Санкциялардың астарында не жатыр?

АҚШ президенті Дональд Трамп өткен сәрсенбіде Ресейге қарсы жаңа санкцияларды көздейтін заңға қол қойды. Ресми түрде ол заң «АҚШ-тың жауларына санкциялар арқылы жауап» деп аталады және көршімізден бөлек Иран мен Корей Халық Демократиялық Республикасына қарсы экономикалық, саяси және дипломатиялық санкцияларды енгізуді қарастырады. Трамптың әкімшілігі Ақ үйдің ресми сайтында заңға қатысты «АҚШ конституциясына қайшы әрі президенттің билігін шектеуге бағытталған заң», бірақ «ел бірлігін сақтау үшін» президент Трамп оған қол қойды», – деген мәлімдеме жасады. Ал Bloomberg басылымы секілді бұқаралық ақпарат құралдары болса, бұл мәлімдемені Трамптың Ресеймен жақындасуына қарсы қадам ретінде бағалауда. Бұл заңның шынайы себебін түсіну үшін Конгресс пен Ақ үйдің саяси жүйедегі арасалмағына назар аударған жөн.
Егемен Қазақстан
09.08.2017 1962

Біріншіден, Конгресс пен Ақ үйдің АҚШ-тың сыртқы сая­са­тын анықтауда өзара бақталас­тығы бар және бұл бәріне мәлім. Аталған заң аясындағы тартыс­тар осының айқын көрінісі. Ел конституциясының 2-бабы ат­қарушы билікке сыртқы сая­сат­ты анықтауға және жүзеге асы­руға кепілдік береді. Алайда, сол саясаттағы жобаларға қажет­ті қаржылық шығындарды бекіту құқығы Конгрестің енші­сін­де. Ресми түрде АҚШ-тың мемле­кеттік хатшысы елдің сыртқы саясатын жүргізгенімен, сыртқы саяси бағыт пен стратегияны айқындауда Ақ үй мен Пентагон­ның саяси салмағы басым. Оған Ауғанстан мен Ирактағы соғыс кезінде АҚШ азаматтары куә болды. Сарапшылардың пікірінше, АҚШ президентіне сөзі жүрген әрі елдің сыртқы саясатында өзіндік қолтаңбасын қалдырған соңғы мемлекеттік хатшы – Генри Киссинджер. Одан кейін бірде-бір мемлекеттік хатшы әлі күнге дейін өз алдына тәуелсіз сыртқы саясат жүргізген емес. Ал Конгресс болса аталған заңды қабылдау арқылы өзінің сыртқы саясаттағы мүмкіндіктерін кеңейтуді ойлайды. 

Екіншіден, Конгрестің заңды екі палатада да көпшілік дауыс­пен қабылдауы президент Трамп­қа саяси қысым көрсету тетігіне ұмтылысын көрсетеді. Заң­ды Қауымдар палатасында 419-3, Сенатта 98-2 дауыс­пен қабылдау арқылы Конгресс Трамп­ты вето құқығын қолдану мүм­кіндігінен алдын ала айырып тастады. Конституция бойынша президенттің ветосына қарсы парламенттік вето қабылдау үшін Конгрестің қос палатасында заң шығарушылардың үштен екісі Ақ үй иесінің шешіміне қарсы екендіктерін білдіруі қажет. Оның үстіне, қазіргі сая­си жағдай The Hill жаңалық порталы атап өткендей, онсыз да Ресей үкіметімен ауыз жаласқан деген айыпты бастан кешіп жатқан Трамп әкімшілігі үшін Ресейге қарсы «жұмсақтық» танытуға мүмкіндік бермейді. Одан бөлек, бұл заң АҚШ халқы алдында Конгресс президенттің қалауларына қарсы тұруға шарасыз деген көзқарасты жоққа шығаруға мүмкіндік. Сонымен қатар аталған заң – Конгресті толықтай өз бақылауында ұстап отырған республикашыл партия үшін америкалық сайлаушылар алдында өздерін президент Трамптан ерекшелеп көрсетудің жолы. Жақында ғана Конгрестегі басымдықтарына қарамай, Обамакэйр бағдар­ла­масының күшін жоя алмаған республикашылар үшін тамыз­дағы үзіліске кеткенше қалай да қоғамды селт еткізетін заң қа­былдау қажет болды. Ал салық реформасының, инфрақұры­лымды дамыту бойынша немесе жаңа денсаулық сақтау заңының осы шақырылымда қабылдануы екіталай. 

Үшіншіден, Америкадағы сайлаушылар сыртқы саясатқа қарағанда, ішкі саясатқа көп мән береді. Оларға Иран мен Солтүстік Кореяға қарсы санкция­лардан гөрі өз елінде не болып жатқаны әлдеқайда маңыздырақ. Осы себепті, Конгресс мүшелері ішкі мәселелерге байланысты мәлімдеме жасауда ақырын қадам басып, сыртқы саясат бойынша пікір айтуда еркінсиді. Жергілікті тұрғындарға Пхеньянға қарсы әрекеттен гөрі, жұмыссыздық пен салық мәселесі өзектірек. Ендеше, неге бүкіл әлем жұрт­ш­ы­лығы талқылап жатқан және тікелей жауапкершілікті жүкте­мей­тін заңды қолдамасқа? 

Төртіншіден, сыртқы жау­ларға қатысты айбат шегу, әсі­ре­се, «ежелгі атажау» саналатын Ресейге қарсы мәлімдемелер жа­сау, Конгрестегі қос партия үшін БАҚ-тың назарына ілігіп, жергілікті электорат алдында саяси ұпай жинаудың дәстүрлі жолы. Оған соңғы онжылдықта үш қайнаса сорпасы қосылмай келе жатқан демократтар мен республикашылардың аталған заңды бірауыздан қабылдауы дәлел. Сонымен қатар, соңғы уақытта Ресейден бөлек, Иран мен Солтүстік Кореяға қатысты қатаң саясаттың қажеттілігін айту арқылы сыртқы саяси мәселелер бойынша ашық пікір білдіру – АҚШ-тың президенті болуға дәмелі болашақ президенттік кандидаттар үшін өз имиджін қалыптастырып, позицияларын күшейту үшін зор мүмкіндік. Трамптың Ресейге қатысты «жұмсақтығына» өзінің «қатаң» саяси көзқарасын қатар қою арқы­лы америкалық саясаткерлер келесі сайлауға дейін сайлау­шылардың көз алдында сыртқы саясат бойынша өз позициясын қалыптастыруға тырысады. 

Осыдан мынадай сұрақтар туындайды. Трампқа қысым көрсететін заңдар жалғасын таба ма? Конгрестегі республикашылар президент Трамптан теріс айналып жатыр ма? 2018 жылы сайлауда Трамптың қолдаушылары басым сайлау учаскелерінде бақ сынайтын Конгресс мүшелерінің жағдайы не болмақ? 

Бұл сұрақтардың жауабы бұрынғы Федералды тергеу бю­ро­сының директоры Ро­берт Мюллердің 2016 жылғы Трамп кампаниясына қатыс­ты тексерісіне және америкалық­тардың Трампты қолдауына тікелей байланысты.

Шалқар НҰРСЕЙІТ,
сарапшы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.08.2018

Марат Иғалиев Ақмола облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды

17.08.2018

«Қайрат» Еуропа лигасындағы жорығын аяқтады

17.08.2018

Білім және ғылым министрлігі жаңа оқу жылын бірқатар жаңалықтармен бастағалы отыр

17.08.2018

Қызылжар өңірінде бруцеллез дерті көбейіп келеді

17.08.2018

Ақтөбеде «7 – 20 – 25» бағдарламасына 100-ге тарта адам өтініш тапсырған

17.08.2018

Ресми бөлім (17.08.2018)

16.08.2018

Азиада-2018: су добынан Қазақстан қыздар командасы қытайлықтардан ұтылды

16.08.2018

Футболдан УЕФА суперкубогының финалы Ыстамбұлда өтеді

16.08.2018

Партия өкілдері «Ақтау теңіз портының» жұмысымен танысты

16.08.2018

Нұрлан Ноғаев: «Мектеп сауда орны емес»

16.08.2018

Мәулен Әшімбаев Астанада партиялық жобалардың жүзеге асырылу барысын тексерді

16.08.2018

Астанада «Таңғажайып Қытай» атты фотокөрме ашылды (ФОТО)

16.08.2018

АҚШ-тың әйгілі кәсіпқой боксшысы Рой Джонс Рудныйда рэп оқыды

16.08.2018

«II Абай оқулары» жеңімпаздарын марапаттау рәсімі өтеді

16.08.2018

4 қыркүйекте Пәкістанда президенттік сайлау өтеді

16.08.2018

Нұрғали ОРАЗ. «Соавтордың» соры

16.08.2018

Түркістан облысында «Бұ­л – біздің таулар!» фес­­тивалі өтті

16.08.2018

Илья Ильиннің бала күнінен естелік

16.08.2018

«Қызыл сызықтан» асқандар қадағалана ма?

16.08.2018

Футболдан Қазақстан құрамасы ФИФА рейтингінде бір сатыға жоғарылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу