бағы таймасын - Жақсыбай Самрат

18.06.2018

Тіл төрге озғалы қашан - Сүлеймен Мәмет

18.06.2018

Географ-геоморфолог Серікбол Қондыбай туралы сыр

18.06.2018

Басқа басылымдардан: Аустрия 7 мешітті жауып, 60 имамды елден шығармақ

18.06.2018

АҚШ-КХДР саммитінің маңызы қандай?

18.06.2018

Дәурен Абаевтың қатысуымен баспасөз мәслихаты өтті

18.06.2018

Елімізде көп адамның еңбек мәртебесі жоқ - Мәдина Әбілқасымова

18.06.2018

Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтына 25 жыл толды

18.06.2018

Астанада үздік мектеп бітірушілерді марапаттады

18.06.2018

ҚР КК-нің «ҚР конституциялық заңдылықтың жай-күйі туралы» жолдауы

18.06.2018

Ауыл шаруашылығы министрі халыққа есеп берді

18.06.2018

Парламентте бюджеттің атқарылу есебі қабылданды

18.06.2018

Астана-20: Бас қала осылай басталған

17.06.2018

Рельстен шығып кеткен пойыздың 832 жолаушысы Шу станциясына жеткізілді

17.06.2018

«ҚТЖ»  ҰҚ  қайтыс болған жолаушының отбасы мен туған-туыстарына қайғырып көңіл айтты

17.06.2018

IRONMAN 70.3 триатлоннан халықаралық чемпионаттың бірінші жеңімпаздары марапатталды

17.06.2018

Қызылорда қаласының әкімі ардагер ақсақалдарды мерейтойларымен құттықтады

17.06.2018

Түркияда дәстүрлі өнер фестивалі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Басынан бағы таймасын - Жақсыбай Самрат

Ақмолаға бақ ерте қонды, оның аумағы тіпті патша заманында облыс болған. Орталығы Омбы қаласы болғанымен облыстың Ақмола атануының өзі оның ерте танылғандығының белгісі. Әйтпесе осы облыс құрамында сол кездегі Ақмола­дан үлкен Омбы, Қызылжар, сәл кішірек Көкшетау, Атбасар қалалары болған, бірақ соған қарамай облыс атауын Ақмо­ла иемденген.

Жарқын ШӘКӘРІМ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Нағыз қазақ...

 Домбыра – қазақтың жаны, қазақтың көзі, терең тамырлы тұңғиығы, сан ғасыр­лық серігі, ағыл-тегіл күйі. Сандаған ғасыр­­лардан жеткен Қорқыттың қобы­зы үніндей інжу-маржан сазды әуені. Домбыра күй күм­безін көкке өрлеткен кө­ненің көзі, тәңірдің құдіреті. Кетбұғаның күй күңіренісі, Ноғайлының зар заманы, Сы­пыра жырау, Асан Қайғы, Қазтуған, Дос­панбет, Шалкиіз­дердің жыр арқауы, қанаты. Байжігіт пен Абы­лай ханның күй төгілткен жан серігі. Күні кешегі Нұрғиса мен Қаршығалардың дүл­дүл күйшілігі. Бүгінгі музыка өнері бәйте­регінің тамырлы шежіресі. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Minecraft»: еңбекке жетелей ме, еліктіре ме?

Бүгінде балаларды еліктіріп, баурап алатын қызықтардың саны жеткілікті. Барлығы жеткіншектің ой-өрісінің дамуына, физикалық тұрғыда шыңдалуына, жан-жақты болып өсуіне ықпал ете ме, жоқ әлде зиянды тұстары молырақ па?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Педагогикалық басылымдарға қолдау қажет

Тәуелсіздік алғаннан бері еліміздің баспасөз саласы да нарықтық қатынас­тар­ға біртіндеп ене бастады. Бүгінде оны қаптаған ақпарат құралдарынан көріп отырмыз. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Қазақ дастарқаны

Қазақтың байтақ даласындай ақ дастарқаны, сол дастарқанға қойылған табиғи тағамдары, кіршіксіз көңілі, қайтсем үдеден шығамын деп құрақ ұшып, құлдай жүруі – бұл өзге жұрттарда кездесе бермейтін бір әлем. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу