Сарайшықты сақтау − елдікке сын

Жалпыұлттық «Егемен Қазақстан» газеті Алтын орда мем­­­лекетінің киелі қонысы, асыл жұрнағы Сарайшықты сақ­тап қалу мәселесіне құзырлы орын­­дардың назарын аудару үшін өз бетінде арнайы зерттеу мақала жариялаған болатын (Ба­қытгүл Бабаш. «Са­рай­шық­­­ты қа­лай сақ­тап қаламыз?» 1 ақпан 2017жыл). Содан бері сең қоз­ға­лып, тиісті шаралар қолға алына бастады.
Егемен Қазақстан
04.04.2017 681

Мәдениет және спорт министрлігі мен Атырау облысы әкімдігінің бастамасымен  «Сарайшық: ұлы қала тарихы» атты халықаралық ғылыми конференция елордада  өтті. Себеп – табиғи-кли­мат­­тық жә­не антропогендік фак­­тор. Яғ­ни, ұлы да­ланың ұла­ға­т­­ты тарихынан сыр шер­те­­тін ежелгі қала орнын Жай­ық өзені­­нен тасыған судың шай­ып кету қаупі қо­ға­м­ның алаң­дау­­­шылығын туғызған-ды.

Үкімет тарапынан Сарай­шық­т­ың на­зар­ға алынуы биыл игі істерге жол аш­қан­дай. Ақ­пан айының со­ңын ала Мә­де­ниет және спорт ми­нистрі Арыс­тан­бек Мұ­ха­ме­ди­ұлы Атырау облысына сапары ке­зінде ке­ңей­тілген отырыс өт­к­ізіп, көне шаһарда сақ­тап қа­луға қатысты зиялы қау­ым мен тиіс­ті мемлекеттік ұйымдар өкіл­­дерінің пі­кірлері ортаға са­лынған бо­латын. Ал, нау­рызда Атырау облысы әкі­­мі­­нің мұ­рын­­дық болуымен көне тарих көм­бесіне қауіп төндіретін Жайық өзені­нің жағасын бекіту жұ­мыстары жүріп жат­қа­ны жайлы бәрімізді қуантып тастады.

Бұл жолы өткізіліп жатқан кон­фе­рен­ция­ның мақсаты – тек өз еліміздің ғана емес, шетелдік ға­лымдардың да назарын кө­не Са­райшыққа аударып, ұтымды ше­шім­дер шығару. Өз заманында Батыс пен Шы­ғысты жалғап, Ұлы Жібек жолындағы ма­ңызды қа­лалардың бі­ріне айналған, Ал­тын Орданың, Ноғай ор­дасы мен Қазақ хан­дығының дәулеті мен сәу­летінен, айбар­лы билігінен х­а­бар беретін Сарайшық қа­ласының орны Атырау қала­сы­нан 55 шақырым жерде, Жай­ық өзенінің оң жағалауында ор­на­лас­­қан. Тарихи ескерткіштің құ­жатына сәй­кес құнды қоныс ау­даны 100 гектарды ала­ды, бі­рақ, Жайық өзені іргесін шайып, оның аумағы жылдан-жылға та­рылып ке­леді. Мұнда басқа да мәселелер жетіп-ар­ты­лады. Ке­­шегі жиында сол жөнінен де пай­ым­ды пікірлер айтылды.

Ғылыми конференцияны ашқан Мә­де­ниет және спорт ми­нистрі Арыстанбек Мұ­ха­ме­ди­ұлы бұған дейін орта­-ғ­а­­­­с­ыр­л­ық Сарайшық қалашығына бір­неше рет археологиялық зерт­теу жүргізіліп, со­­ның нә­ти­же­сінде көптеген тарихи құн­ды жә­ді­г­ерлер табылғанын атап өтіп, он­­да Алтын Орда және қазақ хан­дары пан­тео­ны­ның болуы, бел­гілі тұлғалар мен мұ­сыл­ман ді­ні қайраткерлерінің жерленуі  кие­лі нысанның ма­ңы­зын арттыра түсетініне тоқ­­тал­ды. «Қаланы сақтауға жауапты мем­лекеттік органдар мен ұйым­дар, ға­лымдар мен өзге де мүд­делі тараптар оған қатысты күр­делі мәселелерді бір­ле­сіп шешу­ге атсалысуы қажет. Мә­се­­­лен, Жай­ық өзенінің жағалауын бек­і­­­­­­туді аяқтау, археологиялық қаз­­­ба жұ­мыс­­­­тарын жалғастыру, осы­­дан кейін кон­­­сер­вациялау жұ­мыстарына барлық ре­су­рс­тарды жұмылдыруымыз керек.

Сонымен қатар, осынау тарихи орын­ның туристік та­р­тым­дылығын арттыру үшін кө­не мұрамызды ашық ас­пан а­с­­тын­да­ғы музейге айнал­ды­­ру өңірдің туристік ин­фра­құ­ры­лы­мын дамытуға күш сал­­ға­ны­мыз жөн», деді министр кон­фе­ренц­ия­да.

Сондай-ақ, министрліктің 2015 жы­лы Сарайшықтың ар­хео­логиялық ес­кер­­ткіштерін рес­таврациялау және кон­сер­вация­лау үшін жобалау-сметалық құ­жат­тарын әзірлегенін, биыл қа­лашықты кон­сервациялау жұ­мыстарын жүргізуді жос­­пар­лап отырғандығын айтты. Бұл – Са­райшықтан табылған ар­хео­логиялық жә­дігерлерді ұзақ мерзімге сақтау ша­раларын жүзеге асыру деген сөз. Ми­нистрдің айтуынша, бұл ба­ғыт­та­ғы ат­қа­рыл­ған ауқымды ша­ра­лар алдағы жылдары да жал­ға­сын таппақ.

Конференцияда сөз алған Атырау об­лы­сының әкімі Нұр­лан Ноғаевтың ойынша Сарай­шық сынды тарихи-мәдени ма­ңы­­зы зор қаланың орнын, одан та­былған ес­керткіштерді сақтау ең алдымен өскелең ұр­пақтың баба тарихпен мақтануы, жан дүниесін байытып, рухтарын биіктетуі үшін қажет. «Бұл орайда Үкіметтің өз ұстанымы бар. Өскелең ұрпақтың бойына ұлт­тық қасиеттерді сіңіру, қазіргі жа­һан­дану дәуіріндегі келеңсіз қы­лықтарға төтеп беретін иммуни­тет қалыптастыру үшін осындай құндылықтарды қалпына кел­ті­ру керек. Әрине, бізде Ұлы Жі­бек жолы стратегиясы іске асып, инфра­құ­ры­лым дамып жа­тыр. «Нұрлы жол», бас­қа да бағ­дар­ла­малар аясында орталық пен шы­ғысты, шығыс пен батысты, елі­міз­дің барлық өңірін бір-бірі­не қосу, көр­шілермен тығыз қа­рым-қатынас орнату жөнінде мә­селелер қолға алынған. Со­ның бір бөлігі ретінде мәдениетімізге, дәс­­түрімізге де көңіл бөлгеніміз жөн. Са­райшық – Алтын Орда­ның бірегей қа­ласы. Сарайшық туралы әңгіме тек Атырау облысы тұрғындарына, ғалымдар мен археологтарға ғана қатысты бол­мауы тиіс», деді әкім. Бағалы бас­қосу барысында ғалымдар та­рапынан тағылымды ойлар ор­таға салынды.

Сондай-ақ, олар облыстық «Хан Орда­лы Сарайшық» музей-қо­рығының жұ­мы­сын жетілдіру қа­жеттігін де атап өтті.

Сонымен қатар, конференция ая­сында Са­райшық қалашығы т­арихына арналған көрме ұйым­дас­тырылды. Көрмеге ежелгі қа­лаға қатысты көптеген құнды ар­хео­логиялық бұйымдар, картина­лар және т.б. заттар қойылды.

Айгүл Сейілова,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.06.2017

«Астана» велоспорт клубы «Тур де Франс-2017» турниріне қатысатын спортшылар тізімін жариялады

26.06.2017

Сенат Төрағасының орынбасары Финляндия Республикасы Парламентінің депутатымен кездесті

26.06.2017

Петропавлда тұңғыш рет «ҚымызFest» фестивалі ұйымдастырылды

26.06.2017

Әскерилер өнері көпшілікті тәнті етті

26.06.2017

Қарағанды кәсіпорындары 2278 бос жұмыс орнын ұсынып отыр

26.06.2017

Шығыстың сарбаздары «Әскери керней» халықаралық фестивалінің Гран-при жүлдесін биыл да иеленді

26.06.2017

Маралды көлінің жағалауы демалушылар үшін абаттандырылмақ

26.06.2017

«Атамекен» Өзбекстанмен туризм саласында ынтымақтасу бойынша меморандум түзді

26.06.2017

Динара Сәдуақасова шахматтан FIDE-нің аймақтық чемпионы атанды

26.06.2017

Павлодар Ораза Айт мерекесіне 18 қазан палау дайындалды

26.06.2017

Жамбыл облысы әкімдігі білім басқармасының басшысы тағайындалды

26.06.2017

Жамбыл облысы әкімдігі тілдерді дамыту басқармасының басшысы тағайындалды

26.06.2017

Ақмола облысы әкімі аппаратының басшысы тағайындалды

26.06.2017

Балқаш туризмін дамыту үшін көлік қатынасы жақсартылады

26.06.2017

ШҚО-да оқушылар үшін 889 демалыс лагерьлері мен алаңдары жұмыс істейді

26.06.2017

ШҚО-дағы Үбі өзені үстінен жаңа көпір салынады

26.06.2017

Павлодарда оқушылар киіз үй лагерлерінде демалады

26.06.2017

Павлодарда "Мен қазақпын"мега-жоба жүлдегерлері аталды

26.06.2017

Мәйіттің бүйрегін алу заңға қайшы келмейді

26.06.2017

Солтүстік Қазақстанда «Мағжан көктемі» республикалық фестивалі өтті

КОЛУМНИСТЕР

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Төрінен қонақ үзілмейтін үлкен үй

Кез келген қаладағы келімді-кетімді жолаушыларға лайықты қызмет көрсетіп, адамдардың демалуы мен жүріп-тұруына жағдай жасау – жауапты міндет. Әлемнің дамыған елдері бұл бағыттағы жұ­мыстарды логистикалық карта аясында жүргізіп, қонақ қабылдау мен қызмет көрсетудің де озық үлгі­лерін қалыптастырып отыр. Яғни, туризмнің дамуына күш, қай­рат, қаржы жұмсау арқылы оны есе­леп қайтарып алу қамында көптеген жұ­мыстар жасалуда. Қуанарлығы, еліміздегі логистика бағытындағы дамыту жұмыстары өз деңгейінде жүріп жатыр. 

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Кәденің қадірін білейік

КСРО-ның бір қиырындағы Мурманнан екінші қиырындағы Владивостокқа бет алған 66 жастағы желаяқ жүгіріп келе жатқан жолынан бұрылып, Ұзынағашта екі сағат аялдады. Тайлы-таяғымыз қалмай ғажап жанды көрмекке аудандық партия комитетіне – қазіргіше, аудан әкімдігіне жиналдық. Орыс ақсақалы жүгіруді 20 жыл бұрын бастапты, кереметі – бір заманда алпыс екі тамырына құрсау салған 10 шақты ауруынан құлан таза айыққан.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Клай-фай жанры немесе әдебиеттегі табиғат апаттары

Бірер апта бұрын АҚШ президенті Дональд Трамптың қоршаған ортаны қорғауға қатысты Париж келісімінен шығамын деген еді. 2015 жылдың желтоқсан айында 194 мемлекет қол қойған Париж келісімі – ғаламдық жылыну процесін тежеуге арналған әрекеттер жоспары. Тараптар өздеріне климаттың өзгеруіне икемделу, техникамен қайта жасақтану, ауаға залалды заттардың шығарылуын азайту бойынша шаралар қабылдауға міндеттемелер алған болатын. АҚШ аталған келісімнен бас тартып отыр. Бір қуаныштысы, шығамын деген сәтте шыға салуға болмайды, бұл рәсім төрт жылға созылады екен. Осы жағдай есіме клай-фай жанрындағы әдебиетті түсірді.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Үкілі үміт үдесі

«Тойдың болғанынан, боладысы қызық» демекші, Арқа төсіндегі ару Астанада жаһандық шара – ЭКСПО-2017 көрмесінің жалауы желбірегеніне, міне, он күннің өрмегі ауды. Осы уақыт ішінде «Ұлттық жобаға» деген егемен елдің үкілеген үміті ақтала ма, Бүкіләлемдік жетіс­тіктер көрмесінің қос ғасырға тақау шежіресінде өткен көрмелер керуенінде «Астана ЭКСПО-2017» Халықаралық көрмесінің алар орны қандай дәрежеде болар екен деген сұрақтарға жауап іздеуіміз де заңды.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Жік пен жіп

Автобуста өзіңнен жасы үлкен адамға ұшып түрегеліп орын беру үшін кісіге соншалық көп ақылдың керегі жоқ-ау. Отбасында адам қан­дай тәрбие алса, көшеде, қоғамдық орындарда мұнысы тайға таңба басқан­дай көрініп тұрады емес пе? Бірақ қай ата-ана «автобуста көзіңді тас жұмып, құлаққабыңды киіп отыра бер» деп үйдегі баласының сана­сын бөтен оймен лайлайды дейсің. Соған қарағанда, адамның мәде­ниетті болмағы үйдегі алған тәрбиесіне қоса, «Тірлікте көп жаса­ғандықтан көрген бір тамашамыз» деп Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы айт­пақшы, әр адамның өмірден дұрыс сабақ түйіндей білуіне байланысты болса керек-ті. 

Пікірлер(0)

Пікір қосу