Рухани жаңғыру: озығын алып, тозығын тастау

​Елбасы елімізді рухани жаңғыр­ту­дың бірегей бағдарламасын ұсын­ды. Бұл халқымызға рухани жол көр­се­те­тін нақты бағдар екеніне күмән жоқ.
Егемен Қазақстан
13.04.2017 8812

Елбасы атап көрсеткендей, XX ғасыр халқымыз үшін қасіретке толы дәуір болды. Бұл ақиқат. Мыса­лы, ашаршылық кезеңінде қазақ хал­­қының жартысынан астамын жоғал­тып алдық. Бұл, бүкіл адамзат тари­хын­­дағы ең ауқымды қасіреттің бірі және сол кездегі биліктің бүкіл адам­­затқа қарсы жантүршігерлік қыл­­мысы. 

Дегенмен, Президент айтқандай, тарих тек ақтаңдақтардан тұрмайды. XX ғасырда Қазақстан бірқатар жетіс­тіктерге де қол жеткізді, олардың ішінде индустрияландыру және әлеу­меттік инфрақұрылымның негізі қа­лып­тасты. Алайда, осы жерде біз бә­рі­міз, сол кезеңдегі жаң­ғы­рудың қазақ ұлтының жаңғыруы болма­ға­нын айқын түсінуіміз керек.

Нағыз ұлттық жаңғыру тек Қа­зақ­стан тәуелсіздікке қол жеткізгенде ғана, Елбасының ұзақ мерзімді стра­те­гиясының негізінде басталды деп дүдәмалсыз айтуға болады.

Әлемдегі әрбір ұлттың әлеуеті – бұл тарихтың сабақтарынан үлгі алуы мен тәжірибе жинақтаудағы қабі­летіне тікелей байланысты. Мысалы, Қы­тай XV ғасырда бүкіл әлем­дегі ішкі жалпы өнімнің жартысына ие болды. Бірақ, басқа әлемнен оқшау­ланып, «Күн астындағы» империя­мыз деп тоқмейілсіген қытайлар индустрия­лық жағынан әлемдегі да­мыған мемлекеттерден кенже қалып, Батыс елдері тарапынан басқын­шылыққа ұшырады. Ал XIX-XX ға­сырларда азамат соғысының тауқы­метін бастан кешірді. Тарихтың сабақ­тарын ескерген Қытай қазір эконо­микада, жаңа технологияларды ен­гізіп пайдалануда едәуір ілгері­леуге қол жеткізді.

Сондықтан, Елбасы халқымызға өз дүниетанымын түбегейлі өзгерту жөнінде нақты кеңес беріп отыр. «Өзім­дікі таңсық, өзгенікі қаңсық» деген пайым қазіргі ұғымға мүлдем сай кел­мейді. Бұл ретте, еліміздің бү­кіл дүние жүзіндегі жағымды үде­­­ріс­­­терге сәйкес келуі аса маңыз­ды.

Қоғамдық сананы жаңғыртуға бағытталып отырған бұл идеяның ұсы­­нылуы уақыт талабы мен ел дамуы­­ның тарихи кезеңіне сай, маңы­­зы зор шешім болып отыр. Бұл идея­ның үшінші жаңғырудың өзегі­не айналуы, елімізге мүлдем жаңаша сипат, тың серпін әкелері анық.

Біз саяси жаңғыру мен эко­но­ми­калық реформаларды жүзеге асыруды қолға алып, бүгінгі күнге нақ­ты нәтижелермен же­тіп отырмыз. Президент бұл мақ­сатты толық орындау үшін «Са­на­мыз ісімізден озып жүруі, яғни одан бұрын жаңғырып отыруы тиіс», – деп нақты міндет қойды.

Елбасы рухани жаңғырудағы ұлттық сананың рөліне баса назар аударып, бірнеше мін­дет­­терді айқындап берді. Оның ең негізгісі ұлттың терең тари­­хынан бастау алатын рухани ұстынды сақтап қалу. Тарих­тың белестерінен сүрінбей өткен құн­дылықтарымыз бен озық дәс­түрімізді табысты жаңғырудың алғышартына айналдыра білу. Бұл ретте, Елбасы «Жаңғыру жолында баба­лардан мирас болып, қанымызға сіңген, бүгінде тамырымызда бүлкіл­деп жатқан ізгі қасиеттерімізді қайта түле­туіміз керек», − екенін атап көр­сетті.

Президент рухани жаңғы­ру­дағы ұлттық сана-сезім көк­жиегін кеңей­туде екі нәрсенің басын нақты ашып беріп отыр. Оның бірі – ұлт­тық код, ұлттық мәдениет сақтал­маса, ешқандай жаңғырудың болмай­тын­дығы. Екіншісі – алға басу үшін ұлт­тың дамуына кедергі болатын өткеннің кертартпа тұстарынан бас тарту. Мұндағы басты идея – болашақ пен өткенді үйлесімді сабақтастыра білу. Озығын алып, тозығын тастау.

Елбасының идеясы тарихқа деген көзқарасты түзету мен ұлттық біре­гейлікті сақтап, ұлт­тық сана-сезімнің көкжиегін кеңей­ту жайлы болып отыр. Елба­сының «Бізге тарих туралы өз­дерінің субъективті пайым­дарын тық­палауға ешкімнің қа­қысы жоқ», − деуі шешімді пікір.

Адамзат тарихына үңілсек, әлем­дегі озық өркениеттер ұлт­тық сипат­тан бастау алғандығын білеміз. Үшінші жаңғыруда біз әлемге елі­міз­дің жаңаша бет-бейнесін танытуы­мыз қажет. Мұнда ең алдымен сапа керек. Біз өткен дәуірден қалған тап­таурын қағидаларды өзгертіп, орын­­далмайтын «елес идео­логия­лар­дан» бойды аулақ ұстап, жаңа праг­мати­калық сипаттағы деңгейге қол жеткізуіміз қажет.

Әлемдегі түрлі революциялар еш­қашан оңтайлы нәтижеге әкелген емес. Қазақстанның тәуелсіздік кезең­ін­дегі жаңғыруы байыпты қалып­та, уа­қыт талабын ескере отырып, ке­зең-кезеңімен жүзеге асуда. Эво­лю­циялық жолмен жаңғыру қазақстан­дық даму жолының негізгі кілті екен­дігін ұғынып, әрбір қазақстандық аза­мат­тың басты бағдарына айналуы тиіс.

Рухани жаңғыруда қойылып отырған маңызды мәселенің бірі − «са­наның ашықтығы». Жаһандану үрді­сіндегі бас­ты талап − әлемдік тіл­дерді мең­геруге ұмтылу. Бұл біздің ғалам­дық үрдіске толыққанды арала­­суы­мызға жол ашады. Әлемдік озық тәжі­рибе мен жетістіктерге қол жет­­кі­зуімізге мүмкіндік туғы­затыны анық.

Елбасы рухани жаңғыру жолында таяу жылдары атқарылуы тиіс негізгі міндеттерді де нақты анық­тап беріп отыр. Соның бірі – ла­тын әліпбиіне көшу. Бұл орай­да, қазақ әліпбиінің жаңа гра­фи­­ка­дағы бірыңғай стандарт­ты нұс­қасын қабылдайтын боламыз.

Білім беру жүйесінде дүние жүзінде баламасы жоқ бағдар­лама іске асырылатын болады. Әлемдегі ең жақсы әр түрлі тіл­дердегі 100 оқулық қазақ тіліне аударылады. Бұл халқымыз­дың білімін әлемдік кеңістікке, ғаламдық деңгейге алып шығуға тың серпін беретіні сөзсіз. 

Президент рухани жаңғыруды жүзеге асыруда, әлемде ешкімге ұқсамайтын дербес ұлт болуы­мыз үшін «Жаһандағы заманауи қазақстандық мәде­ниет» жобасын іске асыру мін­детін қойып отыр. Мәдениеті­міздің озық үлгілері әлемдік дең­гейде кеңінен танылып, дүние жүзін­дегі бәсекеге қабілеттілігі халық­аралық деңгейге сай болуы қажет. Мә­де­ниетті жа­сай­­­тын халық болған­дық­тан, осы идеяның аясында заман­дас­­­тарымыздың жетіс­тіктерін көр­се­туге бағытталған «Қазақ­стан­дағы 100 жаңа есім» жобасы қолға алынатын болады. Бұл тәуел­­сіздік жылдарындағы же­­­тіс­­тік­­терге қол жеткізуге мол үлес қос­­қан тұлғаларымызды елге та­­ны­­туды көздейтін жоба болмақ.

Елбасы ұсынып отырған рухани жаңғырудың негізгі сипаты өткен мен болашақты үйлестіре жүзеге асыру болғандықтан, біз мұны екі арнада іске  асыруымыз қажет. Оның бірі − ғаламдық жетістіктерді өзімізге әкелу арқы­лы жаһандық дамуда өз үлесі­мізді алу. Екіншісі – өткен тарихы­мыз бен дәстүрлерімізден асыл құн­дылықтарымызды қайта жаң­ғыртып, ұлттық бірегейлі­гімізді сақтап қалу. Осы орайда, Елбасы ауқымы кеңейіп, «Ту­ған елге» ұласатын «Туған жер» бағ­дар­ламасын қолға алуды ұсынып отыр.

Елбасы ұсынған рухани жаң­ғы­ру бағдарламасы оны дәйекті түрде жүзеге асыру тұрғысынан жан-жақты талқылау мен зер­де­леуді қажет ететін маңызды құ­жат болып табылады. Бұл жерде, нем­құрайлылық пен дүмбілездік орын алмауы тиіс. Өйткені, бұл мәселе біздің ұлтымыздың бола­шағы мен рухани әлеуетіне тіке­лей қатысты. Түптеп келгенде − бұл күйзеліс пен дүрбелеңнің, сонымен қатар,  прогресс пен да­мудың алмағайып кезеңінде Қазақ­станның экономикалық және технологиялық жаңғы­руы­ның идео­логиялық негізі. Біз, қазақ ұлты рухани жаңғыру арқылы өрке­ниетті әлемнің ажырамас бөлігіне айналамыз. Бұл – біздің тарихи таңдауымыз.

Қасым-Жомарт ТОҚАЕВ,

Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы. 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.04.2018

«Smart Zholy» бағдарламасының үздік стартап жобалары анықталды

20.04.2018

23-26 мамыр күндері Астанада «KADEX - 2018» көрмесі өтеді

20.04.2018

Денсаулық сақтау министрі Орал қаласында

20.04.2018

Заңнамаға архив ісі мәселелері бойынша өзгерістер қаралды

20.04.2018

Дубайдағы инвестициялық кездесуде ОҚО-ның инвестициялық өсу драйвері зерттелді

20.04.2018

Ақтөбеде зиянды қалдықтар тасқыны толастар емес

20.04.2018

ТҮРКСОЙ Шыңғыс Айтматов жылын ашты

20.04.2018

Арсен Венгер «Арсеналдан» кететін болды

20.04.2018

Алматы облысында тау жыныстарының қозғалуы тіркелді

20.04.2018

Петропавлда спорт колледжі ашылады

20.04.2018

Алматыда Парламент Мәжілісінің депутаттары жатақханаларды аралады

20.04.2018

Алдағы демалыс күндері ауа райы қандай болады?

20.04.2018

Солтүстік Қазақстанның жас суретшілері халықаралық байқауда топ жарды

20.04.2018

Оңтүстікте ХҚКО арқылы 10 миллионнан астам қызмет көрсетілді

20.04.2018

Солтүстік Қазақстанда архив ғимараттары жоқ аудандар бар

20.04.2018

«Самұрық-Қазына» АҚ жаңа Даму стратегиясын әзірледі

20.04.2018

Сенаторлар «Қылмыстық құқық бұзушылықтар картасы» интернет порталының жұмысымен танысты

20.04.2018

Қайрат Әбдірахманов Түркия президенті Реджеп Тайып Ердоғанмен кездесті

20.04.2018

Өскемен әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

20.04.2018

Қостанайда балалардың «Алтын микрофон» ән байқауы басталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Кісілік әліппесі

Жер бетінде сонау да сонау көз жеткісіз, көңіл сенгісіз небір ықылымдардан бері жасап келе жатқан заты адам баласының ең зарлы мақсаты не десе, ол – адам болу дер едік. Түр-сипатыңмен, тәніңмен ғана емес, жаныңмен, алпыс екі тамырыңдағы қаныңмен, бүкіл болмыс-бітіміңмен. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Ауылдарды сақтаудың амалы қайсы?

Ауыл халқы азайып барады. Неге? Ешкім­ге ештеңенің керегі жоқ болып кеткен бүгінгідей заманда ол жағын ойлап бас қатырып жатқан да бірде-бір жан жоқ. Бар айтатын уәждері – урбанизация. Бір есептен ол да дұрыс шығар. Қалаларға қарай жа­қындаса ауыл қазақтары да өркениетті өмір­ге араласады, өзгелермен бірге қазіргі за­ман­­ның игіліктеріне ортақтасады. Бірақ... 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Қайырымдылық көмектің қайыры болады

Табиғат апатына немесе соғыс, қарулы қақтығыс салдарынан күйзеліске ұшырап, аштыққа, босқыншылыққа тап болған елдерге қайырымдылық көмек көрсету – халықаралық қоғамдастықтың игі шарала­ры­ның бірі. БҰҰ-ның Халықаралық соты ондай көмектердің азық-түлік, киім, дәрі-дәрмек түрінде болуын, қару-жарақ түрінде берілмеуін қатаң бекіткен.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Тағам сыры: аурудың алдын алу мүмкін бе?

«Ас – адамның арқауы» деп кішкен­тай­ымнан естіп өскен адам ретінде, та­мақ жемесе адамның күші болмайды, жұ­мыс істеуге, өмір сүруге энергиясы жетпейді деп ойлайтынмын.  Бірақ ас­тың да асы бар, оның пайдасы мен зияны туралы шы­найы да, өтірік те, ойдан құрас­ты­рыл­ған да әңгімелерді көп естіп, кейде білмегендіктен сеніп те қалып жүреміз.

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Алматы: Шағын ауданның астарлы ақиқаты

Алматыда аты жоқ, бірақ, нөмір­­­лен­­ген 12 шағын аудан бар. Шын­туай­­тында, олар 12 емес, барлығын қос­­қанда – 13. Қала сәулетіне билік жүр­гізуші партия қызметкерлері, сірә, жобалау үстінде «шайтанның 12-сін» сес­ көрген-ау, ақырғы шағын ауданды – 10 «А» деп белгілепті. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу