Қоршаған ортаны қалай қорғаймыз?

Астанада «Байтақ болашақ» экологиялық альянсының ұйымдастыруымен «Қазіргі экологиялық ахуал: әлемдік үрдістер мен ұлттық ерекшеліктер» атты халықаралық конгресс өтті. Жиынға белгілі мемлекет және қоғам қайраткерлері, Парламент депутаттары, үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері және шет елдер мен еліміздің түкпір-түкпірінен келген ғалымдар қатысты.

30.03.2017 211

Бүгінде қоршаған ортаны қорғау қадамдары адамзаттың табиғатпен үй­ле­сімді өмір сүруі тұрғысынан қарала бастады. Осы орайда, конгресс аясында өткен көрмеде экологиялық тұрғыдан қауіпсіз отандық өнімдер таныстырылды.

Мәселен, астаналық «Биопакет» кә­сіпорны шығаратын экопакеттер картоп және жүгері крахмалы мен қант құ­ра­ғынан жасалады. Бұл пакеттердің полиэтиленнен ерекшелігі – пайдаланып болғаннан кейін үш ай мен бір жыл аралығында шіріп кететіндігінде. Яғни, қоршаған ортаға қауіпсіз. Компания өкілі Уәлихан Жұмановтың айтуынша, қазіргі кезде алғашқы биопакеттер елордалық сауда дүкендеріне түсе бас­тады. Кәсіпорын келешекте осы іс­петті тез ыдырайтын биоыдыс жасау­ды жоспарлап отыр. Ал «Нұр Қайнар» ин­но­вациялық кластері» ЖШС табиғи ши­кізатты қайта өңдеу технологиясы ар­қылы қылқан концентраты өндірісін жолға қойған. Бұл адамға күш-қуат беріп, иммундық жүйесін нығайтатын және көптеген ауруларға шипа болатын концентрат саналады. Сондай-ақ,  қа­ланы қар мен мұздан тазартып қана қой­май, оны су күйіне айналдырып, ар­найы қоймада техникалық су ретінде сақтайтын жоба да еліміздің қар көп түсетін өңірлерін қызықтыруы тиіс.  

Басқосуда көрнекті ақын, Қазақстан­ның Еңбек Ері, «Байтақ болашақ» ха­лықаралық альянсының құрметті президенті Олжас Сүлейменов біз өмір сүріп отырған химия мен уран заманында ең өзекті тақырыптың бірі экология екенін, табиғатты қорғау болашақты, өмір­ді қорғау болып табылатынын, бү­гінде қазақстандықтар мұны кеңінен тү­сіне бастағанын атап өтті.

–  Бұл тақырып неге біздің жанымызға жақын? Қай елде атом сынағы қырық жыл тоқтамай жүргізілді? Қай елде осын­­шама темір, мұнай, көмір жер қой­на­у­ынан алынды? Қазір жерімізде  24 мил­лиард тонна өндірістік, 100 миллион тонна тұрмыстық қалдық бар. Бұл қал­дықтар жерді, суды және ауаны улап жа­тыр. Соның барлығы денсаулыққа ке­рі әсер етеді. Қазақстан халқының көбеюіне де тежеу салып отырған осы құбылыс. Мәселен, көршіміз Өзбек­стан­мен салыстыра қарайық. ХХ ғасыр екі бауырлас ұлт үшін қалай өтті? 1926 жылы жүргізілген санақ бой­ынша қазақтың саны 6 миллион 200 мың адамды құрады. Сондай-ақ, бар­лық құжаттарда қазақтар ірі түркі ха­лықтарының бірі ретінде жазылып жүрді. Ал сол жылдары өзбектің са­ны 4 миллион еді. Арада 90 жыл өт­кен­­де олар 31 миллионға жетті. Яғни, қа­­­зақ халқынан үш есе алға озып кет­ті. Бұл отызыншы жылдары өте сау­ат­­сыз әрі қылмыспен жүргізілген ұжым­дас­­ты­ру науқанының нәтижесі ға­на емес, бұл біздің экологиялық про­б­ле­ма­­­ла­ры­мыз­д­ың да нәтижесі. Біздің жас­та­ры­мыз­дың бір бөлігі балалы бола ал­май жүр. Бұл – нағыз апаттық ахуал, – деді Олжас Сүлейменов.

Ол осы ретте елді өндірістік жә­не тұрмыстық қалдықтардан тазалап, эко­ло­гиялық мәселені Үкімет мү­ше­ле­рінің мой­нына ғана артып қоймай, қо­ғам бо­л­ып шешуге жұмылудың уа­қы­ты әлдеқашан жеткенін атап өтті.

Қоғамдық бірлестіктің жетекшісі Азаматхан Әміртайдың айтуынша, қа­зіргі кезде экологиялық сана қа­лып­тас­тыру мақсатында аталған альян­с­тың қол­дауымен «Таза ел» ат­ты қоғ­ам­дық га­зет шы­ға бастады. Со­ны­мен қа­тар, бай­тақ бо­л­ашақтықтар би­ылғы көк­темде қа­зақ­стан­дық әр аза­мат­тың жас өскін егіп, 18 миллион отан­дасымыздың 18 миллион тал егуге қа­тысуын ұйымдастыруды қол­ға алып отыр.

– Қоршаған орта – адамзаттың алтын бесігі. Біздің мақсатымыз – эколог ғалымдармен біріге отырып, өзекті проблемалардың шешу жолдарын табу. Өйт­кені, елімізде өндіріс көлемі аса ұл­­ғаймаса да экология мәселесі өзекті күй­­ін­де қалуда. Түрлі себептермен су­да да, жерде де жануарлар дүниесінің қы­рыл­уы белең алуда. Адам ауруы арта тү­суде. Бұл экологтарды ғана емес, қа­ра­­пайым азаматтарды да ойландырады. Әлемде ең алғаш ядролық полигонды жапқан, Арал теңізі тартылуының зардабын тартқан, киіктей киелі аңның азайып кетуіне жауапкер халық ретінде біз осы қозғалысты бастадық, − деді Азаматхан Әміртаев.

Табиғат пен адамның үйлесімін дамыту, жасыл экономика мен орнықты экоорта құру мәселелеріне тоқталған конгресс барысында Оңтүстік Кореядан келген Нобель сыйлығының лауреаты Рае Квон Чунг Қазақстанға Бірік­кен Араб Әмірліктерінің үлгісінде то­лы­ғымен баламалы қуат көздерінің есе­бі­нен өмір сүретін қала құру жөнінде ұсы­ныс білдірді. АҚШ-тың Колумбия уни­вер­ситетінің профессоры Рафис Абазов экологиялық саясатты тиімді жүргізуде төртінші индустриялық төңкерістің маңызды орын алатынын жеткізді. Америкалық профессор заманауи тех­но­логияның соңғы үлгілері арқылы қор­шаған ортаны қорғау мүмкіндіктерін са­ралады. Мәселен, әлеуметтік инно­ва­ция тұжырымдамасы арқылы қо­ғам­ды ортақ мақсатқа жұмылдыру, жас­тардың экологиялық саясатқа қа­ты­суын түрлі платформалар негізінде ны­ғайту жөніндегі ойларымен бөлісті. Ал Парламент Мәжілісінің депутаттары Ирина Унжакова, Айгүл Соловьева, Марат Бопазов экологиялық талаптар­ды қатаң сақтаудағы заңнаманың рө­лін күшейту шаралары туралы әң­гі­мелесе, Амангелді Айталы, Тоқтар Әубәкіров, Мэлс Елеусізов және тағы бас­қа көптеген елімізге белгілі тұлғалар өз­дерінің ой-ұсыныстарымен бөлісті.

Енді аталған конгресс жыл сайын өтіп тұрмақ. Алғашқы конгресс қа­ра­рында Қазақстанда 2018 жылды эко­ло­гияға арнау туралы ұсыныс жасалды. Биыл көрші Ресейде аталып өтіп жат­қан экология жылы келесі жылы елі­міз­де жалғасса, одан әрі көрші елдерде қол­дау тапса, аймақтың экологиялық аху­­алында жүйелі ілгерілеушілік болар еді, дейді қатысушылар. Сондай-ақ, Үкіметке балабақшадан жоғары оқу орын­дарына дейінгі білім беру жүйе­­сін­де экологиялық мәдениетті оқы­ту жөнінде де ұсыныс жолданатын болады.

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

30.04.2017

​Бүркіт балапаны және оның сыны

30.04.2017

Алты Алаштан – Ассамблеяға

30.04.2017

СҚО-да төрт елді мекеннің тұрғындары эвакуацияланды

30.04.2017

Мектептерде сабақтардың басталу уақыты бұрынғыша қалады - Исекешев

30.04.2017

Жексенбіде ел аймақтарында күн райы құбылмалы

29.04.2017

Сағынтаев Сауд Арабиясының министрі Халид Әл-Фалихпен кездесті

29.04.2017

Назарбаев қырғыз президентіне көңіл айту жеделхатын жолдады

29.04.2017

Жоғарғы Сот ұжымы жалпықалалық сенбілікке қатысты

29.04.2017

Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласы түрік тіліне аударылды

29.04.2017

Қызылорда облысының әкімі Қазақстан этносаясаты бойынша дәріс оқыды

29.04.2017

Қазақстан және Өзбекстан Президенттері «Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

29.04.2017

Елбасы Өзбекстан президентімен кездесті

29.04.2017

Сенаторлар сенбілікке қатысты

29.04.2017

Назарбаев табиғат апатына байланысты Қырғызстан Президентіне көңіл айтты

29.04.2017

Қазақстан және Өзбекстан Президенттері «Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жол салсаң, мол сал

Санаулы күндерден кейін әлемдік деңгейдегі айтулы шаралардың бірі – ЭКСПО-2017 Халықаралық көр­ме­сінің де жалауы желбіремек. Яғ­ни, бас қала ел айнасы болса, жол-кө­лік инфрақұрылымы оның беделін арт­тыратын бренді болып табылады. Мемлекет басшысының елорданы одан әрі өркендету мәселесінде қа­ла­ның базалық инфрақұрылымын, оның ішінде қала жолдары мен жол ай­рықтарын барынша дамытуға үнемі ба­сымдық беріп келе жатқандығы да сон­дықтан.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Дәріге байланған ғұмыр

«Қазір еліміздегі донор жетіс­пеу­шілігі өте өткір мәселе. Бүгінде ал­мас­тырылған органның 90 пайызы ті­рі донорлардан алынады. Егер бұ­лай кете берсе, енді бір 20 жылда бір бүй­ректі ұлт атану қаупі барлығын жа­сыруға болмайды. Одан шығудың жо­лы қандай?

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Көрменің көрігін спорт қыздырады

Ағымдағы жылдың 10 маусы­мында Астанада ЭКСПО-2017 ха­лық­аралық мамандандырылған көр­месі келушілерге айқара есік ашады. Күллі әлем көз тіккен көрменің өтетін мерзімі жақындаған сайын бойды толқыныс сезімінің билейтіні түсінікті жайт. Иә, «Қонақ аз отырып, көп сынайды». Әлемнің әр қиырынан ағылған меймандардың алдында жайылып жастық, иіліп төсек болу өз алдына, қолдағы барды көрсете білудің өзі өнер һәм зор міндет.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Этностар мүддесі барынша қорғалған ел

Қазақстан заманауи өмірге, ха­лықаралық қоғамдастыққа се­німді түрде кірігіп отыр. Біз елі­міз­дің имиджін көтере отырып, ин­вестициялық және экспорттық әлеуетімізді, экономикамызды қа­р­қынды дамытуға баса назар ау­дарып келеміз. Осы саясаттың ар­қасында Қазақстан әлем мой­ын­даған елге айналды.

Гүлзейнеп Сәдірқызы, «Егемен Қазақстан»

Ең ауыр күнә

Ана құрсағындағы шара­на­ның 18 күнде жүрегі соғып, 8 апта­да айналасындағы тір­ші­л­ікті се­зе бастайды екен. Ал 12 апта­да саусағын сорып, ба­сын қимылдатады. Міне, сол кеу­де­сі­не жан бітіп, адам кейпіне келген шақалақ өзіне келе жатқан қау­іпті, жасалатын қиянатты сез­генде жиырылып қарсылық көр­сететін көрінеді. Демек, әйел ағ­­засында жүріп жатқан табиғи қа­лыпты күшпен бұзып, баланы жасанды жолмен алдыртып тас­тау әйел үшін құдай алдында күнә, адам алдында қылмыс де­се де болғандай. Өйткені, Ис­лам дінінде кісі өлтіру ең ауыр кү­нә болып есептеледі. Ал ана құр­са­ғындағы кеудесінде жаны бар шарананы кесіп, бөлшектеп алып тастау ауыр күнәға жатпай ма?..

Пікірлер(0)

Пікір қосу