Рухани жаңғыру: озығын алып, тозығын тастау

​Елбасы елімізді рухани жаңғыр­ту­дың бірегей бағдарламасын ұсын­ды. Бұл халқымызға рухани жол көр­се­те­тін нақты бағдар екеніне күмән жоқ.
Егемен Қазақстан
13.04.2017 8984

Елбасы атап көрсеткендей, XX ғасыр халқымыз үшін қасіретке толы дәуір болды. Бұл ақиқат. Мыса­лы, ашаршылық кезеңінде қазақ хал­­қының жартысынан астамын жоғал­тып алдық. Бұл, бүкіл адамзат тари­хын­­дағы ең ауқымды қасіреттің бірі және сол кездегі биліктің бүкіл адам­­затқа қарсы жантүршігерлік қыл­­мысы. 

Дегенмен, Президент айтқандай, тарих тек ақтаңдақтардан тұрмайды. XX ғасырда Қазақстан бірқатар жетіс­тіктерге де қол жеткізді, олардың ішінде индустрияландыру және әлеу­меттік инфрақұрылымның негізі қа­лып­тасты. Алайда, осы жерде біз бә­рі­міз, сол кезеңдегі жаң­ғы­рудың қазақ ұлтының жаңғыруы болма­ға­нын айқын түсінуіміз керек.

Нағыз ұлттық жаңғыру тек Қа­зақ­стан тәуелсіздікке қол жеткізгенде ғана, Елбасының ұзақ мерзімді стра­те­гиясының негізінде басталды деп дүдәмалсыз айтуға болады.

Әлемдегі әрбір ұлттың әлеуеті – бұл тарихтың сабақтарынан үлгі алуы мен тәжірибе жинақтаудағы қабі­летіне тікелей байланысты. Мысалы, Қы­тай XV ғасырда бүкіл әлем­дегі ішкі жалпы өнімнің жартысына ие болды. Бірақ, басқа әлемнен оқшау­ланып, «Күн астындағы» империя­мыз деп тоқмейілсіген қытайлар индустрия­лық жағынан әлемдегі да­мыған мемлекеттерден кенже қалып, Батыс елдері тарапынан басқын­шылыққа ұшырады. Ал XIX-XX ға­сырларда азамат соғысының тауқы­метін бастан кешірді. Тарихтың сабақ­тарын ескерген Қытай қазір эконо­микада, жаңа технологияларды ен­гізіп пайдалануда едәуір ілгері­леуге қол жеткізді.

Сондықтан, Елбасы халқымызға өз дүниетанымын түбегейлі өзгерту жөнінде нақты кеңес беріп отыр. «Өзім­дікі таңсық, өзгенікі қаңсық» деген пайым қазіргі ұғымға мүлдем сай кел­мейді. Бұл ретте, еліміздің бү­кіл дүние жүзіндегі жағымды үде­­­ріс­­­терге сәйкес келуі аса маңыз­ды.

Қоғамдық сананы жаңғыртуға бағытталып отырған бұл идеяның ұсы­­нылуы уақыт талабы мен ел дамуы­­ның тарихи кезеңіне сай, маңы­­зы зор шешім болып отыр. Бұл идея­ның үшінші жаңғырудың өзегі­не айналуы, елімізге мүлдем жаңаша сипат, тың серпін әкелері анық.

Біз саяси жаңғыру мен эко­но­ми­калық реформаларды жүзеге асыруды қолға алып, бүгінгі күнге нақ­ты нәтижелермен же­тіп отырмыз. Президент бұл мақ­сатты толық орындау үшін «Са­на­мыз ісімізден озып жүруі, яғни одан бұрын жаңғырып отыруы тиіс», – деп нақты міндет қойды.

Елбасы рухани жаңғырудағы ұлттық сананың рөліне баса назар аударып, бірнеше мін­дет­­терді айқындап берді. Оның ең негізгісі ұлттың терең тари­­хынан бастау алатын рухани ұстынды сақтап қалу. Тарих­тың белестерінен сүрінбей өткен құн­дылықтарымыз бен озық дәс­түрімізді табысты жаңғырудың алғышартына айналдыра білу. Бұл ретте, Елбасы «Жаңғыру жолында баба­лардан мирас болып, қанымызға сіңген, бүгінде тамырымызда бүлкіл­деп жатқан ізгі қасиеттерімізді қайта түле­туіміз керек», − екенін атап көр­сетті.

Президент рухани жаңғы­ру­дағы ұлттық сана-сезім көк­жиегін кеңей­туде екі нәрсенің басын нақты ашып беріп отыр. Оның бірі – ұлт­тық код, ұлттық мәдениет сақтал­маса, ешқандай жаңғырудың болмай­тын­дығы. Екіншісі – алға басу үшін ұлт­тың дамуына кедергі болатын өткеннің кертартпа тұстарынан бас тарту. Мұндағы басты идея – болашақ пен өткенді үйлесімді сабақтастыра білу. Озығын алып, тозығын тастау.

Елбасының идеясы тарихқа деген көзқарасты түзету мен ұлттық біре­гейлікті сақтап, ұлт­тық сана-сезімнің көкжиегін кеңей­ту жайлы болып отыр. Елба­сының «Бізге тарих туралы өз­дерінің субъективті пайым­дарын тық­палауға ешкімнің қа­қысы жоқ», − деуі шешімді пікір.

Адамзат тарихына үңілсек, әлем­дегі озық өркениеттер ұлт­тық сипат­тан бастау алғандығын білеміз. Үшінші жаңғыруда біз әлемге елі­міз­дің жаңаша бет-бейнесін танытуы­мыз қажет. Мұнда ең алдымен сапа керек. Біз өткен дәуірден қалған тап­таурын қағидаларды өзгертіп, орын­­далмайтын «елес идео­логия­лар­дан» бойды аулақ ұстап, жаңа праг­мати­калық сипаттағы деңгейге қол жеткізуіміз қажет.

Әлемдегі түрлі революциялар еш­қашан оңтайлы нәтижеге әкелген емес. Қазақстанның тәуелсіздік кезең­ін­дегі жаңғыруы байыпты қалып­та, уа­қыт талабын ескере отырып, ке­зең-кезеңімен жүзеге асуда. Эво­лю­циялық жолмен жаңғыру қазақстан­дық даму жолының негізгі кілті екен­дігін ұғынып, әрбір қазақстандық аза­мат­тың басты бағдарына айналуы тиіс.

Рухани жаңғыруда қойылып отырған маңызды мәселенің бірі − «са­наның ашықтығы». Жаһандану үрді­сіндегі бас­ты талап − әлемдік тіл­дерді мең­геруге ұмтылу. Бұл біздің ғалам­дық үрдіске толыққанды арала­­суы­мызға жол ашады. Әлемдік озық тәжі­рибе мен жетістіктерге қол жет­­кі­зуімізге мүмкіндік туғы­затыны анық.

Елбасы рухани жаңғыру жолында таяу жылдары атқарылуы тиіс негізгі міндеттерді де нақты анық­тап беріп отыр. Соның бірі – ла­тын әліпбиіне көшу. Бұл орай­да, қазақ әліпбиінің жаңа гра­фи­­ка­дағы бірыңғай стандарт­ты нұс­қасын қабылдайтын боламыз.

Білім беру жүйесінде дүние жүзінде баламасы жоқ бағдар­лама іске асырылатын болады. Әлемдегі ең жақсы әр түрлі тіл­дердегі 100 оқулық қазақ тіліне аударылады. Бұл халқымыз­дың білімін әлемдік кеңістікке, ғаламдық деңгейге алып шығуға тың серпін беретіні сөзсіз. 

Президент рухани жаңғыруды жүзеге асыруда, әлемде ешкімге ұқсамайтын дербес ұлт болуы­мыз үшін «Жаһандағы заманауи қазақстандық мәде­ниет» жобасын іске асыру мін­детін қойып отыр. Мәдениеті­міздің озық үлгілері әлемдік дең­гейде кеңінен танылып, дүние жүзін­дегі бәсекеге қабілеттілігі халық­аралық деңгейге сай болуы қажет. Мә­де­ниетті жа­сай­­­тын халық болған­дық­тан, осы идеяның аясында заман­дас­­­тарымыздың жетіс­тіктерін көр­се­туге бағытталған «Қазақ­стан­дағы 100 жаңа есім» жобасы қолға алынатын болады. Бұл тәуел­­сіздік жылдарындағы же­­­тіс­­тік­­терге қол жеткізуге мол үлес қос­­қан тұлғаларымызды елге та­­ны­­туды көздейтін жоба болмақ.

Елбасы ұсынып отырған рухани жаңғырудың негізгі сипаты өткен мен болашақты үйлестіре жүзеге асыру болғандықтан, біз мұны екі арнада іске  асыруымыз қажет. Оның бірі − ғаламдық жетістіктерді өзімізге әкелу арқы­лы жаһандық дамуда өз үлесі­мізді алу. Екіншісі – өткен тарихы­мыз бен дәстүрлерімізден асыл құн­дылықтарымызды қайта жаң­ғыртып, ұлттық бірегейлі­гімізді сақтап қалу. Осы орайда, Елбасы ауқымы кеңейіп, «Ту­ған елге» ұласатын «Туған жер» бағ­дар­ламасын қолға алуды ұсынып отыр.

Елбасы ұсынған рухани жаң­ғы­ру бағдарламасы оны дәйекті түрде жүзеге асыру тұрғысынан жан-жақты талқылау мен зер­де­леуді қажет ететін маңызды құ­жат болып табылады. Бұл жерде, нем­құрайлылық пен дүмбілездік орын алмауы тиіс. Өйткені, бұл мәселе біздің ұлтымыздың бола­шағы мен рухани әлеуетіне тіке­лей қатысты. Түптеп келгенде − бұл күйзеліс пен дүрбелеңнің, сонымен қатар,  прогресс пен да­мудың алмағайып кезеңінде Қазақ­станның экономикалық және технологиялық жаңғы­руы­ның идео­логиялық негізі. Біз, қазақ ұлты рухани жаңғыру арқылы өрке­ниетті әлемнің ажырамас бөлігіне айналамыз. Бұл – біздің тарихи таңдауымыз.

Қасым-Жомарт ТОҚАЕВ,

Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы. 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.06.2018

Үздік дәрігерге 1 000 000 теңге берілді

18.06.2018

Әділ Ахметов. Астана айбыны

18.06.2018

Басынан бағы таймасын - Жақсыбай Самрат

18.06.2018

Тіл төрге озғалы қашан - Сүлеймен Мәмет

18.06.2018

Географ-геоморфолог Серікбол Қондыбай туралы сыр

18.06.2018

Басқа басылымдардан: Аустрия 7 мешітті жауып, 60 имамды елден шығармақ

18.06.2018

АҚШ-КХДР саммитінің маңызы қандай?

18.06.2018

Дәурен Абаевтың қатысуымен баспасөз мәслихаты өтті

18.06.2018

Елімізде көп адамның еңбек мәртебесі жоқ - Мәдина Әбілқасымова

18.06.2018

Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтына 25 жыл толды

18.06.2018

Астанада үздік мектеп бітірушілерді марапаттады

18.06.2018

ҚР КК-нің «ҚР конституциялық заңдылықтың жай-күйі туралы» жолдауы

18.06.2018

Ауыл шаруашылығы министрі халыққа есеп берді

18.06.2018

Парламентте бюджеттің атқарылу есебі қабылданды

18.06.2018

Астана-20: Бас қала осылай басталған

17.06.2018

Рельстен шығып кеткен пойыздың 832 жолаушысы Шу станциясына жеткізілді

17.06.2018

«ҚТЖ»  ҰҚ  қайтыс болған жолаушының отбасы мен туған-туыстарына қайғырып көңіл айтты

17.06.2018

IRONMAN 70.3 триатлоннан халықаралық чемпионаттың бірінші жеңімпаздары марапатталды

17.06.2018

Қызылорда қаласының әкімі ардагер ақсақалдарды мерейтойларымен құттықтады

17.06.2018

Түркияда дәстүрлі өнер фестивалі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Басынан бағы таймасын - Жақсыбай Самрат

Ақмолаға бақ ерте қонды, оның аумағы тіпті патша заманында облыс болған. Орталығы Омбы қаласы болғанымен облыстың Ақмола атануының өзі оның ерте танылғандығының белгісі. Әйтпесе осы облыс құрамында сол кездегі Ақмола­дан үлкен Омбы, Қызылжар, сәл кішірек Көкшетау, Атбасар қалалары болған, бірақ соған қарамай облыс атауын Ақмо­ла иемденген.

Жарқын ШӘКӘРІМ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Нағыз қазақ...

 Домбыра – қазақтың жаны, қазақтың көзі, терең тамырлы тұңғиығы, сан ғасыр­лық серігі, ағыл-тегіл күйі. Сандаған ғасыр­­лардан жеткен Қорқыттың қобы­зы үніндей інжу-маржан сазды әуені. Домбыра күй күм­безін көкке өрлеткен кө­ненің көзі, тәңірдің құдіреті. Кетбұғаның күй күңіренісі, Ноғайлының зар заманы, Сы­пыра жырау, Асан Қайғы, Қазтуған, Дос­панбет, Шалкиіз­дердің жыр арқауы, қанаты. Байжігіт пен Абы­лай ханның күй төгілткен жан серігі. Күні кешегі Нұрғиса мен Қаршығалардың дүл­дүл күйшілігі. Бүгінгі музыка өнері бәйте­регінің тамырлы шежіресі. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Minecraft»: еңбекке жетелей ме, еліктіре ме?

Бүгінде балаларды еліктіріп, баурап алатын қызықтардың саны жеткілікті. Барлығы жеткіншектің ой-өрісінің дамуына, физикалық тұрғыда шыңдалуына, жан-жақты болып өсуіне ықпал ете ме, жоқ әлде зиянды тұстары молырақ па?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Педагогикалық басылымдарға қолдау қажет

Тәуелсіздік алғаннан бері еліміздің баспасөз саласы да нарықтық қатынас­тар­ға біртіндеп ене бастады. Бүгінде оны қаптаған ақпарат құралдарынан көріп отырмыз. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Қазақ дастарқаны

Қазақтың байтақ даласындай ақ дастарқаны, сол дастарқанға қойылған табиғи тағамдары, кіршіксіз көңілі, қайтсем үдеден шығамын деп құрақ ұшып, құлдай жүруі – бұл өзге жұрттарда кездесе бермейтін бір әлем. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу