Санкциялардың астарында не жатыр?

АҚШ президенті Дональд Трамп өткен сәрсенбіде Ресейге қарсы жаңа санкцияларды көздейтін заңға қол қойды. Ресми түрде ол заң «АҚШ-тың жауларына санкциялар арқылы жауап» деп аталады және көршімізден бөлек Иран мен Корей Халық Демократиялық Республикасына қарсы экономикалық, саяси және дипломатиялық санкцияларды енгізуді қарастырады. Трамптың әкімшілігі Ақ үйдің ресми сайтында заңға қатысты «АҚШ конституциясына қайшы әрі президенттің билігін шектеуге бағытталған заң», бірақ «ел бірлігін сақтау үшін» президент Трамп оған қол қойды», – деген мәлімдеме жасады. Ал Bloomberg басылымы секілді бұқаралық ақпарат құралдары болса, бұл мәлімдемені Трамптың Ресеймен жақындасуына қарсы қадам ретінде бағалауда. Бұл заңның шынайы себебін түсіну үшін Конгресс пен Ақ үйдің саяси жүйедегі арасалмағына назар аударған жөн.
Егемен Қазақстан
09.08.2017 1871

Біріншіден, Конгресс пен Ақ үйдің АҚШ-тың сыртқы сая­са­тын анықтауда өзара бақталас­тығы бар және бұл бәріне мәлім. Аталған заң аясындағы тартыс­тар осының айқын көрінісі. Ел конституциясының 2-бабы ат­қарушы билікке сыртқы сая­сат­ты анықтауға және жүзеге асы­руға кепілдік береді. Алайда, сол саясаттағы жобаларға қажет­ті қаржылық шығындарды бекіту құқығы Конгрестің енші­сін­де. Ресми түрде АҚШ-тың мемле­кеттік хатшысы елдің сыртқы саясатын жүргізгенімен, сыртқы саяси бағыт пен стратегияны айқындауда Ақ үй мен Пентагон­ның саяси салмағы басым. Оған Ауғанстан мен Ирактағы соғыс кезінде АҚШ азаматтары куә болды. Сарапшылардың пікірінше, АҚШ президентіне сөзі жүрген әрі елдің сыртқы саясатында өзіндік қолтаңбасын қалдырған соңғы мемлекеттік хатшы – Генри Киссинджер. Одан кейін бірде-бір мемлекеттік хатшы әлі күнге дейін өз алдына тәуелсіз сыртқы саясат жүргізген емес. Ал Конгресс болса аталған заңды қабылдау арқылы өзінің сыртқы саясаттағы мүмкіндіктерін кеңейтуді ойлайды. 

Екіншіден, Конгрестің заңды екі палатада да көпшілік дауыс­пен қабылдауы президент Трамп­қа саяси қысым көрсету тетігіне ұмтылысын көрсетеді. Заң­ды Қауымдар палатасында 419-3, Сенатта 98-2 дауыс­пен қабылдау арқылы Конгресс Трамп­ты вето құқығын қолдану мүм­кіндігінен алдын ала айырып тастады. Конституция бойынша президенттің ветосына қарсы парламенттік вето қабылдау үшін Конгрестің қос палатасында заң шығарушылардың үштен екісі Ақ үй иесінің шешіміне қарсы екендіктерін білдіруі қажет. Оның үстіне, қазіргі сая­си жағдай The Hill жаңалық порталы атап өткендей, онсыз да Ресей үкіметімен ауыз жаласқан деген айыпты бастан кешіп жатқан Трамп әкімшілігі үшін Ресейге қарсы «жұмсақтық» танытуға мүмкіндік бермейді. Одан бөлек, бұл заң АҚШ халқы алдында Конгресс президенттің қалауларына қарсы тұруға шарасыз деген көзқарасты жоққа шығаруға мүмкіндік. Сонымен қатар аталған заң – Конгресті толықтай өз бақылауында ұстап отырған республикашыл партия үшін америкалық сайлаушылар алдында өздерін президент Трамптан ерекшелеп көрсетудің жолы. Жақында ғана Конгрестегі басымдықтарына қарамай, Обамакэйр бағдар­ла­масының күшін жоя алмаған республикашылар үшін тамыз­дағы үзіліске кеткенше қалай да қоғамды селт еткізетін заң қа­былдау қажет болды. Ал салық реформасының, инфрақұры­лымды дамыту бойынша немесе жаңа денсаулық сақтау заңының осы шақырылымда қабылдануы екіталай. 

Үшіншіден, Америкадағы сайлаушылар сыртқы саясатқа қарағанда, ішкі саясатқа көп мән береді. Оларға Иран мен Солтүстік Кореяға қарсы санкция­лардан гөрі өз елінде не болып жатқаны әлдеқайда маңыздырақ. Осы себепті, Конгресс мүшелері ішкі мәселелерге байланысты мәлімдеме жасауда ақырын қадам басып, сыртқы саясат бойынша пікір айтуда еркінсиді. Жергілікті тұрғындарға Пхеньянға қарсы әрекеттен гөрі, жұмыссыздық пен салық мәселесі өзектірек. Ендеше, неге бүкіл әлем жұрт­ш­ы­лығы талқылап жатқан және тікелей жауапкершілікті жүкте­мей­тін заңды қолдамасқа? 

Төртіншіден, сыртқы жау­ларға қатысты айбат шегу, әсі­ре­се, «ежелгі атажау» саналатын Ресейге қарсы мәлімдемелер жа­сау, Конгрестегі қос партия үшін БАҚ-тың назарына ілігіп, жергілікті электорат алдында саяси ұпай жинаудың дәстүрлі жолы. Оған соңғы онжылдықта үш қайнаса сорпасы қосылмай келе жатқан демократтар мен республикашылардың аталған заңды бірауыздан қабылдауы дәлел. Сонымен қатар, соңғы уақытта Ресейден бөлек, Иран мен Солтүстік Кореяға қатысты қатаң саясаттың қажеттілігін айту арқылы сыртқы саяси мәселелер бойынша ашық пікір білдіру – АҚШ-тың президенті болуға дәмелі болашақ президенттік кандидаттар үшін өз имиджін қалыптастырып, позицияларын күшейту үшін зор мүмкіндік. Трамптың Ресейге қатысты «жұмсақтығына» өзінің «қатаң» саяси көзқарасын қатар қою арқы­лы америкалық саясаткерлер келесі сайлауға дейін сайлау­шылардың көз алдында сыртқы саясат бойынша өз позициясын қалыптастыруға тырысады. 

Осыдан мынадай сұрақтар туындайды. Трампқа қысым көрсететін заңдар жалғасын таба ма? Конгрестегі республикашылар президент Трамптан теріс айналып жатыр ма? 2018 жылы сайлауда Трамптың қолдаушылары басым сайлау учаскелерінде бақ сынайтын Конгресс мүшелерінің жағдайы не болмақ? 

Бұл сұрақтардың жауабы бұрынғы Федералды тергеу бю­ро­сының директоры Ро­берт Мюллердің 2016 жылғы Трамп кампаниясына қатыс­ты тексерісіне және америкалық­тардың Трампты қолдауына тікелей байланысты.

Шалқар НҰРСЕЙІТ,
сарапшы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысына жұмыс сапарымен барды

25.05.2018

Ақтөбе облысында 16 мың бала лагерьлерде тегін демалады

25.05.2018

Оңтүстікте биыл 33766 оқушы мектеп бітірді

25.05.2018

Семейдегі интернат тәрбиеленушілері «Отанымыз – Кеңес Одағы, астанамыз – Мәскеу» деп жазылған оқулықтармен оқып жатыр

25.05.2018

Ақтөбеде «Кемел кәсіпкер» чемпионаты өтті

25.05.2018

Маңғыстаулық полицей-палуан Қызылжарда топ жарды

25.05.2018

Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде ҚХА кафедрасы ашылды

25.05.2018

Андрес Иньеста Жапонияда ойнайтын болды

25.05.2018

Ақтөбеде «Бақытты бала» атты балалар байқауы өтеді

25.05.2018

Қазақстан-Өзбекстан бизнес-форумында бірнеше маңызды құжатқа қол қойылды

25.05.2018

KADEX - әскери ынтымақтастық көрмесі

25.05.2018

Ақмола облысында егіншілік поли­го­ны жұмыс істей бас­тады

25.05.2018

Блум таксономиясы туралы не білеміз?

25.05.2018

Атырау об­лысында «Астана қаласының мәдениет күндері» өтті

25.05.2018

Павлодарда студенттер «Адамжүсіп» пьесасын сахналады

25.05.2018

Талас Омарбек - тәуелсіздік түлеткен тарихшы

25.05.2018

Қарағандыда ақын Ғалым Жайлыбайдың кеші өтті

25.05.2018

Қош бол, Анук!

25.05.2018

Талбесігің тәрк етілсе...

25.05.2018

Ғасыр бойы күткен жол. Бөкейорданың жол мәселесіне Елбасы қозғау салды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу