Қазақстандықтың қазақша оқуы – қалыпты үрдіс

Қазақ десең өзіңе тиеді дегендей, біз өзі қызық халықпыз. Таңдануға тұрмайтын нәрсеге таңданып, таңдай қағамыз. Өзі де солай болуға тиісті құбылысқа шектен тыс жоғары баға береміз. Асыра мақтап, аспаннан бір-ақ шығарамыз. Айталық, осыдан біраз жыл бұрын бір өзге ұлт өкілінің бүлдіршін қызы қазақ мектебіне оқуға барған екен. Оған деген ризашылықтан қазақ жұртының басы айналып қалғандай болды. Тіпті бұл қылығымыз аз болғандай, сол қыздың құрметіне арнайы ән шығарылып, оны есімі елге елеулі әнші-компазитор ағамыз біраз уақыт бойы әуелете шырқап жүргені де жадымызда қалып қойыпты.
Егемен Қазақстан
05.04.2017 658

Әрине, елімізде тұратын өзге этнос өкілдері балаларының қазақ мектептеріне оқуға құлшыныс танытуы сүйінішті жайт. Алайда, олардың бәрі де жер шарының өзге бір қиырынан Қазақстанға топ етіп түсе қалғандар емес, қазақстандықтар екенін онша ескере бермейтін секілдіміз. Сондықтан, қазіргі кезде мұндай мәселеге таңдай қаға бермей, оған қалыпты әрі солай болуға тиіс үрдіс тұрғысынан қарайтын уақыт келген сияқты. Егер нақты деректер мен дәйектер қажет болса елімізде «Мың бала» атты жоба қолға алына бастағанын да айта кетуге болады. Мәдени-ағарту бағыты мен сипатындағы жарқын жобаның басты ұйытқысы – Қазақстан халқы Ассамблеясы. Мұндағы басты мақсат – елімізде тұратын өзге этнос өкілдері балаларының мемлекеттік тілді меңгеруіне жол ашу, оған ықпал жасау болмақ. Осынау ізгілікті істің алғашқы нәтижелеріне де көңіл толатындай. Интернет деректері мен Ассамблея сайтына көз жүгіртсек, бүгінгі күні өзге этнос өкілдерінің 110 мыңға жуық баласы мемлекеттік тілді меңгеріп шыққанын көреміз. Бұл тұтастай еліміз бойынша алғандағы дерек, жағымды жайт. Ал бүгінгі әңгімеміздің басты арқауына айналған мәселенің жай-күйі Ақтөбе аймағында қандай деңгейде? Осынау сауалды Ақтөбе облысы Қазақстан халқы Ассамблеясы атқарушы хатшылығының меңгерушісі Бұлбұл Елеусіноваға қойған едік. Оның қайтарған жауабының түп-төркіні төмендегідей болып шықты. 

Өңірде 18 ұлттық этно-мәдени орталық тіркелген. Олардың жанынан ашылған жексенбілік мектептер он бір жылдан бері жүйелі әрі тұрақты кесте бойынша қызмет атқарып келеді. Көрсетілген қоғамдық оқыту жүйелерінде биылғы оқу жылы оқытудың сапасы мен мемлекеттік тілді меңгертудің тиімді де, оңтайлы әдістеріне көңіл бөлінген. Қазіргі күні 240 балаға мемлекеттік тілде дәрістер оқылуда. Сонымен бір мезгілде этнос өкілдерінің өз тілдерінде де дәрістер тыңдалады. Бұл іс бюджеттік қаражат және әлеуметтік тапсырыс есебінен жүзеге асырылуда. Тағы бір айта кетерлік жайт, елімізде тілдерді оқыту мен меңгерту ісі тек бір ғана «Мың бала» жобасы есебінен жүргізілмейтіні. Бұл жөнінде тұтастай ел бойынша дерек қолымызда болмағанымен, өңірде басқа ұлттардың ішінен 636 бала қазақша оқып жүргенін қапысыз айта аламыз. Сонымен бірге, қазақ тілінде тәрбиелейтін мектепке дейінгі мекемелерде 600-ге жуық тәрбиеленуші бар екені де басы ашық мәселе. Мұның өзін біріншіден, ата-аналардың қалауы мен парызы, Конституция бойынша еркі әрі мемлекеттік тілдің болашағына деген сенімі деп қабылдағанымыз жөн. Екіншіден, халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының облыстық ұйымы жетекшілері де өзге ұлт этностары арасында мемлекеттік тілге деген қызығушылықты оятуға және тереңдетуге мұрындық болып жүргенін байқадық. Осы орайда жыл сайын олардың бастамасымен өзге этнос өкілдері арасында ұйымдастырылып жүрген «Абай оқулары»,  «Тіл – тұнық ойдың кәусары», «Мемлекеттік тіл – менің тілім» тәрізді байқаулар мен дөңгелек үстелдердің де тигізген септігі аз болмағаны аңғарылады. Бұл жөнінде газет тілшісіне белгілі қаламгер, қазақ тілі қоғамы облыстық ұйымы төрағасының орынбасары Жанғабыл Қабақбаев айтып берді.

Медальдың екі жағы бар. Елімізде аз ұлттың өкілдеріне өз тілдерін үйренуі де жан-жақты мүмкіндіктер туғызылғаны – Елбасымыздың сарабдал саясаты мен мемлекетіміздің ізгілігін айқын көрсетеді. Республикамызда 48 мектепте оқыту этностар тілдерінде жүргізілетіні, бұдан бөлек 160-тан астам жексенбілік және лингвистикалық мектептер жұмыс істейтіні алдыңғы пікірімнің дәлелі. Қазақстаннан өзге таяу және алыс шет елдердің тәжірибесінде этностардың туған тіліне деген мұндай қамқорлық пен қолдау көрінісі кездесе бермейді. Осы арада қазағымыздың қасиетті тілі үшін бар күш-жігерін жұмсап жүрген Жанғабыл Қабақбаевтың ой-пікіріне нақты бір мысал мен дәлел келтірудің де орайы келіп тұр. Ресейдегі қазақтар тығыз қоныстанған шекаралас аудандарда жетпісінші жылдардың бас кезіне дейін қазақ мектептері жұмыс істегені мәлім. Соның бірі Саратов облысының Александров-Гай ауданында болғанына куә бола аламыз. Алайда, бұл мектеп жоғарыда аталған кезеңде жабылып қалды. Бүгінде көрші елден бірде-бір қазақ сыныбын таппайсыз. Ал тіл жанашыры айтқандай, мемлекетімізде 48 мектепте оқыту этностар тілдерінде жүргізілуі мемлекетіміздің ізгілік жолындағы қадамының тағы бір айқын айғағы.

Сөз соңында еліміздегі өзге этнос өкілдері ба­лаларының қазақша оқуға ден қоя бастағаны қа­­зақстандық біртектілікті қалыптастырудың бір тұт­қасы екенін айтқымыз келеді. Осы мате­риал­ды жазу барысында Ақтөбе қаласының ір­ге­сін­дегі Бекқұл баба ауылындағы қазақ мек­те­­бі­нің тоғызыншы сыныбында оқып жүрген об­лы­с­та­ғ­ы 636 өзге этнос өкілі баласының бірі Артур Ми­ро­шн­иченконы сөзге тартқан едік. Ол өз тілегін бұ­лай­ша жеткізді:

– Қазақ мектебінде оқып жүргенімді мақтан тұтамын. Баламыз қазақ мектебінде оқысын деп ұйғарым жасаған ата-анама да осы киелі тілдің әліппесін ерінбей-жалықпай үйрете білген ұстазым Жанна Шатыбаеваға да ризашылығым шексіз. Мен өзімнің болашағымды жаныма жақын қазақ тілімен байланыстырамын. Оны үйрену мен меңгеру ауыр әрі күрделі дейтіндер мүлдем қателеседі. Керісінше қазақ тілі ұғынуға өте жеңіл. Өз басым Абай атамыздың өлеңдерін мәнерлеп, нақышына келтіріп жатқа оқығанды жақсы көремін...

Елімізде Артурдай қазақ тілінің қадір-қасиетін терең сезіне алатын жас ұрпақтар көбейе берсін демекпіз.

Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан»
Ақтөбе облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.01.2018

Татар инженерлері «көшпелі қонақүй» ойлап тапты

20.01.2018

Ертең еліміздің басым бөлігінде күн ашық болады

20.01.2018

Қауіпсіздік Кеңесінің отырысына «Болашақ» бағдарламасымен АҚШ-та оқып жатқан студенттер қатысты

20.01.2018

Алматыда автобус ағашқа соғылып, 8 адам жарақат алды

20.01.2018

Қысқы Олимпиадаға Шығыс Қазақстаннан қанша спортшы қатысады?

20.01.2018

Астана тұрғын үй құрылысына тартылған инвестициялардың көлемі бойынша көш бастап тұр

20.01.2018

Орталық Азия елдері Қазақстанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің төрағалық ету жұмыстарына жоғары баға берді

20.01.2018

Франция үкіметі қазақстандық студенттерге 100 стипендия қарастырып отыр – Франция елшісі

20.01.2018

БҰҰ ҚК-де Терроризмнен азат әлемге қол жеткізу тәртібі кодексінің жобасы таныстырылды

20.01.2018

ІІМ: Ақтөбедегі автобус өрті қауіпсіздік шараларын сақтамағаннан болған

20.01.2018

Желаяқ Элина Михина «Altay Athletics» клубымен келісімшартқа отырды

20.01.2018

Өскеменде құқық қорғаушылар бір айда 200-ден астам тұрғынға қызмет көрсетті

20.01.2018

Алматыда балалар психикасын нығайтуға бағытталған конференция өтті

20.01.2018

Оралда 276 пәтерлік көпқабатты екі үй пайдалануға берілді

20.01.2018

Сыр өңірі Татарстан Республикасымен өзара әріптестік туралы меморандумдарға қол қойды

20.01.2018

Бауыржан Жолшиев «Астана» футбол клубының Дубайдағы оқу-жаттығу жиынына қосылды

19.01.2018

"Мұзбалақ" көркем анимациялық фильмінің трейлері жарияланды

19.01.2018

Астана әкімі алдағы аязды күндерге байланысты қауіпсіздік шараларына назар аударуға шақырды

19.01.2018

Өзбекстан тарапы автобус өрті кезінде көмектескен Қазақстанға алғыс айтты

19.01.2018

Қазақстанда алдағы күндері 40-45 градус аяз болады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Дархан ӨМІРБЕК, «Егемен Қазақстан»

Сөз еркіндігі және балама пікірге төзімділік

АҚШ-та білім алып жүргенімізде екі апта бойы сөз бостандығы абсолют­тік болуы тиіс пе деген тақырыпты тал­қыладық. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ғажайып жаңалықтар

Заманауи экономиканың дамуы адамзатқа орасан зор жаңа мүмкіндіктер ұсынатындығын, соған сай экономиканың кейбір дәстүрлі салаларының түбегейлі өзгеріске түсетінін қазірдің өзінде байқауға болады. Тек бір ғана ауыл шаруашылығын алып қарайықшы.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қайдасың, менің ертегім?!

Алпысыншы жылдардың басында мектеп табалдырығын аттаған біздің толқынның бала қиялын баураған ғажап – қазақтың ертегілері мен батырлар жыры еді-ау. Сол кезде сол бір ғажайыптар әлемінен санамызға сің­ген сансыз суреттер бұл күнде сағындырып, сабырымызды сарқып ішкендей болады. Сондағы небір керемет сиқырларды көруге көңіл ынтығып, көкірек көзі құмартып, құштарлана ашылғандай күйге енеті­німіз бар.

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Тажалды тізгіндеудегі байыпты бітімгерлік

Вашингтондағы кездесулер жоғары деңгейде өтті. Әлемнің белді, белгілі ақпарат құралдары да ол туралы жарыса жазуда. Маңызды кездесулердің өзекті тұсы – Қазақстанның ядролық қаруды таратпау жөніндегі табанды ұстанымы мен байыпты қызметін жоғары бағалау болды. Бұл іс жүзінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың жаһандық бейбітшілікті сақтау мақсатындағы жеке бастамалары мен осы бағыттағы қажырлы қызметіне, әлем­дік деңгейдегі қайраткерлік болмысы­на берілген баға деп пайымдаймыз. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Тілді кез келген жаста үйренуге болады

Әлемде қанша тіл болса, адам сол тілдерді үйренуге ұмтыла береді жә­не бұл қызығушылық ешқашан тоқ­тамайды. Әрине кейде бір тіл басқаларына қарағанда маңызды, танымал, оңай, әдемі болып көрі­нуі мүмкін. Дегенмен адамның қы­зығушылығы мен сүйіспеншілігі ой­ға келмеген тілдерді де үйренуге жетелейді.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу