Рухани жаңғыруға мәдениетті дамыту арқылы жетеміз

Елбасының Қазақ елінің рухани жаңғыруы туралы ойларын шынымен де әрбір қазақтың санасын оятатын, ұлтты мүддеге қызмет етуге шақыратын терең тұжырымдар деп қабылдадым. Ондағы «Жаңа тұрпатты жаңғырудың ең басты шарты – сол ұлттық кодыңды сақтай білу. Онсыз жаңғыру дегеніңіздің құр жаңғырыққа айналуы оп-оңай», – деген жолдардың астарында үлкен мағына жатыр. «Ұлттық код» дегеніміздің өзі – халқымыздың ғасырлар бойы сақтап келген салт-дәстүрі, тілі, ұлттық мәдениетінің өшпес белгілері. Ол үшін қазак халқының өткеніне, сонау сақтар мен ғұндардан басталатын көне тарихына үңілу қажет.
Егемен Қазақстан
22.05.2017 535
2

І. XXI ҒАСЫРДАҒЫ ҰЛТ­ТЫҚ САНА ТУРАЛЫ бөлім­нен «Ұлттық жаңғыру қазақстан­дықтардың санасына қандай өзгерістер әкелуі керек?» деген сұрақка да жауап таба аламыз.
Бәсекеге қабілеттілік қазіргі бүкіл әлемде болып жатқан өзге­ріс­терден қалыс қалмау, оның сынақтарына төтеп беру, әлемдік қоғамдастықтың талаптарына сай болу дегенді білдіреді.
Прагматизм, яғни сарабдал сана, қазақ ұлтының ешнәрседен қапы қалмай, жоғын түгендеп, барын бағалауға жұмылдыратыны сөзсіз.
Ұлттық бірегейлікті сақтау жаһандану үдерістерінде өзіндік ерекшелігімізден айырылып қал­мау үшін де маңызды. Мен алыс шетелде қазақ тілі мен мәдениетін на­сихаттап жүргендіктен, осы мә­селеге ерекше назар аударамын.
Ұлттық жаңғырудың басты әлеуеті – білім. Қазақтың: «Бі­лек­ті бірді жығар, білімді мыңды жығар», «Оқу – инемен құдық қазғандай» деген дана сөздері халқымыздың әуелден білімді шамшырақ етіп ұстағанын білдіреді. Қазіргі ғылым мен технология заманында қазақ ұлтының білімді болуы – оның табиғи міндеті. Елбасымыздың бастамасымен жасалған «Бо­ла­шақ» бағдарламасы, сон­дай-ақ елор­да­мыздағы «Назарбаев Универ­ситет» осы ба­ғыттағы үлкен істер­дің көрінісі.    
Қазақ ұлтының дамуы үшін қантөгісті төңкеріс емес, санадағы төңкерістің қажет екені күмәнсіз. Сондықтан да революциялық емес, эволюциялық дамудың жолын таңдауымыз керек екендігі әділ айтылған.
Елбасымыз сананың ашық­ты­ғын тек бүгін айтып отырган жоқ. Ұлт көшбасшысы әлемдегі жаңалықтарға ашық болуға, басқа елдердің озық тәжірибелерін игеріп, жаманынан жиренуге әуелден-ақ назар аудартқан. Сондыктан да Қазақстан әлемге танылды және шетелдердің жақсы жетістіктерін меңгеруге ұмтылып келеді.
ІІ. ТАЯУ ЖЫЛДАРДАҒЫ МІНДЕТТЕР бөлімінен рухани жаңғырудың нақты істермен жүзеге асатынын көреміз. Қазақ тілінің әліпбиін ауыстыру, яғни латын графикасына көшу – қазақ ұлтын өркениетке бастайтын батыл әрі дер кезінде қабылданған шешім. Қазақ тілін шетелдіктерге оқытатын маман ретінде бұл қадамды құптаймын. Қазақ тілінің заңдылықтарын, табиғи ерекшеліктерін сақтай отырып, сәтті жасалған латын графикасы тек тіл мамандарының ғана емес, қазақ ұлтының үлкен жеңі­сі болмақ. Шетелде қазақ ті­лін оқы­татын мұғалімдерге де осы жө­нінен ақпараттар беріліп, көмек көрсетілсе деген тілегім де бар.
Рухани жаңғыруға мәдениетті дамыту арқылы жететініміз тү­сінікті. Осы бағыттағы «Мә­де­ни-географиялық белдеу», акпараттық жобалар, ішкі және сыртқы мәдени туризм шаралары жүзеге асырылса, қазақ ұл­тының мәдени өркендеуіне үлкен үлес қосылған болар еді. Қазақ мәдени-географиялық белдеуі алыс-жақын шетелдерді де байланыстырады. Мәселен, мажарстандық қыпшақтар да осы белдеуге ене алады. 
«100 жаңа есім» жобасы осы мақсаттарда жұмыс істеп жатқан, қазақ жерінде, сондай-ақ шетелде қазақ тілі, мәдениетін насихаттап жүрген тұлғаларды елге танытпақ.
Мажар елінде де Қазақ­стан­дағы ұлы өзгерістерге әрқашан жағымды баға беріледі. Қазақ графикасын латынға ауыстыру туралы да қолдаған, қуаттаған пікірлер көп айтылуда. 
Алыс шетелде – Мажарстанда жұмыс істеп жүрсем де, елім үшін, оның рухани жаңғыруы үшін қызмет ете беремін. Қазақ тілін, әдебиетін, мәдениетін шетелде насихаттау – мен үшін зор мақтаныш. Елбасының рухани жаңғыру туралы көзқарастары алдағы жұмыстарыма да бағыт-бағдар беретін болады.

Раушангүл МҰҚЫШЕВА,
филология ғылымдарының кандидаты,

Сегед университеті Алтаистика кафедрасының казақ тілі мен әдебиетінің оқытушысы

СЕГЕД,
Мажарстан

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.10.2018

Ел бірлігі – басты құндылық

22.10.2018

Сүйіспеншілік сабағы

22.10.2018

Ақпараттық кеңістік артықшылығы

22.10.2018

Қаржы саласы қарқын береді

22.10.2018

Данияр Елеусіновтің әлемдік рейтингтегі орны жоғарылады

22.10.2018

Өмірұзақ Кенжебеков: Блокчейн алыс болашақ емес, осы шақ

22.10.2018

Райымбек бұлағы

22.10.2018

«Қызыл трактор» Нью-Йоркте жүр

22.10.2018

«Әз-аға, қазағымның күй абызы...»

22.10.2018

Елеусіновтің кезекті жеңісі

22.10.2018

Ерлан Серікжанов: Токиоға нағыз мықты балуан барғаны дұрыс

22.10.2018

19 жыл бойы алтынды аңсап келеміз...

22.10.2018

Жатақхана құрылысы жанданады

22.10.2018

Жастарды қолдау – басым бағыттардың бірі

22.10.2018

Бүгін - Халықаралық мектеп кітапханаларының күні

22.10.2018

Баспанасы бар жандар бақуатты

22.10.2018

Депутаттар ел ішінде

22.10.2018

Арыстанбек Мұхамедиұлы Алматы облысына арнайы сапармен келді

22.10.2018

Жолдау міндеттеріне сай Астанада ауқымды шаралар басталды

22.10.2018

Сенат Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев Қарағандыға жұмыс сапарымен барды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Дидар Амантай,

Kınoádebıet

Teginde, ult ádebıeti men qazaq kıno­sy arasynda, sonaý Sháken Aımanov, Májıt Begalın, Sultan Qojyqov, Abdolla Qarsaqbaev zamanynan beri qalyptasqan ónegeli dástúr, jaqsy qarym-qatynas, tyǵyz baılanys búginde óz jalǵasyn taýyp otyr.

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу