Сарайшықты сақтау − елдікке сын

Жалпыұлттық «Егемен Қазақстан» газеті Алтын орда мем­­­лекетінің киелі қонысы, асыл жұрнағы Сарайшықты сақ­тап қалу мәселесіне құзырлы орын­­дардың назарын аудару үшін өз бетінде арнайы зерттеу мақала жариялаған болатын (Ба­қытгүл Бабаш. «Са­рай­шық­­­ты қа­лай сақ­тап қаламыз?» 1 ақпан 2017жыл). Содан бері сең қоз­ға­лып, тиісті шаралар қолға алына бастады.
Егемен Қазақстан
04.04.2017 1372

Мәдениет және спорт министрлігі мен Атырау облысы әкімдігінің бастамасымен  «Сарайшық: ұлы қала тарихы» атты халықаралық ғылыми конференция елордада  өтті. Себеп – табиғи-кли­мат­­тық жә­не антропогендік фак­­тор. Яғ­ни, ұлы да­ланың ұла­ға­т­­ты тарихынан сыр шер­те­­тін ежелгі қала орнын Жай­ық өзені­­нен тасыған судың шай­ып кету қаупі қо­ға­м­ның алаң­дау­­­шылығын туғызған-ды.

Үкімет тарапынан Сарай­шық­т­ың на­зар­ға алынуы биыл игі істерге жол аш­қан­дай. Ақ­пан айының со­ңын ала Мә­де­ниет және спорт ми­нистрі Арыс­тан­бек Мұ­ха­ме­ди­ұлы Атырау облысына сапары ке­зінде ке­ңей­тілген отырыс өт­к­ізіп, көне шаһарда сақ­тап қа­луға қатысты зиялы қау­ым мен тиіс­ті мемлекеттік ұйымдар өкіл­­дерінің пі­кірлері ортаға са­лынған бо­латын. Ал, нау­рызда Атырау облысы әкі­­мі­­нің мұ­рын­­дық болуымен көне тарих көм­бесіне қауіп төндіретін Жайық өзені­нің жағасын бекіту жұ­мыстары жүріп жат­қа­ны жайлы бәрімізді қуантып тастады.

Бұл жолы өткізіліп жатқан кон­фе­рен­ция­ның мақсаты – тек өз еліміздің ғана емес, шетелдік ға­лымдардың да назарын кө­не Са­райшыққа аударып, ұтымды ше­шім­дер шығару. Өз заманында Батыс пен Шы­ғысты жалғап, Ұлы Жібек жолындағы ма­ңызды қа­лалардың бі­ріне айналған, Ал­тын Орданың, Ноғай ор­дасы мен Қазақ хан­дығының дәулеті мен сәу­летінен, айбар­лы билігінен х­а­бар беретін Сарайшық қа­ласының орны Атырау қала­сы­нан 55 шақырым жерде, Жай­ық өзенінің оң жағалауында ор­на­лас­­қан. Тарихи ескерткіштің құ­жатына сәй­кес құнды қоныс ау­даны 100 гектарды ала­ды, бі­рақ, Жайық өзені іргесін шайып, оның аумағы жылдан-жылға та­рылып ке­леді. Мұнда басқа да мәселелер жетіп-ар­ты­лады. Ке­­шегі жиында сол жөнінен де пай­ым­ды пікірлер айтылды.

Ғылыми конференцияны ашқан Мә­де­ниет және спорт ми­нистрі Арыстанбек Мұ­ха­ме­ди­ұлы бұған дейін орта­-ғ­а­­­­с­ыр­л­ық Сарайшық қалашығына бір­неше рет археологиялық зерт­теу жүргізіліп, со­­ның нә­ти­же­сінде көптеген тарихи құн­ды жә­ді­г­ерлер табылғанын атап өтіп, он­­да Алтын Орда және қазақ хан­дары пан­тео­ны­ның болуы, бел­гілі тұлғалар мен мұ­сыл­ман ді­ні қайраткерлерінің жерленуі  кие­лі нысанның ма­ңы­зын арттыра түсетініне тоқ­­тал­ды. «Қаланы сақтауға жауапты мем­лекеттік органдар мен ұйым­дар, ға­лымдар мен өзге де мүд­делі тараптар оған қатысты күр­делі мәселелерді бір­ле­сіп шешу­ге атсалысуы қажет. Мә­се­­­лен, Жай­ық өзенінің жағалауын бек­і­­­­­­туді аяқтау, археологиялық қаз­­­ба жұ­мыс­­­­тарын жалғастыру, осы­­дан кейін кон­­­сер­вациялау жұ­мыстарына барлық ре­су­рс­тарды жұмылдыруымыз керек.

Сонымен қатар, осынау тарихи орын­ның туристік та­р­тым­дылығын арттыру үшін кө­не мұрамызды ашық ас­пан а­с­­тын­да­ғы музейге айнал­ды­­ру өңірдің туристік ин­фра­құ­ры­лы­мын дамытуға күш сал­­ға­ны­мыз жөн», деді министр кон­фе­ренц­ия­да.

Сондай-ақ, министрліктің 2015 жы­лы Сарайшықтың ар­хео­логиялық ес­кер­­ткіштерін рес­таврациялау және кон­сер­вация­лау үшін жобалау-сметалық құ­жат­тарын әзірлегенін, биыл қа­лашықты кон­сервациялау жұ­мыстарын жүргізуді жос­­пар­лап отырғандығын айтты. Бұл – Са­райшықтан табылған ар­хео­логиялық жә­дігерлерді ұзақ мерзімге сақтау ша­раларын жүзеге асыру деген сөз. Ми­нистрдің айтуынша, бұл ба­ғыт­та­ғы ат­қа­рыл­ған ауқымды ша­ра­лар алдағы жылдары да жал­ға­сын таппақ.

Конференцияда сөз алған Атырау об­лы­сының әкімі Нұр­лан Ноғаевтың ойынша Сарай­шық сынды тарихи-мәдени ма­ңы­­зы зор қаланың орнын, одан та­былған ес­керткіштерді сақтау ең алдымен өскелең ұр­пақтың баба тарихпен мақтануы, жан дүниесін байытып, рухтарын биіктетуі үшін қажет. «Бұл орайда Үкіметтің өз ұстанымы бар. Өскелең ұрпақтың бойына ұлт­тық қасиеттерді сіңіру, қазіргі жа­һан­дану дәуіріндегі келеңсіз қы­лықтарға төтеп беретін иммуни­тет қалыптастыру үшін осындай құндылықтарды қалпына кел­ті­ру керек. Әрине, бізде Ұлы Жі­бек жолы стратегиясы іске асып, инфра­құ­ры­лым дамып жа­тыр. «Нұрлы жол», бас­қа да бағ­дар­ла­малар аясында орталық пен шы­ғысты, шығыс пен батысты, елі­міз­дің барлық өңірін бір-бірі­не қосу, көр­шілермен тығыз қа­рым-қатынас орнату жөнінде мә­селелер қолға алынған. Со­ның бір бөлігі ретінде мәдениетімізге, дәс­­түрімізге де көңіл бөлгеніміз жөн. Са­райшық – Алтын Орда­ның бірегей қа­ласы. Сарайшық туралы әңгіме тек Атырау облысы тұрғындарына, ғалымдар мен археологтарға ғана қатысты бол­мауы тиіс», деді әкім. Бағалы бас­қосу барысында ғалымдар та­рапынан тағылымды ойлар ор­таға салынды.

Сондай-ақ, олар облыстық «Хан Орда­лы Сарайшық» музей-қо­рығының жұ­мы­сын жетілдіру қа­жеттігін де атап өтті.

Сонымен қатар, конференция ая­сында Са­райшық қалашығы т­арихына арналған көрме ұйым­дас­тырылды. Көрмеге ежелгі қа­лаға қатысты көптеген құнды ар­хео­логиялық бұйымдар, картина­лар және т.б. заттар қойылды.

Айгүл Сейілова,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.01.2018

Астанада заманауи балабақша ашылды

17.01.2018

Мәскеуде Қазақстанның жаңа консулы тағайындалды

17.01.2018

Тайландта босанған ана санавиациямен елге жеткізілді

17.01.2018

Нұрсұлтан Назарбаев пен Дональд Трамптың кездесуі әлемдік БАҚ назарында

17.01.2018

Асқар Жұмағалиев «Қорғас-Шығыс қақпасы» аймағының жұмысымен танысты

17.01.2018

Құлсарыда жылыжай  ашылды

17.01.2018

Қ.Тоқаев Елбасының АҚШ сапары туралы пікір білдірді

17.01.2018

Президенттің АҚШ-қа сапары. Стратегиялық серіктестіктің жаңа кезеңі

17.01.2018

АҚШ-та Қазақстан әдебиеті мен мәдениет орталығы ашылады

17.01.2018

Аяз мүйізді, мүйіз тұқылды қалай қысады?..

17.01.2018

Түлкиевтің туындысы

17.01.2018

Атырауда көкпар тартушылар көбейді

17.01.2018

Абайдың алғашқы кітабы

17.01.2018

Сыр өңірінде жаңа аурухана ашылды

17.01.2018

Алматыда ауған соғысының ардагері Борис Керімбаевтың мерейтойы атап өтілді

17.01.2018

Жарасбайдың жаналғышы

17.01.2018

Аққу кеткен...

17.01.2018

Парасат пен пайымды ту еткен ғалым. Немесе инженер Тұрлыбек Ысқақов туралы

17.01.2018

«Абыз» ұғымының аясы кең

17.01.2018

Еңбегін еліне арнаған

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Тілді кез келген жаста үйренуге болады

Әлемде қанша тіл болса, адам сол тілдерді үйренуге ұмтыла береді жә­не бұл қызығушылық ешқашан тоқ­тамайды. Әрине кейде бір тіл басқаларына қарағанда маңызды, танымал, оңай, әдемі болып көрі­нуі мүмкін. Дегенмен адамның қы­зығушылығы мен сүйіспеншілігі ой­ға келмеген тілдерді де үйренуге жетелейді.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Дамудың даңғыл жолы

Елімізде жүргізіліп жатқан ірі реформалар нәтижесі қазір өз жемісін бе­руде. Қолға алынған зор мін­дет­тер­дің негізгі мәні – Қазақ­стан­ның жан-жақты дамуы, көр­кеюі болатын. Сондықтан бұл реформалар аяқ астынан пайда бола қойған жоқ. За­ман­ның дидары ө+згеруіне орай, мем­лекеттік салалардың жүгі де, ісі де өзгеруі тиіс еді.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Рухсыздық – оқымаудан, тыңдамаудан

Құдірет адамзатты керемет хикметпен, ілтипатпен, мейірбандықпен, көркемдік сұлулығымен қызықтырып, сыңғырлатып жаратқаны мәлім. Ойлау мен қарекет жасау үшін жаралған адамның тұлғасы, таратыңқырап айтқанда, оның қолынан, қиялынан, білімдарлығынан шыққан сәулет, сурет, мүсін, қолөнер, музыка, сөз өнерінің таңғажайып жәдігерлері, телегей-теңіз шынайы жан сырлары, ғылыми-шығар­машылық ғаламат жетістіктері өлшеусіз ғой. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Ұжымдық ұстаным

Ұжымдық рух ұлы жеңістерге қол жеткізеді. Қазақ айтады: «Үш адамның басы қосылса – қауым». Қауым­дасқаннан бері адамзат сан түрлі қоғамдық құрылысты өт­кер­ді. Ал қазіргі нарықтық қоғам­ның кілті – табыс. Яғни биік мүдде жолында ұжымдасу және белгілі нәтижеге қол жеткізу.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қазақстанның жаһандық қауіпсіздік бастамалары

Еліміз егемендіктің бастапқы ке­зінде-ақ өңірлік және жаһандық қауіпсіздік Қазақстанның сырт­қы саясатының негізгі басым­дық­тарының бірі болатынын төрт­күл дүниеге жария еткен еді. Содан бері еліміз халық­аралық аренада сол бағытты берік ұстанып, оны бел­сенді түрде жүзеге асырып келеді.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу