Қазақстандықтың қазақша оқуы – қалыпты үрдіс

Қазақ десең өзіңе тиеді дегендей, біз өзі қызық халықпыз. Таңдануға тұрмайтын нәрсеге таңданып, таңдай қағамыз. Өзі де солай болуға тиісті құбылысқа шектен тыс жоғары баға береміз. Асыра мақтап, аспаннан бір-ақ шығарамыз. Айталық, осыдан біраз жыл бұрын бір өзге ұлт өкілінің бүлдіршін қызы қазақ мектебіне оқуға барған екен. Оған деген ризашылықтан қазақ жұртының басы айналып қалғандай болды. Тіпті бұл қылығымыз аз болғандай, сол қыздың құрметіне арнайы ән шығарылып, оны есімі елге елеулі әнші-компазитор ағамыз біраз уақыт бойы әуелете шырқап жүргені де жадымызда қалып қойыпты.
Егемен Қазақстан
05.04.2017 743

Әрине, елімізде тұратын өзге этнос өкілдері балаларының қазақ мектептеріне оқуға құлшыныс танытуы сүйінішті жайт. Алайда, олардың бәрі де жер шарының өзге бір қиырынан Қазақстанға топ етіп түсе қалғандар емес, қазақстандықтар екенін онша ескере бермейтін секілдіміз. Сондықтан, қазіргі кезде мұндай мәселеге таңдай қаға бермей, оған қалыпты әрі солай болуға тиіс үрдіс тұрғысынан қарайтын уақыт келген сияқты. Егер нақты деректер мен дәйектер қажет болса елімізде «Мың бала» атты жоба қолға алына бастағанын да айта кетуге болады. Мәдени-ағарту бағыты мен сипатындағы жарқын жобаның басты ұйытқысы – Қазақстан халқы Ассамблеясы. Мұндағы басты мақсат – елімізде тұратын өзге этнос өкілдері балаларының мемлекеттік тілді меңгеруіне жол ашу, оған ықпал жасау болмақ. Осынау ізгілікті істің алғашқы нәтижелеріне де көңіл толатындай. Интернет деректері мен Ассамблея сайтына көз жүгіртсек, бүгінгі күні өзге этнос өкілдерінің 110 мыңға жуық баласы мемлекеттік тілді меңгеріп шыққанын көреміз. Бұл тұтастай еліміз бойынша алғандағы дерек, жағымды жайт. Ал бүгінгі әңгімеміздің басты арқауына айналған мәселенің жай-күйі Ақтөбе аймағында қандай деңгейде? Осынау сауалды Ақтөбе облысы Қазақстан халқы Ассамблеясы атқарушы хатшылығының меңгерушісі Бұлбұл Елеусіноваға қойған едік. Оның қайтарған жауабының түп-төркіні төмендегідей болып шықты. 

Өңірде 18 ұлттық этно-мәдени орталық тіркелген. Олардың жанынан ашылған жексенбілік мектептер он бір жылдан бері жүйелі әрі тұрақты кесте бойынша қызмет атқарып келеді. Көрсетілген қоғамдық оқыту жүйелерінде биылғы оқу жылы оқытудың сапасы мен мемлекеттік тілді меңгертудің тиімді де, оңтайлы әдістеріне көңіл бөлінген. Қазіргі күні 240 балаға мемлекеттік тілде дәрістер оқылуда. Сонымен бір мезгілде этнос өкілдерінің өз тілдерінде де дәрістер тыңдалады. Бұл іс бюджеттік қаражат және әлеуметтік тапсырыс есебінен жүзеге асырылуда. Тағы бір айта кетерлік жайт, елімізде тілдерді оқыту мен меңгерту ісі тек бір ғана «Мың бала» жобасы есебінен жүргізілмейтіні. Бұл жөнінде тұтастай ел бойынша дерек қолымызда болмағанымен, өңірде басқа ұлттардың ішінен 636 бала қазақша оқып жүргенін қапысыз айта аламыз. Сонымен бірге, қазақ тілінде тәрбиелейтін мектепке дейінгі мекемелерде 600-ге жуық тәрбиеленуші бар екені де басы ашық мәселе. Мұның өзін біріншіден, ата-аналардың қалауы мен парызы, Конституция бойынша еркі әрі мемлекеттік тілдің болашағына деген сенімі деп қабылдағанымыз жөн. Екіншіден, халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының облыстық ұйымы жетекшілері де өзге ұлт этностары арасында мемлекеттік тілге деген қызығушылықты оятуға және тереңдетуге мұрындық болып жүргенін байқадық. Осы орайда жыл сайын олардың бастамасымен өзге этнос өкілдері арасында ұйымдастырылып жүрген «Абай оқулары»,  «Тіл – тұнық ойдың кәусары», «Мемлекеттік тіл – менің тілім» тәрізді байқаулар мен дөңгелек үстелдердің де тигізген септігі аз болмағаны аңғарылады. Бұл жөнінде газет тілшісіне белгілі қаламгер, қазақ тілі қоғамы облыстық ұйымы төрағасының орынбасары Жанғабыл Қабақбаев айтып берді.

Медальдың екі жағы бар. Елімізде аз ұлттың өкілдеріне өз тілдерін үйренуі де жан-жақты мүмкіндіктер туғызылғаны – Елбасымыздың сарабдал саясаты мен мемлекетіміздің ізгілігін айқын көрсетеді. Республикамызда 48 мектепте оқыту этностар тілдерінде жүргізілетіні, бұдан бөлек 160-тан астам жексенбілік және лингвистикалық мектептер жұмыс істейтіні алдыңғы пікірімнің дәлелі. Қазақстаннан өзге таяу және алыс шет елдердің тәжірибесінде этностардың туған тіліне деген мұндай қамқорлық пен қолдау көрінісі кездесе бермейді. Осы арада қазағымыздың қасиетті тілі үшін бар күш-жігерін жұмсап жүрген Жанғабыл Қабақбаевтың ой-пікіріне нақты бір мысал мен дәлел келтірудің де орайы келіп тұр. Ресейдегі қазақтар тығыз қоныстанған шекаралас аудандарда жетпісінші жылдардың бас кезіне дейін қазақ мектептері жұмыс істегені мәлім. Соның бірі Саратов облысының Александров-Гай ауданында болғанына куә бола аламыз. Алайда, бұл мектеп жоғарыда аталған кезеңде жабылып қалды. Бүгінде көрші елден бірде-бір қазақ сыныбын таппайсыз. Ал тіл жанашыры айтқандай, мемлекетімізде 48 мектепте оқыту этностар тілдерінде жүргізілуі мемлекетіміздің ізгілік жолындағы қадамының тағы бір айқын айғағы.

Сөз соңында еліміздегі өзге этнос өкілдері ба­лаларының қазақша оқуға ден қоя бастағаны қа­­зақстандық біртектілікті қалыптастырудың бір тұт­қасы екенін айтқымыз келеді. Осы мате­риал­ды жазу барысында Ақтөбе қаласының ір­ге­сін­дегі Бекқұл баба ауылындағы қазақ мек­те­­бі­нің тоғызыншы сыныбында оқып жүрген об­лы­с­та­ғ­ы 636 өзге этнос өкілі баласының бірі Артур Ми­ро­шн­иченконы сөзге тартқан едік. Ол өз тілегін бұ­лай­ша жеткізді:

– Қазақ мектебінде оқып жүргенімді мақтан тұтамын. Баламыз қазақ мектебінде оқысын деп ұйғарым жасаған ата-анама да осы киелі тілдің әліппесін ерінбей-жалықпай үйрете білген ұстазым Жанна Шатыбаеваға да ризашылығым шексіз. Мен өзімнің болашағымды жаныма жақын қазақ тілімен байланыстырамын. Оны үйрену мен меңгеру ауыр әрі күрделі дейтіндер мүлдем қателеседі. Керісінше қазақ тілі ұғынуға өте жеңіл. Өз басым Абай атамыздың өлеңдерін мәнерлеп, нақышына келтіріп жатқа оқығанды жақсы көремін...

Елімізде Артурдай қазақ тілінің қадір-қасиетін терең сезіне алатын жас ұрпақтар көбейе берсін демекпіз.

Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан»
Ақтөбе облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.04.2018

«Smart Zholy» бағдарламасының үздік стартап жобалары анықталды

20.04.2018

23-26 мамыр күндері Астанада «KADEX - 2018» көрмесі өтеді

20.04.2018

Денсаулық сақтау министрі Орал қаласында

20.04.2018

Заңнамаға архив ісі мәселелері бойынша өзгерістер қаралды

20.04.2018

Дубайдағы инвестициялық кездесуде ОҚО-ның инвестициялық өсу драйвері зерттелді

20.04.2018

Ақтөбеде зиянды қалдықтар тасқыны толастар емес

20.04.2018

ТҮРКСОЙ Шыңғыс Айтматов жылын ашты

20.04.2018

Арсен Венгер «Арсеналдан» кететін болды

20.04.2018

Алматы облысында тау жыныстарының қозғалуы тіркелді

20.04.2018

Петропавлда спорт колледжі ашылады

20.04.2018

Алматыда Парламент Мәжілісінің депутаттары жатақханаларды аралады

20.04.2018

Алдағы демалыс күндері ауа райы қандай болады?

20.04.2018

Солтүстік Қазақстанның жас суретшілері халықаралық байқауда топ жарды

20.04.2018

Оңтүстікте ХҚКО арқылы 10 миллионнан астам қызмет көрсетілді

20.04.2018

Солтүстік Қазақстанда архив ғимараттары жоқ аудандар бар

20.04.2018

«Самұрық-Қазына» АҚ жаңа Даму стратегиясын әзірледі

20.04.2018

Сенаторлар «Қылмыстық құқық бұзушылықтар картасы» интернет порталының жұмысымен танысты

20.04.2018

Қайрат Әбдірахманов Түркия президенті Реджеп Тайып Ердоғанмен кездесті

20.04.2018

Өскемен әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

20.04.2018

Қостанайда балалардың «Алтын микрофон» ән байқауы басталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Кісілік әліппесі

Жер бетінде сонау да сонау көз жеткісіз, көңіл сенгісіз небір ықылымдардан бері жасап келе жатқан заты адам баласының ең зарлы мақсаты не десе, ол – адам болу дер едік. Түр-сипатыңмен, тәніңмен ғана емес, жаныңмен, алпыс екі тамырыңдағы қаныңмен, бүкіл болмыс-бітіміңмен. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Ауылдарды сақтаудың амалы қайсы?

Ауыл халқы азайып барады. Неге? Ешкім­ге ештеңенің керегі жоқ болып кеткен бүгінгідей заманда ол жағын ойлап бас қатырып жатқан да бірде-бір жан жоқ. Бар айтатын уәждері – урбанизация. Бір есептен ол да дұрыс шығар. Қалаларға қарай жа­қындаса ауыл қазақтары да өркениетті өмір­ге араласады, өзгелермен бірге қазіргі за­ман­­ның игіліктеріне ортақтасады. Бірақ... 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Қайырымдылық көмектің қайыры болады

Табиғат апатына немесе соғыс, қарулы қақтығыс салдарынан күйзеліске ұшырап, аштыққа, босқыншылыққа тап болған елдерге қайырымдылық көмек көрсету – халықаралық қоғамдастықтың игі шарала­ры­ның бірі. БҰҰ-ның Халықаралық соты ондай көмектердің азық-түлік, киім, дәрі-дәрмек түрінде болуын, қару-жарақ түрінде берілмеуін қатаң бекіткен.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Тағам сыры: аурудың алдын алу мүмкін бе?

«Ас – адамның арқауы» деп кішкен­тай­ымнан естіп өскен адам ретінде, та­мақ жемесе адамның күші болмайды, жұ­мыс істеуге, өмір сүруге энергиясы жетпейді деп ойлайтынмын.  Бірақ ас­тың да асы бар, оның пайдасы мен зияны туралы шы­найы да, өтірік те, ойдан құрас­ты­рыл­ған да әңгімелерді көп естіп, кейде білмегендіктен сеніп те қалып жүреміз.

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Алматы: Шағын ауданның астарлы ақиқаты

Алматыда аты жоқ, бірақ, нөмір­­­лен­­ген 12 шағын аудан бар. Шын­туай­­тында, олар 12 емес, барлығын қос­­қанда – 13. Қала сәулетіне билік жүр­гізуші партия қызметкерлері, сірә, жобалау үстінде «шайтанның 12-сін» сес­ көрген-ау, ақырғы шағын ауданды – 10 «А» деп белгілепті. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу