«Қытай феноменінің» сыры неде?

Шығыстағы көршіміз Қытай экономикасының тез өркендеуіне әлемдік қоғамдастық ерекше назар аударып отыр. Ал, батыс басылымдары «Қытай феномені» жөнінде не дейді?
Егемен Қазақстан
28.07.2017 1301

ABC мәліметі бойынша, Қытай экспорты мен импорты соңғы айларда бірнеше есе ұлғайған. Әйтсе де Bloomberg Қытай экономикасының басты қиындығы ретінде жұмыс өнімділігін атап көрсетеді. «Елдің ІЖӨ көлемі жыл басындағы 3 айда 6,9 пайызға өсті. Қытай Премьер Ли Кэцян Далянда өткен Әлемдік экономикалық форумда Қытай экономикасы алға ілгерілеп келе жатқанын айтқан болатын. Алайда экономиканың негізгі көрсеткіші саналатын жалпы ықпал ету өнімділігі мәз емес. Бұл ықпал ету өнімділігі ‒ қосымша жұмыс күші не қаржы шығынынсыз өнім шығару, яғни дамудың негізгі көзі», ‒ дейді Bloomberg.

Еңбек өнімділігінің төмендеп кетуі ретінде Bloomberg Қытай үкіметінің жаһандық дағдарыс кезінде кәсіпорындарға қаржылай қолдау көрсетуін келтіреді. Мәселен, Қытай 2008 жылы мемлекеттік кәсіпкерлерді қолдауға 586 миллион АҚШ долларын бөлген-ді. Бұл қаржы мемлекеттік кәсіпорындарды дағдарыстан құтқарғанымен, жеке меншік секторға зиянын тигізді. Gavekal Dragonomics экономикалық консальтингтік фирмасының зерттеуші директоры Эндрю Батсонның сөзіне қарағанда, мемлекеттік кәсіпорындар елдегі несиенің 30 пайызын алса да, олардың өнімі ІЖӨ-нің 10 пайызына да жетпейтін көрінеді. Осы әдісті Қытай билігінің қайта-қайта қолдануы жекеше сектордың жағдайын әлсіретіп, олардың еңбек өнімділігін азайтқан екен.

«Көп елде нарықтық бәсекелестік еңбек өнімділігін арттыруға көмектеседі. Алайда, Қытайдың индустриялдық саясатқа құмарлығы Си Цзиньпиннің кезінде тіпті артып, осыдан 2 жыл бұрын «Made in China 2025» бағдарламасын қабылдады. Соның мақсаты ‒ оңтайлы несиелендіру, субсидия, салықтан босату жеңілдіктері арқылы аэроғарыш, робот жасау сияқты салаларды дамыту. Осының нәтижесінде Бейжің және жергілікті билік «зомби» корпорациялардың өмірін ұзартып, олардың жеке бизнес түрлерін ығыстыруына мүмкіндік беріп отыр», ‒ деп түйіндейді Bloomberg.

Қытайдың робот жасау, хай-тех саласына ден қойғанын басқа басылымдар да назар аударып отыр. The Guardian басылымы кейінгі жылдары тез дамыған Гуянг қаласын мұндай қадамның мысалы ретінде келтіреді. Бір кезде күйі кеткен шаһар қазіргі таңда «Дерекқордың алып алқабы» атанып отыр. Гуянгке алғашқылардың бірі болып электроника өндіретін Foxconn компаниясы келген-тұғын. Сарапшылар мұны үлкен толқынның басы деп есептейді. Ал Microsoft, Huawei, Hyundai Motor, Tencent, Qualcomm және Alibaba компанияларының Гуянгқа келуіне салық жеңілдігі, мемлекеттік қолдау және шығынның аздығы себеп болды. Бүгінде үндістандық Электроника кәсіби колледжімен келісім жасалып, 30 компаниядан құралған Қытай ‒ Британия деректер қоры технология дамуына кірісіп кетті. Сондай-ақ, бірнеше британдық университет Гуянгпен бірлесудің жолдарын зерделеп жатыр.

CNBC-ге сұхбат берген Ehang компаниясының директоры Дэррик Сионг Қытайдың «Кремний алқабын» қуып жетуге талпынатынын айтады. Оның пікірінше, «аспан асты елінде» стартаптардың дамуына қолайлы жағдай жасалған. «АҚШ нарығында адамдар көбіне негізгі технологиялармен жұмыс істеуге уақыт жұмсайды. Ал Қытайда қабылдану деңгейі мен бизнес үлгілеріне көңіл бөледі. Сондықтан, оның нәтижесі 5-6 жылда көрінеді. Меніңше, осы тұста Қытайдың үйренері көп» ‒ дейді Дэррик Сионг.

Ал The Economist журналы Қытайдың таяу арада жасанды интелект жөнінен АҚШ-тан озып кетуі ықтимал екенін жазады. Оның бірінші себебі ретінде Америкада жұмыс жасап жүрген тәжірибелі басшылардың Қытайға оралуын атап өтеді. «2016 жылдың қазанында Ақ үй Қытайдың жасанды интеллекттің бір саласы саналатын терең меңгеру туралы академиялық мақала жариялаудан Американы басып озғанын мәлімдеген-ді. Консалтингтік PwC 2030 жылға қарай жасанды интеллекттің дамуы әлемдік ІЖӨ-ді 16 триллион долларға ұлғайтып, соның жартысына жуығы Қытайға тиесілі болатынын айтады. Кейінгі жылдары қытайлық зерттеушілердің жасанды интелектке қатысты патент алуы 200 пайызға өскен», ‒ деп келтіреді аталған басылым.

Сарапшылардың пайымдауынша, Жасанды интелектті дамытуға керекті есептеу күші мен капитал көлемі Қытайда өте көп. Мысалы, Alibaba мен Tencent сияқты алпауыт компаниялар дерекқор орталықтарын көптеп салып жатыр. Соның нәтижесінде бұлтты технология көлемі 30 пайызға артқан. Сонымен қатар, жасанды интеллектті дамытуға арналған қытайлық компаниялар 2012-2016 жылдары 2,6 миллиард АҚШ доллары көлемінде қаржылай көмек алған.

Әр дәуірде Қытайдың ешкім білмейтін ішкі сырлары болған-тұғын. Бағзы дәуірде жібек пен оқ дәрінің құпиясын ашуға батыс барынша талпынды. Бүгінде шығыстағы көршіміздің экономикасының өркендеуі басты назарда тұр. Әйтсе де, «Қытай феноменінің» құпиясы қашан ашылатыны әзірге белгісіз.

Баспасөзге шолу жасаған Абай Асанкелдіұлы,

"Егемен Қазақстан".

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2018

Жерге қатысты заң мақұлданып Сенатқа жолданды

21.02.2018

Нұрлан Ермекбаев: Мемлекет дін мен сенімге қарсы емес

21.02.2018

Дмитрий Голобурда ҚР ҚАӨМ Ақпараттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы болып тағайындалды

21.02.2018

Қоғамдық келісімді нығайту мәселелері талқыланды

21.02.2018

Астанада балалар өнер мектебі түлектерінің шығармашылық көрмесі өтті

21.02.2018

Б. Сағынтаев азаматтық авиацияны дамыту мәселелері жөнінде кеңес өткізді

21.02.2018

Министрлік «Егеменде» жарияланған мақалаға жауап берді

21.02.2018

Ақтөбеде мүмкіндігі шектеулі және аутизммен ауыратын балаларды оңалту орталықтары ашылады

21.02.2018

«Спортинг» – «Астана». Жауапты ойынның жауапкершілігі

21.02.2018

Өскеменде «Жас кәсіпкер» атты бизнес-жобалар байқауы өтті

21.02.2018

«Жолдарда жемқорлықты төмендетудің 10 қадамы» акциясы ұйымдастырылды

21.02.2018

Юлия Галышева: Жүлдегер екенімді елге келгенде шынайы сезіндім

21.02.2018

Нұрсұлтан Назарбаевтың төрағалығымен Қауіпсіздік кеңесінің отырысы өтті

21.02.2018

Қазақстанның латын графикасына көшуі әлемдік БАҚ назарында

21.02.2018

Астаналық жас өнерпаздар латын әліпбиін қолдап флешмоб өткізді

21.02.2018

Атырау облысындағы Сарайшық музейінде заманауи сапар орталығы салынады

21.02.2018

2019 жылы Атырау облысының 99,7 пайызы табиғи газбен қамтылады

21.02.2018

Элизабет Тұрсынбаева Олимпиаданың келесі кезеңіне жолдама алды

21.02.2018

Буырқанған бояулар: Салихитдиннің салқар даласы

21.02.2018

Жәдігер: Қожамбеттің қолжазбасы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қайтқан малда қайыр бар

Осының алдында газет бетінде жарияланған «Бай бол­­саң, халқыңмен бол!» атты мақа­ламызда («Егемен Қазақстан», 09.02. 2018 жыл) меншік иелері­нің елімізден астыртын жолдар арқылы шығарып әкетіп жатқан капиталының түбі оларға қайыр бермейтіндігін, қазіргі күні Батыс әлемінде жүріп жатқан саяси-эко­номикалық үдерістердің екпі­німен бұл қаржылар сол жақ­тың өзінде ерте ме, кеш пе, қақпан­ға түсірілетіндігін, ал оның идеологиясы қазірдің өзінде әзір екендігін жазған едік. 

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Халық тәжірибесі – құндылық

Елшіл қайраткер Смағұл Сәдуақасұлы «Сәрсенбек» атты романында (1922) бас қаһармандарының аузынан «Қазақ неше жылда нағыз Жапониядай болады», «Қазақ Жапония секілді болу үшін өзінің елдігі өзінде болу керек», «Мыңдаған, миллиондаған қазақтар жұмысшы болып істесе, өз жерінің байлығының рахатын көрген емей немене?! Бұл дегенің адам айтқысыз жаңару болар еді» дейтін пікірлер айтқызады. Ел келешегінің мүбәрак жолын меңзеген нұсқа сөз деп қабылдаған дұрыс.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жүздік құрылымда рулық үлес жоқ

Жақында танымал антрополог-академик Оразақ Смағұловтың «Қазақ халқының шығу тегі» атты еңбегі жарыққа шықты. Туындыда қазақ халқы осыдан қырық ғасыр бұрын Еуразия даласында дара этнос ретінде қалыптасқаны физикалық антропология арқылы дәлелденіпті. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Тобасыз тойымсыздарға тоқтам бар ма?

Қазаққа адал қызмет етуді парыз да қарыз санаған ұлт көсемі Әли­хан Бөкейханов: «Алаштың баласы, бұл жолы болмаса, жақын арада өз тізгі­ні өзінде бөлек мемлекет болар» деп­ті. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Әлеуметтік әділеттілік жолы

Енді ғана тағайындалған Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау ми­нистрі Мәдина Әбілқасымова Үкімет отырысындағы өзінің алғашқы баян­дамасында « МӘМС жүйесін енгізуді бастау үшін үстіміздегі жылы толық­қанды дайындық жұмыстары қам­тамасыз етілетін болады» деп атап көр­сетті. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу