Сарайшықты сақтау − елдікке сын

Жалпыұлттық «Егемен Қазақстан» газеті Алтын орда мем­­­лекетінің киелі қонысы, асыл жұрнағы Сарайшықты сақ­тап қалу мәселесіне құзырлы орын­­дардың назарын аудару үшін өз бетінде арнайы зерттеу мақала жариялаған болатын (Ба­қытгүл Бабаш. «Са­рай­шық­­­ты қа­лай сақ­тап қаламыз?» 1 ақпан 2017жыл). Содан бері сең қоз­ға­лып, тиісті шаралар қолға алына бастады.
Егемен Қазақстан
04.04.2017 1300

Мәдениет және спорт министрлігі мен Атырау облысы әкімдігінің бастамасымен  «Сарайшық: ұлы қала тарихы» атты халықаралық ғылыми конференция елордада  өтті. Себеп – табиғи-кли­мат­­тық жә­не антропогендік фак­­тор. Яғ­ни, ұлы да­ланың ұла­ға­т­­ты тарихынан сыр шер­те­­тін ежелгі қала орнын Жай­ық өзені­­нен тасыған судың шай­ып кету қаупі қо­ға­м­ның алаң­дау­­­шылығын туғызған-ды.

Үкімет тарапынан Сарай­шық­т­ың на­зар­ға алынуы биыл игі істерге жол аш­қан­дай. Ақ­пан айының со­ңын ала Мә­де­ниет және спорт ми­нистрі Арыс­тан­бек Мұ­ха­ме­ди­ұлы Атырау облысына сапары ке­зінде ке­ңей­тілген отырыс өт­к­ізіп, көне шаһарда сақ­тап қа­луға қатысты зиялы қау­ым мен тиіс­ті мемлекеттік ұйымдар өкіл­­дерінің пі­кірлері ортаға са­лынған бо­латын. Ал, нау­рызда Атырау облысы әкі­­мі­­нің мұ­рын­­дық болуымен көне тарих көм­бесіне қауіп төндіретін Жайық өзені­нің жағасын бекіту жұ­мыстары жүріп жат­қа­ны жайлы бәрімізді қуантып тастады.

Бұл жолы өткізіліп жатқан кон­фе­рен­ция­ның мақсаты – тек өз еліміздің ғана емес, шетелдік ға­лымдардың да назарын кө­не Са­райшыққа аударып, ұтымды ше­шім­дер шығару. Өз заманында Батыс пен Шы­ғысты жалғап, Ұлы Жібек жолындағы ма­ңызды қа­лалардың бі­ріне айналған, Ал­тын Орданың, Ноғай ор­дасы мен Қазақ хан­дығының дәулеті мен сәу­летінен, айбар­лы билігінен х­а­бар беретін Сарайшық қа­ласының орны Атырау қала­сы­нан 55 шақырым жерде, Жай­ық өзенінің оң жағалауында ор­на­лас­­қан. Тарихи ескерткіштің құ­жатына сәй­кес құнды қоныс ау­даны 100 гектарды ала­ды, бі­рақ, Жайық өзені іргесін шайып, оның аумағы жылдан-жылға та­рылып ке­леді. Мұнда басқа да мәселелер жетіп-ар­ты­лады. Ке­­шегі жиында сол жөнінен де пай­ым­ды пікірлер айтылды.

Ғылыми конференцияны ашқан Мә­де­ниет және спорт ми­нистрі Арыстанбек Мұ­ха­ме­ди­ұлы бұған дейін орта­-ғ­а­­­­с­ыр­л­ық Сарайшық қалашығына бір­неше рет археологиялық зерт­теу жүргізіліп, со­­ның нә­ти­же­сінде көптеген тарихи құн­ды жә­ді­г­ерлер табылғанын атап өтіп, он­­да Алтын Орда және қазақ хан­дары пан­тео­ны­ның болуы, бел­гілі тұлғалар мен мұ­сыл­ман ді­ні қайраткерлерінің жерленуі  кие­лі нысанның ма­ңы­зын арттыра түсетініне тоқ­­тал­ды. «Қаланы сақтауға жауапты мем­лекеттік органдар мен ұйым­дар, ға­лымдар мен өзге де мүд­делі тараптар оған қатысты күр­делі мәселелерді бір­ле­сіп шешу­ге атсалысуы қажет. Мә­се­­­лен, Жай­ық өзенінің жағалауын бек­і­­­­­­туді аяқтау, археологиялық қаз­­­ба жұ­мыс­­­­тарын жалғастыру, осы­­дан кейін кон­­­сер­вациялау жұ­мыстарына барлық ре­су­рс­тарды жұмылдыруымыз керек.

Сонымен қатар, осынау тарихи орын­ның туристік та­р­тым­дылығын арттыру үшін кө­не мұрамызды ашық ас­пан а­с­­тын­да­ғы музейге айнал­ды­­ру өңірдің туристік ин­фра­құ­ры­лы­мын дамытуға күш сал­­ға­ны­мыз жөн», деді министр кон­фе­ренц­ия­да.

Сондай-ақ, министрліктің 2015 жы­лы Сарайшықтың ар­хео­логиялық ес­кер­­ткіштерін рес­таврациялау және кон­сер­вация­лау үшін жобалау-сметалық құ­жат­тарын әзірлегенін, биыл қа­лашықты кон­сервациялау жұ­мыстарын жүргізуді жос­­пар­лап отырғандығын айтты. Бұл – Са­райшықтан табылған ар­хео­логиялық жә­дігерлерді ұзақ мерзімге сақтау ша­раларын жүзеге асыру деген сөз. Ми­нистрдің айтуынша, бұл ба­ғыт­та­ғы ат­қа­рыл­ған ауқымды ша­ра­лар алдағы жылдары да жал­ға­сын таппақ.

Конференцияда сөз алған Атырау об­лы­сының әкімі Нұр­лан Ноғаевтың ойынша Сарай­шық сынды тарихи-мәдени ма­ңы­­зы зор қаланың орнын, одан та­былған ес­керткіштерді сақтау ең алдымен өскелең ұр­пақтың баба тарихпен мақтануы, жан дүниесін байытып, рухтарын биіктетуі үшін қажет. «Бұл орайда Үкіметтің өз ұстанымы бар. Өскелең ұрпақтың бойына ұлт­тық қасиеттерді сіңіру, қазіргі жа­һан­дану дәуіріндегі келеңсіз қы­лықтарға төтеп беретін иммуни­тет қалыптастыру үшін осындай құндылықтарды қалпына кел­ті­ру керек. Әрине, бізде Ұлы Жі­бек жолы стратегиясы іске асып, инфра­құ­ры­лым дамып жа­тыр. «Нұрлы жол», бас­қа да бағ­дар­ла­малар аясында орталық пен шы­ғысты, шығыс пен батысты, елі­міз­дің барлық өңірін бір-бірі­не қосу, көр­шілермен тығыз қа­рым-қатынас орнату жөнінде мә­селелер қолға алынған. Со­ның бір бөлігі ретінде мәдениетімізге, дәс­­түрімізге де көңіл бөлгеніміз жөн. Са­райшық – Алтын Орда­ның бірегей қа­ласы. Сарайшық туралы әңгіме тек Атырау облысы тұрғындарына, ғалымдар мен археологтарға ғана қатысты бол­мауы тиіс», деді әкім. Бағалы бас­қосу барысында ғалымдар та­рапынан тағылымды ойлар ор­таға салынды.

Сондай-ақ, олар облыстық «Хан Орда­лы Сарайшық» музей-қо­рығының жұ­мы­сын жетілдіру қа­жеттігін де атап өтті.

Сонымен қатар, конференция ая­сында Са­райшық қалашығы т­арихына арналған көрме ұйым­дас­тырылды. Көрмеге ежелгі қа­лаға қатысты көптеген құнды ар­хео­логиялық бұйымдар, картина­лар және т.б. заттар қойылды.

Айгүл Сейілова,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.10.2017

Су қоймасының беріктігіне екі ел де мүдделі

24.10.2017

«Нұрлы жол» бағдарламасына 2017 жылы 484,2 млрд тг бөлінген

24.10.2017

«Нұрлы жер» – баспаналы болудың елеулі мүмкіндігі

24.10.2017

Фариза феномені

24.10.2017

Қымызды тұңғыш зерттеген қазақ

24.10.2017

Адвокаттық көмек қайткенде қауқарлы болмақ?

24.10.2017

Рухани келісім – орнықты дамудың негізі

24.10.2017

Нәсіптің көзі атакәсіпте

24.10.2017

Ресми бөлім (24.10.2017)

23.10.2017

Бақытжан Сағынтаев жұмыс сапарымен Алматыға барды

23.10.2017

7 күнде «Сергектің» көмегімен 1300-ден астам бұзушылық анықталды

23.10.2017

Көкшетаулық каратэшілер ел чемпионатында 12 медаль жеңіп алды

23.10.2017

Моңғолия тауларында 10 альпинист қаза тапты, жетеуі іздестірілуде

23.10.2017

Атырауда заңнамалық актілерге енгізілетін өзгерістер талқыланды

23.10.2017

Қасым-Жомарт Тоқаев ЭЫДҰ бас хатшысымен кездесті

23.10.2017

Мың мезет (ой-отау)

23.10.2017

«Шынайы шымылдық» сахна сәнін келтірді

23.10.2017

Шыңғырлауда ұстазға ескерткіш орнатылды

23.10.2017

«Ата, мен қай тілде сөйлеп тұрмын?..»

23.10.2017

Лондон төріндегі қаламгер тойы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Рухани келісім – орнықты дамудың негізі

Тәуелсіздігіміздің елең-алаңында, яғни осыдан ширек ғасырдан астам уақыт бұрын мемлекеттік дең­гей­де қабылданған шешімдер мен қол­ға алынған бастамалар өзі­нің өмір­шеңдігін көрсете отырып, қо­ға­мы­мыздың игілігіне айнала білді. Әсіресе қоғамды рухани келісімге үнде­ген, татулық пен береке-бірлігі­мізді арт­тыруға бағытталған сауатты да сали­қалы бастамалардың жөні бөлек.

Әйіп ЫСҚАҚ, биология ғылымдарының докторы, профессор

Нәсіптің көзі атакәсіпте

Халқымыз төрт түлік өсіруді атакәсіптің біріне, тіпті бірегейіне балаған. Тіршіліктің нәрі, көзі деп ұққан. Содан болар, ауыл адамдары амандасқанда «мал-жан аман ба?» деп хал-жағдай сұрасып жатады. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қаржы жүйесіндегі тарихи шешім

Алпауыт ел Америка Құрама Штат­тары­ның экономикасы қазіргі кезде өз жарасын өзі жалап жазатын көк­жал қасқырға ұқсайды. Ол өзінің осы қасиетінің арқасында жазылмастай сыр­қатқа шалдыққан қазіргі қаржы ка­питализмнің ғұмырын барынша ұзартып келеді. Бүгінгі күні бүкіл әлемге билігін жүргізіп отырған ка­пи­тализмнің басты тірегі бастапқы кезде осы формациялық құрылыс­тың отаны әрі таратушысы болға­нымен соңғы жылдары барынша әлеу­меттене бастаған Еуропа емес, нарық­тық жолға түсіп, жедел байып келе жатқанымен Конфуций қағидасы бойынша мемлекетті әке деп қабыл­дап, бүкіл халық үшін одан әкелік қам­қорлық талап ететін дана Қытай емес, корпоративтік рухты ту етіп көтерген еңбекшіл Жапония мен Оңтүстік-Шығыс Азияның елдері емес, нақ осы АҚШ-тың өзі болып отырғандығын біраз жұрт жақсы біледі.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Онлайндағы жұңғо жұрты

Қытай. Жан-жақтан ағылған адамдар мен көлік ағысы толас­тар емес. Бағдаршамның қызыл шамына тоқтаған көлікте отырып, жан-жағыңды бағдарлайсың. Сіз отырған көлікке жапсарласа, бірінен соң бірі жапырлап велосипед мінген жолаушылар сы­наласып тоқтап жатыр. Ал жол жүруге рұқсат берілгенде бей­не құмырс­қалар тəрізді өре жөнелген қос дөңгелекті көлік­ке отыр­ған­дардың шеруін көр­гендейсіз. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Кімді тұлға тұтамыз?

Баяғының жастарына «Мен өмір­ден өзімді іздеп жүрмін» деп сөйлеу тән болатын... Жақында Америкада оқып жүрген қазақ­стандық жас өреннің пікірін тыңдап көруге тура келді.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу