Құнды қолжазба елге әкелінді

Жуырда Ұлттық академиялық кітапхана ұжымы жұмыс сапарымен Арменияда болып қайтты. Онда мәдениет пен өнер, тарих, музей және кітапхана ісі саласындағы кең ауқымды мәселелер талқыланып, екі жақты келісімге қол қойылды. Енді М.Маштоц атындағы Матенадаран көне қолжазбалар институты мен Арменияның Ұлттық мұрағаты қорында сақталған Қазақстан тарихына қатысты бұрын-соңды ұшыраспаған армян деректерімен жақын танысуға болады.
Егемен Қазақстан
06.04.2017 1309

Ұлттық академиялық кітапхана қорына қыпшақ ескерткішіне жататын көне қолжазбаның электронды нұсқасы жеткізілді. Бұл туралы Ұлттық кітапхананың директоры Үмітхан Дәуренбекқызы хабарлады.

1618 жылы басылып шыққан «Ал­ғыш бітік» деп аталатын бұл көне шығарманың жалғыз данасы осы Арменияның ұлттық кітапханасында сақтаулы. Армян əліпбиінде араб жа­зуындай емес, дауысты, дауыссыз дыбыстар толық таңбаланып отыруы себепті, қыпшақ тілінің өзін­дік дыбыс­тарын белгілеуде аса бір дыбыстық өзгерушілікке ұшырай қоймаған.  Ар­мян-қыпшақ ес­керт­кіштері және түркі мұраларын зерттеп жүрген ғалымдар қолжазбаны қыпшақ тілінен қазіргі қазақ тілінің қалпына түсіретін болады. Жалпы, армян жазулы қыпшақ ескерткіштерін зерттеу Қазақстанда ғана емес, əрісі əлемдік түркологияда, берісі Кеңес Одағында кенже қалып келе жатқан ғылым саласы.

Талдыбек Нұрпейіс, Ұлттық кітап­хананың ғалым-хатшысы:

– «Қобыланды батыр» жырында «92 баулы қыпшағым» деп келетін жолдар бар. Қолжазба туралы қандай да бір ғылыми қорытынды айта алмаймыз. Армян жазулы қыпшақ ескерткіштерінде не жазылғанын біле­тін болсақ,  талай тарихымыздың жыртығы жамалған болар еді. Жал­пы, Арменияда сақталған ескі құжат­тар­дан деректер жинауға әлем ғалымдары құлшынып отыр. Өйткені, қолжазба қорында орта ғасырға жататын 17 мыңнан астам көне құжат, 3 мыңнан астам құнды дерек сақ­талған».

Кітапхана басшысы Үмітхан Дәу­рен­бекқызының айтуынша, Матена­дарандағы көне қолжазбалар жер астындағы арнайы залда сақталады, ауа температурасы 7 градус. Оқуға берілген қолжазбаны қайтадан орнына қоймастан бұрын арнайы лабораторияда тазалаудан өткізеді.

«Қазақстандағы армян диаспоралары келіп, мәлімет іздеуіне барынша мүмкіндік жасап отырмыз. Армян ұлттық кітапханасы өздеріне түскен жаңа кітаптарды біздің қорға беруге әзір», деген кітапхана басшысы, бір орталықтан басқарылатын аударма жүйесін құру керектігіне де тоқталып өтті:

«Қазір кітаптарды әркім өз біл­генінше аударып, түрлі баспахана­дан шығып жатыр. Осы істі бір жүйе­ге негіздеп, аударма орталығын ашу­ды ойлас­тырудамыз. Бұл ұсыны­сымызды Мәдениет және спорт министрлігі де қолдап отыр».

Қазақстан мен Армения ара­сындағы мәдени байланыстар екі ел президенттерінің бастама­лары бойынша 2006 жылдың қарашасында Ас­танада қол қойылған Қазақстан Республикасының Yкіметі мен Ар­мения Республикасы Үкіме­тінің мә­дениет саласындағы ынты­мақ­тастық туралы келісімімен бекітілген бо­латын.


Ая Өміртай,

«Егемен Қазақстан»





СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.12.2017

Елбасы ТМД елдерімен автокөлік құралдарын жымқыруға қарсы күресті қамтамасыз ету туралы келісімді ратификациялады

15.12.2017

Дәурен Абаев ақпарат саласының үздіктерін марапаттады

15.12.2017

Мемлекет басшысы ҚР мен ХҚҚДБ арасындағы Қарыз туралы келісімді ратификациялады

15.12.2017

Шымкентте Тәуелсіздік күні 558 отбасы қоныс тойын тойлады

15.12.2017

Қанат Ислам «Құрмет» орденімен марапатталды

15.12.2017

Астанада бес жылға арналған денсаулық сақтау саласын дамыту бағдарламасы әзірленіп жатыр

15.12.2017

ҚХЛ жұлдыздары матчының 70%-ға жуық билеті сатылды

15.12.2017

Тәуелсіздік күніне Атырау облысында жаңа демалыс саябағы ашылды

15.12.2017

ҚХА құттықтауы

15.12.2017

Газ транзиті де, экспорт та ұлғайды

15.12.2017

Самұрық-Қазына: бесжылдық дамудың көкжиектері

15.12.2017

Жаңаша экономикалық ойлау – Елбасы феноменінің бір қыры

15.12.2017

Қазынасы мол елді инвестордың өзі іздеп келеді

15.12.2017

Ұлы Дала халқының құрамдас бөлігі

15.12.2017

Алматыда «Қазақ деректі киносы күндері» аяқталды

15.12.2017

«Қайт, қазақ Отаныңа!»

15.12.2017

ШҚО-да роботтандырылған хирургия орталығы ашылады

15.12.2017

Барқыт үннің иесі

15.12.2017

Төрқаланы тұғырға қондырған қалам

15.12.2017

Тәуелсіздікке үлес – барлық мүддеден биік күрес 

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Елдіктің киесі

«Қазақ елі үшін ең басты құндылық не?» десе, мың-миллиондаған отандастарымыз: «Ол біздің алтыннан да ардақты, күмістен де салмақты Тәуелсіздігіміз!», деп жауап қатары шүбәсіз.

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Намыс туралы нақыл

Ата-бабалардан мирас болып жет­кен Ұлы Даланың түпкі тари­хына­ бармай, ХХ ғасыр басында, тура 100 жыл бұрын Ресей патша­лығы құрдымға кетуге таяп, ақ пен­ қызыл айқасқан кеңестік жаңа импе­рия күш ала бастаған шақта, 1917 жылы 5-12 желтоқсанда Алаш қай­раткерлерінің Алашорда автономиясын құру қадамы сан ғасыр­дың қойнауында қайнап піскен ұлттық намыстың тәуелсіз ел болуға ұмтылысының басы еді. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Әділеттің ақ жолынан Трампша аттау

Жуырда АҚШ президенті Дональд Трамп Иерусалимді Израильдің ас­та­на­сы дегенді мойындап, АҚШ ел­шілігінің Тель-Авивтен сол қалаға кө­шірілетінін мәлімдеді. Үстіміздегі жылдың маусым айында ғана елші­лікті көшіруді кейінге қалдырған Трамп­тың бұл шешімі қандай да бір қы­сы­мның күштілігінен екені көрініп тұр.   

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Дарын мен қарым

Дарын – тағдырдың сыйы. Ұстай алсаң құстай ұшасың, ұстай алмасаң мұрттай ұшасың. Ұстай алғанның қарымы зор. Бағы биік. Затына қарай аты, еңбегіне қарай өнбегі телегей теңіз. Ұстай алмағанның ұсқыны кірмейді. Қадамы ілгері жүрмейді. Қанша жетектегенмен, қамқорлық көрсеткен кері кетіп, күндердің күнінде күлкіге айналып, көлденең «кермеге» ұрына береді. Мұны өмір сабағына көз жібергенде көріп-біліп отырмыз.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Абыздар мен Алыптар

Кезінде қазақ әдебиетінің классик ақсақалы Ғабит Мүсіреповтің «Социалистік Қазақстан» газетінде шыққан «Дәстүр және жаңашылдық» деген мақаласы жан сарайын өзі айтатын есрафіл самалындай желпіп, зиялы қауым мен жазушы жамағатқа кеңестік тымырсықтың көбесін сөккен сәуледей әсер етіп еді. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу