Ресей-Қытай: Көршілер ықпалдастығының көкжиегі

Жақында ҚХР Төрағасы Си Цзиньпиннің Ресей­ге ресми сапары өтті. Бұл оның ҚХР төра­ға­лығына сай­ланған 2013 жылдан бері Ресей Фе­де­ра­ция­сы­на алтыншы рет ат басын бұ­руы болды.
Егемен Қазақстан
11.07.2017 2300
2

Си Цзиньпиннің Ресейге жа­саған сапарларының үшеуі рес­ми сапар мәртебесіне ие. Мәс­кеу­ге осы соңғы келуі – ресми са­пар­лардың үшіншісі.

Бұл жолы да Бейжіңнен келген делегация өкілдері ресей­лік әріптестерімен жан-жақты қы­зу талқылаулар өткізді. Жал­пы, сапар аясындағы келіс­сөз­де Владимир Путин мен Си Цзиньпин халықаралық мә­се­ле­лер бойынша саяси үн­қа­ты­су­­да «сағаттарын салыстырып» тек­серді.

Kremlin.ru сайтының хабар­лау­ынша, Ресей мен Қытай бас­шыларының кездесуі аясында әртүрлі бағыттар бойынша 20-дан астам келісімшартқа қол қойылған. Тараптар алдын ала қалыптасқан қағидаға сай, ке­лі­сімде көрсетілген шарттарды жү­зе­ге асырудан айнымауға уағ­да­ласқан.

Қазіргі таңда тараптардың өзара бір-біріне құрмет көрсетуі қалыпты жағдайға айналған. Мұны, әсіресе, В.Путиннің қы­тайлық серіктесіне жоғары мем­ле­кеттік марапат – Қасиетті апос­тол Андрей Первозванный ор­денін тапсыруынан байқауға бо­ла­ды. Өз кезегінде оған жауап ретінде Си Цзиньпин В.Путинді қы­тай халқының сенімді досы деп атады.

Сондай-ақ, Қытай мен Ресей саяси сахнада бір-бірі­не негізгі серіктес ретінде жі­ті көңіл бөлуде. Оған қоса, осы кез­д­есу кезіндегі екі ел бас­шы­­­ларының мәлімдемелері дип­­ломатиялық жылы шырай си­­патында көрініс берді. Ал БАҚ өкілдеріне арналған кон­ференцияда В.Путин мен Си Цзиньпин халықаралық мә­се­ле­лерде екі елдің көзқарасы мен ұстанымдары, жан-жақ­ты әріпт­естік негіздері өзара үн­дес­етіндігін бірауыздан мә­лім­деді және аталған ба­ғыт­тар­да­ғы диалог жал­ға­са­тын­дығына сенім білдірді.

Осылайша, Қытай мен Ресей арасындағы ынтымақтастық оң сипат алып отыр. В.Путин Қытайдың Ресейге құйған инвес­ти­циясының көлемі 2,3 млрд дол­ларды құрағанын ай­тып, бұл тараптардың эко­но­микалық серіктестігінің жо­ға­ры деңгейін көрсететінін атап өтті.

Осының негізінде екі жақ болашаққа ауқымды жоспарлар құруда. Өткен жылдың қоры­тындысы бойынша, Қытай мен Ресей арасындағы тауар айналымы 69 млрд долларға жеткен. Мұны да брифинг барысында В.Путин тілге тиек етті. Ал енді биылғы көр­сеткіш көлемі 80 млрд долларға өседі деп күтілуде. Қытай мен Ресей арасындағы әріп­тестік белсенділіктің осындай деңгейіне қарап, тараптар 2020 жылға қарай тауар айналымы көлемін 200 млрд долларға жеткізуді көздейді.

Қол қойылған келісімдердің ішінде көптің назарын аудар­ға­ны Ресейдің табиғи газын Қытайға «Сібір қуаты» жаңа құбыр желісі арқылы тасымалдау уақытының нақтылануы болды. Осы кезге дейін бұл жо­баға қатысты көптеген талас-тартыс пен тосқауылдар бол­ғаны белгілі. Ең алдымен, 2014 жылғы келісім бойынша аталған құбыр желісін Ресей мен Қытай мамандары ортақ қаражатқа салуы тиіс болатын. Кейіннен қытайлық тарап өз жоспарын жүзеге асырудан бас тартты. Дегенмен, келісімге сәй­кес, ресейлік «Газпром» осы құ­быр желісінің жартысына жу­ы­-
ғын өз есебінен салды және 2019 жылдың желтоқсан айында Ресей өз газының алғашқы легін экспорттай бастайды деп күтілуде.

Естеріңізге сала кетейік, «Сібір қуаты» құбырын салу ж­өнін­дегі келісімге 2014 жылы қол қойылған болатын. Бұл құбыр арқылы жыл сайын көлемі 38 млрд текше метрді құрайтын Ресей газын 30 жыл бойы Қытайға экспорттау көзделген. Алайда, соңғы екі жыл ішінде жобаны жүзеге асыру аясында түрлі дау-дамайлар өршіп кеткен еді.

Қалай болғанда да, жобаны іске қосу уақытын нақтылауда та­раптар белгілі бір келісімдер не­гізінде уағдаласқан сыңайлы. Ал газ бағасына байланысты еш­бір дерек жарияланбағанына қа­расақ, «Газпром» мен CNPC (Қыт­ай ұлттық мұнай-газ кор­по­­ра­циясы) арасында бұл мәсе­ле әлі де шешіле қоймаған сы­ңай­лы.

Тараптар арасындағы бұл жолғы келісімдердің бірқатары инвестиция мен қаржы, ақ­парат және ғарыш саласына қатысты болды. Қытай мен Ресей қарым-қатынасында басымдыққа ие тағы бір жаңа­лық – ұлттық валютамен есеп айырысуды жал­ғас­тыра тү­су жайы нақ­ты­ланды. Біз­ге белгілісі, 2014 жылдан бе­рі та­рап­тар екіжақты операция­ларды ұлттық валютам­ен жүр­гі­­зуге күш салған. Сол кезде сыр­­тқы жағдаятқа тәуелділікті төмендету мақсатында та­рап­­тар­дың келісімге қол қоюы Ресей­дің Шы­ғысқа бетбұрысы ре­тінде ба­ға­л­анған. Осы тұрғы­дан алғанда, сапар аясында Ресей-Қытай инвестициялық әріптестік қорын құру жөнін­дегі келісімге қол қойы­луы ұлттық валютамен есеп-қисап жасау мүмкіндігін ке­ңейтеді.

Соңғы деректерге көз жү­­гіртер болса, әлемде 40 мем­лекет алтын-валюталық қор құрылымында Қытай юа­нін пайдаланады екен. Ал Ресей жә­не Қытай сауда айна­лы­мын­дағы есеп-қисапта рубль мен юаньнің пайыздық көрсеткіші 7 пайызды құрайды. Жақын жылдарда бе­кітілуі мүм­кін ірі энер­ге­ти­ка­лық мәмі­ле­лер­де бұл көр­сет­кіштің көл­е­мі өсетіндігі сөзсіз.

Қытай мен Ресей басшы­ла­рының халықаралық мә­се­лелерге қатысты мә­лім­де­мелері шет­елдік бай­қау­шы­лар үшін де зор маңызға ие әрі көпшілік назар аударған дүниелердің бі­рі болды. Әсіресе, Ресей мен Қытай келіссөздерінің қорытындысы бойынша Ко­рей түбегі мәселесіне қа­тыс­­ты Ресей Сыртқы істер ми­ни­стр­лігінің мәлімдемесі шет­ел­дік байқаушылар арасында қызу талқыланды. Ал құ­жатта тараптар КХДР мәсе­ле­сін бей­біт жолмен шешуді жақ­тай­тындықтарын растаған.

Десек те, әрбір тарап­тың өзіндік ұстанымы бола­тын­дығын да ескерген жөн. Мәселен, Ресей тарапы Сол­түс­тік Кореяға қатыс­ты түйінді тарқатудың өзіндік «жол картасын» әзірледі. Ал ол АҚШ-тың сыртқы саясатына мүлдем үйлеспейді. Соңғы айда Сол­түс­тік Корея мәселесіне қа­ты­сты шиеленіс одан сайын ушыға түскені белгілі. КХДР өз кезегінде зымырандарын сынауды жалғастырып жатыр.

Қытай мен Ресей ара­сын­дағы тағы бір назар аударарлық жағ­даяттың бірі – болашақта көп тараптық бірігу немесе интег­ра­циялық әрекеттесу ая­сын­да­ғы қарым-қатынас мәс­еле­сі. Бұл тұрғыда нақтылай тү­ссек, Қы­тайдың «Бір белдеу – бір жол» бас­тамасы туралы Ресей тарапы көп жағдайда жақ ашпайтыны бай­қалады. Мәс­кеудегі кездесу­де сөйлеген сөзінде В.Путин Ресей ШЫҰ мен ЕАЭО, тіпті, «Бір белдеу – бір жол» бас­та­масын да қамтитын Үлкен еура­­зия­лық серіктестік құруға күш салынатындығын атап өтті.

Қалай десек те, Қытай-Ресей қарым-қатынасы өзінің жоғары деңгейін көрсетіп ке­леді. Қытай басшысының Мәскеуге жасаған осы сапарын қорытындылайтын болсақ, мұнда негізгі басымдық саяси байланыстарда екендігі бай­қалады. Ал В.Путин Мәскеу мен Бейжіңнің халық­ара­лық мәселелерге қа­тысты ұс­танымы өзара ұқ­сас әрі жа­қын күйінде қала бере­тін­дігін атап көрсетті.

Руслан ЖҮСІП,
саясаттанушы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.02.2019

Сапарбаев: Бірде бір бала назарсыз әрі қамқорсыз қалмауы керек

16.02.2019

Головкин былғары қолғабын шегеге іле ме?

16.02.2019

Астана қаласы мен үш облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

16.02.2019

Қарағандыда NASА кездесу өткізді

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

16.02.2019

Баянауылда аудандық қысқы спартакиада өтті

16.02.2019

Биыл Батыс Қазақстан облысында 5 жатақхана құрылысы басталады

16.02.2019

Батыс Қазақстан облысында өңір басшысының есебі басталды

16.02.2019

Павлодар облысының әкімі жаңа орынбасарларын таныстырды

16.02.2019

Бүгін Болгариядағы турнирде Қазақстан боксшылары алғашқы жекпе-жектерін өткізеді

16.02.2019

СІМ және «Атамекен» ҰКП инвестициялық және экспорттық бағыттағы жұмысты үйлестіруді күшейтуде

16.02.2019

WGS төрағасы: Үкіметтер өздерінің бизнес-модельдерін қайта ойлап табуы керек

16.02.2019

Ресей сауда алаңдарында қазақстандық компаниялардың белсенділігі артты

16.02.2019

Алматыда «Қазақстан университеттері халықаралық аренада» тақырыбында семинар өтті

16.02.2019

Майдангер-жазушы Леонид Гирш 95 жасқа толды

16.02.2019

Алматыда студенттер арасында «IITU Robocon 2019» робототехника чемпионаты өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу