Қол жетпес құнның құпиясы

Егер маңайымыздағы көршілер болмағанда жалаңаш жүргендейміз-ау. Бізді қазір киіндірмейтін ел жоқ. Қытай мен Түркия қазақтарды жалаңаш қалдырмауды міндетіне алғандай көрінсе, іргедегі қырғыз, өзбек, алыстағы еуропалықтар, үнділер, корейлер, беларустар, орыстар да олардан қалыспайды. Қайтеміз тапқан тиын-тебенімізді лыпасыз жүрген болмас деп солар тіккен киімдерді сатып алуға жұмсап, солардың экономикасын нығайтып, солардың жеңіл өнеркәсібіне инвес­тиция салып жатқан жайымыз бар.
Егемен Қазақстан
18.05.2017 580

Ағып жатқан ағыл-тегіл теңге-дән өз қамбамызға құйылмай, өзге­нің қанары мен қабын толтырып, елін іргелілетіп, өнеркәсібін дамытып жатыр. Және сұраныстарды өтеуде қамтитын кеңістіктері қандай десе­ңізші? Қалтаңызға қарай жоғары сапалысы, қымбат брендтері, брендтің көлеңкесі-фейктері, брендсізі де, іле салып, сұға салып киіп кете беретін арзаны да, киіс берер, өңін бермес төзімдісі де, су тисе ашылып қалар, жуса оңып кетер төзімсізі де, қысқасы, толып жатқан түрлері бар. Сауда үйлеріндегі дүкендер мен базарлардың барлығы сол заттарға тойып, кекірігі азып тұр. 
Ал Қазақстанда жасалған, өндіріл­ген, тігілген бұйым арасынан анда-санда бір жылт ете қалса кәдімгідей қуа­нып қаласыз. Жеке кәсіпкер, тігін­шінің қолынан шыққан емес, кәдім­гідей отандық кәсіпорынның өнімін табу таптырмас олжа саналады. Бірақ қуанышыңыз көпшілік жағдайда «бәре­келді» деген бір ауыз сөзден аса алмай­ды. Өйткені, бағасы шырқап тұр. Ай­налдырып, сипалап қарап, бағасын неге қымбат қылды екен дейсің де, сосын өзің оларды ақтайтын себептерді ішің­нен ойлап кеткеніңді сезбей қаласың.
Құдайға шүкір, қазір өткен ғасырдың 90-шы жылдарындай емес мал басы да, оның түрі де баршылық. «Мал өсірсең қой өсір, табысы оның көл көсір» деген мақал бүгінде ығысып бара жатқандай. Қойдың еті болмаса терісі мен жүнінің ысырап болғаны қашан... Елге барғанда қайтеміз, өзімізге қажетін аламыз да қалған жүнді өртейміз, немесе көміп тастаймыз, сиырдың терісі болмаса, қой терісі мүлдем өтпейді, жарағанда тулақ болар. Бірақ қазір тулақты да ешкім керек қылмайды. Қып-қызыл ақша қажеті болмаған соң өртеліп жатыр, дейді ағайын. Ал біз түріктің тонын қымбатқа алып, жүннен жасалған бұйымдарды моңғолдардың еншісіне тұтастай өткізіп қойғандаймыз. Тым болмағанда Арқаның алты ай қысына шыдас берер пима да шығармаймыз. 
Жуырда бір танысым Аиданың (Аида Кауменова) көйлегін алып киейінші десем, бағасы менің айлық жалақымдай екен, содан қайтейін, қанша жерден патриот болсам да, ертеңгі ішер асымды, жұмысқа баратын жолақымды есептеп, қой болмас деп түріктің бір көйлегін алдым, дейді. Ойша ол көйлектің де бағасының неге қымбат түсетінін шолып кеткенбіз. Оңтүстік өңірде бір кездері мақта клас­тері қолға алынды деп қуанған едік. Бірақ нәтиже көңіл қуандырмай тұр. Мата атаулы шет елден әкелініп, тіпті тігіншіге қажетті жіп, өзге де ілгек, түйме дейсіз бе, толып жатқан фурни­тураның бәрі шекарадан өтіп, салығын жамап барып жеткенде, оған дизайнер мен тігіншінің еңбегі қосылғанда, отандық көйлек қымбат болмағанда қайтеді?! 
Бірде Тәшкентке жол түскен. Дүкен­дерінде толып тұрған бір адрастың өзінен жібек, шәйі сынды қолыңызға іліксе сусып тұрған сан түрін ұстап қа­рап, сырт киім – шапанға лайықты қатты да, тығыз сапалыларын көргенде бір жағынан қызыға, бір жағынан бізде неге осындай маталар шығарылмайды екен деп ішіміздің қыз-қыз қайнап кеткені бар. Бішкектің де дүкендерінде өз өнімдері. Минскіге бармай-ақ беларус трикотажын киіп, балаларымызға «Оранжевый верблюд» көмекке келіп, топатайынан бастап, бас киіміне дейін тауып беріп, құнттай қылып киіндіріп жібереді.
Бұрынғы қазақ қазіргідей уақытты көрсе егер «Ит басына іркіт төгілген заман екен» бірақ ұрпақтарымыздың шаруаға қыры жоқ па, әлде ақылдары кем бе, әлде орашолақ, әлде даңғой ма, қаншама ризық аяқасты болып, төгіліп, өртеліп жатыр, обалы кімде дері сөзсіз. Сонда деймін-ау, өзгенің экономикасын ел болып дамытқанша жылына бір-екі киім тігетін фабриканың жұмысын жолға қойсақ қаншалықты ұтар едік. Қаншама адамға жұмыс табы­лып, кәсіп игерген қазақтың саны артып, ақшамыз шекара аспай елі­мізде қалып, экономикамыздың дамуына үлес қосылар еді. Жүн мен тері өртелмей ұқсатылып, мақтамыз матаға айналып, ол киім болып айналымға түссе өзгеге қызықпай, бағасы ойып тү­сетін қазіргідей қымбат емес отандық бұйымдарды кимес пе едік деген ойлардың да мазамды алғанына көп болды.
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.07.2017

Қазіргі бар ойымыз «Астананы» жеңу – «Легия» ойыншысы

25.07.2017

Бақытжан Сағынтаев экономиканы цифрландыру жөнінде кеңес өткізді

25.07.2017

Яцек Магера: «Астанамен» ойында фаворит жоқ

25.07.2017

Үкімет басшысы Қазақстандағы Канада елшісімен кездесті

25.07.2017

Құрық портындағы паром кешенінің өткізу қабілеті артады – Роман Скляр

25.07.2017

Қазақстандық жас програмистер жаңа қосымша ойлап тапты

25.07.2017

Стойлов: «Астананың» соңғы жылдары Еуропаға шығуы тек сәттілік қана

25.07.2017

Стойлов: Каньяс «Ордабасының» деңгейін көтеретініне сенімдімін

25.07.2017

Қазақстанда бірінші жартыжылдықта 8 768 автокөлік өндірілді

25.07.2017

Әлемде компаниялар қызметкерлеріне микрочип ендіруде

25.07.2017

Рүстем Құрманов Ауыл шаруашылығы вице-министрі болып тағайындалды

25.07.2017

Стойлов: «Легия» командасын фаворит деп есептеймін

25.07.2017

Еуразия ұлттық университеті әлемдік рейтингте едәуір ілгеріледі

25.07.2017

Сот төрелігі академиясын 51 түлек бітіріп шықты

25.07.2017

Елімізде есірткі айналымымен күрес күшейтіледі

25.07.2017

Қазақстанда әйелдер баспасөзі қалай пайда болды?

25.07.2017

Астана әкімі Челябинск губернаторымен кездесті

25.07.2017

Алматыда арзан бағалар фестивалі өтеді

25.07.2017

Оңтүстікте «Серпін – 2050» жобасына құжат қабылдау басталды

25.07.2017

Тараздық 115 оқушы ЭКСПО көрмесін тамашалауға аттанды

КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Ток-шоу деген жақсы-ау...

Соңғы жылдары түрлі телеарналарда ток-шоулар көптеп пайда бола бас-тады. Олардың арасында көрермендер ықы­ласына бөленіп, өзіндік сыр-си­па­­тымен ерекшеленетіндері де жоқ емес. Мәселен, Бейсен Құранбек, Аман Та­сыған сияқты журналистер жүргізіп ке­ле жатқан ток-шоулар көпшілік көңі­лінен шығып жүр. Дегенмен, бірқатар ток-шоуларда көтерілген мәселелерді тал­қылау барысында «бір қайнауы ішінде» кетіп жататын жағдайлар да кездесіп қалып тұрады. Ондай жайттар кейбір журналист әріптестеріміздің теледидар арқылы қозғағалы отырған та­қырыпты жан-жақты зерттеп, мәселеге тереңірек үңілмеуінің салдарынан орын алатын сияқты. Екіншіден, қазақ тілді ток-шоуларда көбіне жастар пікір айтып жатады. Тіршілікте болып тұратын, тәжірибелі деген үлкендердің өзі кейде шешімін табуда қиналып қалатын сан-қилы жағдайлар туралы өмірге енді ғана қадам жасай бастаған адамдардың ой-пікірлер айтуы қаншалықты дұрыс деген күмән да осындайда туындайды.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Саудада да имандылық керек

– Қымбатшылық асқынып тұр. Бәрінің де бағасы удай! – Неге олай? – Өйткені, ар-ұят арзандап, иман­дылықтың еңсесі еңкіш тар­т­қан кезде материалдық қа­жет­ті­ліктердің құны шарық­тайтыны заң­дылық. Бір танысыммен болған бұл шағын диалог мені әжептәуір ойландырып тастады...

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Ұрланған құндылық және ұялы телефон

Астанада жасалған ұрлықтың 80 пайызы – қалта ұрлығы, ең көп қол­ды болатын бұйым – қалта телефон. Іш­кі іс­тер министрлігі хабарлаған ақ­пар осындай. Лақтыр­­ған таяғың құ­қық қорғау­шы­ларға тиетін қалада осылай болғанда, басқа қалаларда да «ұялы­ның» ұрлығы көп болмаса аз емес сыңайлы. 

Қуат БОРАШ, "Егемен Қазақстан"

Қаз басқан қасиетті мекен

Естияр шаққа ілінгенде егде кісілердің аузынан «әркімнің туған жері Мысыр шәрі» деген сөзді жиі еститінбіз. «Әй, осы шалдар да айта береді, «Мың бір түндегі» Мысыр қайда, мимырт жатқан біздің ауыл қайда?» деп, шеңгел шарбақты шағын ауылдың көрінісіне онша көңіл тоғайта қоймайтынбыз.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Жасанды интеллект

Жасанды интеллектіні қол­дай­тын­дар да, қолдамайтындар да көп. Соң­­ғы кездері осы тақырыпқа бай­ла­­нысты кітаптар мен түрлі ма­те­риалдарды оқи жүріп, жасанды ин­теллектіні қолдамайтындар қа­та­рын тағы бір адамға көбейткен си­яқ­тымын.

Пікірлер(1)

Alma (19.05.2017 16:03:52)

Өте дұрыс жазыпсың Анар! Бізде де со,л ең болмаса, қырғыздар тіккен көйлекті тігуге болады. Бағасын шырқатпай, сол қырғыздың бағасындай жасаса да пайда шаш етектен келер еді. Неге екені белгісіз біздің өнімдердің бағасы шырқап кетеді

Пікір қосу