Сарайшықты сақтау − елдікке сын

Жалпыұлттық «Егемен Қазақстан» газеті Алтын орда мем­­­лекетінің киелі қонысы, асыл жұрнағы Сарайшықты сақ­тап қалу мәселесіне құзырлы орын­­дардың назарын аудару үшін өз бетінде арнайы зерттеу мақала жариялаған болатын (Ба­қытгүл Бабаш. «Са­рай­шық­­­ты қа­лай сақ­тап қаламыз?» 1 ақпан 2017жыл). Содан бері сең қоз­ға­лып, тиісті шаралар қолға алына бастады.
Егемен Қазақстан
04.04.2017 1410

Мәдениет және спорт министрлігі мен Атырау облысы әкімдігінің бастамасымен  «Сарайшық: ұлы қала тарихы» атты халықаралық ғылыми конференция елордада  өтті. Себеп – табиғи-кли­мат­­тық жә­не антропогендік фак­­тор. Яғ­ни, ұлы да­ланың ұла­ға­т­­ты тарихынан сыр шер­те­­тін ежелгі қала орнын Жай­ық өзені­­нен тасыған судың шай­ып кету қаупі қо­ға­м­ның алаң­дау­­­шылығын туғызған-ды.

Үкімет тарапынан Сарай­шық­т­ың на­зар­ға алынуы биыл игі істерге жол аш­қан­дай. Ақ­пан айының со­ңын ала Мә­де­ниет және спорт ми­нистрі Арыс­тан­бек Мұ­ха­ме­ди­ұлы Атырау облысына сапары ке­зінде ке­ңей­тілген отырыс өт­к­ізіп, көне шаһарда сақ­тап қа­луға қатысты зиялы қау­ым мен тиіс­ті мемлекеттік ұйымдар өкіл­­дерінің пі­кірлері ортаға са­лынған бо­латын. Ал, нау­рызда Атырау облысы әкі­­мі­­нің мұ­рын­­дық болуымен көне тарих көм­бесіне қауіп төндіретін Жайық өзені­нің жағасын бекіту жұ­мыстары жүріп жат­қа­ны жайлы бәрімізді қуантып тастады.

Бұл жолы өткізіліп жатқан кон­фе­рен­ция­ның мақсаты – тек өз еліміздің ғана емес, шетелдік ға­лымдардың да назарын кө­не Са­райшыққа аударып, ұтымды ше­шім­дер шығару. Өз заманында Батыс пен Шы­ғысты жалғап, Ұлы Жібек жолындағы ма­ңызды қа­лалардың бі­ріне айналған, Ал­тын Орданың, Ноғай ор­дасы мен Қазақ хан­дығының дәулеті мен сәу­летінен, айбар­лы билігінен х­а­бар беретін Сарайшық қа­ласының орны Атырау қала­сы­нан 55 шақырым жерде, Жай­ық өзенінің оң жағалауында ор­на­лас­­қан. Тарихи ескерткіштің құ­жатына сәй­кес құнды қоныс ау­даны 100 гектарды ала­ды, бі­рақ, Жайық өзені іргесін шайып, оның аумағы жылдан-жылға та­рылып ке­леді. Мұнда басқа да мәселелер жетіп-ар­ты­лады. Ке­­шегі жиында сол жөнінен де пай­ым­ды пікірлер айтылды.

Ғылыми конференцияны ашқан Мә­де­ниет және спорт ми­нистрі Арыстанбек Мұ­ха­ме­ди­ұлы бұған дейін орта­-ғ­а­­­­с­ыр­л­ық Сарайшық қалашығына бір­неше рет археологиялық зерт­теу жүргізіліп, со­­ның нә­ти­же­сінде көптеген тарихи құн­ды жә­ді­г­ерлер табылғанын атап өтіп, он­­да Алтын Орда және қазақ хан­дары пан­тео­ны­ның болуы, бел­гілі тұлғалар мен мұ­сыл­ман ді­ні қайраткерлерінің жерленуі  кие­лі нысанның ма­ңы­зын арттыра түсетініне тоқ­­тал­ды. «Қаланы сақтауға жауапты мем­лекеттік органдар мен ұйым­дар, ға­лымдар мен өзге де мүд­делі тараптар оған қатысты күр­делі мәселелерді бір­ле­сіп шешу­ге атсалысуы қажет. Мә­се­­­лен, Жай­ық өзенінің жағалауын бек­і­­­­­­туді аяқтау, археологиялық қаз­­­ба жұ­мыс­­­­тарын жалғастыру, осы­­дан кейін кон­­­сер­вациялау жұ­мыстарына барлық ре­су­рс­тарды жұмылдыруымыз керек.

Сонымен қатар, осынау тарихи орын­ның туристік та­р­тым­дылығын арттыру үшін кө­не мұрамызды ашық ас­пан а­с­­тын­да­ғы музейге айнал­ды­­ру өңірдің туристік ин­фра­құ­ры­лы­мын дамытуға күш сал­­ға­ны­мыз жөн», деді министр кон­фе­ренц­ия­да.

Сондай-ақ, министрліктің 2015 жы­лы Сарайшықтың ар­хео­логиялық ес­кер­­ткіштерін рес­таврациялау және кон­сер­вация­лау үшін жобалау-сметалық құ­жат­тарын әзірлегенін, биыл қа­лашықты кон­сервациялау жұ­мыстарын жүргізуді жос­­пар­лап отырғандығын айтты. Бұл – Са­райшықтан табылған ар­хео­логиялық жә­дігерлерді ұзақ мерзімге сақтау ша­раларын жүзеге асыру деген сөз. Ми­нистрдің айтуынша, бұл ба­ғыт­та­ғы ат­қа­рыл­ған ауқымды ша­ра­лар алдағы жылдары да жал­ға­сын таппақ.

Конференцияда сөз алған Атырау об­лы­сының әкімі Нұр­лан Ноғаевтың ойынша Сарай­шық сынды тарихи-мәдени ма­ңы­­зы зор қаланың орнын, одан та­былған ес­керткіштерді сақтау ең алдымен өскелең ұр­пақтың баба тарихпен мақтануы, жан дүниесін байытып, рухтарын биіктетуі үшін қажет. «Бұл орайда Үкіметтің өз ұстанымы бар. Өскелең ұрпақтың бойына ұлт­тық қасиеттерді сіңіру, қазіргі жа­һан­дану дәуіріндегі келеңсіз қы­лықтарға төтеп беретін иммуни­тет қалыптастыру үшін осындай құндылықтарды қалпына кел­ті­ру керек. Әрине, бізде Ұлы Жі­бек жолы стратегиясы іске асып, инфра­құ­ры­лым дамып жа­тыр. «Нұрлы жол», бас­қа да бағ­дар­ла­малар аясында орталық пен шы­ғысты, шығыс пен батысты, елі­міз­дің барлық өңірін бір-бірі­не қосу, көр­шілермен тығыз қа­рым-қатынас орнату жөнінде мә­селелер қолға алынған. Со­ның бір бөлігі ретінде мәдениетімізге, дәс­­түрімізге де көңіл бөлгеніміз жөн. Са­райшық – Алтын Орда­ның бірегей қа­ласы. Сарайшық туралы әңгіме тек Атырау облысы тұрғындарына, ғалымдар мен археологтарға ғана қатысты бол­мауы тиіс», деді әкім. Бағалы бас­қосу барысында ғалымдар та­рапынан тағылымды ойлар ор­таға салынды.

Сондай-ақ, олар облыстық «Хан Орда­лы Сарайшық» музей-қо­рығының жұ­мы­сын жетілдіру қа­жеттігін де атап өтті.

Сонымен қатар, конференция ая­сында Са­райшық қалашығы т­арихына арналған көрме ұйым­дас­тырылды. Көрмеге ежелгі қа­лаға қатысты көптеген құнды ар­хео­логиялық бұйымдар, картина­лар және т.б. заттар қойылды.

Айгүл Сейілова,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.05.2018

Қ.Тоқаев: Атырау облысы – ел экономикасының флагманы

23.05.2018

Жаңаөзенде судағы қауіпсіздік ережелері түсіндірілді

23.05.2018

Маңғыстауда өрт қауіпсіздігі бойынша 77 бекет орнатылды

23.05.2018

Маңғыстаулық полицейлер мұқтаж отбасыларға көмек берді

23.05.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ресей Федерациясының Қорғаныс министрі С.Шойгумен кездесті

23.05.2018

Менингиттен қалай қорғану керек?

23.05.2018

«Баян сұлу» жобасының жеңімпазы анықталды

23.05.2018

Қазақ әдебиеті әлем тілдерінде сөйлейді

23.05.2018

Л.Гирш көпшілікке «Стихи о войне и мире» өлеңдер жинағын таныстырды

23.05.2018

Қазақстан Президенті қорғаныс ведомстволарының министрлерімен кездесті

23.05.2018

Қызылордада жасырын казино ашқан азамат ұсталды

23.05.2018

Сотқа жүгінбей татуласуға болады

23.05.2018

«Петропавл–Қорған» бағытындағы тас жолға 27 миллиард теңге бөлінбек

23.05.2018

Маңғыстауда сот жүйесін жетілдірудің 7 бағыты талқыланды

23.05.2018

Петропавлда омарташы мамандар оқытыла бастады

23.05.2018

Қазақстандықтар жеке мәліметтеріне қолжетімділікке тыйым сала алады

23.05.2018

«Азаматтарға арналған үкімет» 8 млн адамның цифрлық сауаттылығын арттырмақ

23.05.2018

«Арсеналға» жаңа бапкер келді

23.05.2018

Елбасы V халықаралық «KADEX-2018» көрмесінің ашылу рәсіміне қатысты

23.05.2018

Алматыда «Жас өркен» жастар орталығы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қызғаныш деген қызыл ит

Заты адам баласымен бірге жасасып келе жатқан, көнермес те көгер­мес сезімдердің бірі – қызғаныш. Адам­ның көзіне шел қапта­та­тын қара қыз­ға­ныштардан кекшілдік пен күн­шілдік, бақас­тық пен бақталастық қоз­дап, неше түрлі қылмыстар жасалып жата­ты­ны да ешкімге құпия емес. 

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Алматының алмасы. Шырын қайда?..

Алматы жұрты күнде жауған жауын­мен, түнде ұрған суықпен жағаласып жүріп Алатаудың бөктеріндегі биылғы алма бақ гүл шашқан көркем шақтан көз жазып қалған сыңайлы. Содан ба екен, біреу «Биыл алма гүлдеді ме?» десе, біреу «Биыл өзі алма бола ма?» дейді қамығып. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Рух көтерудің жолы

Кейінгі өскелең жас ұрпақты патриот­тық рухта қалай тәрбиелейміз, ертеңгі ел қорғар өрендеріміздің бойына отаншылдық пен патриотизмді, елге, жерге деген сүйіс­пен­шілік сезімін  қалыптастырып, келешекте ержүрек, батыл болып өсулері үшін не істеуіміз керек деп,  жастардың ертеңгі тағдыры мен таңдауына жиі бас ауыртып, жанымыздың жабырқап жататыны рас.

Қамбар Ахмет,

Каспий мен Қара теңіздерді жалғау кімге тиімді?

Мамырдың екінші онкүндігінде ақпарат һәм саясат алаңында қызу тал­қыланған тақырыптың бірі – Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Каспий мен Қара теңіздің арасын жал­ғайтын «Еуразия» каналын салу жөніндегі пікірі болды. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу