Қысырақ қамаған

Ерейментау өңірінің солтүстік шығысындағы қыратты далада Қоянды-Қойтас деген жер бар. Ол үлкен-кіші шар секілді мың сан түрлі тастар шашырап жатқан алқап. Ертеде мұнда Қашқын атты батыр өмір сүріп, садақшы сарбаздарына мына жықпыл-жықпыл қойтастарды жау оғынан өздеріне қалай қалқа қылуды үйреткен деседі.
Егемен Қазақстан
17.07.2017 294

Осы жерде табиғаттың төл туындысы дерлік бір ғажайып тасойық бар. Боз се­леулі даладағы бұл қа­зан­­шұңқыр көзге бірден кө­рін­бейді. Оны бұрыннан бі­летін біреу болмаса, былай із­деп табу өте қиын. Сәтін салғанда ондай адам арамызда бар еді. Ол осы өңірдің тірі шежірешісі, аңшы, этнограф Қасым аға Тәукенов бо­латын. Ерейментаудың Тойғанкөліне балық аулай барғанымызда, міне, осы кісі бізді сол жұмбақ жердің тура төбесінен түсірді. 

Шағын қойтастардың арасындағы бұл қазан­шұң­қыр жер бетінен 12-15 метр төменде орналасыпты. Көз өлшемімізге салып көргенімізде аталмыш тас­ойық ұзындығы 120, ені 60 метрдей аумақты алып жат­қан сияқты. Төбеден қа­ра­ғанда ол құдды бір маң да­ладағы үлкен көштен түсіп қалып, сол күйі ұмытылған алып астауды көзге елестеткендей. Айналасы жақ­партастар қоршаған оның табаны бәкене бұта мен шүйгін шөпке тұнып тұр. Төр жақтағы итмұрын мен жабайы қарақат арасында жылтыраған жылға да бай­қалады. «Қыстағы қасат қар­дың құдіреті-ау», – деп ой­ладық іштей. 
Жолбасшымыз Қасе­кең, Қасым ағаның ай­ту­ынша ертеде бұл жер ба­рым­ташылардың қо­нал­қа­лық мекені болыпты. Бо­лым­сыз нәрседен кек­те­ніп, дауласқан рулар бір-біріне деген өшін елдің өрістегі малын айдап кетуден алған ғой. Сондай кез­де барымташы ұрылар көр­ші ауылдың қолдарына түскен жылқыларын осында әкеліп, іздерін жасыратын болған. Яғни, олжа қылқұйрықтарды өзіміз сөз етіп отырған қазан­шұң­қырдың төменгі жа­ғын­дағы қылтадан бір-бірлеп өт­кізіп алып, 5-6 күн шөбі де, суы да бар осында баққан. Сөйтіп, арттарынан шыққан айғай-шудың аңысын аңдаған. Қуғын әбден басылып, із кесушілер беті басқа жаққа ауғанда олар жылқыларды мына тасқорадан қайта шығарып, іңір қараңғылығымен алыс жолға аттанатын болған. Осындай барымта-сырымтадан кейін сырт көзден таса бұл қазаншұңқыр Қысырақ қамаған аталып ке­тіпті. Аталмыш сөздің мән-мағынасын иісі қа­зақ баласына тәптіштеп тү­сіндіріп жату артық шы­ғар деп ойлаймыз. Қыс­қа­ша айтқанда, қысырақ үйір­ге қосылмағандықтан құ­лын­да­май қалған байтал не жас бие ғой. 

Өзіміз сөз етіп отырған бұл қазан­шұңқырдың бұ­рын­ғы замандағы жағ­дайы осылай болса, кешегі кеңестік кезеңде ол қырдағы малшы­ларды та­биғаттың адам күтпеген қи­ын­дық­та­рынан аман алып қалатын мекен ретінде ел есінде қалып қой­ыпты. Соның бір мысалы 60-шы жылдарғы қара күзде мұнда қатты дауыл тұрып, төңіректегі кең­шар­лардың бірінен отарлы қой шопанымен бірге ұшты-күйлі жоғалады. 4-5 күннен кейін ел бүкіл ауылды дүрліктірген оқиғаның «кейіпкерлерін» қыстауға қарай қайтып келе жатқан жерінен табады. Сөйтсе, шопан қатты желден ыққан малын Қысырақ қамаған қазаншұңқырына әкеліп, жан сақтапты. Содан 2-3 тәуліктен соң ауа райы өзгеріп, күн жылынады. Сол мезетте ол қойларын тасқорадан аман-есен шығарып, ауылға бет алған екен. 

Жанболат АУПБАЕВ,
«Егемен Қазақстан»

Ақмола облысы, 
Ерейментау ауданы

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.09.2017

Qazaqstan3d.kz – елімізді таныстырудың таптырмас жобасы

22.09.2017

Кірісіңіздің 5-10%-ын балаңыздың болашағына жинаңыз!

22.09.2017

Шығанақ жолымен немесе тары өсіру дәстүрі жалғаса береді

22.09.2017

Тілді үйрену түсіністікті нығайтады

22.09.2017

Латын әліпбиіне көшу туралы пікірлер

22.09.2017

Рухани тәуелсіздікке жеткізетін қадам

22.09.2017

Өркениет ағымына жетелейтін тарихи шешім

22.09.2017

«Харви» дауылы және мұнай бағасы

22.09.2017

Балалардың демалысы бақылаусыз қалмасын

22.09.2017

Үлгіліден үйренуге асық болайық

22.09.2017

Зейнетақы қорының қаражаты қайтарылады

22.09.2017

Қазақ қарияларының кеңдігі 

22.09.2017

БҰҰ Бас Ассамблеясының жаңа төрағасы Қазақстанның халықаралық істердегі рөлін жоғары бағалады

22.09.2017

Халықаралық зейнетақы және әлеуметтік қорлар қауымдастығының жетекшісі – Қазақстан

22.09.2017

ЭКСПО технологиялары білім саласында қолданылады

22.09.2017

Сербиямен қатынас құжаты қаралды

22.09.2017

Рухани даму жаңа әліпбиден бастау алады

22.09.2017

Елбасы жұмыс сапарының қорытындысы бойынша мәлімдеме жасады

22.09.2017

Назарбаев Алматы қаласындағы Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының қорына барды

21.09.2017

Абаев Қазақстан мен АҚШ президенттерінің телефонмен сөйлесуіне пікір білдірді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

«Харви» дауылы және мұнай бағасы

Американың мұнайлы өңір­леріне үлкен зардап әкелген таби­ғи апаттар әлемдік рыноктағы мұнай бағасының тұрақтануына оң ықпалын тигізетін түрі бар. Соңғы уақытта АҚШ-та мұнай өндіру көлемінің артуы және оның қорының ұлғаюы әлемдік нарық­­тағы мұнай бағасының күрт құл­ды­­рауына әкеліп соқтырған еді.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Қазақ қарияларының кеңдігі 

Өткен уақыт қайтып оралмайтын есіл өмір екенін көңіл күйдің аумалы-төкпелі қилы-қилы шағында ойласаң – шырғалаңы көп кермек шындықтар санаңды шарлай жөнелетіні несі екен. Желтоқсан көтерілісінен кейін Мәскеу газет­тері жалпақ жалғанға жария қыл­ған қазақ ұлтшылдығын идеяло­гия­лан­дырылған бояумен баттастыра қалың көрсеткеніне өзге тұрмақ өзің иланып, орнынан алынған сол кездегі биліктің кінәсі қорытылған қорғасындай сал­мақ­ты сияқтанды. Ендеше, жазасын құдай өзі берсін дегеннен артыққа бар­­май на­за­ланған сезімге қорыну қосы­лып, сі­лей­ген қалпы отырасың да қоясың.

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Сапасыз білім сан соқтырады

Спортшылардың «спорттық ғұ­мы­ры» қамшының сабындай қыс­қа. Жұрттың бәрі Головкиндей отыз­дың жуан ортасында жай оғындай жар­қылдап жүрмейді. Жасы келіп, күш-қуаты кемігенде боксшы қолғабын, фут­­болшы бутсысын шегеге іледі. Иә,­­ талай жылғы серігімен қош ай­­­тыс­қан ардагер спортшының қай-­қайсысы болса да «Әрі қарай не­ істеймін?» деген тағдыршешті сұрақ­қа түбі бір маңдай тірейді. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Өрелі өрен іздеймін

Халқымыз  «Ұлың өссе ұлық­ты­мен, қызың өссе қылықтымен ауылдас бол» деп бекер айтпаған. Өйткені, жа­ңа көктеп келе жатқан жас шыбық қа­тарына қарап бой түзейді, бір-бі­рінің ойын байытады немесе кері әсерімен қисық, қыңыр болып өсуіне де әсерін тигізеді. Қанатты сөз осындайларды көріп ой түйгеннен туса керек.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Такси мен «тәбет»

Астанадағы автобустардың қыз­мет көрсету сапасы жайлы мақала шық­қан­нан кейін («Қоғамдық көлік және жолаушы мәдениеті», «Егемен Қазақ­стан», 7 қыркүйек, 2017 жыл) бірнеше оқырман хабарласып, «Так­сист болып бір-екі күн жұмыс істеп көріңізші, біраз мәселеге қанығар едіңіз» деп ой тастады. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу