Қылығы баладай, көңілі даладай

Бала күнімізде әке-ше­ше­лерімізден «өмірдің қысқа­лы­ғы қамшының сабындай ғана» деген сөзді жиі естуші едік. Мән бермеген екенбіз. Өзіміз есей­іп етек-жеңімізді жиған соң, тіпті, алдымыз алпыстың ас­қарына жеткенде ол сөздің шын мағынасын, түп-төркінін тү­сінгендейміз. Шын мәнінде бұл жалған ғұмыр «қамшының сабындай» қысқа екен. Кеше ғана балалық шағымыз бір ауылда өткен, майлы топырақты бір кешіп, бірге өскен жазушы ағамыз Алпысбай Шымырбаев аяқ астынан бақилық болғанда осынау аталы сөздің мәнін шын ұқтық! Алпекең ағамызды ақтық сапарға шығарып салғанымызға да қырық күн болып қалыпты.
Егемен Қазақстан
30.06.2017 2092
2

Алпысбай ағамызбен киелі Жуалының (Жамбыл облысы) «Тесіктас» ауылында кіндік қа­ны­мыз тамып, қызықты бала­лық шағымыз бірге өтті. Үш-төрт жас айырмашылығымыз болғанымен қатар-құрбы сияқ­­ты ойынымыз тең, қал­жы­ңымыз жараса беретін. Алпекең арқа сүйеп өскен аға­ларымыз Пернехан, Баймахан (марқұм), Жексенбай (мар­құм), Ергенбай, Беспай бар­лығы бір сыныпта оқитын. Шымырбай атамыздың көше жақ ауласы кең болғандықтан сабақтан кейін бар бала сонда жиналатынбыз. Алпысбай да бар баланы өзіне тартып, үйіріп ала қоятын. Сабағы өте жақсы, кітапты көп оқитын болғандықтан, білетіні де баршамыздан басым. Атамыздың жалғыз ұлы болғандықтан ба, әйтеуір, ата-анасы Алпыс­байды үйден ұзатып шығар­майтын. 
Әлі есімде 1966 жылы еді, Алпысбай 6-сыныпты бі­­тір­генде, бүкіл ауыл-ай­мақ бо­лып уылдап-шуылдап Бүкіл­одақтық дәрежедегі «Ар­тек» пионер лагеріне шы­ғарып салдық. Күл­лі Кеңес Одағының ең үздік оқу­шы­лары жазғы каникулда сайран салып, демалып қайтатын ондай пионер лагерінің барын да сонда естідік. Ол жайын­да өңіміз түгілі түсімізде көр­мегенбіз. Сол-ақ екен аудан­дық, облыстық газеттер, бәрі­міз басымызға жастанып оқи­­тын «Қазақстан пионері» газеті мен «Балдырған» балалар журналы Алпысбай Шы­мырбаев туралы жа­рыса жазды дейсің! Алпекеңнің болашақ өмір жолы бәрімізден басқаша боларын ауыл балалары сонда алғаш рет сездік. Тегінде Алпекеңнің болмысы басқа жан еді...
Баламен бала болып ойнап, үлкендермен үлкен кісіше салмақты әңгімелесетін ағамыздың әр­бір қылығына қызығып, соған ұқ­сап өсу­ге ынтығатынбыз. Ба­ла Ал­пыс­бай ең алдымен ал­ғыр­лығымен ерекшеленді. Ал­гебра, геометрия, физика пән­деріне өте зеректігі өз ал­дына, республикалық «Қазақ­стан пионері», «Спорт» газет­те­рінде мақалалары жиі жария­ланатын. Пошташы Білісбек атамызды ауыл балалары қырдың басынан жүгіріп барып күтіп алатынымыз да есім­де. Өйткені, күнделікті газеттерде Алпысбайдың ең кемі әйтеуір бір мақаласы жарияланатын. Жабылып, жарысып, таласып оқимыз. Алпекеңнің тілі де оқуға жеңіл, оқиғаны қаз-қалпында әдемі бейнелеп, баяндап жазатын. Оның болашақта журналист, зор жазушы болатынына сол кезде-ақ күмәніміз қалмаған. 
«Қайрат» футбол коман­дасының дүріл­деп тұрған шағы, екіге бөлі­ніп доп қуамыз. Бас ұйым­дастырушы да, бас ойыншы да Алпысбайдың өзі! Әр­қайсымыздың ойын-өрнегімізге қарап, арқамызға бір-бір нөмірді таңып, фут­бол­шылардың есімін беріп қоятын... «Сен Тимур Сегіз­баевсың, сен Сейділдә Бай­шақовсың, сен Квоч­кинсің...». Ол кезде ауыл­да телевизор жоқтың қасы, ра­дио­қабыл­дағыштан берілетін «Қай­раттың» ойыны туралы ре­портажды тыңдау үшін де Шы­­мыр­бай атамыздың үйінде жиналып, Алпысбайды айналып отырушы едік. 
Бірде басымыздан мынандай қызық жағдай өтті... Жазғы каникулдың кезі. Әдеттегідей «Қай­раттың» ойынынан репортаж тыңдау үшін ауыл балалары тайлы-таяғымыз қалмай Алпысбайдың үйіне жиналдық. Жанымызға бат­қаны – Алпысбайдың үйі­нің жанындағы бағанада ра­дио­­бай­ланыстың сымы үзі­ліп жерде жатыр екен. Радио­репортаж бас­талуға уа­қыт­ таяп қалды, жылап жі­бере жаздадық. Жалаң сым­ды жалаң қолмен ұстап, жал­ғай салуға батылымыз жетер емес, ток ұрады дейміз де, оның жерде жатқан сымда бар-жоғына тағы сенбейміз... Не істерімізді білмей абдырап тұрмыз. Алпысбайдың қандай бір сәттерде тығырықтан шығу үшін ойлап табатыны болушы еді деп, жалтақтап ағамызға қараймыз. «Таптым» деді кенет Алпысбай. Шымырбай атамыздың оқта-текте тепең­детіп мініп жүретін өте жуас әрі біз мінсек аттап бас­пай­тын қыңыр есегі ағаштың тү­бінде ертеңнен кешке дейін кө­лең­кеде байлаулы тұрушы еді. Ал­пекең есекті күштеп тартқылап, ортамызға таяу алып келді. Жедел бұйрық бойынша Ергенбай мен Пер­нехан қураған бұтақты сындырып әкелді. Сөйтсек, Алпекең радиосымдағы онша қуатты емес токтың бар-жоғын есек­тің қ­ұ­ла­ғына тигізіп тексермек екен. Ән­шейінде солқылдаған шы­бық­пен сабалап ұрып жүр­гізе алмайтын есегіміздің құ­ла­ғына сым тигендегі жа­йын көрсеңіз. Жұп-жуас есек аяғын аспанға сермеп, мөң­кіп-мөңкіп, ауланы айнала құйын­датып шауып кетті, ал ұстатсайшы... Бала біткен қырын-топан күлкіге батты. Ішті басып, ішек-сілеміз қатып жерге аунап жа­тыр­мыз... «Қайраттың» футболы жайына қалды. Иә, балалар жазушы­сы Алпекеңнің – біз бі­летін Алпысбай Шымыр­баевтың, балалық шағының әр күні осындай қызыққа то­лы болушы еді, бәрі көз алдымызда.
Жазушылар одағында жазу­шы, бала тілінің ға­жайып шебері Алпысбай Шы­­мыр­баевпен қош­та­су митингісі өтіп жақанда ке­шегі бала Ал­пысбайдың біз білмейтін өмірдегі тағы бір қыры ашылды. Үндіс­танның Қазақстандағы ел­шісі «Алпысбай Шымыр­баев – Қазақстан мен Үн­діс­танның достығы мен ын­тымақтастығына алтын көпір болып еді» деп тебі­ре­не сөйледі. Бойындағы бар қы­лығ­ы баладай, дарқан көңілі дала­дай Алпысбай Шы­мырбаевтың екі ел ара­сын­­дағы достық дәнекері – «Ғ­ажайып Үндістан» жур­на­лын шығарғанына биыл 25 жыл толады екен. Елші­­нің сөзінен ұққаным, Қазақ­стандағы 200-ге та­яу үн­ділік компания Ал­пыс­­бай­дың журналының 25 жыл­ды­ғын бар пәрменімен атап өтуге дайындалу үстінде... Әттең, әттең... талантты қалам­гер Алпысбай ағама сол бір инемен құдық қазғандай қасиетті ең­бе­гі­нің рәтін көретін күнді жазбапты. Алпысбайдың бей­күнә баладай момақан жүзі, сабырлы да сал­мақты мінезі, асықпаған балпаң жү­рісі ғана көз алдымызда қалып қойды. Қайран, Алпекең!

Рахымжан НҰРБЕКОВ, 
заңгер-кәсіпкер
АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны төсеніштермен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

21.09.2018

Халқына демесін болған күйші

21.09.2018

Жер үстінде жұмақ бары рас па?

21.09.2018

Зейнетақы қоры жалған қауесетті жоққа шығарды

21.09.2018

Димаш Акимов: Көрерменім «Адам» атандырып жіберді

21.09.2018

Қостанайда 11500 адам бірыңғай жиынтық төлем төлейтін болады

21.09.2018

Вьетнам президенті Чан Дай Куанг көз жұмды

21.09.2018

Роналду алғаш рет ойыннан қуылды

21.09.2018

Qasiet pen qasiret

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу